Wyrok I C 2083/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 czerwca 2018 r. Sąd Okręgowy w Krakowie

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 2083/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 czerwca 2018 r. Sąd Okręgowy w Krakowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Kamil Grzesik Protokolant: sekretarz sądowy Edyta Sieja po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2018 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa P. P. (1) przeciwko (...) Sp. z o.o. w W. o ochronę dóbr osobistych I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda P. P. (1) na rzecz strony pozwanej (...) Sp. z o.o. w W. kwotę 4 337 zł (cztery tysiące trzysta trzydzieści siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 2083/17 UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 29 czerwca 2018 r. Powód P. P. (1) pozwem z dnia 1 grudnia 2017 r. skierowanym przeciwko (...) Sp. z o.o. w W. (wcześniej (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w K.) wniósł o: 1. nakazanie pozwanemu by w okresie 1 dnia od dnia uprawomocnienia się wyroku w przedmiotowej sprawie trwale usunął publikację (w taki sposób, który uniemożliwia jej wyświetlanie, otwieranie w każdym urządzeniu, które posiada techniczne możliwości do przeglądania, otwierania witryn internetowych) pod nazwą „W O. wystąpiły zespoły z osobami związanymi z (...)u w składzie” (wcześniej pod nazwą: W O. wystąpiły zespoły z działaczami (...)u w składzie), która obecnie znajduje się pod adresem internetowym (...)-wystapily-zespoly-z-osobami-zwiazanymi-z-pis-u-w-skladzie/npszzc, a wcześniej występowała pod adresami internetowymi: (...)-wystapily-zespoly-z-dzialaczami-pis-u-w-skladzie/npszzc, (...)-wystapily-zespoly-z-dzialaczami-pis-u-w-skladzie/npszzc 2. zasądzenia od pozwanego kwoty w wysokości 20.000 zł na rzecz powoda tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych dokonanych na skutek powyższej publikacji, --- STRONA 2 --- 3. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego według norm przepisanych Na uzasadnienie swojego stanowiska strona powodowa wskazała, że w dniu 17 września 2017 r. na portalu internetowym (...) ukazała się publikacja tekstowa, która nie została podpisana przez jej autora pod następującym tytułem: W O. wystąpiły zespoły z działaczami (...)u w składzie. Po zapoznaniu się z jej treścią powód zauważył, że informacje w niej zawarte polegają na nieprawdzie, a ponadto stawiają jego osobę w nieprawdziwym i krzywdzącym świetle, jako osobę, która z faktów, że jest działaczem partii politycznej (...) i piastuje funkcję dyrektora generalnego w Fundacji (...) ( (...)) uzyskuje profity natury osobistej. Dzięki przynależności do (...) i funkcji (...) może rozwijać swoją aktywność w zakresie zainteresowań – działalności w grupie muzycznej ( zespół (...)) i czerpać z tego realne profity, takie jak rozpoznawalność, popularność, jak największe grono odbiorców. Powód podniósł, że nie jest działaczem (...), a także z powodu, że piastuje w (...) funkcję w zarządzie nie uzyskuje profitów osobistych w postaci możliwości wystąpienia na festiwalu w O.. Powód wystosował do pozwanego, jako administratora strony internetowej (...) wezwanie z wnioskiem o usunięcie publikacji, jako nieprawdziwej i naruszającej dobra osobiste. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi, jednak pozwany wprowadził zmiany w treści publikacji usuwając słowa „działacz (...). Powód podał, że nie podejmował żadnych aktywności i działań w celu wykorzystania faktu, że piastuje funkcję w zarządzie (...) do uzyskania możliwości wystąpienia w O.. Tym samym informacje zamieszczone w publikacji przedstawiają powoda jako załatwiacza i osoby nadużywającej swojej pozycji zawodowej do czerpania osobistych korzyści, sugerując działania quasi korupcyjne. Publikacja ta zdaniem powoda w sposób wyraźny dotyka jego dóbr osobistych w postaci nazwiska i dobrego imienia. (...) Sp. z o.o. w W. (wcześniej (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w K.) w odpowiedzi na pozew z dnia 2 lutego 2018 r. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego, wg norm prawem przepisanych. Na uzasadnienie swojego stanowiska strona pozwana podała, że podane w publikacji „W O. wystąpiły zespoły z osobami związanymi z (...) w składzie” informacje są prawdziwe. Fragmenty odnoszące się do powoda i jego zespołu muzycznego zawierają jedynie suche fakty, których ocena w całości została pozostawiona została czytelnikowi. Również sam tytuł publikacji nie zawiera żadnych informacji, czy sugestii w stosunku do których można by użyć zbiorczego słowa „załatwiacz” czy „korupcja”. Jednocześnie w publikacji nie ma informacji by powód był załatwiaczem ani oskarżeń o korupcję. Nie ma też jakichkolwiek informacji o aktywności powoda w tym kierunku. Jednocześnie strona pozwana wskazała, że P. P. (1) w 2006 r. kandydował do Rady Powiatu (...) z ramienia (...)” i w wyniku wygranych wyborów piastował funkcję wiceprzewodniczącego rady powiatu (...) jako działacz (...). Powód jest aktualnie dyrektorem generalnym Fundacji (...). Organem nadzoru w stosunku do Fundacji jest Minister Edukacji Narodowej, którym od 2015 r. jest pani A. Z. wybrana do Sejmu w 2015 r. z ramienia (...). Ponadto zespół (...), którego członkiem jest powód wystąpił na festiwalu w O. w konkursie (...) na zasadzie tzw. „dzikiej karty” przyznawanej przez TVP według własnego uznania. Zdaniem pozwanej użycie określenia „działacz (...)u” w pierwotnym tytule publikacji w świetle powyższych informacji było uprawnione, jednakże wychodząc naprzeciw stanowisku powoda wyrażonemu w piśmie skierowanym do pozwanej, dokonano zmian w tytule na sformułowanie „osoby związane z (...). Podniesiono, że wbrew twierdzeniom powoda w publikacji nie ma ocen zachowań powoda, a działania dziennikarza – autora artykułu było rzetelne i nie wykraczało poza granice wolności słowa. Jednocześnie zdaniem pozwanej żądanie zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę jest bezzasadne, gdyż zasądzenie go może nastąpić tylko jeśli zostanie stwierdzone, że naruszenie dóbr osobistych nastąpiło w sposób zawiniony. Informacje zawarte w publikacji były prawdziwe, oparte o wiarygodne źródła informacji i pozostawały w granicach wolności słowa, realizując role prasy. Ponadto podniesiono, że powód nie sprostał obowiązkowi wykazania dowodowego, że poniósł z tego tytułu jakąkolwiek szkodę niemajątkową w postaci krzywdy. Ocena tego czy doszło do naruszenia dóbr osobistych powinna opierać się na zobiektyzowanych kryteriach w granicach przyjętych ocen społecznych, a nie na indywidualnym, subiektywnym odczuciu zainteresowanej osoby. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 17 września 2017 r. na portalu internetowym (...) ukazała się publikacja pt. „W O. wystąpiły zespoły z działaczami (...)u w składzie”. W przedmiotowej publikacji powoda dotyczą następujące fragmenty: --- STRONA 3 --- „Podczas tegorocznego festiwalu w O. wystąpiły m.in. zespoły (...), które mają odpowiednio 320 i (...) fanów na F. i szerszej publiczności nie są znane.” „Obie grupy mają w składzie osoby związane z (...) w grupie O. śpiewa T. S., prezes (...) S.A., a w NaVi gitarzystą jest P. P. (2), były wiceprzewodniczący rady powiatu (...) z (...).” „Gitarzystą grupy jest P. P. (1), dyrektor generalny Fundacji (...), były wiceprzewodniczący rady powiatu (...) z (...).” Dowód: - akt notarialny Rep. A nr (...)2017 r. z dnia 16.10.2017 r. zawierający print screeny ze stron zawierających przedmiotowy artykuł - W O. wystąpiły zespoły z osobami związanymi z (...)u w składzie (wcześniej pod nazwą: W O. wystąpiły zespoły z działaczami (...)u w składzie), k. 34-54 Pismem z dnia 30 września 2017 r. powód P. P. (1) zwrócił się do zarządu (...) S.A. w K. z wezwaniem do usunięcia przedmiotowej publikacji. Nie otrzymał odpowiedzi na swoje pismo. Jednak w związku z wystosowanym wezwaniem tym tytuł artykułu został zmieniony z „W O. wystąpiły zespoły z działaczami (...)u w składzie” na „W O. wystąpiły zespoły z osobami związanymi z (...) w składzie”. Dowód: - pismo z dnia 30.09.2017 r. k. 55 -akt notarialny Rep. A nr (...)2017 r. z dnia 16.10.2017 r. zawierający print screeny ze stron zawierających przedmiotowy artykuł - W O. wystąpiły zespoły z osobami związanymi z (...)u w składzie (wcześniej pod nazwą: W O. wystąpiły zespoły z działaczami (...)u w składzie), k. 34-54 - zeznania powoda P. P. (1), elektroniczny protokół rozprawy z dnia 20 czerwca 2018 r., 00:03:49-00:59:57 P. P. (1) w 2006 r. kandydował do Rady Powiatu (...) z ramienia (...)” i w wyniku wygranych wyborów piastował funkcję wiceprzewodniczącego Rady Powiatu (...). W Radzie Powiatu był dwie kadencje. Był członkiem (...) przez ok. 3-4 lata, do 2009 r., był także w zarządzie lokalnego koła partii (...). Aktualnie jest Dyrektorem Generalnym Fundacji (...). Pracował w niej w latach 1998-2011, do roku 2009 był w zarządzie Fundacji, potem do 2011 był jej dyrektorem. Następnie odszedł by zająć się muzyką, jednak powrócił w 2016 r. O jego nominacji decydowała (...) Fundacji, która jest fundacją Skarbu Państwa w skład której wchodzą przedstawiciele różnych ministerstw i stron społecznych. Fundacje finansuje przede wszystkim Komisja Europejska, jednak ona nie ma bezpośredniego wpływu na obsadę członków zarządu. W skład rady Fundacji wchodzi wiceminister edukacji, wiceminister spraw zagranicznych, wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego, osoba delegowana przez Ministerstwo (...), jest też jedna z pracownic Ministerstwa (...) i przedstawiciel strony samorządowej. Część osób z rady Fundacji jest związany z PiSem, drugi członek zarządu jest (...), a dwie inne panie nie są członkami (...), są to osoby związane z wicepremierem G.. Dowód: - wyniki głosowania i wyniki wyborów do Rady Powiatu (...), k. 76, - odpis z KRS Fundacji (...), k. 77-79 - zeznania powoda P. P. (1), elektroniczny protokół rozprawy z dnia 20 czerwca 2018 r., 00:03:49-00:59:57 Na skutek artykułu zamieszczonego w domenie muzyka.onet.pl powód stracił część muzyków, jednego z producentów. Jedna z osób powiedziała powodowi, że jest zbyt medialny w negatywny sposób. Zespół powoda był nominowany przez D. Kartę na festiwal w O.. Dowód: - zeznania powoda P. P. (1), elektroniczny protokół rozprawy z dnia 20 czerwca 2018 r., 00:03:49-00:59:57 Powyższy stan faktyczny ustalił Sąd na podstawie przedłożonych do akt sprawy dokumentów, w szczególności aktu notarialnego Rep. A nr (...) z dnia 16.10.2017 r. zawierający print screeny ze stron zawierających przedmiotowy artykuł - W O. wystąpiły zespoły z osobami związanymi z (...)u w składzie (wcześniej pod nazwą: W O. wystąpiły zespoły z działaczami (...)u w składzie), pisma z dnia 30.09.2017 r., odpisu KRS Fundacji (...), wyniki głosowania i wyniki wyborów do Rady Powiatu (...), których wiarygodność i moc dowodowa nie budziła wątpliwości Sądu, nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Były one sporządzone przez organy do tego uprawnione oraz posiadały one stosowne oznaczenia. Częściową wiarygodnością obdarzył Sąd zeznania powoda P. P. (1) w --- STRONA 4 --- odniesieniu do przebiegu jego kariery zawodowej, w tym swojej działalności w Radzie Powiatu (...), członkostwa w partii politycznej „ (...)” oraz pracy w Fundacji (...). Za wiarygodne uznano również twierdzenia powoda dotyczące rezygnacji części członków jego zespołu muzycznego. Natomiast twierdzenia, jakoby było to związane z samą publikacją prasową sąd uznał za przesadzone i niewiarygodne. Brak jest jakiegokolwiek innego materiału dowodowego, który potwierdzałby tę tezę. W ocenie sądu, niewiarygodne jest twierdzenie, że sama informacja o funkcjach sprawowanych przez powoda skłoniłaby członków jego zespołu do rezygnacji. Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie, wobec czego podlegało oddaleniu. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Zgodnie natomiast z art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w Kodeksie cywilnym może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Powołane przepisy zawierają regulację dotyczącą ochrony dóbr osobistych jednostki jedynie przykładowo wymienionych w art. 23 k.c. Zakładają one bezprawność działania, która jest wystarczającą przesłanką dla skutecznego domagania się ochrony prawnej wskazanej w art. 24 k.c. Bezprawność działania jest wyłączona m.in. wówczas, gdy działanie podjęte zostało w ramach istniejącego porządku prawnego, a także gdy ma na celu ochronę uzasadnionego interesu społecznego lub prywatnego. W ocenie Sądu informacje odnoszące się do osoby P. P. (1) zamieszczone w artykule pt. „W O. wystąpiły zespoły z osobami związanymi z (...)u w składzie” (wcześniej pod nazwą: W O. wystąpiły zespoły z działaczami (...)u w składzie) nie było nakierowana na poniżenie powoda, obrażenie go. Informacje tam zamieszczone były prawdziwe, nie były opatrzone komentarzem, trudno także dopatrzeć się w nich sugestii by powód P. P. (1) opisywany był jako załatwiacz, nie ma wśród nich także oskarżeń o korupcję. Treść artykułu zamieszczonego w domenie muzyka.onet.pl w odniesieniu do powoda sprowadzają się do wskazania jego działalności politycznej w Radzie Powiatu (...), gdzie piastował funkcję wiceprzewodniczącego. W wyborach w 2006 r. startował z listy wyborczej (...), był także członkiem tej partii politycznej przez 3-4 lata, oraz wskazania jego aktualnego stanowiska jako dyrektor generalny Fundacji (...). Wbrew twierdzeniom powoda, w publikacji nie ma także zbioru ocen zachowań powoda. Brak w nim jakichkolwiek sądów wartościujących sugerujących by był on osobą nadużywającą swojej pozycji zawodowej do czerpania osobistych korzyści. Co oczywiste, sprawowanie funkcji w fundacji, partii politycznej czy organach samorządu nie jest niczym negatywnym i tym samym ujawnienie tych okoliczności przez portal O., samo przez się nie stanowiło naruszenia dóbr osobistych powoda. O naruszeniu dóbr osobistych można ewentualnie twierdzić, jedynie w kontekście zestawienie tych prawdziwych informacji z faktem, że powód otrzymał tzw. dziką kartę umożliwiającą występ na (...) w O.. W ocenie sądu łączne podanie tych informacji może rzeczywiście sugerować, że powód wystąpił na najbardziej znanym festiwalu polskiej piosenki z przyczyn niezależnych od jego talentu muzycznego. Ustalenie tej okoliczności w ramach postepowania sądowego jest w zasadzie niemożliwe, a z przyczyn przedstawionych poniżej uznać należy je również za zbędne. O ile bowiem stanowiło ono naruszenie dóbr osobistych powoda, to nie było to naruszenie bezprawne. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 18 lutego 2005 r. sygn. akt: III CZP 53/04 wyraził pogląd - że rola prasy nie sprowadza się tylko do dostarczenia informacji, jej celem jest często także przedstawienie faktów mające na celu otwarcie dyskusji, wyrobienie sobie przez czytelnika własnej opinii oraz zasygnalizowanie istnienia konkretnych zagrożeń. Rzeczowe i rzetelne przedstawienie sprawy umożliwia prawidłową realizację zadań prasy i jednocześnie pozwala na zakwalifikowanie takiego działania jako mieszczącego się w granicach wolności słowa. Zgodnie z art. 1 Prawa prasowego, prawo prasy do kontroli i krytyki społecznej jest jedną z fundamentalnych zasad wolności prasy zagwarantowanej postanowieniami art. 14 i 54 Konstytucji RP, wobec czego działanie dziennikarza w granicach dozwolonej krytyki, wyłącza bezprawność stanowiącą konieczną przesłankę ochrony przewidzianej w art. 24 § 1 KC. Publikacja zawarta na portalu O., w części dotyczącej powoda mieściła się w zakresie wolności dziennikarskiej. Autorzy działali w usprawiedliwionym interesie społecznym. Sam przydział dzikich kart na jednym z najbardziej znanych festiwali piosenki winien być --- STRONA 5 --- poddany ocenie społecznej, a umożliwić ją może jedynie wolna prasa. Powód łącząc karierę muzyczną z działalnością polityczną winien liczyć się z możliwą oceną społeczną. Zwłaszcza zaś jeżeli korzysta z możliwości uzyskania tzw. dzikiej karty przyznawanej przez władze telewizji publicznej. Nie wchodząc w ocenę działalności artystycznej powoda stwierdzić można jedynie dość oczywisty fakt, że dobra muzyka obroni się sama. Zainteresowanie wywołane artykułem wbrew twierdzeniom powoda może zwiększyć zainteresowanie jego dzielnością muzyczną, co z kolei pozwoli słuchaczowi wyrobić sobie własne zdanie na jej temat. Odnosząc się do treści publikacji zauważyć należy, że nie zawiera ona jednoznacznych, wartościujących stwierdzeń, a pozwala czytelnikowi wyrobić sobie własne zdanie. Powód przez kilka lat należał do partii (...), będąc jej działaczem zasiadał w Radzie Powiatu i powiatowych władzach partii. Obecnie pełni funkcje Dyrektora Fundacji, którą powierzył mu Minister Edukacji Narodowej będący członkiem partii (...). W R. tejże fundacji, jak zeznał to powód, zasiadają osoby rekomendowane przez partie polityczne. Zestawienie tych faktów z otrzymaniem możliwości występu na festiwalu organizowanym przez TVP należy do zadań wolnej prasy. Odnosząc się natomiast do użycia wobec powoda słowa „działacz” stwierdzić należy, że według słownika PWN jest to osoba szczególnie aktywna w danej organizacji. W ocenie sądu w systemie demokratycznym określenie kogoś słowami „działacz partyjny” nie jest niczym obraźliwym. Trudno też nie uznać za działacza osobę, która zasiada w lokalnych władzach partii czy też Powiatu. Sprawowanie tego typu funkcji, w demokratycznym państwie jest powodem do dumy, a samo użycie wobec kogoś takich słów nie może stanowić o naruszeniu dóbr osobistych. W przypadku zarzutu naruszenia dóbr osobistych, ocena tego czy doszło do naruszenia powinna się opierać na zobiektywizowanych kryteriach, w granicach przeciętnych ocen społecznych, a nie na indywidualnym, subiektywnym odczuciu zainteresowanej osoby. Jak słusznie wyjaśnił SA w Ł. w wyroku z dnia 28.08.1996 r. sygn. akt: I ACr 341/96 niepodobna przyjąć, ażeby o naruszeniu dobra osobistego można mówić zawsze wtedy, gdy wywołane zostało uczucie zagrożenia niemajątkowych indywidualnych wartości. Zasadnie podkreśla się (J.St. Piątowski, glosa do wyroku SN z dnia 16 stycznia 1976 r., II CR 692/75, s. 1114), że inne ujęcie tej kwestii prowadziłoby do uprzywilejowania osób, które wskutek ukrytych kompleksów albo wygórowanego wyobrażenia o sobie są nadmiernie uczulone na punkcie swej godności. (Księżak Paweł, Komentarz do art. 23 kodeksu cywilnego (Dz.U.94.16.93), Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz, LEX, 2009 i powołane tam orzecznictwo). Powołane okoliczności sprawiają, że brak podstaw do stwierdzenia naruszenia dóbr osobistych po stronie pozwanego, wobec czego powództwo niniejsze podlegało oddaleniu. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II na podstawie art. 98 § 1 3 w zw. z art. 99 k.p.c. tj. przy uwzględnieniu zasady odpowiedzialności z wynik procesu. Strona powodowa jako przegrywająca proces obowiązana jest zwrócić koszty stronie pozwanej. Na koszty w niniejszej sprawie składało się wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej wynikające z §2 pkt 5, § 8 ust.1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1804 z dnia 2015.11.05) oraz 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.