Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt I C 2064/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 października 2017 r. Sąd Okręgowy w Krakowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Irena Żarnowska-Sporysz Protokolant: starszy protokolant Jolanta Latała po rozpoznaniu w dniu 5 października 2017 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa A. L. (1) przeciwko M. S. o ochronę dóbr osobistych I. nakazuje pozwanemu M. S. – aby w terminie 7 dni od prawomocności niniejszego wyroku złożył oświadczenie następującej treści: Ja niżej podpisany M. S. przepraszam powoda A. L. (1) za to ,że w piśmie skierowanym do Ministra Sprawiedliwości Z. Z. z daty 24 lutego 2016r poprzez użycie słów: „obecnie dzięki zbiegom okoliczności wpisanym właścicielem jest pan A. L. (1) z małżonką „oraz słów: „całego procederu przejęcia nieruchomości” a kierowanych pod adresem powoda i sugerujących nabycie przez niego nieruchomości położonej w K. przy ul. (...) w sposób sprzeczny z prawem bądź dobrymi obyczajami naruszyłem jego cześć i dobre imię. II. zobowiązuje pozwanego aby powyższe oświadczenie wydrukował na białej kartce papieru formatu A4 czcionką - Times New Roman rozmiar 12 i ze złożonym na niej swym podpisem przesłał je: - powodowi na adres (...)-(...) K. ul. (...) – oraz, - Ministrowi Sprawiedliwości Z. Z. na adres W. Al. (...), (...)-(...) W.; III. nakazuje pozwanemu zaniechania naruszania dóbr osobistych powoda poprzez rozpowszechnianie informacji sugerujących sprzeczny z prawem lub dobrymi obyczajami sposób nabycia przez niego w drodze umowy sprzedaży własności nieruchomości położonej w K. przy ul (...); IV. w pozostałym zakresie powództwo oddala; V. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 300 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów sądowych; VI.
--- STRONA 2 ---
odstępuje od obciążenia pozwanego zwrotem kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt I C 2064/16 UZASADNIENIE wyroku z dnia 19 października 2017 roku Powód A. L. (1) w pozwie z dnia 22 listopada 2016r skierowanym przeciwko M. S., na podstawie art. 24 § 1 k.c. wniósł o zobowiązanie pozwanego do usunięcia skutków dokonanego przez pozwanego naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci czci i dobrego imienia poprzez: a) nakazanie pozwanemu, aby w terminie 7 dni od uprawomocnienia wyroku przeprosił powoda poprzez złożenie oświadczenia pod tytułem (...) o następującej treści: ,,Ja, niżej podpisany M. S., przepraszam i wyrażam ubolewanie za to, że naruszyłem Pana dobra osobiste w postaci czci i dobrego imienia, w ten sposób, że w piśmie do Sądu Rejonowego (...) z 30 maja 2015 r., w piśmie do Ministra Sprawiedliwości z 24 lutego 2016 r. oraz w materialne telewizyjnym wyemitowanym przez (...) K. (...) w dniu 9 września 2016 r. o godz. 18:30, zawarłem informacje niezgodnie z prawdą, posiadające charakter krzywdzący oraz pomawiający Pana o czyny i zdarzenia, które nie miały miejsca, a w szczególności zawarłem bezpodstawne i nieprawdziwe wypowiedzi sugerujące, jakoby nabył Pan w drodze umowy sprzedaży własność nieruchomości położonej przy ul. (...) w K. w sposób sprzeczny z prawem bądź dobrymi obyczajami”, przy czym oświadczenie powinno zostać wydrukowane na białej kartce papieru formatu A4, czcionką – Times New Roman rozmiar 12, bez zastosowania jakichkolwiek zabiegów formalnych i treściowych umniejszających znaczenie, rangę i powagę oświadczenia, oraz własnoręcznie podpisane przez pozwanego, a następnie wysłane listem poleconym na adres zamieszkania powoda: ul. (...), (...)-(...) K.; b) nakazanie pozwanemu, aby w terminie 7 dni od uprawomocnienia wyroku przeprosił powoda poprzez złożone oświadczenia pod tytułem (...) o następującej treści: ,,Ja, niżej podpisany M. S., przepraszam i wyrażam ubolewanie za to, że naruszyłem dobra osobiste Pana A. L. (1) w postaci czci oraz dobrego imienia, w ten sposób, że w piśmie do Sądu Rejonowego (...) z 30 maja 2016 r., w piśmie do Ministra Sprawiedliwości z 24 lutego 2016 r. oraz w materiale telewizyjnym wyemitowanym przez (...) K. (...) w dniu 9 września 2016 r. o godz. 18:30, zawarłem informacje niezgodnie z prawdą, posiadające charakter krzywdzący oraz pomawiający Pana A. L. (2) o czyny i zdarzenia, które nie miały miejsca, a w szczególności zawarłem bezpodstawne i nieprawdziwe wypowiedzi sugerujące, jakoby Pan A. L. (2) nabył w drodze umowy sprzedaży z 16 kwietnia 2012 r., zawartej przed notariuszem w K. G. P., rep. A nr 3279/2012, własność nieruchomości położonej przy ul. (...) w K. w sposób sprzeczny z prawem bądź dobrymi obyczajami”, przy czym oświadczenie powinno zostać wydrukowane na białej kartce papieru formatu A4, czcionką – Times New Roman rozmiar 12, bez zastosowania jakichkolwiek zabiegów formalnych i treściowych umniejszających znaczenie, rangę i powagę oświadczenia, oraz własnoręcznie podpisane przez pozwanego, a następnie wysłane listem poleconym na adres Sądu rejonowego (...), Wydziału I Cywilnego i adresata pisma z dnia 24 lutego 2016 r. (Ministra Sprawiedliwości na adres: Al. (...), (...)-(...) W.), jak również do Prokuratury (...) w K. Wydziału Organizacyjno- Sądowego D. Postępowania Sądowego. Nadto, powód na podstawie art. 24 §1 k.c. wniósł o nakazanie pozwanemu zaniechania naruszania dóbr osobistych powoda w postaci czci oraz dobrego imienia poprzez zakazanie pozwanemu rozpowszechniania bezpodstawnych i nieprawdziwych informacji sugerujących sprzeczny z prawem bądź dobrymi obyczajami sposób nabycia przez powoda, w drodze umowy sprzedaży prawa własności nieruchomości położonej w K. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy (...) Wydział IV Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...). Powód na podstawie art. 24 §1 k.c. w zw. z art. 448 k.c. wniósł także o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kwoty 12.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 10 listopada 2016 r. do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez powoda
--- STRONA 3 ---
w związku z naruszeniem przez pozwanego dóbr osobistych powoda, płatnej w terminie dwóch tygodni od uprawomocnienia się wyroku. Powód wniósł również o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na uzasadnienie swojego stanowiska powód wskazał, że potrzeba wystąpienia z powództwem wyniknęła w związku z ciągłym i powtarzającym się rozpowszechnianiem przez pozwanego nieprawdziwych informacji dotyczących przysługiwania powodowi i jego żonie prawa własności nieruchomości położonej przy ul. (...) w K., dla której Sąd Rejonowy (...) Wydział IV Ksiąg Wieczystych prowadzi aktualnie księgę wieczystą nr (...). Powód i jego żona K. L. nabyli własność nieruchomości w ramach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej w 2012 r. od rodziny- W. G.. W toczących się od początku lat 90-tych XX wieku postępowania administracyjnych i sądowo-administracyjnych, ostatecznie zakończonych w 2012 r., gdzie zostało potwierdzone, iż tzw. decyzja o przejęciu jako decyzja nieistniejąca- z uwagi na brak doręczenia stronom- nie weszła nigdy do obrotu prawnego i nie wywołała jakichkolwiek skutków prawnych, a zatem Skarb Państwa nie nabył prawa własności nieruchomości. Wynikiem postępowań zainteresowani byli lokatorzy budynku wielorodzinnego (kamienicy) położonego na nieruchomości, którzy zamieszkują w niej do dnia dzisiejszego na podstawie tzw. decyzji przydziałowych z lat 1978/1979, czyli przydziałów mieszkań z okresu poprzedniego ustroju. Lokatorzy liczyli na zakup wynajmowanych przez siebie mieszkań na preferencyjnych warunkach, co byłoby możliwe tylko wówczas, gdyby prawo własności przysługiwałoby Skarbowi Państwa. Mieszkańcy nieruchomości oraz reprezentujące ich interesy Stowarzyszenie (...) w O. Prawa w K. podejmowało na przestrzeni lat szereg działań zmierzających do zakwestionowania przysługującego powodowi i jego żonie (a wcześniej W. G.) prawa własności nieruchomości. Pozwanym jest członkiem zarządu Stowarzyszenia i od wielu lat podejmuje czy też inspiruje działania, które mają zakwestionować przynależność nieruchomości do jej prawowitych właścicieli i doprowadzić do potwierdzenia, że właścicielem jest Skarb Państwa. Bezprawne działania pozwanego, z którymi powód wiąże naruszenie jego dóbr osobistych, polegają na rozpowszechnianiu przez pozwanego nieprawdziwych informacji sugerujących, że nabycie przez powoda i jego żonę prawa własności nieruchomości nastąpiło w sposób sprzeczny z prawem i dobrymi obyczajami, w szczególności poprzez: a) wypowiedzi pozwanego zawarte w piśmie z dnia 30 maja 2015 r. skierowanym do Sądu Rejonowego (...) Wydział I Cywilny w sprawie o sygn. akt I C 1712/14/S; b) wypowiedzi pozwanego zawarte w piśmie z dnia 24 lutego 2016 r. skierowanym do Ministra Sprawiedliwości; c) wypowiedzi pozwanego zawarte w materiale filmowym dotyczącym nieruchomości wyemitowanym przez Oddział Terenowy Telewizji (...) S.A. w K. w programie Kronika w dniu 9 września 2016 r. o godz. 18:30, a następnie opublikowanym w Internecie. W ocenie powoda działania pozwanego przekraczają granice swobody wypowiedzi i granice niezbędne dla ochrony prawnie uzasadnionych interesów własnych oraz organizacji, która kieruje lub współkieruje, a treść przywołanych wyżej wypowiedzi narusza dobra osobiste powoda w postaci czci i dobrego imienia. Powód naruszenia swoich dóbr osobistych upatruje w wypowiedziach pozwanego, w których wskazuje on, że nabycie własności nieruchomości przez powoda i jego żonę nastąpiło w sposób niezgodny z prawem i dobrymi obyczajami, co stanowiło nieuprawnione i nieuzasadnione przekroczenie granicy swobody wypowiedzi i akceptowalnych granic ochrony prawnie uzasadnionych interesów. Powód podniósł, iż pozwany naruszył jego dobra osobiste w postaci czci i dobrego imienia. Wszystkie powyższe wypowiedzi pozwanego miały w ocenie powoda charakter ocen działań związanych z nabyciem nieruchomości przez powoda i jego żonę. W swoich wypowiedziach pozwany nie opierał się natomiast na ustalonych i znanych mu faktach, które są istotne dla sprawy, a które dotyczą nie tylko samej umowy sprzedaży, ale również wieloletnich postepowań związanych z ustaleniem stanu prawnego
--- STRONA 4 ---
nieruchomości, w których organy administracyjne oraz sądy ostatecznie ustaliły, że tzw. decyzja o przejęciu nie wywołała jakichkolwiek skutków prawnych, a zatem Skarb Państwa nigdy nie nabył własności nieruchomości. Wypowiedzi i działania pozwanego były formułowane i podejmowane z całkowitym ignorowaniem znanych mu faktów i treści rozstrzygnięć organów administracji, sądów i prokuratury. Powód wskazał, iż wypowiedź pozwanego w piśmie z dnia 30 maja 2015 r. miała pejoratywny wydźwięk i kwestionowała uczciwość podmiotów biorących udział w transakcji zbycia nieruchomości, przez co naruszyła dobra osobiste powoda w postaci czci i dobrego imienia. Zdaniem powoda pozwany naruszył jego dobre imię, dopuścił się bezpodstawnego i nieprawdziwego pomówienia, jakoby zmiana właściciela nieruchomości nastąpiła w sposób sprzeczny z prawem. Jest to wypowiedź obraźliwa i znieważająca powoda, która obiektywnie mogła wywołać u odbiorców negatywny obraz powoda i jego żony oraz ich zachowania. Odnosząc się do kwestii pisma z dnia 24 lutego 2016 r. skierowanego do Ministra Sprawiedliwości, wypowiedzi pozwanego w nim zawarte kwestionowały uczciwość powoda i jego żony, a przez to podważyły ich reputację. W ocenie powoda pozwany opierając się na swoich subiektywnych ocenach i przekonaniach podważał legalność transakcji nabycia nieruchomości, a także dążył do wytworzenia przeświadczenia, ze transakcja została dokonana w sposób nielegalny, z wykorzystaniem koneksji rodzinnych i sprzecznie z dobrymi obyczajami. Z kolei treści wypowiedziane przez pozwanego w materiale telewizyjnym wyemitowanym (...) z dnia 9 września 2016 r. sugerują brak uczciwości oraz działanie przez powoda w trakcie dokonywania transakcji sprzedaży przedmiotowej nieruchomości w sposób sprzeczny z prawem. W materiale telewizyjnym pozwany wskazał, że powód zawierając umowę sprzedaży działał w podwójnej roli, tzn. był pełnomocnikiem sprzedającej- poprzedniej właścicielki W. G., a jednocześnie jednym z kupujących, co u przeciętnego odbiorcy może wywołać wrażenie, że nabywcy nieruchomości działali niezgodnie z prawem. W ocenie powoda uzasadnione jest żądanie zaniechania przez pozwanego dalszych naruszeń dóbr osobistych powoda poprzez zakazanie pozwanemu rozpowszechniania bezpodstawnych i nieprawdziwych informacji sugerujących sprzeczny z prawem bądź dobrymi obyczajami sposób nabycia nieruchomości przez powoda i jego żonę w drodze umowy sprzedaży. W związku z dokonanymi naruszeniami powód domaga się zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w wysokości 12.000 zł. Treść wypowiedzi zawartych w piśmie z dnia 24 lutego 2016 r. oraz w materiale telewizyjnym dotyczącym nieruchomości wyemitowanym przez (...) K. (...) z dnia 9 września 2016 r., jak również kontekst sytuacyjny, w którym zostały one umiejscowione wskazują na zawiniony charakter działań pozwanego. Powód podniósł, że zawarte w pismach z dnia 30 maja 2015 r. i 24 lutego 2016 r. bezpodstawne i nieprawdziwe zarzuty pozwanego sugerujące sprzeczność działania powoda z prawem i dobrymi obyczajami wywołały u powoda silne, ujemne przeżycia. Konsekwencje dotknęły nie tylko powoda, ale i jego najbliższą i dalszą rodzinę, co potęguje intensywność wyrządzonej powodowi krzywdy. Program został wyemitowany w porze wysokiej oglądalności oraz materiał został zamieszczony w Internecie, co spowodowało, że powód, jego żona i córka spotkali się z dotkliwymi reakcjami znajomych, którzy komentowali okoliczności zawarcia umowy. Powód podkreślił, iż pozwany- jako sprawca napuszenia dóbr osobistych powoda- jest legitymowany biernie w niniejszej sprawie, przy przyjęciu, iż występując do Sądu Rejonowego (...) z pismem z dnia 30 maja 2015 r., a także do Ministra Sprawiedliwości z pismem z dnia 24 lutego 2016 r., jak również udzielając wypowiedzi do materiału telewizyjnego wyemitowanego przez (...) K. (...) z dnia 9 września 2016 r., reprezentował Stowarzyszenie (...) w O. Prawa. Pozwany M. S. w odpowiedzi na pozew (k. 393-395) wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda kosztów procesu według norm prawem przepisanych, Pozwany zaprzeczył zasadności pozwu, wskazując, iż nigdy w wystąpieniu w telewizji nie użył nazwiska powoda, w szczególności w obraźliwym kontekście ani też w żaden sposób nie podnosił ani nie sugerował kwestii, które mogłoby zostać poczytane jako naruszające dobra osobiste powoda. Pozwany podał, iż wyraził jedynie swoją opinię w zakresie stanu prawnego kamienicy a jako zaproszony reprezentant organizacji lokatorskiej wskazał, że kwestią która powinna być zbadana jest fakt nieefektywnego przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości, która z mocy prawa mogła zostać przejęta ze względu na fakt, iż była przez wiele lat utrzymywana i wyremontowana ze środków publicznych, a regulacje obowiązujące w latach 80-tych XX wieku dawały możliwość
--- STRONA 5 ---
prawną dla przejęcia własności takiej nieruchomości. Zamiarem pozwanego nie było więc naruszenie dóbr osobistych powoda, a ochrona praworządności i porządku społecznego z racji pełnionych funkcji społecznych w R. D. I i Stowarzyszeniu (...) w O. Prawa. Pozwany wskazał, iż miał prawo reprezentowania stowarzyszenia. W ocenie pozwanego okoliczności które wskazał w programie telewizyjnym są zgodne z prawdą- doszło bowiem do nabycia nieruchomości w drodze umowy zawartej przez jedną osobę, na mocy pełnomocnictwa do zawarcia umowy. Doszło także do unieważnienia przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Skoro fakty, o których pozwany mówił są zgodne z prawdą nie można w jego ocenie mówić o naruszeniu dóbr osobistych. Pozwany podkreślił, iż nie posługiwał się nazwiskami, nie używał także żadnych zwrotów lub określeń mających być uznanymi za obraźliwe lub hańbiące. Odnosząc się do listów kierowanych do Ministerstwa i Prokuratury- pozwany podał, że w listach tych nie wskazywał na winę powoda, a jedynie na zasadność kontroli prawnej postępowań dotyczących kamienicy- ze szczególnym uwzględnieniem faktu, iż istniały podstawy prawne do jej przejęcia na własność Skarbu Państwa – ponieważ istniała podstawa do wydania decyzji zakwestionowanej jako niedoręczonej. Prowadzenie sporu cywilnego odnośnie własności nieruchomości nie można zdaniem pozwanego traktować jako naruszania dóbr osobistych. Pozwany wskazał, iż w jego ocenie żądania pozwu nie mogą być traktowane jako zasadne żądanie ochrony dóbr osobistych- pozwany nie dokonuje żadnych czynności, które aktualnie mogłyby wskazywać na naruszenie tych dóbr. Zdaniem pozwanego powództwo traktować można jako próbę zastraszenia pozwanego i ewentualnego jego odstąpienia od wspierania działań Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa w postępowaniu I C 1712/14/S oraz postępowaniu karnym 1 Ds. 71/13. Pozwany zaprzeczył także żądaniom pozwu co do wysokości, gdyż nie wykazano, aby po stronie powoda powstała jakakolwiek krzywda, a co za tym idzie żądanie rażąco wygórowanej kwoty 12.000 zł jest całkowicie nieuzasadnione. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Pozwany M. S. jest członkiem zarządu Stowarzyszenia (...) w O. Prawa, którego celem jest upowszechnianie i ochrona praw i interesów lokatorów- konsumentów i innych, których prawa związane z stosunkiem najmu lokali mieszkalnych i użytkowych, są naruszane bądź zagrożone naruszeniem. Stowarzyszenie podejmuje działania mające na celu m.in. stwierdzenie, że właścicielem nieruchomości położonej w K. przy ul. (...) jest Skarb Państwa, co umożliwiłoby lokatorom wykup mieszkań. Pozwany jest także radnym D. I S.. Jest lokatorem lokalu mieszkalnego znajdującego się w kamienicy przy ul. (...) w K. od ok. 30 lat. dowód: wydruk ze strony internetowej (...) k. 357, t. II; statut Stowarzyszenia (...) w O. Prawa, k. 457-460, t. III; wypis z KRS, k. 461-466, t. III; przesłuchanie pozwanego M. S., k. 504-505, t. III. Odnośnie tej właśnie nieruchomości a konkretnie w kwestii jej własności toczyły się na przestrzeni kilkudziesięciu lat postępowania administracyjne i sądowe . Rozpoczęły się wydaniem decyzji z 1983 stwierdzającej przejęcie nieruchomości na własność Skarbu Państwa (k. 66) - aby zakończyć się w 2012r ustaleniem ,że do tego przejęcia jednak skutecznie nie doszło i właścicielką nieruchomości jest W. G.. Następnie A. i K. L., nabyli własność tej nieruchomości na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, na podstawie umowy sprzedaży zawartej z W. G. w dniu 16 kwietnia 2012 r., zawartej w formie aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza w K.- G. P., Rep. A nr 3279/2012. W oparciu o tę umowę sprzedaży powód i jego żona zostali ujawnieni jako właściciele w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości. Obecnie toczy się postępowanie o usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym z powództwa Skarbu Państwa przeciwko dowód: odpisy decyzji administracyjnych i orzeczeń sądowych w sprawie przedmiotowej nieruchomości – k.66 - 381, akta sprawy I C 1712/14/S
--- STRONA 6 ---
W dniu 30 maja 2015 r. pozwany działając w imieniu w/w Stowarzyszenia skierował pismo do Sądu Rejonowego (...) Wydział I Cywilny z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w charakterze interwenienta ubocznego Stowarzyszenia (...) w O. Prawa w postępowaniu toczącym się do sygn. akt I C 1712/14/S. W piśmie tym pozwany wskazał: ,,(…) Zdziwienie budzi fakt, że pomimo licznych sugestii stawianych zarówno przez stowarzyszenie jak i pracowników Prezydenta Miasta K. sugerujących kierunki podjętych działań w celu wyjaśnienia okoliczności podejrzenia przestępstwa na szkodę Skarbu Państwa polegającego na doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci nieruchomości położonej w K. przy ul. (...), oraz na świadomym wprowadzeniu w błąd Sądu Rejonowego (...) Wydział Ksiąg Wieczystych co do stanu prawnego nieruchomości, skutkującego bezpodstawnym wykreśleniem Skarbu Państwa z księgi wieczystej nr (...), tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 kodeksu karnego, Prokuratura nie stara się podjąć bardziej adekwatnych działań zmierzających do wyjaśnienia powyższych kwestii. Kluczowym dla sprawy wydaje się być enigmatyczna osoba pani W. G. i pełnomocnictwa udzielane na rzecz Pana A. L. (1) (…)”. Pismo to zostało sporządzone na papierze firmowym Stowarzyszenia (...) w O. Prawa i podpisane przez pozwanego, który posiadał pisemne upoważnienie wydane przez Prezesa Stowarzyszenia (...). Postanowieniem z dnia 19 października 2015 r. Sąd Rejonowy (...) odmówił Stowarzyszeniu (...) w O. Prawa z siedzibą w K. dopuszczenia do udziału w sprawie. dowód: pismo pozwanego z dnia 30 maja 2015 r. do Sądu Rejonowego (...), Wydział I Cywilny, dot. sygn. akt I C 1712/14/S, k. 41, t. I; oświadczenie W. K., k. 456, t. III; przesłuchanie pozwanego M. S., k. 503-504, t. III , uzupełnienie braków wniosku –k. 381, postanowienie SR k. 371 Pozwany M. S. wystosował do Ministra Sprawiedliwości Z. Z. pismo z dnia 24 lutego 2016 r. zatytułowane: dot. wyjaśnienia przejęcia nieruchomości gruntowej przy ul. (...) i objęcia szczególnym nadzorem toczących się postepowań przez Prokuraturę Rejonową Ś. (...) o następującej treści: ,,W imieniu Stowarzyszenia (...) w O. Prawa i mieszkańców powyższej nieruchomości zwracam się z uprzejmą prośbą do Pana Ministra o wyjaśnienie wszelkich okoliczności związanej ze sprzedażą powyższej nieruchomości na rzecz K. i A. L. (1) jako współwłasność małżeńską na podstawie aktu notarialnego sporządzonego w dniu 16.04.2012 roku w Kancelarii Notarialnej G. P., w której wspólnikiem i aplikantem był T. P., mąż N. P. (obecnie będącymi notariuszami w swojej Kancelarii Notarialnej mieszczącej się w przedmiotowej nieruchomości) będącej jednocześnie córką A. i K. L.. Zdziwienie budzi fakt, że wszystkie powyższe osoby, tj. Ojciec A. L. (1) i córka N. P. występują jako pełnomocnicy W. G., osoby, która budzi wiele wątpliwości jako osoba roszcząca sobie prawo do przedmiotowej nieruchomości w oparciu o wątpliwe umocowanie prawne. Wszelkie powyższe powiązania rodzinne, zawierane transakcje, wpisy, umowy, budzą sprzeciw i budzą duże wątpliwości, obawy i jednocześnie podważają skuteczność i wyłączają dobrą wiarę nabywców przedmiotowej nieruchomości ( św. T. 9 ) mając na uwadze, że powyższe osoby są stroną postępowania, wszelkie dokonywane czynności budzą szereg zastrzeżeń natury prawnej. Jednocześnie bardzo proszę w imieniu Stowarzyszenia, jak i mieszkańców przedmiotowej nieruchomości o uczestnictwo i interwencję Prokuratora Generalnego i Ministra Sprawiedliwości i czuwania nad przebiegiem postępowania. Mając na uwadze powyższe niekorzystne i wątpliwe rozstrzygnięcia okoliczności i obawy dotyczące postępowania bardzo proszę o podjęcie stosownych działań. Obecnie toczą się postępowania podjęte przez Prokuraturę Rejonową Ś. (...) w osobie Pana Prokuratora Tomasza Pronobisa, tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 kodeksu karnego i przed Sądem rejonowym (...) Wydział I Cywilny Sygn. akt I C 1712/14/S dot. uzgodnienia księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym reprezentowanym przez prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w osobie Pana mecenasa P. D.. Jednocześnie pragnę nadmienić, że powyższa sprawa toczy się od ponad trzydziestu lat i pomimo, że właścicielem ujawnionym był Skarb Państwa obecnie dzięki licznym działaniom i zbiegom okoliczności wpisanym właścicielem jest Pan A. L. (1) z małżonką. Zdziwienie budzi fakt, z jaką łatwością nastąpiło wykreślenie Skarbu Państwa, sposób wszelkich transakcji związanych ze zbyciem i wpisem (szybkością) do Ksiąg Wieczystych nowych właścicieli. Zdziwienie stanowi również stanowisko Sądu poprzez blokowania udziału Stowarzyszenia (...) w O. Prawa po stronie Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa jako interwenienta ubocznego w celu wsparcia wyjaśnienia całego procederu przejęcia powyższej nieruchomości i stanowiska Prokuratury zarówno Rejonowej, Okręgowej czy Apelacyjnej. Prokuratura Rejonowa przystąpiła do sprawy na wskutek złożonego zażalenia przez Stowarzyszenie (...) w O. Prawa. Zdziwienie budzi fakt sama przewlekłość toczących się postępowań jak również brak zrozumienia ze strony Wymiaru Sprawiedliwości, że przejmowanie majątku Skarbu Państwa przez osoby, czy podmioty nie powołane jest delikatnie rzecz ujmując nieprzyzwoite i naganne. (…)”.
--- STRONA 7 ---
Pismo to zostało sporządzone na zwykłym papierze i podpisane przez pozwanego. dowód: pismo z dnia 24 lutego 2016 r., k. 45-46, t. I. W materiale telewizyjnym dotyczącym nieruchomości, wyemitowanym w programie informacyjnym (...) K. (...) w dniu 9 września 2016 r. pozwany udzielił wypowiedzi, w której podał, iż powód wraz ze swoją małżonką nabyli własność nieruchomości od poprzedniej właścicielki za kwotę 2.000.000 zł. dowód: materiał filmowy, k. 402. Po emisji programu telewizyjnego członkowie rodziny i znajomi powoda kontaktowali się z nim, pytali o stan prawny nieruchomości, czy jest własnością Skarbu Państwa oraz komentowali okoliczności zawarcia umowy sprzedaży. Powód jest zarządcą przedmiotowej nieruchomości od 1990 roku. Instytucje, do których pozwany wystosował pisma z dnia 30 maja 2015 r. i 24 lutego 2016 r., tj. Sąd Rejonowy (...) i Minister Sprawiedliwości nie kierowały do powoda żadnych pism. dowód: zeznania świadka N. P., k. 502-503; przesłuchanie powoda, k. 503-504. Pismem z dnia 9 listopada 2016 r. powód wezwał pozwanego do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych i zaniechania dalszych naruszeń. Pismo zostało skutecznie doręczone pozwanemu w dniu 10 listopada 2016 r. dowód: przedsądowe wezwanie do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych i zaniechania dalszych naruszeń, k. 383-386, wraz z dowodem nadania i doręczenia, k. 387. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty, których treść nie była kwestionowana przez strony, a które Sąd uznał za wiarygodne. Sąd dał wiarę zeznaniom świadka N. P. oraz powoda i pozwanego. Zeznania świadka i stron odnosiły się do całokształtu okoliczności sprawy związanych z nieruchomością położoną przy ul. (...) w K.. Należy podkreślić, iż pozwany nie kwestionował, iż sporządził pisma z dnia 30 maja 2015 r. i 24 lutego 2016 r., w którym jak podnosił powód doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, równocześnie podnosząc, iż posiadał umocowanie przez Prezesa Stowarzyszenia (...) w O. Prawa i autorem obu pism będących przedmiotem postępowania był cały zarząd stowarzyszenia, a pozwany został oddelegowany do prowadzenia tej sprawy przez Prezesa Stowarzyszenia na podstawie stosownego upoważnienia. Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 23 k.c., dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa cywilnego. Zgodnie z przepisem art. 24 § 1 k.c., ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Oceniając zasadność roszczenia powoda, należało zatem ustalić, czy rzeczywiście doszło do naruszenia jego dóbr osobistych przez pozwanego a następnie czy działanie pozwanego było bezprawne, czyli sprzeczne z porządkiem prawnym lub zasadami współżycia społecznego. Z przepisu art. 24 k.c. wynikają bowiem dwie przesłanki ochrony dóbr osobistych: naruszenie dobra osobistego i bezprawność tego naruszenia. Rozkład ciężaru dowodu w sprawach o ochronę dóbr osobistych przedstawia się w ten sposób, że na powodzie (poszkodowanym), zgodnie z ogólnymi zasadami (art. 6 k.c.), spoczywa obowiązek wykazania, że jego dobra osobiste zostały naruszone lub zagrożone naruszeniem przez określone działanie pozwanego. Z kolei na osobie, której przypisano
--- STRONA 8 ---
określone zachowanie naruszające dobra osobiste innego, ciąży obowiązek wykazania okoliczności, które wyłączają bezprawność jej zachowania. W niniejszej sprawie powód domagał się usunięcia skutków naruszenia jego dóbr osobistych poprzez: złożenie oświadczenia o przeprosinach i przesłanie go powodowi oraz Sądowi Rejonowemu (...), Ministrowi Sprawiedliwości oraz Prokuraturze (...) w K., nakazanie pozwanemu zaniechania naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci czci i dobrego imienia na przyszłość oraz się zasądzenia kwoty 12.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Jako podstawę faktyczną swojego żądania powód wskazał : -pismo pozwanego z dnia 30 maja 2015 r. skierowane do Sądu Rejonowego (...), -pismo pozwanego z dnia 24 lutego 2016 r. skierowane do Ministra Sprawiedliwości oraz -wypowiedź pozwanego w programie telewizyjnym (...) K. (...) w dniu 9 września 2016 r. Analizując powyższe pisma i materiał filmowy wskazać należy iż pozwany nie jest biernie legitymowany w zakresie obciążenia go odpowiedzialnością za treści zawarte w piśmie z dnia 30 maja 2015 r. Pismo to zawierało wniosek Stowarzyszenia (...) w O. Prawa o przystąpienie w charakterze interwenienta ubocznego do sprawy toczącej się pod sygn. akt I C 1712/14/S o uzgodnienie treści księgi wieczystej, zostało sporządzone na firmowym papierze Stowarzyszenia i jedynie podpisane przez pozwanego , który działał tutaj jako umocowany pełnomocnik Stowarzyszenia. Wniosek ten został rozpoznany merytorycznie przez Sąd Rejonowy (...), zostało wydane postanowienie z dnia 19 października 2015 r. odmawiające Stowarzyszeniu zgody na przystąpienie do procesu . Oznacza to jednak że wniosek był formalnie poprawny, czyli złożony przez uprawnioną osobę tj. umocowanego pełnomocnika Stowarzyszenia. W związku z tym, że pismo było sporządzone przez Stowarzyszenie, a nie pozwanego, nie ma pozwany legitymacji biernej do obciążania go kwestiami zawartymi w tym piśmie. Jedynie na marginesie należy wskazać, iż z ogólnych twierdzeń zawartych w treści tego pisma z dnia 30 maja 2015 r. nie wynika iżby naruszały one dobra osobiste powoda. Samo złożenie wniosku o wstąpienie do sprawy w charakterze interwenienta ubocznego jest przejawem realizacji praw podmiotowych Stowarzyszenia nie może być prze to tylko traktowane jako chęć naruszać dóbr osobistych innej osoby. Z tego względu w tym zakresie powództwo musiało zostać oddalone. Odnosząc się do wypowiedzi pozwanego w materiale filmowym wyemitowanym w programie (...) K. (...) w dniu 9 września 2016 r. należy wskazać, iż pozwany wypowiedział się, tam iż nieruchomość została kupiona za kwotę 2.000.000 zł. Podana przez pozwanego kwota nabycia nieruchomości jest zgodna z treścią aktu notarialnego i nie została zakwestionowana przez powoda. Tym samym wypowiedź pozwanego była wypowiedzią pozbawioną ocen, a jedynie wypowiedzią co do faktów, które miały miejsce w rzeczywistości. Wobec prawdziwości podanych przez pozwanego w materiale telewizyjnym faktów, które w związku z tym nie mogą być traktowane jako naruszenie dóbr osobistych w tym zakresie powództwo podlegało oddaleniu. Odnosząc się natomiast do podstawy faktycznej żądania jaką jest pismo z dnia 24 lutego 2016 r Sąd uznał iż pozwany M. S. sporządzając i podpisując własnym imieniem i nazwiskiem, a następnie wysyłając pismo z dnia 24 lutego 2016 r. do Ministra Sprawiedliwości Z. Z. naruszył dobra osobiste powoda takie jak cześć czy też dobre imię. Pozwany wskazywał na brak legitymacji, podnosząc, iż pismo to zostało sporządzone w oparciu o umocowanie Stowarzyszenia (...) w O. Prawa, którego jest członkiem, jednakże pismo to ani nie zostało sporządzone na papierze firmowym Stowarzyszenia ani nie załączono do niego pełnomocnictwa, nie ma w nim również powołania się na pełnomocnictwo Stowarzyszenia - stąd należało przyjąć, iż pismo sporządził oparzył swoim podpisem pozwany M. S. jako osoba fizyczna działając we własnym imieniu . Użyte w tym piśmie przez pozwanego pod adresem powoda sformułowania typu : „ proceder „ przejmowania nieruchomości, czy „obecnie dzięki licznym działaniom i zbiegom okoliczności wpisanym właścicielem jest Pan A. L. (1) z małżonką” są sformułowaniami ewidentnie obraźliwymi sugerującymi nabycie własności nieruchomości w sposób nieuczciwy , niezgodny z prawem. Użycie takich obraźliwych określeń jest co do zasady działaniem bezprawnym. Nie zdejmuje z nich tej bezprawności intencja w jakiej pozwany pisał do Ministra Sprawiedliwości tj. kierowanie się interesem społecznym i swoim własnym i dążenie do wyjaśnienia okoliczności związanych ze sprzedażą nieruchomości.
--- STRONA 9 ---
Pozwany musiałby wykazać, że powód rzeczywiście nabył nieruchomość w drodze ,,procederu ”, a więc na skutek działań ewidentnie niezgodnych z prawem, dzięki „ licznym zbiegom okoliczności „– czyli dzięki jakimś, nie wiadomo czyim przypadkowym , niejasnym do końca czynnościom, sytuacjom itp. Oba wyżej wymienione określenia w kontekście kwestii nabycia nieruchomości mają jednoznacznie pejoratywny wydźwięk i stawiają w negatywnym świetle osobę pod adresem której są kierowane. Pozwany w tym procesie nie wykazał, aby działanie powoda zawierało znamiona procederu bądź iżby został wpisany do księgi wieczystej jako właściciel nieruchomości dzięki zbiegom okoliczności . Tym samym nie obalił domniemania bezprawności swego działania wynikającego z art. 24 § 1 k.c. W konsekwencji mając na uwadze, że wypowiedź pozwanego zawarta w piśmie z dnia 24 lutego 2016 r. naruszała dobra osobiste powoda oraz była bezprawna a więc wyczerpywała przesłanki naruszenia dóbr osobistych - Sąd uwzględnił w części roszczenie powoda orzekając o obowiązku pozwanego do usunięcia skutków naruszenia poprzez przeproszenie powoda za użycie wyżej wskazanych obraźliwych określeń. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał, że adekwatnym do sposobu i skutków naruszenia będzie nakazanie przeproszenia powoda poprzez złożenie przez pozwanego oświadczenia o treści i formie opisanej w punkcie I. oraz przesłanie tego oświadczenia do powoda i Ministra Sprawiedliwości Z. Z. – tj. w sposób w jaki doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Powyższe w ocenie Sądu winno być właściwym środkiem ochrony dóbr osobistych, pozwalającym na zniweczenie skutków tego naruszenia. W ocenie Sądu niezasadnym byłoby nakazanie pozwanemu skierowania oświadczenia o przeprosinach do instytucji wskazanych przez powoda, tj. Sądu Rejonowego (...) i Prokuratury (...) w K.. Pismo z dnia 24 lutego 2016 r. zostało skierowane i bezpośrednio zaadresowane tylko do Ministra Sprawiedliwości Z. Z., a nie w/w pozostałych instytucji. Zdaniem Sądu powód nie wykazał realnej potrzeby skierowania oświadczenia z przeprosinami do innych, poza nim i Ministrem Sprawiedliwości, wskazanych instytucji. Żądanie jest nieuzasadnione z tego względu, iż pismo nie zostało udostępnione przez pozwanego Prokuraturze (...), która mogła powziąć informacje o tymże piśmie jedynie poprzez zapoznanie się z aktami sprawy, a nie od bezpośrednio pozwanego, stąd brak jest podstaw do uwzględnienia żądania przeprosin w tymże zakresie. Pozostałe sformułowania użyte przez pozwanego w treści tego pisma, np. ,,zdziwienie budzi fakt sama przewlekłość toczących się postępowań” w ocenie Sądu nie naruszają dóbr osobistych powoda, gdyż nie odnoszą się bezpośrednio do niego, a w kierunku wymiaru sprawiedliwości. Również słowa ,,brak zrozumienia ze strony Wymiaru Sprawiedliwości, że przejmowanie majątku Skarbu Państwa przez osoby czy podmioty nie powołane jest delikatnie rzecz ujmując nieprzyzwoite i naganne”, jest ogólnym twierdzeniem, pewną myślą, która nie jest niezgodna z prawdą obiektywną czy zasadami etycznymi, stąd zdaniem Sądu nie może stanowić podstawy do uznania, że narusza dobra osobiste powoda. Roszczenie powoda o nakazanie pozwanemu zaniechania naruszenia dóbr osobistych znajduje wprost oparcie w treści art. 24 § 1 k.c. Sąd uwzględnił to żądanie powoda nakazując pozwanemu zaniechania naruszania dóbr osobistych powoda poprzez rozpowszechnianie informacji sugerujących sprzeczny z prawem lub dobrymi obyczajami sposób nabycia przez powoda w drodze umowy sprzedaży własności nieruchomości położonej przy ul. (...) w K.. Żądanie to jest uzasadnione z uwagi na fakt, iż istnieje obawa dalszych naruszeń, bowiem pozwany podejmuje różne inicjatywy związane z przedmiotową nieruchomością i nie można wykluczyć, iż w przyszłości mogłyby mieć miejsce podobne do opisanej w niniejszym pozwie sytuacje. Okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają natomiast przyznania powodowi zadośćuczynienia pieniężnego. Zgodnie z art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. W wyroku z dnia 12 grudnia 2002 roku, sygn. akt V CKN 1581/00, Legalis nr 56455 Sąd Najwyższy wyraził stanowisko, że przesłanką odpowiedzialności przewidzianej w art. 448 k.c. jest nie tylko bezprawne, ale i zawinione działanie sprawcy naruszenia dobra osobistego.
--- STRONA 10 ---
Należy podkreślić, iż przepis dotyczący zasądzenia zadośćuczynienia jest zamieszczony w dziale dotyczącym czynów niedozwolonych i dotyczy działania zawinionego, zmierzającego bezpośrednio do celu w postaci naruszenia dóbr osobistych. W ocenie Sądu działanie pozwanego nie było działaniem zawinionym. M. S. działał w obronie interesów lokatorów i swojego własnego pragnąc zainteresować tematem szerszy krąg osób w tym instytucje państwa. Jego celem było i jest wyjaśnienie kwestii własności nieruchomości. Usprawiedliwieniem jego działań są trwające przecież od kilkudziesięciu lat z udziałem znakomitych prawników postępowania sądowe, administracyjne i sądowo- administracyjne dotyczące nieruchomości znajdującej się przy ul. (...) w K., w których wyrażono wiele poglądów prawnych, niejednokrotnie sprzecznych ze sobą . Taka osoba jak powód, który jest laikiem w dziedzinie prawa może czuć się w tym wszystkim zagubionym i zagrożonym w swym interesie co uzasadnia jego dążenie do wyjaśnienia wszystkiego , dążenie do prawdy. Sąd biorąc pod uwagę tę właśnie intencję pozwanego nie uznał za zasadne obciążanie go kwotą 12.000 zł tytułem zadośćuczynienia dla powoda. W związku z tym, iż powód tylko w niewielkiej części utrzymał się z żądaniem, Sąd obciążył pozwanego kosztami w części, zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych w związku z roszczeniem niemajątkowym (pkt. V sentencji wyroku). Biorąc pod uwagę sytuację majątkową pozwanego,( miesięczne dochody w wysokości ok. 1000 zł ) Sąd odstąpił od obciążenia go kosztami zastępstwa procesowego, o czym orzeczono w pkt VI. sentencji wyroku.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Okręgowy w Krakowie#I C 2064/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 października 2017 r. Sąd Okręgowy w Kra#art. 24 § 1 k.c.#art. 24 §1 k.c.#art. 448 k.c.#art. 286 § 1 kodeksu#art. 23 k.c.#art. 24 k.c.#art. 6 k.c.