Postanowienie I C 2062/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 kwietnia 2011 roku Sąd Okręgowy w Łodzi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 2062/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 kwietnia 2011 roku Sąd Okręgowy w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Jolanta Żałoba Protokolant: Małgorzata Kasprzak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2011r w Łodzi sprawy powództwa M. i B. M.-Ł. przeciwko R. N. o ochronę dóbr osobistych 1. nakazuje pozwanej R. N. złożenie w piśmie doręczonym za potwierdzeniem odbioru: A. B., J. F., Z. F., D. F., E. G., K. K., E. K., Z. M., E. M., K. R., A. W., E. W. i E. Z.- oświadczenia następującej treści: „R. N. przeprasza M. Ł. za to, że naruszyła jego dobra osobiste poprzez zawarcie w piśmie procesowym skierowanym do Sądu Rejonowego dla Ł.W. w Ł., II Wydział Cywilny, z dnia 6 kwietnia 2010r w sprawie o ustalenie sposobu korzystania z działki (…) przy ul. (…) w Ł., sygn. akt II Ns 192/09, nieprawdziwej informacji, że protokół zebrania właścicieli pawilonów mieszkalno - handlowo - usługowych przy ulicy (…) w Ł.z dnia 6 maja 2006 roku został „spreparowany” i stwierdza, że działanie to godziło w dobre imię M. Ł. i naraziło go na utratę zaufania w społeczności lokalnej obejmującej osoby zamieszkujące i prowadzące działalność gospodarczą w zabudowie szeregowej przy ulicy (…) w Ł. i za to przeprasza M. Ł.”; 2. oddala powództwo M. Ł. w pozostałej części; 3. oddala w całości powództwo B. M.-Ł.; 4. umarza postępowanie w zakresie żądania zapłaty kwoty 5.000 zł z tytułu odpowiedniej sumy pieniężnej na cel społeczny; --- STRONA 2 --- 5. zasądza od R. N. na rzecz M. Ł. kwotę 977,00 zł (dziewięćset siedemdziesiąt siedem) tytułem zwrotu części kosztów procesu, odstępując od obciążania pozwanej pozostałą częścią tych kosztów; 6. nie obciąża powódki B. M.-Ł. obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanej R. N. UZASADNIENIE W dniu 20 stycznia 2010 roku powodowie B. M.-Ł. i M. Ł. złożyli pozew przeciwko pozwanym R. N. i R. N., w którym wnieśli o: 1. nakazanie pozwanemu R. N. by przeprosił B. M.-Ł. poprzez osobiste doręczenie za pokwitowaniem A. B. , J. F., Z. F., D. F., E. G., K. K., E. K., Z. M., E. M., R. N., K. R., A. W., E. W. i E. Z. oświadczenia następującej treści: „R. N. przeprasza B. M.-Ł. za to, że naruszył jej dobra osobiste poprzez złożenie w dniu 6 czerwca 2008 roku do Prokuratury Rejonowej Ł.-W. zawiadomienia zawierającego nieprawdziwe informacje o żądaniu przez B. M. – Ł. w roku 2003 korzyści majątkowej za przyjęcie jego żony R. N. do III Szpitala Miejskiego im. K. J. w Ł., o pogorszaniu się stanu zdrowia R. N.w czasie pobytu III w Szpitalu Miejskim im. K. J. w Ł. w roku 2004 roku każdorazowo po dyżurze pełnionym przez B. M.- Ł. oraz o bezpodstawnym zastosowaniu w nocy 31 maja na 1 czerwca 2008 roku wobec R. N., pacjentki Oddziału Neurologii III Szpitala Miejskiego im. K. J. w Łodzi, przymusu bezpośredniego przez przymocowanie jej pasami bezpieczeństwa do łóżka oraz przez przekazywanie tych samych informacji właścicielom pawilonów mieszkalno - handlowo - usługowych przy ulicy (…) w Ł. i stwierdzam, że działanie to godziło w dobre imię Barbary M.-Ł. i naraziło ją na utratę zaufania w miejscu pracy oraz w społeczności lokalnej obejmującej osoby zamieszkujące i prowadzące działalność gospodarczą w zabudowie szeregowej przy ulicy (…) w Ł. i sąsiednich, i z uwagi na to przepraszam B. M.-Ł.”; 7. nakazanie pozwanemu R. N. i R. N. by przeprosili M. Ł. poprzez osobiste doręczenie za pokwitowaniem A. B., J. F., Z. F., D. F., E. G., K. K., E. K., Z. M., E. M., R. N., K. R., A.W., E. W. i E. Z. oświadczenia następującej treści: „R. N. i R. N. przepraszają M. Ł. za to, że naruszyli jego dobra osobiste poprzez zawarcie w piśmie procesowym skierowanym do Sądu Rejonowego dla Ł. W. w, II Wydział Cywilny z 6 kwietnia 2010 roku w sprawie o ustalenie sposobu korzystania z działki (…) przy ulicy (…) w Ł., sygn. akt II Ns. 1921/09 nieprawdziwej informacji, że protokół zebrania właścicieli pawilonów mieszkalno - handlowo - usługowych przy ulicy (…) w Ł. z 6 maja 2006 roku został „spreparowany” i stwierdzam, że działanie to godziło w dobre imię M. Ł. i naraziło go na utratę zaufania w społeczności lokalnej obejmującej osoby zamieszkujące i prowadzące działalność gospodarczą w zabudowie szeregowej --- STRONA 3 --- przy ulicy (…) w Ł. i z uwagi na to przepraszamy M. Ł.”. 8. zasądzenie na mocy art. 24 § 1 k.c. kwoty 5.000 złotych na cel społeczny tj. dla Polskiego Towarzystwa Osób Niepełnosprawnych z siedzibą w Ł., ul. (…); 9. zasądzenie od pozwanych na rzecz powodów kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu powodowie podali, iż zamieszkują w szeregowej zabudowie dwunastu pawilonów mieszkalno - handlowo - usługowych przy ulicy (…) w Ł. i wśród sąsiadów cieszą się szacunkiem oraz poważaniem, a nadto powódka jako lekarz cieszy się dużym poważaniem i uznaniem wśród współpracowników jak i pacjentów Oddziału Neurologii III Szpitala Miejskiego im. K. J. w Ł.. Pozwany R. N. w piśmie z dnia 9 czerwca 2008 roku, skierowanym do Prokuratury Rejonowej Ł.-W. oraz wysłanym do wiadomości Dyrektora Szpitala im. K. J., Ordynatora Oddziału Neurologii tego szpitala i Okręgowej Izby Lekarskiej w Ł. postawił powódce nieprawdziwe zarzuty, co narusza podstawowe wartości sfery działalności powódki, które są jej niezbędne do prawidłowego funkcjonowania w pracy zawodowej oraz w środowisku lokalnym, to znaczy jej dobre imię oraz cześć. Ponadto w piśmie procesowym z 6 kwietnia 2010 roku skierowanym do Sądu Rejonowego dla Ł. W., II Wydział Cywilny, sygn. akt II Ns 1921/09, wszczętej z wniosku powoda M. Ł. o ustalenie sposobu korzystania z działki, pozwani R. i R. N. zawarli nieprawdziwą informację, że protokół zebrania właścicieli pawilonów mieszkalno – handlowo usługowych przy ulicy (…) w Ł. z 6 maja 2006 roku został „spreparowany” i z pismem tym zostali zapoznani uczestnicy tego postępowania - wszyscy właściciele pawilonów mieszkalno -handlowo - usługowych przy ulicy (…) w Ł.. Pismo to narusza podstawowe wartości sfery działalności powoda, które są mu niezbędne do prawidłowego funkcjonowania jego działalności oraz w środowisku lokalnym, to znaczy jego dobre imię oraz cześć. (pozew k. 2-6) W odpowiedzi na pozew pozwana R. N.podała, że w dniu 20 listopada 2010 roku zmarł jej mąż pozwany R. N. i wniosła o umorzenie postępowania w sprawie. Nadto oświadczyła, że korespondencję spraw z powodami prowadził jej mąż, a ona jedynie podpisała pismo z dnia 6 kwietnia 2010 roku na prośbę męża, nie zaznajamiając się z jego treścią. (odpowiedź na pozew k. 20) W piśmie procesowym z dnia 24 stycznia 2011 roku powodowie wnieśli o umorzenie postępowania przeciwko pozwanemu R. N. wobec jego śmierci, popierając nadal powództwo przeciwko pozwanej R. N.. ( pismo procesowe k.26) Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2011 roku Sąd Okręgowy w Łodzi umorzył postępowanie w odniesieniu do pozwanego R. N. --- STRONA 4 --- ( postanowienie k.45) Na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2011 roku pełnomocnik powodów poparł powództwo sprecyzowane w punkcie 2 pozwu przeciwko pozwanej R. N., wnosząc o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych, przy czym cofnął powództwo w zakresie żądania kwoty 5.000 zł na cele społeczne. Pełnomocnik pozwanej wniósł o oddalenie powództwa, zasądzenie kosztów według norm przypisanych oraz wyraził zgodę na cofnięcie powództwa. Na wypadek uwzględnienia powództwa wniósł o nieobciążanie pozwanej kosztami procesu podnosząc, że pozwana pozostaje na rencie. ( protokół rozprawy k. 46-50) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Powodowie B. M.-Ł. i M. Ł. oraz pozwani R. N. i R. N. są współwłaścicielami nieruchomości nr (…) położonej przy ulicy (…) w Ł.. Na tej nieruchomości szeregowo usytuowanych jest 11 segmentów mieszkalnych, a od strony ulicy znajdują się pawilony handlowe, w których prowadzona jest działalność gospodarcza. Strony są sąsiadami. R. N. prowadził w swoim pawilonie działalność gospodarczą – ogródek gastronomiczny ze sprzedażą alkoholu - piwa. Koncesję na sprzedaż otrzymał w dniu 10 maja 2005 roku. Z prowadzeniem tej działalności nie zgadzali się inni współwłaściciele nieruchomości, w tym także powodowie, którzy pisemnie interweniowali w tej sprawie. Około marca 2005 roku na tym tle powstał pomiędzy stronami konflikt, w rezultacie którego w lutym 2006 roku Prezydent Miasta Ł. wydał decyzję o cofnięciu koncesji R. N.. Pozwany R. N. uważał, że odpowiedzialni są za to powodowie. (zeznania powoda k. 49 w zw. z k.47-48, zeznania powódki k.49 w zw. z k.48) W dniu 6 maja 2006 roku odbyło się zebranie właścicieli pawilonów mieszkalno-handlowo-usługowych posesji przy ul. (…) w Ł. Zebranie było poświęcone ustaleniom i uregulowaniom zasad funkcjonowania działki nr (…), która jest współwłasnością właścicieli pawilonów od dnia 27 października 2004 roku, w wyniku dokonanego podziału i kupna prawa wieczystego użytkowania od Spółdzielni Mieszkaniowej (…) w Ł.. Właściciele ustalili m.in., że każdy właściciel dysponuje jednym miejscem postojowym na samochód osobowy, miejsca oznaczone zostaną numerami od 1-10. Miejsce parkingowe zostało przydzielone także pozwanym. Na zebraniu sporządzono również projekt regulaminu. Projekt regulaminu sporządził pan K. i on zajmował się zebraniem podpisów pod regulaminem. Pod regulaminem podpisali się właściciele, którzy zaakceptowali regulamin. Wśród tych osób były takie, które nie były obecne na --- STRONA 5 --- zebraniu , ale zapoznały się regulaminem i podpisały się. Do protokołu sporządzonego z odbytego zebrania załączono także mapę z zaznaczeniem miejsc parkingowych. ( protokół k. 14, zeznania powoda k. 49 w zw. z k.47-48 ,zeznania powódki k.49 w zw. z k.48) Powodowie posiadali własne przydzielone miejsce parkingowe oraz miejsce użyczone im przez koleżankę. (zeznania powódki k.49 w zw. z k.48) Współwłaściciele nieruchomości nie mogli dojść do porozumienia w sprawie korzystania ze wspólnej nieruchomości. W związku z tym powód M. Ł. wystąpił do Sądu Rejonowego dla Ł. W., II Wydział Cywilny z wnioskiem o ustalenie sposobu korzystania z działki. Sprawa powyższa została zarejestrowana pod sygn. akt II Ns1921/09. W odpowiedzi na wniosek powoda R. N. i R. N. w dniu 6 kwietnia 2011 roku złożyli pismo. W treści tego pisma zawarli informację, że protokół zebrania właścicieli pawilonów mieszkalno - handlowo - usługowych przy ulicy (…) w Ł. z 6 maja 2006 roku został spreparowany przez małżonków Ł. dla celu tej sprawy. Ponadto R. N. zawarł w tym piśmie swoje uwagi do regulaminu. Powyższe pismo zostało doręczone pozostałym uczestnikom tego postępowania – współwłaścicielom nieruchomości. ( pismo k. 41-42, zeznania powoda k. 49 w zw. z k.47-48,zeznania powódki k.49 w zw. z k.48) Sprawa likwidacji ogródka gastronomicznego, prowadzonego przez R. N., w którego ocenie odpowiedzialność za to ponosili powodowie, była przez niego przywołana w sprawie o ustalenie sposobu korzystania z rzeczy, a także w sprawie przekształcenia użytkowania wieczystego we własność z zastosowaniem bonifikaty, na co pozwani nie wyrazili zgody. (zeznania powoda k. 49 w zw. z k.47-48, zeznania powódki k.49 w zw. z k.48) Pozwany R. N. zmarł w dniu 20 listopada 2010 roku. ( odpis skrócony aktu zgonu k. 29) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, w postaci załączonych do akt dokumentów, a także zeznań powodów. Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie zostały wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia i oddalił wniosek pełnomocnika --- STRONA 6 --- pozwanej o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania w sprawie I Ns 1921/09, gdzie ma być rozstrzygana kwestia mapy i protokołu z zebrania współwłaścicieli nieruchomości. Wniosek ten -w ocenie Sądu- zmierzał jedynie do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania w niniejszej sprawie, a wynik postępowania w sprawie I Ns 1921/09 o ustalenie sposobu korzystania z nieruchomości nie ma żadnego znaczenia dla przedmiotu rozstrzyganej sprawy o ochronę dóbr osobistych. Wskazać bowiem należy, że nawet gdyby w sprawie o ustalenie sposobu korzystania z nieruchomości było przeprowadzone postępowanie dowodowe dotyczące protokołu zebrania z dnia 6 maja 2006 roku, to jednakże zgodnie z art. 235 k.p.c. postępowanie dowodowe powinno odbyć się przed sądem orzekającym. Zaznaczyć trzeba, że pozwana była reprezentowana przez pełnomocnika procesowego, który żadnych innych wniosków dowodowych dotyczących zebrania współwłaścicieli w niniejszej sprawie o ochronę dóbr osobistych nie zgłaszał. Sąd zważył, co następuje: Powództwo M. Ł. w znaczącej części jako zasadne podlegało uwzględnieniu. Podstawę prawną roszczeń powoda stanowi art. 24 k.c. przewidujący środki ochrony dóbr osobistych w zw. z treścią art. 448 k.c. Pojęcie dóbr osobistych zostało określone w art. 23 k.c. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że dobra osobiste są to pewne wartości niematerialne łączące się ściśle z jednostką ludzką. Wobec tego istnieje wiele dóbr korzystających z ochrony prawnej i wiele praw osobistych chroniących te dobra. Jednakże różnorodność występowania w życiu dóbr osobistych podlegających ochronie cywilnoprawnej powoduje, iż niemożliwe jest ustalenie, usystematyzowanie przesłanek ogólnych, których występowanie mogłoby przesądzić o tym czy dane zdarzenie stanowi naruszenie jakiegoś dobra. Ocena czy doszło do naruszenia dobra osobistego musi być bowiem dokonywana na tle konkretnego stanu faktycznego przy stosowaniu kryteriów obiektywnych. W orzecznictwie sądowym i doktrynie przyjmuje się, iż przy wyjaśnieniu istoty dobra osobistego i naruszenia należy posługiwać się kryterium obiektywnym, odwołującym się do przyjętych norm (tak A. Szpunar, Ochrona Dóbr Osobistych, Warszawa 1979 r., PWN, s. 107 i następne). Przechodząc do oceny zasadności powództwa o ochronę dóbr osobistych powodów należało więc ocenić, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych --- STRONA 7 --- powodów i jakiego rodzaju były to dobra osobiste. Należy zaznaczyć, iż sąd rozpoznający sprawę o ochronę dób osobistych w pierwszej kolejności winien poddać ocenie, czy i jakie dobro zostało naruszone, a następnie ocenić - na zarzut pozwanego - czy pomimo naruszenia tych dóbr nie zachodzi podstawa do wyłączenia jego odpowiedzialności ze względu na brak bezprawności działania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2002 roku, II CKN 167/01, opubl. LEGALIS). W przedmiotowej sprawie powodowie ostatecznie domagali się ochrony dóbr osobistych powoda wskazując, iż doszło do naruszenia jego dobrego imienia i czci, wskutek działania pozwanej polegającego na tym, że w piśmie procesowym skierowanym do Sądu Rejonowego dla Ł. W., II Wydział Cywilny z 6 kwietnia 2010 roku w sprawie o ustalenie sposobu korzystania z działki (…) przy ulicy (…) w Ł., sygn. akt II Ns 1921/09 zawarła nieprawdziwa informację, że protokół zebrania właścicieli pawilonów mieszkalno - handlowo - usługowych przy ulicy (…) w Ł. z 6 maja 2006 roku został „spreparowany”. Bezspornym jest w niniejszej sprawie, iż w piśmie z dnia 6 kwietnia 2010 roku została zawarta informacja, że protokół zebrania współwłaścicieli został spreparowany przez małżonków Ł. i że powyższe pismo zostało doręczone pozostałym uczestnikom postępowania o ustalenie sposobu korzystania z rzeczy w sprawie II Ns 1921/09 toczącej się przed Sądem Rejonowym dla Ł.-W. w Łodzi. Nie budzi wątpliwości w świetle obiektywnej oceny dowodów zgromadzonych w tej sprawie, że na skutek opisanego działania pozwanej doszło do naruszenia dobrego imienia i czci powoda. Pojęcie „spreparowany” w języku polskim jest antonimem pojęcia prawdziwy. Antonim to termin oznaczający przeciwieństwo, odwrotność. Użyte zatem pojęcie spreparowany w odniesieniu do protokołu z zebrania współwłaścicieli oznacza, że protokół jest nieprawdziwy, fałszywy, został stworzony, wymyślony. Przypisanie takiego działania w tej sprawie w istocie obojgu powodom powoduje, że z pewnością w obiektywnym odbiorze społecznym są oni oceniani negatywnie, zostało zachwiane ich dobre imię i cześć. Wskazać przy tym należy, że powodowie z racji zamieszkiwania we wspólnej nieruchomości, zabudowanej szeregowo, są dobrze znani przez pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. W związku z tym zarzut spreparowania protokołu przez powodów i zapoznanie z nim sąsiadów powodów wpływa na rozmiar naruszenia dóbr osobistych powodów. W czci człowieka wyróżnia się dwie jej strony: stronę wewnętrzną, nazywaną godnością osobistą, obejmującą wyobrażenie człowieka o własnej wartości oraz oczekiwanie szacunku ze strony innych ludzi (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 08 października 1987 roku , II CR 269/87, OSN 1989/4/66) oraz stronę zewnętrzną, oznaczającą dobrą sławę, dobrą opinię innych ludzi, szacunek, którym obdarza daną osobę otoczenie. Dobra sława (dobre imię) obejmuje --- STRONA 8 --- wszystkie dziedziny aktywności życiowej osoby: jej życie osobiste, zawodowe i społeczne (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1971roku, II CR 445/71, OSN 1972/4/77). W sprawie o naruszenie godności wewnętrznej przy ocenie naruszenia czci należy uwzględniać nie tylko znaczenie użytych słów, ale również cały kontekst sytuacyjny oraz jego społeczny odbiór, oceniany według kryteriów właściwych dla ludzi rozsądnych i uczciwych. Konieczne jest więc zachowanie należytych proporcji i umiaru (por. wyrok. Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2002 roku, IV CKN 1076/00, OSN 2003/9/121, z dnia 28 lutego 2003 roku, V CK 308/02, OSN 2004/5/82). Do naruszenia czci może dojść w rozmaity sposób: za pośrednictwem mowy lub pisma, w wypowiedziach publicznych, publikacjach. W niniejszej sprawie Sąd uznał na podstawie oceny przedstawionych dowodów oraz zeznań powodów, że działanie pozwanej stanowiło naruszenie dobrego imienia i czci M. Ł.. Niewątpliwie wszechstronna ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie pozwala uznać, iż opisywane przez powodów działanie pozwanej było bezprawne. Pozwana nie wykazała w postępowaniu dowodowym, że sformułowany przez nią zarzut spreparowania protokołu, a więc sfałszowania, okazał się prawdziwy. Działanie pozwanej sprowadzało się do wykazania, że powodowie działali sprzecznie z prawem, co jednakże nie zostało w jakikolwiek sposób udowodnione w sprawie. Nie można podzielić argumentacji pozwanej, iż nie zapoznawała się z treścią pisma, a jedynie je podpisała, zaś faktycznie treść sporządzał jej mąż, co jej zdaniem winno uchylać jej odpowiedzialność. Pozwana podpisała pismo, a zatem godziła się z tym, co zostało w nim sformułowane przez męża. Skoro – jak zostało wykazane – doszło w tym piśmie do naruszenia dóbr osobistych powodów, to wobec braku skutecznego obalenia domniemania bezprawności działania, pozwana winna ponieść odpowiedzialność za ich naruszenie. Zaznaczyć należy, że dobra osobiste są ściśle związane z danym podmiotem, nie mogą być przenoszone na inne osoby, albowiem nie dają się oddzielić od podmiotu, któremu przysługują (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 05 kwietnia 1991 roku, I ACr 50/91, OSA 1991/3/15). Wobec śmierci pozwanego i umorzenia w odniesieniu do niego postępowania i w związku z tym ostatecznego sformułowania powództwa oboje powodowie żądali ochrony dóbr osobistych powoda. Z uwagi na wspomniany powyżej charakter dóbr osobistych żądanie powódki B. M.-Ł. o ochronę dóbr osobistych jej męża M. Ł. i brak zmiany żądania, nie jest zasadne i podlega oddaleniu. Powódka nie posiada bowiem legitymacji czynnej do popierania powództwa o ochronę dóbr osobistych męża. Na marginesie wskazać trzeba, że postępowanie dowodowe wykazało, iż pozwana naruszyła także dobra osobiste powódki - w spornym piśmie zarzut spreparowania protokołu odnosi się do obojga małżonków Ł.. Jednakże powódka nie żądała ochrony swoich dóbr osobistych- nie dokonała w tym zakresie zmiany żądania pozwu. --- STRONA 9 --- Stosownie do treści art. 24 § 1 k.c. to ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba, że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Żądanie zaniechania może pojawić się w pozwie albo jako jedyne żądanie główne, gdy dobro osobiste zostało tylko zagrożone cudzym działaniem albo też może wystąpić obok żądania usunięcia skutków naruszenia, gdy do naruszenia dobra osobistego już doszło. Biorąc zatem powyższe pod uwagę Sąd ocenił, że powodowi przysługuje ochrona prawna jego dóbr osobistych, a działanie pozwanej było bezprawne, sprzeczne z zasadami współżycia społecznego nakazującymi poszanowanie dobrego imienia i czci drugiego człowieka. Sąd - mając za podstawę przepis art. 24 § 1 zd. 2 k.c. nakazał, aby pozwana dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powoda i nakazał złożenie oświadczenia o przeproszeniu w piśmie doręczonym za potwierdzeniem odbioru. Sąd uznał, że nie ma konieczności, aby doręczenie to nastąpiło osobiście przez pozwaną, a skutek doręczenia pisma z przeprosinami za pośrednictwem poczty będzie niewątpliwie taki sam. W związku z tym powództwo w zakresie żądania osobistego doręczenia pisma podlegało oddaleniu jako niezasadne. Powodowie cofnęli powództwo o zapłatę kwoty 5.000 zł z tytułu odpowiedniej sumy na cel społeczny, pozwana wyraziła na to zgodę, wobec czego na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie. O kosztach postępowania z uwagi na niewielkie ustępstwo powoda na rzecz pozwanej Sąd orzekł na podstawie art. 100 w zw. z art. 102 k.p.c. zasądzając od pozwanej na rzecz powoda M. Ł. kwotę 977 zł tytułem zwrotu części kosztów procesu, odstępując od obciążania pozwanej pozostałą częścią tych kosztów. Na podstawie art. 102 k.p.c. mając na uwadze charakter dochodzonego roszczenia Sąd nie obciążył powódki B. M.-Ł. obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanej R. N..