Wyrok I C 2060/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lutego 2019 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wy

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 2060/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lutego 2019 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Marta Kulpa Protokolant: sekretarz sądowy Paulina Firlus po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2019 r. w Opolu sprawy z powództwa A. N. przeciwko (...) T. K., B. S. spółka jawna z siedzibą w O. o ochronę dóbr osobistych I. zobowiązuje pozwanego (...) T. K., B. S. spółka jawna z siedzibą w O. do zaniechania naruszania wizerunku powódki A. N. poprzez zaprzestanie jego rozpowszechniania; II. zobowiązuje pozwanego (...) T. K., B. S., spółka jawna z siedzibą w O. do wycofania z obrotu wszystkich materiałów promocyjnych pozwanego, na których znajduje się wizerunek powódki A. N., takich jak ulotki, plakaty, bilbordy, treści reklamowe zamieszczane w sieci Internet – w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od pozwanego (...) T. K., B. S.spółka jawna z siedzibą w O. na rzecz powódki A. N. kwotę 1.337 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 737 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Na oryginale właściwy podpis za zgodność: Sygn. akt IC 2060/18 UZASADNIENIE Powódka A. N. w pozwie wniesionym w dniu 25.09.2018r. skierowanym przeciwko pozwanemu (...) T. K., B. S. Sp. j. w O. wniosła o zobowiązanie pozwanego do zaniechania naruszania wizerunku powódki poprzez zaprzestanie jego rozpowszechniania oraz zobowiązanie pozwanego do wycofania z obrotu wszystkich materiałów promocyjnych pozwanego, na których znajduje się wizerunek powódki takich jak ulotki, plakaty, billboardy, treści reklamowe zamieszczone w sieci internet - w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku, zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa --- STRONA 2 --- procesowego według norm przepisanych oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej uiszczonej od przedłożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa. W uzasadnieniu powódka podniosła, iż udzieliła ona stronie pozwanej zgodę na rozpowszechnianie swojego wizerunku dla celów reklamowych. Powódka nie wyraziła jednak zgody , aby jej wizerunek został zamieszczony w materiałach na bilboardach, jak również ulotkach oraz przy okazji prezentowania treści odnoszących się do pozwanego w sieci internetowej. Powódka wskazała również, iż pismem z dnia 26 czerwca 2018r., działając przez swojego pełnomocnika złożyła oświadczenie o cofnięciu zgody, udzielonej na wykorzystywanie jej wizerunku ze skutkiem natychmiastowym i wezwała pozwanego do zaniechania dalszego go rozpowszechniania, pozwany nie zastosował się jednak do wezwania twierdząc , że udzielona przez powódkę zgoda uprawnia go do rozpowszechniania jej wizerunku, a powódka nie mogła skutecznie owej zgody cofnąć, szczegółowo uzasadniając i argumentując swoje stanowisko na k. 2-3 W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na rzecz strony pozwanej zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany wskazał, iż nieprawdziwe są twierdzenia powódki, iż nie wyraziła ona zgody na rozpowszechnianie swojego wizerunku przez stronę pozwaną, szczegółowo uzasadniając i argumentując swoje stanowisko na k. 14-16. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powódka współpracowała z pozwaną Spółką (poprzednia nazwa: Przedsiębiorstwo Handlowe (...) T. K., B. S. Sp, j.) od 2006 r. Dowoziła pozwanej towar z firmy, w której była zatrudniona. W czasie tej współpracy w 2008 wspólniczka pozwanej Spółki, T. K., zaproponowała powódce odpłatny udział w sesji zdjęciowej na potrzeby reklamy wizualnej pozwanej Spółki. Powódka wyraziła na to zgodę. Dowód: zeznania powódki k. 41 zeznania pozwanej k. 41-42 Pozwana zleciła wykonanie zdjęć reklamowych fotografowi P. S. i tą okoliczność zawarła z nim w dniu 04.06.2008 r. umowę, na podstawie której nabyła zdjęcia z wykorzystaniem wizerunku powódki oraz prawa autorskie do tych zdjęć z prawem ich wykorzystania na wszystkich polach eksploatacji. Załącznikiem do umowy była zgoda powódki na wykorzystanie jej wizerunku do wszelkiego typu reklamy wizualnej. Pozwana spółka zapłaciła P. S. wynagrodzenie określone w umowie na podstawie faktury VAT, natomiast powódka otrzymała wynagrodzenie w kwocie 1.000 zł płatne w gotówce do rąk własnych, w dniu pozowania do zdjęć. Pieniądze przekazała powódce osobiście T. K.. Powódka nie wystawiła pozwanej żadnego rachunku. Dowód: umowa z dnia 04.06.2008 r. faktura VAT nr (...) z dnia 04.06.2008 r. k. 21 zgoda powódki na wykorzystanie jej wizerunku k. 20 zeznania powódki k. 41 zeznania pozwanej k. 41-42 Powódka od początku miała pełną świadomość w jakim celu są robione zdjęcia, do wykonania których zatrudniła ją pozwana, choćby ze względu na fakt, iż pozowała w odzieży roboczej sprzedawanej przez pozwaną. Powódka miała też pełną świadomości wykorzystania jej wizerunku na bilbordach reklamowych, ulotkach, czy stronie internetowej pozwanej Spółki i nie tylko wyrażała na to zgodę, lecz była z tego powodu bardzo zadowolona, co wielokrotnie podkreślała współpracując nadal z pozwaną Spółką, gdyż przez następne lata nadal dowoziła pozwanej zamówiony towar. W marcu 2014 r. roku pozwana zaproponowała powódce udział (także za wynagrodzeniem) w imprezie na otwarcie (...) w O.. Na to także powódka się zgodziła. Na w/w imprezie reklamowała pozwaną Spółkę na stoisku, na którym umieszczono zdjęcia z wizerunkiem powódki m.in. rozdając ulotki i wizytówki z tym i także pozując do zdjęć w odzieży roboczej pozwanej. --- STRONA 3 --- Dowód: zeznania powódki k. 41 zeznania pozwanej k. 41-42 dokumentacja zdjęciowa k. 22-25 Od kwietnia 2014 r. powódka zaczęła pracować w pozwanej Spółce. Wówczas jeździła samochodem, na którym umieszczono zdjęcia z wizerunkiem powódki, rozdawała wizytówki i ulotki ze swoim wizerunkiem. Dowód: umowa o pracę z dnia 04.04.2018r. k 26 świadectwo pracy k. 27-28 zeznania powódki k. 41 zeznania pozwanej k. 41-42 W stycznia 2018 r. strony rozwiązały łączącą je umowę o pracę. W piśmie z dnia 26 czerwca 2018r. działając przez pełnomocnika powódka cofnęła zgodę na rozpowszechnianie jej wizerunku i wezwała pozwanego do zaniechania dalszego go rozpowszechniania. Pozwany nie zastosował się do w/w wezwania. Dowód: zeznania powódki k. 41 zeznania pozwanej k. 41-42 pismo z dnia 26.06.2018r. k. 9 Sąd zważył co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Stan faktyczny w niniejszej sprawie został ustalony na podstawie dowodów z dokumentów przedłożonych przez obie strony, których prawdziwości ostatecznie żadna ze stron nie kwestionowała. Sąd uznał dołączone do akt sprawy dokumenty za wiarygodne. Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się także na zeznania stron, w takim jednak zakresie w jakim korespondowały one ze sobą i pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie. Z poczynionych przez Sąd ustaleń faktycznych wynikało, że powódka swoje żądanie zawarte w pozwie względem strony pozwanej wywodzi z naruszenia jej dóbr osobistych poprzez rozpowszechnianie wizerunku bez wymaganej zgody . Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Jednocześnie ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonania naruszenia może on żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny (art. 24 k.c.). Zgodnie z art. 448 zd. 1 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Jak stanowi natomiast przepis art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie. Do roszczeń w przypadku rozpowszechniania wizerunku --- STRONA 4 --- osoby na nim przedstawionej stosuje się odpowiednio przepis art. 78 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym twórca, którego autorskie prawa osobiste zostały zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania. W razie dokonanego naruszenia może także żądać, aby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności aby złożyła publiczne oświadczenie o odpowiedniej treści i formie. Jeżeli naruszenie było zawinione, sąd może przyznać twórcy odpowiednią sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub – na żądanie twórcy – zobowiązać sprawcę, aby uiścił odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez twórcę cel społeczny. Z powołanych przepisów wynika, że ochroną prawną objęty jest zarówno sam wizerunek danej osoby, jak i jego rozpowszechnianie. W świetle materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie nie sposób jednak uznać, aby doszło do bezprawnego naruszenia wizerunku powódki oraz jego rozpowszechniania bez uzyskania uprzednio zgody powódki. Wizerunek to dostrzegalne, fizyczne cechy człowieka, tworzące jego wygląd i pozwalające na identyfikację osoby wśród innych ludzi. Od tak rozumianego wizerunku należy odróżnić portret, będący materialnym nośnikiem, w którym został utrwalony wizerunek. Naruszenie wizerunku może polegać na jego utrwalaniu, przekształcaniu lub rozpowszechnianiu. Istotna część problematyki ochrony wizerunku uregulowana została w art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Przepis ten odnosi się nie do dobra osobistego, jakim jest wizerunek, lecz wytworu, który przedstawia ten wizerunek w postaci np. portretu malarskiego, fotografii lub karykatury, choćby nie był utworem. Ponadto regulacja ta dotyczy jedynie rozpowszechniania takiego wizerunku. Dla przyjęcia, że doszło do naruszenia dobra osobistego powódki w zakresie przez nią wskazywanym, koniecznym było ustalenie, że powódka nie wyrażała zgody na utrwalenie swojego wizerunku. W przepisach brak wprawdzie wyraźnej wzmianki co do samego utrwalenia wizerunku, jednak w doktrynie przyjmuje się, że do naruszenia wizerunku, jako dobra osobistego, dochodzi w razie jego utrwalania w warunkach naruszenia prawa do prywatności lub wbrew wyrażonej woli portretowanego. Do przyjęcia, że doszło do naruszenia wizerunku nie jest przy tym potrzebny wyraźny sprzeciw danej osoby, lecz wystarcza brak wyrażenia zgody. Należy jednak zauważyć, że zgoda na utrwalenie wizerunku może być dorozumiana i wyrażona w każdy sposób manifestujący wolę danej osoby w sposób dostateczny, np. przez brak reakcji na fotografowanie. Wobec istnienia domniemania prawnego bezprawności działania naruszyciela dobra osobistego (art. 24 § 1 k.c.), to na stronie pozwanej spoczywał ciężar wykazania, że utrwalenie wizerunku powódki odbyło się za jej zgodą. W świetle przeprowadzonych w sprawie dowodów Sąd uznał, że powódka nie tylko nie sprzeciwiła się utrwaleniu jej wizerunku podczas sesji zdjęciowej wykonywanej przez fotografa P. S. w związku z zawartą przez w/w fotografa ze strona pozwaną umowa z dnia 4.06.2008r. na podstawie której strona pozwana nabyła zdjęcia z wykorzystaniem wizerunku powódki oraz prawa autorskie do tych zdjęć z prawe ich wykorzystania na wszystkich polach eksploatacji. Załącznikiem do umowy była zgoda powódki na wykorzystanie jej wizerunku do wszelkiego typu reklamy wizualnej czyli również do umieszczenia wizerunku na bilborgach , w internecie czy na ulotkach. Pozwana zapłaciła P. S. wynagrodzenie określone w umowie na podstawie faktury VAT, natomiast powódka otrzymała wynagrodzenie w kwocie 1.000 zł płatne w gotówce do rąk własnych, w dniu pozowania do zdjęć. Pieniądze przekazała powódce osobiście T. K.. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że powódka nie tylko zgodziła się na udział w sesji zdjęciowej, ale także na zamieszczenie zdjęć z jej wizerunkiem na bilbordach, a także stronie internetowej pozwanej spółki. To ostatnie ustalenie jest o tyle istotne, że jak już wcześniej podniesiono rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej (art. 81 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). W braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane tylko wówczas, gdy osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie. Ochrona prawa do wizerunku przewidziana w powołanym przepisie ma charakter autonomiczny w tym sensie, że jest niezależna od naruszenia czci, prywatności czy innych dóbr osobistych. Zakazane jest każde rozpowszechnianie cudzego wizerunku, w tym także takie, które nie prowadzi do ingerencji w prywatność czy dobre imię osoby przestawionej. Przepisy art. 81 i 83 powołanej ustawy chronią wyłączną kompetencję osoby portretowanej do decydowania o rozpowszechnianiu jej wizerunku. Dobrem chronionym w tym wypadku jest autonomia każdej osoby w zakresie swobodnego rozstrzygania o tym, czy i w jakich okolicznościach jej wizerunek --- STRONA 5 --- może być rozpowszechniony. W konsekwencji dla oceny naruszenia tego dobra nie jest doniosłe ustalenie, jakie inne interesy, niż tylko ochrona własnej autonomii, uzasadniają odmowę osoby portretowanej udzielenia zezwolenia na rozpowszechnianie jej wizerunku. Z rozpowszechnieniem wizerunku będziemy mieli do czynienia w tych wszystkich sytuacjach, w których dochodzi do „rozpowszechnienia” w rozumieniu art. 6 pkt 3 powołanej ustawy. Wizerunek zostanie zatem rozpowszechniony wówczas, gdy stworzona zostanie możliwość zapoznania się z danym wizerunkiem przez bliżej nieokreślony „z góry” i niezamknięty krąg osób. W niniejszej sprawie nie ulegało wątpliwości, że strona pozwana rozpowszechniła wizerunek powódki, zamieszczając zdjęcia wykonane z jej udziałem na bilbordach, samochodzie i swojej stronie internetowej. Zamieszczając sporne zdjęcia strona pozwana działała jednak w zakresie uzyskanego zezwolenia i zgodnie z określonym celem. W świetle zebranego materiału dowodowego Sąd uznał, że powódka nie tylko wyraziła zgodę na utrwalenie jej wizerunku podczas sesji zdjęciowej, ale także rozpowszechnianie jej zdjęć w celach reklamowych przez strony pozwanej. Wyrażając swoją zgodę powódka miała pełną świadomość nie tylko formy przedstawienia jej wizerunku, ale także miejsca i celu publikacji. W ocenie Sądu powódka działała przy tym ze świadomością konsekwencji udzielonego zezwolenia. Za nieudowodnione należało zatem uznać te twierdzenia powódki, w których wskazywała na fakt braku wyrażenia zgody na rozpowszechnianie jej wizerunku przez stronę pozwaną. Dokonując ustaleń w powyższym zakresie Sąd nie uwzględnił zeznań powódki. Pozostawały one bowiem w sprzeczności z materiałem dowodnym ocenionym przez Sąd za wiarygodny. Na istnienie zgody powódki na utrwalenie i rozpowszechnienie jej wizerunku wskazuje także pośrednio fakt znoszenia przez powódkę tego stanu rzeczy przez okres ponad 10 lat , który rzekomo był sprzeczny z jej wolą. Powódka miała przy tym pełną świadomość sposobu wykorzystania jej wizerunku przez stronę pozwaną, gdyż przez długi okres czasu współpracowała ona ze stroną pozwaną. W ocenie Sądu zgoda powódki na rozpowszechnienie jej wizerunku istniała w pierwotnie udzielonym zakresie do 26 czerwca 2018 r., kiedy to powódka pisemnie cofnęła zgodę i wezwała stronę pozwaną do zaniechania dalszego rozpowszechniania jej wizerunku. Należy zwrócić uwagę na fakt, że powyższe wezwanie powódka wystosowała dopiero po zakończeniu pracy u strony pozwanej. Pozwany nie zastosował się jednak do wezwania , twierdząc, iż udzielona przez powódkę zgoda uprawnia go do rozpowszechniania jej wizerunku, a powódka nie mogła skutecznie owej zgody cofnąć. Takie jednak twierdzenie uznać należało za nieuzasadnione i chybione. Wskazać bowiem należy, jak słusznie zauważyła to strona powodowa w doktrynie powszechnie prezentowany jest pogląd, iż oświadczenie o zgodzie może zostać cofnięte (zob. przykładowo M. Sośniak, renie zgody uprawnionego, s. 142; A. Szpunar, Zgoda uprawnionego, s. 46; Osek, Dobra osobiste, s. 97 i n.; M. Pazdan, System prawa prywatnego, t, l, s. 1156; .Sieńczyło-Chlabicz, Naruszenie prywatności, s. 441 [za:] P. Ślezak, Komentarz do art. 81 o prawie autorskim i prawach pokrewnych, [w:] P. Ślezak (red.J Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, Legalis/el). Uprawnienie to wywodzone jest m. in. z art. 47 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do ochrony prawa życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swe życiu osobistym. Zaakceptowanie koncepcji dotyczącej nieodwoływalności zgody prowadziłoby do pozbawienia osoby możliwości decydowania o tym kto i w jaki sposób rozpowszechnia jej wizerunek, co z kolei godziłoby w prawa przyznane każdemu człowiekowi na gruncie ustawy zasadniczej. W świetle powyżej przytoczonych okoliczności faktycznych i prawnych powództwo w całości podlegało uwzględnieniu. Dlatego też Sąd zobowiązał pozwanego (...) T. K., B. S.spółka jawna z siedzibą w O. do zaniechania naruszania wizerunku powódki A. N. poprzez zaprzestanie jego rozpowszechniania. Ponadto zobowiązał pozwanego (...) T. K., B. S., spółka jawna z siedzibą w O. do wycofania z obrotu wszystkich materiałów promocyjnych pozwanego, na których znajduje się wizerunek powódki A. N., takich jak ulotki, plakaty, bilbordy, treści reklamowe zamieszczane w sieci Internet – w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku. O kosztach procesu rozstrzygnięto na podstawie art. 98 k.p.c. Zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy i zwrotu kosztów celowych, obowiązek zwrotu tychże kosztów spoczywał na pozwanej jako na stronie przegrywającej sprawę. Koszty poniesione przez stronę pozwaną obejmowały kwotę 600 zł tytułem opłaty od pozwu oraz 737 zł, na którą składało się wynagrodzenia pełnomocnika określone zgodnie z § 8 ust 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia opłat za czynności adwokackie w wysokości 720 zł w tym 17,00 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa. --- STRONA 6 --- Na oryginale właściwy podpis za zgodność: