Postanowienie I C 2033/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lipca 2011r. Sąd Okręgowy w Łodzi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 2033/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lipca 2011r. Sąd Okręgowy w Łodzi, w I Wydziale Cywilnym, w składzie: Przewodniczący: SSO Barbara Krysztofiak Protokolant: Emilia Grabarczyk po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2011r. w Łodzi, na rozprawie sprawy z powództwa A. K. przeciwko A. B.-T. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę 1. oddala powództwo; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z Funduszu Skarbu Państwa reprezentowanego przez Sąd Okręgowy w Ł. na rzecz adw. M. P. –K. kwotę 4870,80 (cztery tysiące osiemset siedemdziesiąt 80/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu; 3. zasądza od A. K. na rzecz A.-T. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu części kosztów zastępstwa procesowego; 4. nie obciąża A. K. nieuiszczonymi kosztami sądowymi przejmując je na rachunek Skarbu Państwa. --- STRONA 2 --- I C 2033/10 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 28 października 2010 roku powód A. K. wniósł o zobowiązanie pozwanej A.B. – T. do opublikowania oświadczenia w dwóch kolejnych wydaniach gazety „Rzeczpospolita” (w ramce o powierzchni 12 x 6 cm) o treści: „Przepraszam pana A. K. za wystosowanie fałszywej opinii sądowo - psychologicznej, która mogła mieć negatywny wpływ na wydanie niekorzystnego dla niego orzeczenia sądu. A. B.- T.”. Powód wniósł także o zasądzenie od pozwanej na rzecz jego trzech córek Z., K. oraz G. K. kwoty 60.000 złotych, po 1/3 dla każdej oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że pozwana jako biegła psycholog, na zlecenie S. R. w Ż, wydała w sprawie o sygnaturze akt II K 880/07 opinię, w której miała odpowiedzieć na pytanie: „czy świadek M. L. – K. posiada zdolność do prawidłowego postrzegania i odtwarzania spostrzeżeń, czy nie przejawia skłonności do konfabulacji oraz czy osoby trzecie nie mają wpływu na treść jej zeznań?”. Zdaniem A. K. pozwana nie zastosowała się do zasad obowiązujących przy sporządzaniu opinii przez biegłego. Powód zaznaczył, że akta sprawy powinny służyć jedynie analizie porównawczej badanego z ich treścią, zaś pozwana dokonała bezkrytycznego, spłyconego „przepisania” zeznań świadka i nie sporządziła portretu psychologicznego badanej osoby. W konsekwencji nie postawiła tezy o ewentualnych urojeniach świadka. Pozwana ponadto- zdaniem powoda - pominęła w opinii analizę przebiegu linii życiowej świadka oraz faktu jej „zaurazowania” przez jej rodzinę pokoleniową. Pominęła również wynikającą z akt różnych spraw rozbieżność zeznań badanego świadka oraz brak jakichkolwiek dowodów materialnych potwierdzających zeznania świadka. W konsekwencji powód wskazał, że przedstawione zafałszowania, ominięcia i przeoczenia pozwanej spowodowały, że opinia psychologiczna przez nią sporządzona wyczerpała znamiona naruszenia jego dóbr osobistych, gdyż bezpodstawnie przedstawiła go jako zwyrodniałego człowieka, podczas gdy w rzeczywistości był on jedynie ofiarą czytelnych pomówień/konfabulacji badanego świadka. W ocenie powoda pozwana przyczyniła się do skandalicznego postanowienia S. R. w Ż. (pozew k. 2-3) Postanowieniem z dnia 26 listopada 2010 roku powód został zwolniony od kosztów sądowych w całości. (postanowienie k. 44) W odpowiedzi na pozew pozwana A. B. – T. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na jej rzecz od powoda kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pozwana podkreśliła, że powód nie wykazał, by wydana opinia w jakikolwiek sposób naruszyła jego dobra osobiste. Przedmiotem opinii nie była bowiem osoba pozwanego ani jego zdrowie ale ocena stanu zdrowia badanej M. L. – K. Pozwana z ostrożności procesowej podniosła, że jej działaniu nie można przypisać charakteru bezprawności. Wydana przez nią opinia była bowiem sporządzona w ramach obowiązującego porządku prawnego, na zlecenie S.R. w Ż. Pozwana wydała opinię w sposób całkowicie bezstronny z wykorzystaniem materiału wskazanego przez S. R. w Ż. oraz przedstawiła metody dokonanego badania. Odnosząc się do roszczenia majątkowego powoda wskazano, że nie wykazał on, by pozwana w jakikolwiek sposób zawiniła ewentualnemu naruszeniu jego dóbr osobistych. Nadto przepis art. 24 k.c. nie daje możliwości --- STRONA 3 --- zasądzenia zadośćuczynienia na rzecz osób trzecich, w sytuacji gdy nie jest to kwota przeznaczona na cel społeczny. (odpowiedź na pozew k. 50-51) W pismach procesowych z dnia 21 lutego 2011 roku i 3 marca 2011 roku pełnomocnik powoda wskazał przepisy art. 23 i 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. jako podstawę prawną roszczeń powoda oraz wniósł o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda- nie zaś na rzecz córek - kwoty 60.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Pełnomocnik podniósł, że w wyniku wydanej przez pozwaną opinii uwiarygodnione zostały zeznania M. L.- K. co w konsekwencji naruszyło dobra osobiste powoda. Wskutek wydania przez pozwaną opinii pozostającej w sprzeczności z zebranym w sprawie karnej materiałem dowodowym. Wskazał nadto, iż dobra osobiste powoda takie jak cześć i dobre imię zostały naruszone w związku z obraźliwymi uwagami kierowanymi pod jego adresem oraz grożeniem mu przez pozwaną podczas rozmowy telefonicznej. Na skutek wydanej przez pozwaną opinii pogorszeniu uległ stan zdrowia powoda zarówno psychicznego, jak i fizycznego. Na skutek doznanych przeżyć psychicznych nie był on w stanie podjąć rehabilitacji, co spowodowało pogorszenie jego stanu zdrowia. (pismo procesowe k. 68-69, k.72-75) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W 2007 roku toczyło się postępowanie karne przeciwko A. K. wskutek zawiadomienia złożonego przez jego żonę M. L.- K.. Oskarżyła ona swojego męża o popełnienie przestępstwa gwałtu, znęcania się nad rodziną i niealimentacji. (okoliczność bezsporna, a ponadto notatka urzędowa, protokół przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania w charakterze świadka, protokoły przesłuchania świadka - koperta k. 88) Na rozprawie w dniu 5 stycznia 2009 roku, przed S.R. w Ż. w sprawie o sygnaturze akt II K 880/07, zeznawała w charakterze świadka M. L.- K. Przesłuchanie odbyło się w obecności biegłego psychologa J. G., która następnie na zlecenie Sądu sporządziła pisemną opinię po zapoznaniu się z aktami sprawy i na podstawie udziału w przesłuchaniu odpowiadając na pytanie, czy świadek M. L.- K. posiada zdolność do prawidłowego postrzegania i odtwarzania postrzeżeń, czy nie przejawia skłonności do konfabulacji oraz czy osoby trzecie mają wpływ na treść jej zeznań. Biegła, na podstawie udziału w składaniu zeznań przez badaną oraz danych z akt stwierdziła, że M. L. K. nie przejawia skłonności do konfabulacji. W zakresie sprawności intelektualnej pozostaje na poziomie normy. Nie przejawia zachowań, które mogłyby wskazywać na zaburzenia psychiczne. W związku z tym biegła stwierdziła, że badana posiada zdolność prawidłowego postrzegania i odtwarzania postrzeżeń. Jej procesy poznawcze w zakresie pamięci, uwagi, przebiegają prawidłowo. Niektóre zapomnienia związane są z upływem czasu. (protokół rozprawy, opinia sądowo - psychiatryczna - koperta k. 88) Na rozprawie w dniu 7 lipca 2009 roku M. L.- K. ponownie została przesłuchana w charakterze świadka. Przesłuchaniu przysłuchiwała się biegła psycholog- pozwana A. T. Na rozprawie Sąd Rejonowy dopuścił dowód z pisemnej opinii biegłego psychologa A. B. – T. której po zapoznaniu się z aktami sprawy, --- STRONA 4 --- przeprowadzeniu badania oraz na podstawie udziału w przesłuchaniu świadka w dniu rozprawy zlecił udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy świadek M. L.- K. posiada zdolność do prawidłowego postrzegania i odtwarzania postrzeżeń, czy nie przejawia skłonności do konfabulacji oraz czy osoby trzecie mają wpływ na treść jej zeznań. (protokół rozprawy - koperta k. 88; zeznania pozwanej k. 117) Na podstawie powyższego postanowienia Sądu Rejonowego, pozwana A. B. – T. sporządziła w dniu 24 lipca 2009 roku opinię sądowo - psychologiczną M. L. – K. W początkowej części opinia zawiera dane z wywiadu przeprowadzonego z badaną. Są to informacje podane pozwanej przez M. L. – K. w trakcie przeprowadzanego badania. Część ta stanowi w miarę dokładne odtworzenia wypowiedzi badanej osoby, bez ingerencji w treść przez pozwaną. Następnie w opinii umieszczono informacje wynikające z akt prowadzonej sprawy karnej oraz dane dotyczące postawy badanej osoby wynikające z jej obserwacji dokonanej przez pozwaną. W dalszej kolejności pozwana w opinii przedstawiła dane z przeprowadzonego badania psychologicznego M. L. - , w którm zastosowano obserwację, wywiad, rozmowę psychologiczną, Kwestionariusz EPQ-R S.B.G. Eysenck, H.J. Eysenck, P. Barrett w polskiej adaptacji P. Brzozowskiego i R. Ł. Drwala, techniki do szacowania zaburzeń centralnego układu nerwowego - Bender, Benton, Kwestionariusz Kontroli Emocjonalnej J. Brzezińskiego. Są to testy psychometryczne, które pozwalają w jasny sposób ocenić parametry funkcjonowania psychicznego człowieka. Dokonano także przeglądu akt sprawy. W oparciu o uzyskane w ten sposób informacje pozwana dokonała omówienia uzyskanych danych o osobie badanej. Wszelkie wnioski odnoszą się jedynie do osoby M. L. – K. We wnioskach opinii pozwana podała, że na podstawie badania psychologicznego i przeglądu akt sprawy u badanej M. L. – K. stwierdza się przeciętny poziom rozwoju umysłowego, badanie nie ujawniło organicznych zaburzeń centralnego układu nerwowego. W rysie osobowościowym nie stwierdzono zaburzeń neurotycznych, nie stwierdzono objawów wytwórczych, badana ma zachowane kontakty społeczne. Parametry dotyczące kontroli emocjonalnej wykazały, że obniżona kontrola ekspresji emocji jest równoważona podwyższonym poziomem kontroli sytuacji przy obniżonym poziomie pobudliwości emocjonalnej. Powyższa kompilacja parametrów powodowała, że zachowania badanej w otoczeniu społecznym charakteryzowały się adekwatnością i zrównoważeniem, chociaż ten stan mógł wiązać się z podwyższonym napięciem emocjonalnym. Podczas badania nie zaobserwowano objawów wytwórczych, nie stwierdzono objawów choroby psychicznej. Odpowiadając na pytania Sądu pozwana stwierdziła u opiniowanej M. L. – K. zachowaną orientację w miejscu i czasie, rozwój intelektualny na poziomie przeciętnym, brak zaburzeń w procesach spostrzegania, odtwarzania informacji, uwagi i pamięci, myślenia, brak objawów choroby psychicznej, prawidłowy ogląd społeczny oraz procesów analizowania i wnioskowania, nie stwierdzono u opiniowanej skłonności do konfabulacji, fantazjowania i zamiaru świadomego wprowadzenia Sądu w błąd, była ona wiarygodna i można było mieć zaufanie do otrzymanych wyników badania. Pozwana podkreśliła, że nie ujawniły się żadne przesłanki do wnioskowania o wpływie osób trzecich na składane przez opiniowaną zeznania. (opinia sądowa - psychologiczna - koperta k. 82; zeznania pozwanej k. 117-118) Wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2009 roku, wydanym w sprawie o sygnaturze akt II K 880/07, S. R. w Ż. uznał A. K. za winnego tego, że: - w okresie od nieustalonego dnia maja 2005 roku do nieustalonego dnia sierpnia 2006 roku w R., woj. (…), działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, stosując przemoc wobec swojej żony M. L. K. polegającą na wykręcaniu jej rąk i przytrzymywaniu, kilkanaście razy doprowadził ją do --- STRONA 5 --- obcowania płciowego, tj. popełnienia przestępstwa z art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i za to na podstawie art. 197 § 1 k.k. wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności; - w okresie od nieustalonego dnia maja 2001 roku do dnia 25 kwietnia 2007 roku w R., woj. ( …), znęcał się fizycznie i psychicznie nad swoją żoną M. L.- K. w ten sposób, ze wszczynał z nią bez żadnego powodu awantury domowe, w trakcie których wyzywał ją słowami wulgarnymi i powszechnie uznawanymi za obelżywe, poniżał ją, zabraniał pokrzywdzonej kontaktowania się z członkami jej rodziny oraz znajomymi, wyganiał ją z domu, groził jej pozbawieniem życia, opluwał ją i kopał, a także popychał pokrzywdzoną, rzucał w nią różnymi przedmiotami, szarpał ją za ubranie i ciągnął za włosy oraz uderzał jej głową w ścianę, tj. popełnienia przestępstwa z art. 207 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 207 § 1 k.k. skazał go na karę1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności; - w okresie od nieustalonego dnia 2003 roku, przy czym wcześniej niż 1 września 2003 roku, do dnia 25 kwietnia 2007 roku w R., woj. ( …), uporczywie uchylał się od wykonywania ciążącego na nim z mocy ustawy obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie swoich małoletnich córek: Z. K. K. K. oraz G. K., przez co naraził je na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tj. popełnienia przestępstwa z art. 209 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 209 § 1 k.k. skazał go na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd Rejonowy wymierzył powodowi, na podstawie art. 85 k.k. i 86 § 1 k.k. karę łączną w wymiarze 3 lat pozbawienia wolności. (wyrok - koperta k. 82) Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2010 roku w stosunku do A. K. zostało odroczone wykonanie kary 3 lat pozbawienia wolności orzeczonej powyższym wyrokiem na okres 1 roku, tj. do dnia 21 czerwca 2011 roku. (postanowienie k. 76) W dniu 29 czerwca 2007 roku powód podjął leczenie w Poradni Przyklinicznej Szpitala Uniwersyteckiego w K. Oddziału Klinicznego Kliniki Psychiatrii Dorosłych. Rozpoznano u niego uporczywe zaburzenia nastroju. Badania psychologiczne wykazały, że w sferze rodzinnej czuje się on wyizolowany, wyobcowany. Swoje trudności lokował na zewnątrz, wobec innych bywał nieufny i podejrzliwy. Głównymi stosowanymi przez niego mechanizmami obronnymi była projekcja i eksternalizacja. Miał poczucie bycia niesprawiedliwie potraktowanym, pokrzywdzonym przez inne osoby. Cechował go niewielki dostęp do własnych odczuć agresywnych, chętnie im zaprzeczał. Absorbowały go sprawy związane z różnorodnymi odczuciami płynącymi ze strony ciała. Zgłaszał wiele skarg somatycznych. Ponownie A. K. podjął leczenie w dniu 2 listopada 2010 roku zgłaszając apatię, bezsenność, drażliwość, uczucie przytłoczenia, poczucie krzywdy, obniżony nastrój. (zaświadczenie k. 77; podsumowanie badań psychologicznych k. 78; zeznania powoda k. 116) Powód leczy się także z powodu choroby żył kończyn dolnych, nadciśnienia. W 2007 roku przeszedł operację kręgosłupa. (dokumentacja medyczna k. 99-111; zeznania powoda k. 116) Decyzją z dnia 29 października 2010 roku Prezydent Miasta K przyznał A. K. zasiłek stały na okres od dnia 1 października 2010 roku do dnia 31 października 2013 roku w wysokości 444 złotych miesięcznie. (decyzja k. 35; zeznania powoda k. 117) Przed wytoczeniem niniejszego powództwa A. K. skontaktował się telefonicznie z pozwaną w celu uzyskania jej adresu, czego pozwana nie uczyniła i odłożyła słuchawkę. --- STRONA 6 --- (zeznania powoda k. 116-117) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wskazane dokumenty, których prawdziwości i wiarygodności strony nie kwestionowały, oraz w oparciu o zeznania stron. Sąd oddalił wniosek dowodowy powoda o dopuszczenie dowodu z opinii zespołu psychologów na okoliczność prawidłowości sporządzania opinii przez pozwaną. Przedmiotem badania w niniejszej sprawie nie była bowiem prawidłowość sporządzenia opinii, a jej treść. Sposób przeprowadzonego badania, okoliczności uwzględnione przy sporządzaniu opinii, jej redakcja, nie mogą stanowić o naruszeniu dobra osobistego powoda tylko z tego powodu, że opinia zostałaby wydana wbrew ustalonym zasadom. O naruszeniu dóbr osobistych można bowiem mówić jedynie w odczuciu obiektywnym, a nie subiektywnym, dlatego też badaniu przez Sąd powinny podlegać okoliczności mogące stanowić takie naruszenie. Ewentualna nieprawidłowość sporządzenia opinii przez pozwaną, jeżeli nie doprowadziły do naruszającej dobra osobiste powoda treści, były dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy bezprzedmiotowe. Dlatego też przeprowadzenie wnioskowanego dowodu prowadzałoby jedynie do zbędnego przedłużenia postępowania. Sąd pominął dowód z załączonych przez powoda dokumentów zatytułowanych „Zestawienia zeznań M. L. K. z akt sprawy II K 880/07 do zeznań w sprawach I C 157/01 i II K 421/01”, „Zarzuty z aktu oskarżenia przyjęte przez Sąd wobec dowodów zawartych w aktach II K 880/07”, „Konfabulacje M. L. K. w zeznaniach w sprawie II K 880/07 oraz w trakcie badań psychologicznych - 28.09.2009 i 15.07.2009” oraz z opinii psychologicznej dotyczącej świadka małoletniej Z L. Dokumenty te bowiem są bezprzedmiotowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, której przedmiotem jest ustalenie czy pozwana dopuściła się naruszenia dóbr osobistych powoda, czy też nie. Dotyczą one innych osób aniżeli strony postępowania i nie pozostają w bezpośrednim związku z zarzuconym pozwanej naruszeniem. Stanowią materiał dowodowy zebrany w toku innych postępowań i mogą być badane jedynie w celu ustalenia okoliczności będących przedmiotem tych postępowań, ewentualnie w celu zbadania wiarygodności zeznań osób w dokumentach wskazanych. Pozwana natomiast nie miała wpływu na ich treść ani na wypowiedzi przytoczone w załączonych zestawieniach i pisma te nie mogą podlegać ocenie przez Sąd w niniejszym postępowaniu. Na marginesie należy wskazać, że powód przedstawionymi dokumentami w istocie zmierza do podważenia prawomocnego wyroku sądu karnego, nie zaś do wykazania, że pozwana dokonała naruszenia jego dóbr osobistych. W rozpoznawanej sprawie obie strony były reprezentowane przez profesjonalnych pełnomocników. Obecnie, przy rozpoznawaniu sprawy na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego, zmienionych ustawą z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189) oraz ustawą z dnia 2 lipca 2004 roku o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 172 poz. 1804), rzeczą Sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. --- STRONA 7 --- 6 k.c.). Stanowisko takie zawarł Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 grudnia 1996r. sygn. akt I CKU 45/96 ( opubl. OSNC z 1997r., z.6-7, poz.76). Mając zatem na względzie rządzącą procesem cywilnym zasadę kontradyktoryjności postępowania i nie znajdując podstaw do przeprowadzenia dowodów z urzędu (art. 232 k.p.c.), Sąd uznał sprawę za dojrzałą do stanowczego rozstrzygnięcia. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo jako niezasadne podlega oddaleniu. Podstawę prawną dochodzonych przez powoda roszczeń stanowią przepisy art. 23 k.c. i 24 k.c. oraz art. 448 k.c. Stosownie do treści art. 24 § 1 k.c. ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba, że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Zgodnie zaś z treścią art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego, sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Katalog dóbr osobistych jest szeroki i nieograniczony. Przepis art. 23 k.c. jedynie przykładowo wymienia dobra osobiste człowieka takie, jak zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnicę korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska. Zarówno jednak doktryna, jak i orzecznictwo poszerza ten katalog, obejmując ochroną prawną coraz to szerszy zakres dóbr osobistych człowieka. Do najważniejszych dóbr osobistych należy cześć, jako wartość właściwa każdemu człowiekowi. Obejmuje ona wszystkie dziedziny jego życia osobistego, zawodowego i społecznego (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 października 1987 r., sygn. akt II CR 269/87, opubl. OSN CP z 1989 r., nr 4, poz. 66). W orzecznictwie Sądu Najwyższego i doktrynie przyjmuje się, że naruszenie czci i dobrego imienia polega w szczególności na przypisaniu osobie cech lub właściwości, które mogą ją poniżyć w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1971 r., sygn. akt II CR 455/71, opubl. OSNC z 1972 r., nr 4, poz. 77, oraz z dnia 13 czerwca1980 r., sygn. akt IV CR 182/90, opubl. OSNC z 1981 r., nr 2-3, poz. 30). Kryterium oceny czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego ma charakter obiektywny. Chodzi o reakcję jaką wywołuje w społeczeństwie zdarzenie stanowiące podstawę żądania ochrony, a nie tylko o subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 1976 r., sygn. akt II Cr 692/75, opubl. OSN CP z 1976 r., nr 11, poz. 251). Przesłanką odpowiedzialności za naruszenie dobra osobistego jest bezprawność działania sprawcy. Bezprawność – w myśl obiektywnego pojęcia kodeksowego - to działanie sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego bez względu na winę sprawcy. --- STRONA 8 --- Twierdząc, że dobre imię, godność i cześć zostały naruszone, powód nie musi wykazywać bezprawności, wobec domniemania ustanowionego w art. 24 § 1 k c. To bowiem na stronie pozwanej spoczywa obowiązek udowodnienia okoliczności przeciwnej. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je, do których zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego, działanie w obronie uzasadnionego interesu (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 19 października 1989 roku , II CR 419/89, OSP 11-12/1990, poz. 377, z dnia 26 października 2001 roku V CKN 195/01 opublikowane w bazie LEX nr 53107). W niniejszej sprawie powód dochodził zobowiązania pozwanej do opublikowania oświadczenia w dwóch kolejnych wydaniach gazety „Rzeczpospolita” (w ramce o powierzchni 12 x 6 cm) o treści: „Przepraszam pana A. K. za wystosowanie fałszywej opinii sądowo - psychologicznej, która mogła mieć negatywny wpływ na wydanie niekorzystnego dla niego orzeczenia sądu. A. B. – T.” Powód wniósł także o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz zadośćuczynienia w kwocie 60.000 złotych. Rozważenia wymagało więc w rozpoznawanej sprawie to, czy zachowanie pozwanej A. B. – T. stanowiło naruszenie dóbr osobistych powoda, a jeżeli tak, to czy mieściło się ono w ramach porządku prawnego, czy też dotknięte było cechą bezprawności. W sprawie nie budził wątpliwości fakt wydania przez pozwaną w toku postępowania karnego w sprawie prowadzonej przed S. R. w Ż. sygn. akt II K 880/07 opinii sądowo - psychologicznej M. L. – K. Opinia ta składała się z części opisującej informacje podane przez badaną, z przytoczenia informacji wynikających z akt i z obserwacji badanej oraz z opisu badania psychologicznego i wniosków opinii. Powód naruszenia swoich dóbr osobistych upatrywał w konstrukcji kwestionowanej opinii pozwanej. W jego ocenie opinia biegłego psychologa nie powinna zawierać przytoczenia wypowiedzi osoby badanej, gdyż w tej części opinię mógłby, jego zdaniem, sporządzić protokolant. Ponadto powód podniósł, że biegła nie odniosła się do rozpatrywanego w sprawie karnej zarzutu popełnienia przez powoda przestępstwa zgwałcenia M. L. – K. W ocenie powoda pozwana także wydała opinię bez wnikliwej analizy „środowiska rodzinnego i rodziny pokoleniowej” badanej, co miało stanowić o „arogancji pozwanej wobec przedmiotu sprawy, którym jest człowiek i jego skomplikowana osobowość”. W konsekwencji w oparciu o kwestionowaną opinię, Sąd Rejonowy wydał wyrok niekorzystny dla powoda w wyniku czego pogorszeniu ulec miało zdrowie A. K. Jak wynika z powyższego, podniesione przez powoda okoliczności dotyczą przede wszystkim prawidłowości sporządzenia opinii i jej merytorycznej zawartości, która następnie wpłynęła w jego ocenie na rozstrzygnięcie sądu karnego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zarzuty takie podnoszone być mogą jedynie w toku postępowania, w którym opinia była wydawana. Kwestionowanie opinii już po uprawomocnieniu się orzeczenia, w toku postępowania o naruszenie dóbr osobistych, jest bowiem bezprzedmiotowe. To Sąd rozpoznający daną sprawę, zarówno w I instancji, jak i w II instancji, ocenia prawidłowość i rzetelność sporządzonej opinii w celu oceny jej przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy. Podważanie wniosków opinii sporządzonej w innej sprawie niż rozpoznawana, jest bezcelowe. Ponadto nie można zarzucić pozwanej, która wykonywała obowiązki biegłego sądowego, że w wyniku wydanej przez nią opinii, doszło do niekorzystnego dla powoda rozstrzygnięcia sądu karnego. Opinia biegłego jest powszechnie stosowanym środkiem dowodowym mającym na celu umożliwienie prawidłowego podjęcia przez sąd decyzji. W każdym więc przypadku, gdy nie --- STRONA 9 --- zostanie skutecznie zakwestionowana przez którąkolwiek ze stron, stanowi materiał dowodowy, który podlega ocenie Sądu rozpoznającego sprawę. W postępowaniu karnym o sygnaturze akt II K 880/07 opinia sporządzona przez pozwaną służyła ustaleniu wiarygodności świadka poprzez zbadanie z psychologicznego punktu widzenia zdolności do konfabulacji M. L.- K. i jej podatności na wpływy osób trzecich. Biegła w oparciu o dostępne informacje i posiadaną wiedzę opinię sporządziła. W tym miejscu podkreślić należy, że to nie na biegłym spoczywa obowiązek oceny wiarygodności zeznań danego świadka. Sporządzona opinia miała jedynie na celu ustalenie określonych psychologicznych predyspozycji świadka w oparciu o wskazane przez Sąd Rejonowy dane, ale przede wszystkim z uwzględnieniem dostępnej wiedzy z zakresu psychologii. Wymogów tych pozwana dochowała udzielając odpowiedzi na zadane przez Sąd Rejonowy pytania po przeprowadzeniu stosownych testów pozwalających w miarę precyzyjnie ustalić niezbędne do wydania opinii dane. Zaznaczyć należy, że do zbieżnych wniosków w zakresie psychologicznej oceny osoby M. L. K. doszła także biegła J. G., która w sprawie karnej wydawała wcześniej opinię w tym samym przedmiocie, co pozwana. Potwierdza to jedynie prawidłowość poczynionych przez pozwaną spostrzeżeń, ewentualne zaś nieprawidłowości przy wydawaniu opinii nie wpłynęły na ostateczne wnioski. Jeżeli jednak powód uważał, że opinia ta nie spełnia wymagań i przez to jest nierzetelna i wadliwa, mógł podnosić to w toku postępowania karnego. Oceny natomiast wiarygodności zeznań świadka, w kontekście innych składanych przez niego zeznań, dokonać powinien Sąd rozpoznający daną sprawę. Ewentualny natomiast wpływ wydanej opinii na rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego nie może stanowić o naruszeniu dóbr osobistych powoda przez pozwaną. Niedopuszczalne jest bowiem przyjęcie, że w wyniku niekorzystnego dla powoda rozstrzygnięcia sądu karnego doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Przeciwny wniosek doprowadziłby do kuriozalnej sytuacji dopuszczenia możliwości dochodzenia w procesie cywilnym zadośćuczynienia w każdym przypadku wydania wyroku skazującego w postępowaniu karnym. Z treści opinii wydanej przez pozwaną nie wynika by A. B. – T. w jakikolwiek sposób wypełniła dyspozycję art. 24 k.c. Opinia bowiem dotyczy wyłącznie M. L. – K. i oceny jej osoby z punktu widzenia biegłego psychologa. Pozwana nie zawarła w opinii żadnych własnych treści odnoszących się do osoby powoda, a przez to mogących doprowadzić do naruszenia jego dóbr osobistych. Wprawdzie opinia zawiera przytoczenie niekorzystne obrazu A. K., jest on jednak zawarty w części stanowiącej wypowiedź osoby badanej, a więc nie stanowi oceny postawy powoda dokonanej indywidualnie przez biegłą. Sam zresztą powód podnosił, że w tej części opinia jest niejako „zaprotokołowaniem” wypowiedzi jego żony. Odniesienie się więc w tej części do powoda nie może obciążać pozwanej, bowiem nie były to jej wnioski czy osądy. Przytoczenie w opinii treści wypowiedzi osoby badanej jest powszechnie stosowanym zabiegiem przy konstruowaniu opinii przez biegłego. Pozwana więc działała w sposób standardowy i nie można jej przypisać żadnego działania powodującego bezprawne naruszenie dóbr osobistych A. K. Nie zostało także wykazane, by pozwana w inny sposób, w szczególności w toku rozmowy telefonicznej z powodem, dopuściła się naruszenia jego dóbr osobistych. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 6 k.c. to na stronie, która z danego faktu wywodzi skutki prawne spoczywa obowiązek jego udowodnienia. Podobną regulację przewiduje przepis art. 232 k.p.c., który stanowi, że to strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne, zaś sąd jedynie może dopuścić dowód niewskazany przez stronę. Bezsporny jest natomiast pogląd, że inicjatywa dowodowa sądu dopuszczalna jest jedynie wyjątkowo, w sytuacji, gdy strona działa samodzielnie i nie jest w stanie sprostać wymogom ciążącego na niej obowiązku dowodowego. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie --- STRONA 10 --- zachodziła. Powód więc powinien przedstawić dowody potwierdzające swoje twierdzenia, czego jednak nie uczynił. Z powyższych rozważań wynika, że nie doszło do naruszenia przez pozwaną A. B. – T. dóbr osobistych A. K. Na marginesie zaznaczyć należy jedynie, że powód jako jedno z naruszonych dóbr osobistych wskazywał swoje zdrowie. Jak jednak zostało ustalone w sprawie, A. K. już na długo przed sporządzeniem przez pozwaną przedmiotowej opinii leczył się zarówno psychiatrycznie, jak i w zakresie schorzeń kręgosłupa. Schorzenia tego rodzaju mają charakter trwały i postępujący. Pogorszenie więc stanu zdrowia powoda w okresie toczącego się postępowania karnego, które zresztą zawsze negatywnie wpływa na samopoczucie osób w nim uczestniczących, nie może być wiązane z samym faktem wydania przez pozwaną opinii w sprawie. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 23 k.c. i 24 k.c. i 448 k.c. oddalił powództwo w całości jako nieuzasadnione. Na podstawie przepisu § 2 i § 6 pkt 6 i § 11 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) Sąd przyznał na rzecz adw. M. P. – K. kwotę 4.870,80 złotych brutto tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 102 k.p.c. Pierwszy z powołanych przepisów statuuje zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, przepis zaś art. 102 k.p.c. stanowi, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Mając na uwadze sytuację materialną i osobistą powoda, Sąd obciążył go jedynie częściowo obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na rzecz strony przeciwnej, zasądzając od powoda na rzecz A. B. – T. kwotę 360 złotych. W ocenie Sądu nie zachodziły podstawy do całkowitego zwolnienia powoda z obowiązku zwrotu poniesionych kosztów przez pozwaną. To bowiem jego działalnie zmusiło ją do podjęcia obrony i poczynienia nakładów finansowych na profesjonalnego pełnomocnika. Każdy ma bowiem prawo do korzystania w postępowaniu z pomocy profesjonalisty, z czego zapewne powód zdawał sobie sprawę wnosząc o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu, i ma także prawo żądać zwrotu poniesionych nienależnie kosztów. W sytuacji, gdy powództwo zostało w całości oddalone, to na powodzie ciąży obowiązek zwrotu tych kosztów, a instytucja nieobciążenia go tym obowiązkiem w całości, może być zastosowana przez Sąd jedynie wyjątkowo, gdy nie tylko sytuacja majątkowa strony zobowiązanej, ale i charakter dochodzonego roszczenia wskazują na zasadność skorzystania z tej możliwości. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodziła, dlatego też, z uwzględnieniem sytuacji materialnej powoda, Sąd obciążył go jedynie częściowo obowiązkiem zwrotu poniesionych przez pozwaną kosztów. Na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2010r., Nr 90, poz. 594 ze zm.) Sąd nie obciążył powoda nieuiszczonymi kosztami sądowymi przejmując je na rachunek Skarbu Państwa.