Postanowienie I C 202/14 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 czerwca 2015 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach I W

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 202/14 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 czerwca 2015 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny w składzie: SO TAGA ie po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2015 roku w Gliwicach sprawy z powództwa małoletniego G. C., R. C. przeciwko (...) w W. o zapłatę 1 zasądza od pozwanego (...) w W. na rzecz powódki R. C. kwotę 25.000 (dwadzieścia pięć tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 09 czerwca 2014 roku; 2. zasądza od pozwanego (...) w W. na rzecz małoletniego powoda G. C. kwotę 50.000 (pięćdziesiąt tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 09 czerwca 2014 roku; 3. w pozostałej części powództwa oddala; 4. odstępuje od obciążania powódki R. C. kosztami procesu; 5. nakazuje pobrać od pozwanego (...) w W. na rzecz Skarbu Państwa — Sądu Okręgowego w Gliwicach kwotę 3.750 (trzy tysiące siedemset pięćdziesiąt) złotych tytułem części nieuiszczonych kosztów sądowych. Sygnatura akt I C 202/14 Powodowie R. C.i małoletni G. C. wnieśli o zasądzenie na ich rzecz od pozwanego (...) wW. zadośćuczynienia za śmierć J.C.. Powódka R. C. domagała się zasądzenia kwoty 75.000 zł. z ustawowymi odsetkami od dnia 9 czerwca 2014r., zaś G. C. kwoty 100.000 zł. z ustawowymi odsetkami od dnia 9 czerwca 2014r. Powodowie wnieśli również o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnień podali, że J. C. był mężem powódki i ojcem powoda. Zmarł na skutek wypadku drogowego do jakiego doszło w dniu 3 grudnia 1999r. Pojazd kierowany przez sprawcę zdarzenia zarejestrowany był w --- STRONA 2 --- Niemczech. W chwil zdarzenia zmarły miał 32 lata, powódka 26, a małoletni powód 1 rok. Tworzyli zgodną i kochającą się rodzinę. Śmierć J. C. stanowiła dla powódki ogromny szok, wywołała głębokie konsekwencje dla obojga powodów, pozbawiła ich prawa do więzi uczuciowej z mężem i ojeem i prawa do otrzymania od niego wsparcia. Powodowie powołując się naprze przepis art. 448 k.c. wywodzili, że doszło do naruszenia ich dóbr osobistych w postaci więzów krwi, prawa do życia w pełnej rodzinie, prawa do uzyskiwania pomocy i oparcia w rodzinie, Jednocześnie powodowie zaznaczyli, że powódka otrzymała już od ubezpieczyciela kwotę 25.000 zł. tytułem zadośćuczynienia i kwotę 25.000 zł. tytułem odszkodowania za pogorszenie sytuacji życiowej po śmierci męża, zaś powód otrzymał kwotę 40.000 zł. tytułem odszkodowania za pogorszenie sytuacji życiowej po śmierci ojca. Pozwany wodpowiedzi n pozew wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu (k. 40). Nie kwestionował swojej odpowiedzialności co do zasady, wywodził jednak, że nie ma podstaw do wypłaty powodom dalszego zadośćuczynienia. Podniósł, że powódka wyszła ponownie za mąż i razem z powodem, drugim mężem i dziećmi z tego małżeństwa tworzy nową rodzinę, co w znacznej części kompensuje doznaną przez nią krzywdę. Natomiast małoletni powód w chwili zdarzenia miał 14 miesięcy, a w tej sytuacji jego reakcja na śmierć ojca była pochodną reakcji matki. Małoletni obecnie również wychowuje się w zrekonstruowanej rodzinie. Sąd ustalił co następuje: J.C. zmarł w wyniku wypadku drogowego do jakiego doszło w dniu 3 grudnia 1999r. na trasie W.-M... Był pasażerem samochodu marki V. (..) o numerze rej. (.., którym podróżował z Niemiec, gdzie pracował, do Polski. Sprawcą wypadku był kierowca samochodu, w którym jechał J. C.. Sprawca wypadku również w jego wyniku poniósł śmierć, skutkiem czego postępowanie karne w tej sprawie zostało umorzone (postanowienie o umorzeniu dochodzeni k, 19). Powódka i J. C. przed ślubem znali się siedem lat. Zawarli związek małżeński 27 czerwca 1998r. Małoletni G. C. urodził się (..) W chwili śmierci zmarły miał 32 lata, powódka 26 lat, a małoletni powód niespelna 14 miesięcy (akt zgonu, akt małżeństwa i urodzenia k. 22, 23). J. C. pracował w Niemczech jako rzeźnik. Powódka w chwili jego śmierci nie pracowała, opiekowała się dzieckiem. Wspomina zmarłego męża jako dobrego i pracowitego człowieka, jednak zaznacza, że spożywał bardzo duże ilości alkoholu, co nie było dla niej łatwe, ale godziła się na to z miłości do niego. Wiadomość o śmierci męża wywołała u niej szok. Nie pamięta szczegółów pogrzebu oraz czasu bezpośrednio po pogrzebie. W 2000r. przebyła stan zapalny mózgu i była z tego powodu hospitalizowana. Powódka kojarzy ten pobyt w szpitalu z załamaniem nerwowym po śmierci męża, jednak etiologia zapalenia mózgu nie nosi podłoża załamania nerwowego , ale wywoływana jest innymi czynnikami. Powódka nigdy nie korzystała z pomocy psychologicznej , jednorazowo podczas pobytu w szpitalu związanego z zapaleniem mózgu konsultowana była przez psychologa (psychiatrę). Obecnie jest leczona z powodu stwardnienia rozsianego. Wyniki badań psychologicznych ujawniły u powódki obecność zmiennej mózgowej na skutek doznanego zapalenia mózgu, obrzęku i stwardnienia rozsianego. Stan ten nie pozostaje w związku z przeżyciami po śmierci męża. "Trzynaście lat temu powoda związała się z J. P., a około osiem lat temu zawarła z nim związek małżeński, z tym „że ślub miał charakter wyłącznie wyznaniowy. Z tego związku ma dwoje dzieci — jedenastoletniego P. i dziesięcioletnią P.. Związek nie układa się dobrze, J. P. również nadużywa alkoholu, rodzina ma założoną niebieską kartę. Powódka ciągle wspomina zmarłego, jeżeli stan zdrowia jej na to pozwala często chodzi na cmentarz. Twierdzi, że zdecydowała się na założenie nowej rodziny i kolejne dzieci, bo liczyła na to, że zapomni o zmarłym. Małoletni powód ma obecnie 16 lat, chodzi do III klasy gimnazjum. Ma rok opóźnienia programowego, powtarzał 111 Klasę. Ojca nie pamięta, zna go głównie z przekazów matki i babci. Opisano mu go jako dobrego, pracowitego człowieka, małoletni wie, że ojciec nadużywał alkoholu. Nie odwiedza grobu ojca, czasami ogląda jego zdjęcia, Wychowuje się w rodzinie zrekonstruowanej, mieszka wspólnie z matką, ojczymem i rodzeństwem. Jego stosunki z ojczymem są złe , dochodzi miedzy nimi do awantur. Małoletni sprawia problemy wychowawcze pali papierosy, pije alkohol, zdaniem powódki kradnie pieniądze. Nie toczyła się odnośnie niego sprawa o demoralizację. --- STRONA 3 --- Pismem z dnia 3 kwietnia 2014r. powodowie zwrócili się do pozwanego o wypłatę odszkodowania po 50 000 zł. dla każdego z nich oraz o wypłatę zadośćuczynienia za śmierć J. C. po 150.000 zł. dla każdego z nich (pismo k. 24). 'W toku postępowania likwidacyjnego wypocono powódce kwotę 25.000 zł. tytulem odszkodowania za pogorszenie sytuacji życiowej na skutek śmierci męża i kwotę 25.000 zł. tytułem zadośćuczynienia za jego śmierć, a małoletniemu powodowi wypłacono kwotę 40.000 zł. tytułem odszkodowania za pogorszenie sytuacji życiowej po śmierci ojca (okoliczność bezsporna). Opisany stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane dokumenty, a także w oparciu o zeznania świadka J. P. (k. 62), opinię biegłego psychologa k. 88 i przesłuchanie powódki k. 69). Przedstawione przez strony dowody nie były kwestionowane, Sąd również nie znalazł podstaw aby odmówić im wiarygodności. Sąd zważył co następuje: Pozwany nie kwestionował swojej odpowiedzialności za skutki wypadku, w którym śmierć poniósł J. C.. J.C. zmarł w dniu 13 grudnia 1999r., a więc przed wejściem w życie art. 446 $ 4 k.c., który to przepis po raz pierwszy wprowadził wprost prawo dochodzenia zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej. Powodowie wywiedli swoje żądania z art. 24 k.c. w związku z art. 448 k.e., podnosząc, że dochodzą zadośćuczynienia z powodu naruszenia dóbr osobistych jakim jest stosunek bliskości, który jest określany przez więzi rodzinne, łączące daną osobę ze zmarłym. Dokonując oceny prawnej dochodzonego w niniejszej sprawie roszczenia Sąd podzielił stanowisko powołane przez powodów, a wyrażone uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2010r., III CZP 76/10, z której wynika, że najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na zasadzie art. 448 k.c. w związku z art. 24 $ 1 ke. zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008r. Ukształtowana na podstawie tej chwały linia orzecznicza jest już utrwalona. W analogicznej sprawie wypowiedział się Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2013r. V CSK 345/12 ( sygnatura akt I € 77/11 tut. Sądu V ACa 76/12 Sądu Apelacyjnego w Katowicach) odmawiając przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i uznając, że wykładania przepisów art. 24 kc i art. 448 kc pozwalająca na dochodzenie od ubezpieczyciela roszczeń z tytuły zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej została już wystarczająco wyjaśniona w orzecznictwie. Powołał się przy tym Sąd Najwyższy na cytowaną już wyżej uchwałę z dnia 22 października 2010 r. , III CZP 76/10 oraz uchwałę z dnia 13 lipca 2011r., III CZP 32/11. Sąd Najwyższy uznał, że w świelle przytoczonego orzecznictwa nie można przyjąć, że kwestia możliwości dochodzenia zadośćuczynienia na podstawie tych regulacji pozostaje wątpliwa i budzi rozbieżności w orzecznictwie. Na skutek śmierci J. C. powodowie bezpowrotnie utracili możliwość obcowania z nimi i utrzymywania stosunku bliskości wynikającego z więzi rodzinnej. Zmarły w chwili śmierci był człowiekiem młodym i zdrowym, pracował aby zapewnić byt swoim najbliższym, a jego postawa dawała im poczucie bezpieczeństwa. Śmierć męża była dla powódki ogromnym szokiem. Utraciła nie tylko zabezpieczenie finansowe jakie zmarły zapewniał rodzinie, ale także możliwość wsparcia psychicznego i duchowego, możliwość utrzymywania relacji małżeńskich, zapewnienia potrzeb emocjonalnych związanych z bliskością drugiej osoby, a także pomocy w wychowaniu dziecka. Co prawda wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego wskazują, że małżeństwo nie układało się idealnie, zmarły bowiem nadużywał alkoholu, co w ocenie powódki stanowiło znaczny problem, niemniej powódka kochała męża, a jego śmierć spowodowała u niej poczucie nieodwracalnej straty. Orzekając o wysokości należnego jej zadośćuczynienia Sąd miał na względzie, że powódka założyła nowa rodzinę, co w jakimś zakresie skompensowało skutki śmierci J, C., nie sposób jednak przyjąć, że jest to kompensata pełna. Ocena naruszenia dóbr osobistych musi być dokonywana indywidualnie , w tym wypadku przy uwzględnieniu stanu istniejącego w chwili naruszenia jak i jego konsekwencji Nie ulega wątpliwości, że śmierć męża i utrata możliwości obcowania z nim stanowiła dla powódki ogromne przeżycie i pociągnęła z sobą daleko idące skutki dla jej życia. Pomimo pozostawania w nowym związku powódka nadal odczuwa A --- STRONA 4 --- , 1 tęsknotę za zmarłym, odwiedza jego grób, wspomina go. Aktualny stan zdrowia powódki nie pozostaje w związku ze śmiercią jej męża, niemniej powódka ma subiektywne przekonanie, że związek taki istnieje, w szczególności w odniesieniu do przebytego zapalenia mózgu, które łączy z. „załamaniem nerwowym” jakie miało nastąpić po śmierci J. C.. Ocena powódki, choć błędna, świadczy o tym, że śmierć męża była dla niej zdarzeniem rzutującym na całe dalsze życie, stanowiącym punkt odniesienia dla jej dalszych losów. Małoletni G. €. w chwili śmierci ojca był czternastomiesięcznym dzieckiem. Więzi emocjonalne z ojcem nie zdążyły się zatem wykształcić, tym bardziej, że zmarły pracował i przebywał za granicą. Niemniej na skutek jego śmierci małoletni został pozbawiony możliwości kontaktu z biologicznym ojcem, udziału ojca w jego wychowaniu, a także wsparci i miłości ojcowskiej jakiej mógł od zmarłego oczekiwać, Fakt zrekonstruowania rodziny i wychowania przez ojczyma tylko w niewielkim stopniu kompensuje doznaną przez małoletniego krzywdę, tym bardziej, że stosunki pomiędzy małoletnim, a ojczymem nie układają się dobrze - z jednej strony z uwagi na nadużywanie alkoholu przez ojczyma, z drugiej z uwagi na trudności wychowawcze jakie małoletni stwarza. Co prawda zmarły również nadużywał alkoholu, nie ma zatem pewności czy nie rodziłoby to problemów w jego relacjach z synem i nie odbijało się na efektach wychowawczych, niemniej więź biologiczna z reguły łatwiej rodzi poczucie bliskości i przynależności, co ma wpływ na wzajemne stosunki, kontakt emocjonalny i autorytet rodzica w procesie wychowawczym. W tych warunkach Sąd uznał żądanie powodów za uzasadnione, aczkolwiek wygórowane co do wysokości. Kwestia związana z pogorszeniem sytuacji finansowej powodów po śmierci J. C. i utrata możliwości oczekiwania jego pomocy materialnej, objęta została wypłaconym już powodom odszkodowaniem za pogorszenie sytuacji życiowej. Odnosząc się do żądania zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych Sąd mając na względzie wyżej opisane okoliczności uznał, że powinno ono zamykać się w stosunku do każdego z powodów kwotą po 50.000 zł. W oceni Sądu kwota ta stanowi realną wartość rynkową i w odpowiedni spsoć kompensuje skutki naruszenia dóbr osobistych powodów, zdrugiej strony nie prowadzi do ich nadmiernego wzbogacenia. Powódka już przed wytoczeniem powództwa otrzymała tytułem zadośćuczynienia kwotę 25.000 zł., a zatem Sąd zasądziła na jej rzecz dalsze 25.000 zł. z ustawowymi odsetkami od dnia 9 czerwca 2014r. Małoletni powód nie otrzymał dotychczas żadnej wypłaty tytulem zadośćuczynienia, a zatem zasądzono na jego rzecz 50.000 zł. z ustawowymi odsetkami od dnia 9 czerwca 2014r. O odsetkach orzeczono na zasadzie art. 481 k.c. przy uwzględnieniu daty wezwania do zapłaty kierowanego do pozwanego przed wytoczeniem procesu. Za nieuzasadniony Sąd uznał wniosek pełnomocnika powodów co do przyznania powodom dwukrotnej stawiki minimalnej tytułem zastępstwa procesowego, sprawa bowiem nie należała ani do zawiłych, ani do wymagających szczególnie dużego nakładu pracy. Małoletni G. C. utrzymał się ze swoim żądaniem w 50 %, a więc przy równoważnych kosztach zastępstwa procesowego nie było podstaw do ich wzajemnego rozliczania. Co do powódki Sąd z uwagi na jej sytuację materialną i życiową na zasadzie art. 102 k.p.c. odstąpił od obciążania jej kosztami procesu. Na zasadzie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, uwzględniając wyniki postępowania Sąd nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa część nieuiszczonych kosztów sądowych. SSO Łucja Oleksy-Miszczyk