Postanowienie I C 20/14 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 maja 2015 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydzi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt:I C 20/14 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 maja 2015 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny w składzie: asi aanaseo zamka Śr OSA po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2015 roku w Gliwicach sprawy z powództwa M. M. (1) i małoletniej L. M. przeciwko (...) S.A. wS. o zapłatę Ak zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w S. na rzecz powódki M. M. (1): - kwotę 58.500,00 (pięćdziesiąt osiem tysięcy pięćset i 00/100) złotych tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 03 lutego 2014 roku do dnia zapłaty; 2. oddala powództwo w pozostałym zakresie; 3. zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w S. na rzecz powódki M. M. (1) kwotę 4.955,04 (cztery tysiące dziewięćset pięćdziesiąt pięć i 04/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w S. na rzecz powódki L. M. kwotę 54.000,00 (pięćdziesiąt cztery tysiące i 00/100) złotych tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 03 lutego 2014 roku do dnia zapłaty; 5. oddala powództwo w pozostałym zakresie; 6. zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w S. na rzecz powódki L. M. kwotę 2.199,00 (dwa tysiące sto dziewięćdziesiąt dziewięć i 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 7: nakazuje pobrać na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Gliwicach od powódki M. M. (1) kwotę 259,43 (dwieście pięćdziesiąt dziewięć i 43/100) złotych od powódki L. M. kwotę 624,98 (sześćset dwadzieścia cztery i 98/100) złotych --- STRONA 2 --- iod pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w S. kwotę 1474,04 (jeden tysiąc czterysta siedemdziesiąt cztery i 04/100) złotych tytułem zwrotu nieuiszczonych kosztów sądowych. Sygn. akt I C 20/14 UZASADNIENIE Powódki M. M. (1) i małoletnia L. M. wniosły przeciwko pozwanemu (...) S.A. w S. pozew o zapłatę na rzecz M. M. (1) kwoty 75 001,00 zł tytułem zadośćuczynienia za śmierć męża G. M. oraz kwoty 114 000,00 zł dla małoletniej L. M. tytułem zadośćuczynienia za śmierć ojca G. M.. Ponadto strona powodowa wniosła o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu na rzecz powódek w tym kosztów zastępstwa procesowego obejmujących opłatę skarbową od pełnomocnietwa w kwocie 17 zł. Uzasadniając swe stanowisko strona powodowa wskazała, że w dniu 13 września 2013 roku w G. miał miejsce wypadek komunikacyjny, w wyniku którego śmierć poniósł G. M. - ojciec małoletniej L. M. i mąż M. M. (2). Sprawca wypadku, który został skazany prawomocnym wyrokiem karnym, kierował pojazdem ubezpieczonym w towarzystwie ubezpieczeń pozwanego. Pozwany uznał co do zasady roszczenie powódek przyznając małoletniej L. M. zadośćuczynienie w kwocie 36 000,00 zł oraz zadośćuczynienie M. M. (1) w kwocie 35 000,00 zł. Strona powodowa uznała wypłaconą sumę za nieadekwatną do rozmiaru wyrządzonej krzywdy. Obeenie na M. M. (1) w całości spadły koszty utrzymania mieszkania w którym mieszkała ze swym mężem i córką. Do chwili wniesienia pozwu powódka korzystała z pomocy OPS, jednocześnie nie otrzymała jeszcze decyzji o przyznaniu renty po zmarłym mężu. Śmierć G. M. była dla powódek ogromnym przeżyciem i wstrząsem. Małoletnia L. M. epatuje brakiem emocjonalnym, odczuwa brak wsparcia ze strony ojca w życiu. Pozwany w odpowiedzi wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powódek na rzecz pozwanego kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając swe stanowisko pozwany wskazał na bezsporność faktu, iż w dniu 13 sierpnia 2013 roku miał miejsce wypadek, w którym zginął G. M. (ojciec i małżonek powódek). Pozwany przyznał powódce M. M. (1) zadośćuczynienie wkwocie 35 000,00 zł oraz kwotę 4 935,20 zł tytułem zwrotu kosztów związanych z pogrzebem męża. Kwota ta została pomniejszona o 10% stopień przyczynienia się zmarłego do zdarzenia z dnia 13 sierpnia 2013 roku, co dało kwotę 35 941,68 zł. Z kolei małoletniej L. M. pozwany przyznał zadośćuczynienie w kwocie 40 000,00 zł, co wobec przyjęcia 10% stopnia przyczynienia się dało wypłaconą kwotę 36 000,00 zł. Pozwany bezskutecznie proponował stronie powodowej ugodę w ramach, której każda z powódek miała uzyskać kwoty po 60 000,00 zł tytułem pokrycia całości roszczeń. Następnie kwota została podwyższona do 65 000,00 zł, przy czym strona również nie zawarła ugody. Stopień 10% przyczynienia się przez zamarłego do wystąpienia zdarzenia z 13 sierpnia 2013 roku został ustalony na podstawie opinii biegłego sporządzonej w sprawie karnej o syng. akt III K 1324/13, która toczyła się przed Sądem Rejonowym w Gliwicach. Pozwany wskazał, że strona powodowa nie przedłożyła żadnych dowodów uzasadniających wypłatę dochodzonej kwoty. Pozwany nie kwestionuje doznanego przez powódkę M. M. (1) poczucia straty i osamotnienia, przy czym nie wykazała ona ani istnienia u niej głębokiej depresji, ani też stresu pourazowego. W ocenie pozwanego wypłacone zadośćuczynieni jest adekwatne do okoliczności sprawy, szacując jego wysokość pozwany wziął pod uwagę analizę akt szkody jak i wyniki przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Sąd ustalił co następuje: W dniu 13 sierpnia 2013 roku około godziny 20:30 w G. na skrzyżowaniu ulicy (.) (skrzyżowanie posiadało prawidłowo oznakowane przejście dla pieszych) doszło do wypadku komunikacyjnego, którego sprawcą był prowadzący samochód S. (...) (nr rej. (...)) S. D., w którym uczestniczył G. M. poruszający się motocyklem J. (nr tej. C..)). W miejscu zdarzenia prędkość dopuszczalna wynosiła 50 km/h. S. D. poruszając się ulicą (...) od strony centrum G. rozpoczął wykonywanie manewru skrętu w lewo w ulicę (...), włączył lewy kierunkowskaz i zwolnił do prędkości około --- STRONA 3 --- 25 km/h (nie zatrzymał się). W tym samym czasie z naprzeciwka poruszając się na motocyklu marki J. przy osi jezdni do skrzyżowania zbliżał się G. M.. W miejscu zdarzenia nie występowały ubytki w jezdni, dziury, nierówności, które by zmuszały G. M. do oddalenia się od prawej krawędzi jezdni. Na ulicy (...) na odcinku oddalonym o około 200 m od miejsca zdarzenia, znajdowało się obniżenie terenu, które spowodowało, że poruszający się motocyklem G. M. był niewidoczny w dla S. D., gdy ten przystępował do wykonywania manewru skrętu. Nie widząc żadnego pojazdu z naprzeciwka sprawca wypadku zaprzestał dalszej obserwacji ulicy (...) i przystąpił do zmiany kierunku jazdy. W chwili wykonywania przez kierującego pojazdem manewru zmiany kierunku jazdy, G. M. wyjechał z obniżenia terenu i doszło do kolizji pojazdów. W chwili zderzenia G. M. poruszał się z prędkością 68 km/h, przed zderzeniem nie wykonał żadnego manewru obronnego, np.: nie położył motocykla w krytycznym momencie. W wyniku wypadku G. M. doznał obrażeń ciała w postaci ran tłuczonych oraz otarć naskórka, stłuczenia płuc i śródpiersia, rozerwania aorty piersiowej, co doprowadziło do wykrwawienia i jego zgonu w dniu 14 sierpnia 2013 roku. W chwili zdarzenia G. M. nie posiadał uprawnień do kierowania motocyklem (kategoria A prawa jazdy); uprawnienie kategorii B, które posiadał, postanowieniem Sądu z dnia 18 września 2012 roku zostało mu odebrane z zakazem prowadzenia pojazdów wszelkiego rodzaju na okres 2 lat. Sprawca wypadku S. D. prawomocnym wyrokiem Sadu Rejonowego w Gliwicach z dnia 27 stycznia 2014 roku (sygn. III K 1324/13) został uznany winnym zarzucanego mu czynu. Prowadzony przez sprawcę wypadku pojazd S. (...) (nr rej. (...)) był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem od odpowiedzialności cywilnej w towarzystwie ubezpieczeniowym pozwanego. Powódka M. M. (1) i zmarły G. M. zawarli związek małżeński w dniu 29 maja 2010 roku. Przed sformalizowaniem związku wspólnie pracowali i wyjechali do Holandii, gdzie mieli zamiar się osiedlić. Po dwóch latach pobytu na emigracji powrócili do kraju, gdzie w dniu 3 czerwca 2012 roku urodziła się ich córka L. M.. Małżeństwo powódki M. M. (1) i G. M. było zgodne i stabilne. Funkcjonowanie rodziny nie nosiło cech patologii społecznej. Związek małżonków był oparty na silnej więzi, wspólnie opiekowali się małoletnią córką L., okresowo korzystali z pomocy dziadków - głównie babci ojczystej małoletniej. Po śmierci G. M., pogorszeniu uległa sytuacja materialno-bytowa powódki M. M. (1). Z uwagi na brak możliwości opłacenia opiekunki i brak miejsca w żłobku dla małoletniej L. M., M. M. (1) nie może podjąć pracy zarobkowej. Powódka może liczyć jedynie na okresową pomoc ze strony swych rodziców i teściów w opiece nad córką. M. M. (a) otrzymywała od dziadków pomoc finansową. Obecnie na dochód rodziny składają się następujące kwoty: renta rodzinna w wysokości 498 zł, pomoc socjalna w postaci zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 270 zł i zasiłku dla matki samotnie wychowującej dziecko w kwocie 320 zł oraz renta po zmarłym G. M. z tytułu zatrudnienia w Holandii — w przeliczeniu około 1 000 zł (co roku kwota renty będzie zmniejszana o 5%). Powódka M. M. (1) posiada wykształcenie średnie ekonomiczne, niekarana sądownie, nie leczyła się psychiatrycznie, nie była konsultowana psychologicznie czy psychoterapeutycznie. Nigdy nie przebywała w izbie wytrzeźwień, nie ma żadnych nałogów i nigdy nie podejmowała leczenia odwykowego. Zdrowa somatycznie, nie wymaga leczenia specjalistycznego. Obecnie nie jest z nikim związana. Od grudnia 2013 roku do maja 2014 roku pracowała na umowę o zlecenie w firmie informatycznej. Obecnie nie pracuje, zarejestrowana w PUP bez prawa do zasiłku. Powódka M. M. (1) pozostawała w bardzo silnej relacji ze zmarłym mężem G. M.. Bardzo przeżyła jego utratę i nadal przeżywa jego śmierć. Stara się nie okazywać przed otoczeniem emocji związanych z jego stratą. W związku z zachwianiem obrazu bezpiecznego świata po śmierci męża, pojawiają się u niej obawy przed własną śmiercią i dalszym losem ich małoletniej córki. Nie jest to przejaw zaburzeń lękowych, a jedynie naturalna reakcja na przerwanie bezpiecznego i przewidywalnego życia powódki. Doświadczenie obniżonego nastroju u powódki jest typowe dla przeżywanej żałoby, nie występują u niej zaburzenia depresyjne. Po upływie pół roku od zdarzenia z dnia 13 sierpnia 2013 roku zdała sobie sprawę z nieuchronności śmierci męża. Wcześniej funkcjonowała jako osoba zdysocjowana, co jest typowym mechanizmem obronnym i reakcją na trudną sytuację. Po półrocznym życiu w zawieszeniu, odrętwienia emocjonalnego zaczęła przeżywać stratę męża, co trwa do nadal. Powódka M. M. (1) nie doświadcza potrzeby 4 --- STRONA 4 --- korzystania ze wsparcia psychologicznego czy psychoterapentycznego, korzystała ze wsparcia najbliższych, głównie mamy i teściów. Do nadal przeżywa żałobę po zmarłym mężu. Aktualnie intensywność jej przeżyć po stracie męża ulega zmniejszeniu i powinna z wysokim psychologicznym prawdopodobieństwem ulec naturalnemu wygaszeniu. U powódki M. M. (1) nie występują cechy niepokojącej psychopatologii, które w istotny sposób wpływałyby na przeżywanie przez powódkę żałoby po mężu. Małoletnia L. M. obecnie liczy 3 lata. Pochodzi z pierwszej ciąży, zakończonej naturalnym porodem. Po urodzeniu uzyskała wynik 10 punktów w skali Apgar. Do pierwszego roku życia była objęta opieką neurologiczną i rehabilitacyjną z uwagi na nieprawidłowe napięcie nóg. Rokrocznie kontrolowana specjalistycznie przez neurologa. Rozwija się prawidłowo pod względem psychofizycznym, nie wymagała hospitalizacji. Dotychczas pod względem motorycznym i werbalnym rozwijała się zgodnie z normami wiekowymi. Pozostaje pod opieką matki, nie uczęszcza do żłobka. Maloletnia L. M. obecnie nie przeżywa straty ojca w sposób, który by ograniczająco wpływał na jej funkcjonowanie czy rozwój. Małoletnia przestała już wspominać ojca na widok motocykla. Nie pyta o niego jak czyniła to wcześniej, nie szuka go. Nadal kojarzy część rzeczy z nim związanych. Powódka ma dobrze zintegrowany obraz rodziny składającej się z rodziców i dzieci. Z tego powodu doświadcza poczucia braku taty, pomimo tego, iż racjonalnie przyjęła podane w sposób dostosowany do jej wieku tłumaczenia matki odnoście jego śmierci. Małoletnia będzie dzieckiem wychowującym się bez udziału ojca, bez zachowanych lub ze szczątkowo zachowanymi wspomnieniami jego osoby. Jego śmierć zdeterminowała koniczność substytucyjnego czerpania tych wzorców tylko od osób płci męskiej z jej bliższego i dalszego otoczenia. Z powodu braku stałych doświadczeń w kontakcie z ojeem, może mieć trudności z nawiązaniu relacji z osobami płci męskiej, obawiać się ich, co znajduje odzwierciedlenie w jej obecnym lekowym ustosunkowaniu się do mężczyzn. Przeżywanie żałoby po ojcu przez Małoletnią L. M. jest prawidłowe i zostało zakończone. Małoletnia obecnie nie jest w stanie wyobrazić sobie utraty ojca, przy czym w przyszłości może poprzez swe zachowanie okazywać odczuwaną stratę. Przez całe życie będzie jej towarzyszyło poczucie braku ojca, co może uwypuklić się w okresie dojrzewania. Obecnie nie przeżywa straty ojca w sposób, który by ograniczająco wpływał na jej funkcjonowanie czy rozwój. Dość dobrze zaadaptowała się do roli dziecka wychowującego się niepełnej rodzinie. Przeżywa poczucie straty ojca głównie, gdy widzi inne pełne rodziny. Brak rodzica będzie towarzyszył małoletniej, aż do dorosłości i przez resztę jej życia i będzie generował konieczność uczenia się wzorca męskich zachowań w oparciu o substytucyjne zastępstwo innych mężczyzn z otoczenia. Małoletnia po śmierci ojca pozostaje Iękowo ustosunkowana do mężczyzn co stanowi niekorzystny prognostyk w kontekście rozwoju jej relacji z płcią przeciwną, wymaga obserwacji i ewentualnego (w przypadku utrwalenia się) objęcia psychoterapią w przyszłości. W jej rozwoju poza obawami wobec mężczyzn nie są inne obserwowane zakłócenia. Obawa małoletniej powódki przez mężczyznami nie jest spowodowana występującym okresem separacji indywidualnej, która powoduje przejawia się obawami przed osobami obojga płci. Obawy małoletniej L. M. przed mężczyznami są spowodowane brakiem ojca. Pismem z datowanym z dnia 30 września 2013 roku powódki wezwały pozwanego do zapłaty na ich rzecz kwot po 200 000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za śmierć G. M.. Pozwany pismem z 20 grudnia 2015 roku udzielił informacji, iż przyznał powódce małoletniej L. M. kwotę 40 000,00 zł tytułem zadośćuczynienia śmierć ojca, która została pomniejszona o 10% stopień przyczynienia się G. M. do zdarzenia z 13 sierpnia 2013 roku, co w konsekwencji dało wypłaconą kwotę 36 000,00 zł. Jeśli chodzi o powódkę M. M. (1), pozwany przyznał jej kwotę 35 000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za śmierć męża oraz 4 935,20 zł tytułem zwrotu kosztów związanych z pogrzebem, uwzględniając 10% stopień przyczynienia się zmarłego śmierci wypłacona została łączna kwota 35 941,68 zł (31 500,00 zł tytułem zadośćuczynienia + 4 441,68 zł tytułem zwrotu kosztów pogrzebu). W odpowiedzi strona powodowa nie wyraziła zgody na zaproponowane przez pozwanego kwoty zadośćuczynienia i zaproponowała ugodowe zakończenie sprawy poprzez wypłatę, na rzecz małoletniej L. M. kwoty 150 000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za śmierć ojca i na rzecz M. M. (1) kwoty 100 000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za śmierć męża. --- STRONA 5 --- W odpowiedzi pozwany zaproponował wypłatę powódkom następujące maksymalne kwoty tytułem pokrycia roszczeń — 65 000,00 zł tytułem pokrycia roszczeń powódki M. M. (1) i 60 000,00 zł tytułem pokrycia roszczeń małoletniej L. M.. Strona powodowa nie wyraziła zgody na przedstawioną propozycję ugodową. Sąd ustalił powyższe okoliczności na podstawie następujących dowodów: dokumenty zawarte w aktach sprawy Sądu Rejonowego w Gliwicach sygn. akt III K 1324/13, a w szczególności z dokumentacja zdjęciowa z miejsca wypadku, dokument opinii biegłego sądowego M. D., wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 27 stycznia 2014 r.; wezwanie strony powodowej do dobrowolnej zapłaty należności z dnia 30 września 2013 r. (k. 8-9); pismo pozwanego (...) z dnia 20 grudnia 2013 r. (k. 10); pismo pełnomocnika powódek z dnia 14 stycznia 2014 r. skierowane do pozwanego (kk. 11-12); pismo pozwanego (...) z dnia 24 stycznia 2014 r. (k. 13); rachunek za energię elektryczną z 27 grudnia 2013 r. (k. 17-18) rachunek z tytułu czynszu z dnia 6 styczeń 2014 r. (k. 15); rachunek za gaz z 5 grudnia 2013 r. (k. 16); pisemna opinia biegłego sądowego z zakresu ruchu drogowego (k. 81-126); uzupełniająca pisemna opinia biegłego z zakresu ruchu drogowego (k. 152-157); opinia biegłego psychologa (k. 189-194); uzupełniająca ustna opinia biegłego psychologa (zapis w formie audio-wideo k. 232). Dowody z dokumentów urzędowych zostały sporządzone przez uprawnione osoby, w granicach ich kompetencji, a zatem były w pełni wiarygodne. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły także niekwestionowane dokumentny prywatne, których prawdziwość nie budziła wątpliwości. Opinia biegłego z zakresu techniki motoryzacyjnej, ruchu drogowego oraz rekonstrukcji wypadków drogowych B. Ś. została przyjęta przez Sąd bez zastrzeżeń, gdyż została sporządzona zgodnie ze zleceniem Sądu, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla poczynienia niezbędnych ustaleń faktycznych. W związku ze zgłoszonymi przez stronę powodową zastrzeżeniami do opinii, biegły sporządził pisemną opinię uzupełniającą, która została przyjęta przez Sąd bez zastrzeżeń. Opinia uzupełniająca wyjaśniła zgłoszone przez stronę zastrzeżenia. Nie istniały też wątpliwości co do wiedzy, fachowości lub bezstronności biegłego. Wiedza i doświadczenie zawodowe opiniującego oraz stanowczy charakter opinii przekonują, że zasadnym było poczynienie ustaleń na podstawie tych opinii. Opinia biegłego psychologa G. B. również została przyjęta przez Sąd bez zastrzeżeń, gdyż została sporządzona zgodnie ze zleceniem Sądu, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla poczynienia niezbędnych ustaleń faktycznych. Wobec złożonych przez stronę pozwaną zastrzeżeń do opinii, biegła psycholog stawiła się na rozprawie, gdzie wydała ustną opinię uzupełniającą, która wyjaśniła zaistniałe wątpliwości co do głównej opinii. Nie istniały też wątpliwości co do wiedzy, fachowości lub bezstronności biegłej. Wiedza i doświadczenie zawodowe opiniującej oraz stanowczy charakter opinii przekonują, że zasadnym było poczynienie ustaleń na podstawie tej opinii. W niniejszej sprawie zaniechano przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron, gdyż strony nie wnioskowały o przeprowadzenia takiego dowodu, z kolei przeprowadzony dowód z opinii biegłego psychologa pozwolił na przedstawienie stanu psychicznego powódek w związku ze śmiercią G. M.. Sąd zważył co następuje: 'W ustalonym stanie faktycznym powództwo zasługuje na częściowe uwzględnienie. Zgodnie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r. ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. z 2003 Nr 124, poz. 1152 z późniejszymi zmianami) z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Pozwany (...) S.A. w S. co do zasady nie kwestionował swej odpowiedzialności za skutki wypadku z dnia 13 sierpnia 2013 r., w którym zginął mąż i ojciec powódek, przyznając, że pojazd którym kierował sprawca był ubezpieczony u pozwanego z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Pozwany zakwestionował jednak wysokość żądanego zadośćuczynienia podając, że wypłacił już zadośćuczynienie w wysokości adekwatnej do wyrządzonej krzywdy uwzględniając 10% stopień przyczynienia się zmarłego G. M. do zaistnienia zdarzenia z 13 sierpnia 2013 roku. 5 --- STRONA 6 --- Wnosząc o oddalenie powództwa pozwany wskazał, że w toku przeprowadzonego postępowania likwidacyjnego, że wypłacił powódce M. M. (1) kwotę 31 500,00 zł i powódce L. M. kwotę 36 000,00 zł tytułem należnego zadośćuczynienia z uwzględnieniem 10% stopnia przyczynienia się zmarłego do zdarzenia. Zgodnie z treścią przepisu art. 362 k.c. jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron. W świetle art. 362 k.c. o przyczynieniu się poszkodowanego można mówić jedynie w sytuacji, gdy jego określone zachowanie pozostaje w normalnym związku przyczynowym ze szkodą; innymi słowy, gdy między tym zachowaniem a szkodą zachodzi związek przyczynowy, o którym mowa w art. 361 $ 1 k.c. Przekonujące jest zapatrywanie, że interpretacji art. 362 k.c. nie można dokonywać w oderwaniu od podstawy prawnej, z jakiej wywodzi się roszczenie odszkodowawcze. Przy odpowiedzialności na zasadzie ryzyka do zastosowania art. 362 k.c. - obok wymagania adekwatnego związku przyczynowego - wystarczy obiektywna nieprawidłowość zachowania się poszkodowanego. Jeżeli natomiast odpowiedzialność za szkodę oparta jest na zasadzie winy, nieodzowną przesłanką przyczynienia się poszkodowanego jest jego zawinienie. Z opinii sporządzonej przez biegłego B. Ś. w niniejszej sprawie wynika, że wynika, że zarówno sprawca wypadku S. D., jaki zmarły G. M. przyczynili się do zaistnienia wypadku. Wina S. D. została przesądzona prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 27 stycznia 2014 roku. Zgodnie z opinią biegłego z zakresu ruchu drogowego bezpośrednia przyczyną zaistnienia zdarzenia było nieprawidłowe zachowanie się kierującego samochodem S. D., który nie udzielił pierwszeństwa przejazdu motocykliście G. M., poruszającemu się z prędkością 68 km/h. Jeśli chodzi o zachowanie G. M., to należy wskazać, iż przyczynił się on do powstania zdarzenia, gdyż poruszał się on z nadmierną prędkością, jadąc blisko środka osi jezdni naruszył zasadę ruchu prawostronnego, nie zachował szczególnej ostrożności zbliżając się do skrzyżowania z prawidłowo oznakowanym przejściem dla pieszych, poruszał się po drodze publicznej bez uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi oraz nie posiadał uprawnień do kierowania motocyklem, co mogło mieć wpływ ma zaniechanie wykonania jakiegokolwiek manewru ochronnego. Wykonana przez biegłego symulacja wykazała, że gdyby kierujący motocyklem G. M. poruszał się z prędkością dopuszczalną w miejscu zdarzenia (50 km/h), to nie doszłoby do zdarzenia i obrażeń ciała. W trakcie postępowania ugodowego jakie toczyło się między stronami przez wytoczeniem niniejszego powództwa, pozwany przyjął 10% stopień przyczynienia się G. M. do powstania zdarzenia w dniu 13 sierpnia 2013 roku. Strona powodowa nie kwestionowała wskazanego stopnia przyczynienia się, wobec czego Sąd przyjął 10% stopień przyczynienia się G. M. do przedmiotowego wypadku komunikacyjnego z 13 sierpnia 2013 roku. Przepis art. 446 $ 4 k.c. stanowi, że Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Krąg osób uprawnionych do zadośćuczynienia określonego w art. 446 $ 4 k.c. jest taki sam, jak w art. 446 $ 3 k.c. Uprawnionymi do żądania kompensaty są wyłącznie członkowie rodziny zmarłego, przy czym muszą być to najbliżsi członkowie tej rodziny. Jest to węższy krąg podmiotów niż osoby bliskie (z art. 446 $ 2 k.c.), bo ograniczony do członków rodziny. Należy jednak sądzić, że obejmuje nie tylko małżonka i dzieci zmarłego, ale także innych członków jego rodziny, a więc krewnych, powinowatych lub osoby niepowiązane formalnymi stosunkami prawno rodzinnymi, jeżeli zmarły pozostawał z nimi faktycznie w szczególnej bliskości powodowanej bardzo silną więzią uczuciową. Legitymacja czynna powódek do wystąpienia z powództwem w niniejszej sprawie nie budziła wątpliwości. Zadośćuczynienie jest roszczeniem o charakterze ściśle niemajątkowym mającym na celu kompensację doznanej krzywdy. Wysokość zadośćuczynienia przyznawanego na podstawie art. 446 $ 4 k.e. ma charakter ocenny, a przy określeniu odpowiedniej sumy zadośćuczynienia należy brać pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, w szczególności: rodzaj naruszonego dobra, rozmiar doznanej krzywdy, ocenianej według miar obiektywnych. Dobro osobiste w postaci prawa do życia w rodzinie zasługuje na wzmożoną w porównaniu z innymi dobrami ochronę. Naruszenie tego dobra stanowi dalece większą dolegliwość psychiczną dla członka rodziny zmarłego, niż w przypadku innych dóbr, a jej skutki rozciągają się na całe życie osób bliskich. Dlatego doznana w tym przypadku krzywda jest bardziej godna ochrony z uwagi na naruszenie dobra wysokiej rangi i w najwyższym stopniu. Z tego też względu --- STRONA 7 --- ustalając wysokość zadośćuczynienia należy mieć na względzie takie okoliczności jak: dramatyzm doznań osób bliskich zmarłego, poczucie osamotnienia, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rolą jaką w rodzinie pełniła osoba zmarłego, charakter i rodzaj zaburzeń w prawidłowym funkcjonowaniu pozostałych członków rodziny, stopień w jakim pozostali członkowie będą umieli odnaleźć się w nowej rzeczywistości i na ile zdolni są zaakceptować obecny stan rzeczy, skorzystanie z pomocy fachowej w czasie radzenia sobie w tej trudnej sytuacji, proces leczenia doznanej traumy mający na celu pomoc w odbudowie struktury rodziny i przywrócenie znaczenia każdego z jej członków. W ocenie Sądu, trudno jest wycenić ból, rozpacz, cierpienie. Nie można ustalać miernika bólu i cierpienia (tym bardziej, że generalnie brak w takiej sytuacji pomocniczego środka, jakim jest stopień trwałego uszczerbku na zdrowiu, uwzględniany przy art. 445 k.c.), każdy przypadek powinien być rozpatrywany indywidualnie i odrębnie przy stosowaniu wszystkich istotnych elementów dla danej sprawy. Odwołanie się do przeciętnej stopy życiowej nie może pozbawiać rozpatrywanego roszczenia funkcji kompensacyjnej i przesłaniać innych ważniejszych przesłanek ustalenia należnych kwot. Jest to przesłanka pomocnicza, mająca charakter uzupełniający w stosunku do kwestii zasadniczej, jaką jest rozmiar szkody niemajątkowej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać trzeba, że śmierć G. M. — ojca małoletniej powódki L. M. oraz męża powódki M. M. (1) zaburzyła całkowicie ich życie rodzinne. W chwili śmierci G. M. od około trzech lat przebywał w związku małżeńskim z powódką M. M. (1) oraz osierocił wówczas 14-miesięczną córkę L. M.. Między małżonkami występowała silna więź emocjonalna, związek był zgodny i stabilny, wspólnie opiekowali się małoletnią córką. Założona przez nich rodzina nie nosiła żadnych cech patologii społecznej. W wyniku śmierci męża M. M. (1) zaczęła doznawać obaw przed własną śmiercią i losem swej córki. Dopiero po upływie pół roku od zdarzenia z 13 sierpnia 2013 roku zdała sobie sprawę z nieuchronności śmierci męża oraz zaczęła przeżywać jego utrat. U powódki dotychczas nie uległ zakończeniu proces żałoby jaki przechodziła po utracie męża. Jeśli chodzi o małoletnią L. M., jak ustalono na podstawie przeprowadzonej opinii biegłego psychologa proces przeżywania żałoby po zmarłym ojcu przebiegł w sposób prawidłowy i uległ zakończeniu. Małoletnia nie jest świadoma utraty ojca, zaś doznana strata nie wpływa ograniczająco na jej funkcjonowanie czy też rozwój. Niemniej w przyszłości będzie pozbawiona oparcia jakim byłby ojciec w jej życiu oraz będzie miała problemy z uzyskiwaniem męskiego wzorca zachowań, co może utrudnić jej relacje z przedstawicielami płci przeciwnej. Pomimo, że dobrze zaadaptowała się do życia w warunkach rodziny niepełnej, to w jej zachowaniu może uwidaczniać się poczucie takiej utraty. Obecnie obserwowanym objawem poczuciem utraty ojca, jest pozycja lękowa małoletniej wobec mężczyzn. Ustalając wysokość odpowiedniej kwoty tytułem zadośćuczynienia za śmierć G. M. Sąd wziął pod uwagę 10% stopień przyczynienia się zmarłego do zdarzenia powodującego jego śmierć oraz kwoty jakie powódki otrzymały w trakcie postępowania ugodowego od pozwanego tytułem zadośćuczynienia. Biorąc pod uwagę wskazane powyżej okoliczności, Sąd uznał, że odpowiednią kwotą zadośćuczynienia dla małoletniej L. M. będzie kwota 100 000,00 zł, która pomniejszona 10% stopień przyczynienia się zmarłego do swej śmierci i 0 kwotę 36 000,00 zł wypłaconą przez ubezpieczyciela w postępowaniu ugodowym da zasądzoną kwotę 54 000,00 zł. Jeśli chodzi o powódkę M. M. (1) Sąd uznał że odpowiednią kwotą zadośćuczynienia jest kwota 100 000,00 zł która pomniejszona 10% stopień przyczynienia się zmarłego do swej śmierci i o kwotę 31 500,00 :ł wypłaconą przez ubezpieczyciela w postępowaniu ugodowym da zasądzoną kwotę 58 500,00 zł W pozostałym zakresie Sąd oddalił powództwo. O odsetkach Sąd orzekł na postawie art. 481 kc. 4 --- STRONA 8 --- Pismem z dnia 30 września 2013 roku strona powodowa wezwała pozwanego do zapłaty na rzecz powódek kwol po 200 000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Pozwany udzielił odpowiedzi na wezwanie pismem z dnia 20 grudnia 2013 roku, Stąd należy uznać tą datę za ostatni dzień, w którym pozwany dowiedział się o roszczeniu powódek. Strona powodowa wnosząc powództwo żądała zasądzenia odsetek ustawowych od żądanych kwot od dnia wniesienia powództwa. Powództwo w niniejszej sprawie zostało wytoczone w dniu 3 lutego 2014 roku, stąd zasadnym było zasądzenie odsetek ustawowych od roszczenia od dnia 3 lutego 2014 roku. O poniesionych przez stronę kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 kpc. Powódka małoletnia L. M. domagała się zasądzenia kwoty 114 000,00 zł, zaś powództwo zostało uwzględnione do kwoty 54 000,00 zł, tj. w 47%. Powódka uiściła opłatę stosunkową od powództwa w kwocie 5 700,00 zł, uiściła zaliczkę na opinię biegłego w kwocie 400 zł oraz poniosła koszty zastępstwa adwokackiego wraz z opłatą skarbową w kwocie 3 617 zł co daje sumę 9 717 zł. Pozwany uiścił zaliczkę na opinię biegłego w kwocie 800 zł oraz poniósł koszty zastępstwa adwokackiego w kwocie 3 668 zł, co daje sumę 4 417 zł. Powódka wygrała sprawę w 47%, stąd należy jej się zwrot kosztów procesu w kwocie 4 566,99 zł. Pozwany wygrał sprawę przeciwko małoletniej L. M. w 53%, stąd należy mu się zwrot kosztów w kwocie 2 368,04 zł. Różnica wynosi w zaokrągleniu 2 199,00 zł (4 566,99 zł - 2 368,04 zł = 2 199,00 zł) itą kwotę należało zasądzić od pozwanego na rzecz powódki M. M. (1) tytułem zwrotu kosztów. Powódka M. M. (1) domagała się zasądzenia kwoty 75 001,00 zł, zaś powództwo zostało uwzględnione do kwoty 58 500,00 zł, tj. w 78%. Powódka uiściła opłatę stosunkową od powództwa w kwocie 3 751,00 zł oraz poniosła koszty zastępstwa procesowego w kwocie 3 617 zł, co dało sumę 7 368zł. Pozwany poniósł koszty zastępstwa procesowego w kwocie 3 600 zł. Powódka M. M. (1) wygrała sprawę w 78%, stąd należy jej się zwrot kosztów procesu w kwocie 5747,04 zł. Pozwany wygrał sprawę przeciwko M. M. (1) w 22%, stąd należy mu się zwrot kosztów w kwocie 792 zł. Różnica wynosi 4 955,04 zł (5 747,04 zł — 792 zł = 4 955,04 zł) i tą kwotę należało zasądzić od pozwanego na rzecz powódki M. M. (1) tytułem zwrotu kosztów. Do rozliczenia pozostają nieuiszczone koszty sądowe w zakresie wydatków na opinie biegłych, których suma wynosi 2 358,44 zł. Na podstawie art. 83 i art. 113 ust. 1 ustawy 0 kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005r. (tekst jednolity z dnia 27 kwietnia 2010r. Dz. U. Nr 90, poz. 594 z późniejszymi zmianami) uwzględniając stopień w jakim strony przegrały sprawę należało pobrać od stan następujące "kwoty tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych: od powódki małoletniej L. M. kwotę 624,98 zł, od powódki M. M. (1) kwotę 259,43 zł, od pozwanego kwotę 1474,04 zł. Gliwice, dn. 11 czerwca 2015 roku SSR del. Beata Majewska-Czajkowska