Wyrok I C 20/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lipca 2013 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 20/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lipca 2013 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny w składzie następującym Przewodniczący: SSO Antoni Smus Protokolant: stażysta Kinga Majczak po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2013 roku w Sieradzu na rozprawie sprawy z powództwa M. W. przeciwko Skarbowi (...) w S. o zadośćuczynienie 1. oddala powództwo; 2. przyznaje adw. R. O. kwotę 147,60 zł(sto czterdzieści siedem 60/100 złotych) brutto, z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, którą nakazuje wypłacić z funduszy Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Sieradzu. Sygn. akt I C 20/13 UZASADNIENIE W pozwie skierowanym do Sądu Okręgowego w Sieradzu powód M. W. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa – (...) w S. kwoty 100 000 zł tytułem zadośćuczynienia. W uzasadnieniu pozwu podniesiono, że powód od marca 2010 r. z przebywa w (...)w S., gdzie doszło do naruszenia jego dóbr osobistych w postaci prawa do godności, intymności, humanitarnego traktowania. Powód podał, że przebywał w przeludnionych celach, w których nie było odpowiedniego oświetlenia, brakowało barierek ochronnych przy łóżkach i drabinek ułatwiających wejście na nie, kącik sanitarny nie był odizolowany, brakowało ciepłej wody, a podłoga był pognita. Nadto zakład karny nie gwarantował odpowiedniej opieki medycznej oraz zajęć kulturalno - oświatowych. ( k. 2-4 - pozew) W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa – (...)w S.- reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wnosił o oddalenie powództwa. Pozwany zgłosił zarzut przedawnienia roszczenia co do zdarzeń w okresie wcześniejszym niż 3 lata przed dniem wniesienia pozwu, z uwagi na to, że powód w (...)w S. przebywał kilkakrotnie od 2003 roku. Jednocześnie pozwany podnosił, że powód miał zapewnione ustawowe warunki odbywania kary pozbawienia wolności oraz zapewnioną opiekę medyczną w miarę zgłaszanych potrzeb zdrowotnych. W szczególności powód miał przydzielony standardowy sprzęt kwaterunkowy, zapewniający mu osobne miejsce do spania i jedzenia, osobne miejsce do przechowywania żywności i rzeczy osobistych oraz miał możliwość dbania o czystość i higienę --- STRONA 2 --- osobistą. Cele mieszkalne wyposażone były w podstawowe instalacje techniczne, a ich stan podlegał kontroli i ewentualnym naprawom i remontom. W trakcie ostatniego pobytu w (...) w S. powód nie był osadzony w celach przeludnionych. ( k. 49-55 - odpowiedź na pozew) Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: Powód M. W. przebywał w (...)w S. od 23 stycznia 2003 r. z przerwami do dnia dzisiejszego, z tym że od 10 marca 2010 r. jest tymczasowo aresztowany do sprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym w Sieradzu. W czasie pobytu w pozwanej jednostce penitencjarnej powód był osadzony w celach nr 40,41,53,56,51,19, które spełniały normy metrażowe. (zeznania świadka J. B. rozprawa z dnia 27.06.2013 r. czas od 00:33:41 do 00:41:00; zeznania świadka W. M. rozprawa z dnia 27.06.2013 r. czas od 00:53:35 do 00:54:20; zeznania świadka J. W. rozprawa z dnia 27.06.2013 r. czas od 01:05:30 do 01:07:40). Każda z cel była wyposażona w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający osobne miejsce do spania, jedzenia, wydzielony węzeł sanitarny. Do cel nie była doprowadzona ciepła woda ale więźniowie mieli możliwość podgrzania wody na własne potrzeby. Każda z cel miała wentylację kanałową grawitacyjną, otwierane okna, system c.o. i oświetlenie elektryczne. Każdy osadzony w (...) w S. ma łóżko, taboret, szafkę na podstawowe przedmioty, przybory, pościel i materac. W celach na bieżąco wykonuje się drobne naprawy. Zdarzają sie się naloty wilgoci na ścianach, lecz zazwyczaj jest to wynikiem suszenia prania przez więźniów. Każdemu osadzonemu przysługuje raz w tygodniu kąpiel w łaźni więziennej. Więźniowie mogą uczęszczać na zajęcia kulturalno-oświatowe, które odbywają się w świetlicy centralnej. Poza tym mogą mają możliwość gry w tenisa stołowego, korzystania z radiowęzła, telewizji, czy praktyk religijnych. (dowód z przesłuchania powoda rozprawa z dnia 27.06.2013 r. czas od 01:18:37 do 01:19:25; zeznania świadka T. R. (1) rozprawa z dnia 27.06.2013 r. czas od 00:26:44 do 00:32:46; zeznania świadka T. K. rozprawa z dnia 27.06.2013 r. czas od 00:16:02 do 00:25:00; informacja o pobytach i orzeczeniach k. 57-60). Powód trafił do pozwanego (...) w stanie ogólnym dobrym. Objęty jest stałą opieką lekarską, w tym ma stały dostęp do lekarza ogólnego, okulisty i neurologa. M.in. lekarz okulista wystawił mu receptę na okulary, zaś inni lekarze przepisywali mu leki na zgłaszane dolegliwości. Wszystkie zapisywane leki były dostosowane do schorzeń powoda oraz były dostępne w pozwanym (...). Dolegliwości zgłaszane przez powoda, w tym również problemy z okiem, związane były z urazem doznanym w wyniku wypadku samochodowego. Zdarzały się sytuację, że powód rezygnował z wcześniej umówionych wizyt lekarskich. (zeznania świadka B. G. rozprawa z dnia 27.06.2013 r. czas od 00:09:37 do 00:15:00) Powyższy stan faktyczny Sad ustalił w oparciu o powołane dowody. Sąd odmówił przyznania waloru wiarygodności twierdzeniom powoda, iż w (...) nie ma odpowiedniej opieki lekarskiej. Powyższe pozostaje bowiem w sprzeczności z wpisami do książki zdrowia osadzonego oraz zeznaniami świadka B. G.. Nie zasługują na wiarę twierdzenia powoda dotyczące złych warunków odbywania przez niego kary pozbawienia wolności. W tym zakresie jego zarzuty nie znalazły potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym w tym zeznaniach świadków zgłoszonych przez stronę pozwaną. Sąd Okręgowy uznał za wiarygodne zeznania świadka T. R. (1) (zastępcy Kwatermistrza w pozwanym(...)), że powód miał zapewnione ustawowe warunki odbywania kary pozbawienia wolności. Sąd dał również wiarę zeznaniom T. K. (wychowawcy w pozwanym (...)), że więźniowie w Z.K. w S. mają możliwość uczęszczania na zajęcia kulturalno- oświatowe organizowane w świetlicy. --- STRONA 3 --- Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 417 k.c. za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa. Z mocy art. 417 2 kc Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność, jeżeli przez zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej została wyrządzona szkoda na osobie. W takiej sytuacji poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego jej naprawienia oraz zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, gdy okoliczności, a zwłaszcza niezdolność poszkodowanego do pracy lub jego ciężkie położenie materialne wskazują, że wymagają tego względy słuszności. Niezbędną przesłanką dla zaistnienia odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanych na podstawie tegoż przepisu jest wystąpienie szkody na osobie oraz wykazanie związku przyczynowo-adekwatnego miedzy zaistniałą szkodą o działaniami podejmowanymi przez Skarb Państwa. Brak zaistnienia którejkolwiek z tych przesłanek wyłącza możliwość ustalenia odpowiedzialności pozwanego. W przedmiotowej sprawie powód podnosił, że nie ma zapewnionej stosownej opieki zdrowotnej. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego taki zarzut jest całkowicie gołosłowny i pozbawiony jakichkolwiek podstaw. W trakcie pobytu w (...) w S. powód był kilkukrotnie konsultowany u lekarzy różnych specjalności oraz miał podawane leki w zależności od potrzeb. Można wręcz stwierdzić, że powód miał w większym stopniu zapewnioną opiekę lekarską (dostępność do lekarzy, badania specjalistyczne) niż niektórzy obywatele leczący się w ogólnodostępnej służbie zdrowia. Powód w żaden sposób nie wykazał, iż zastosowane w stosunku do niego leczenie w (...) w S. było nieprawidłowe czy niewłaściwe. Powyższe przesądza o bezzasadności powództwa w tym zakresie, albowiem nie wystąpiła szkoda stanowiąca przesłankę konieczną dla rozważenia odpowiedzialności Skarbu Państwa, co tym samym wyklucza dalsze rozważania donośnie powołanego związku przyczynowego. Nie sposób także uznać za wiarygodne twierdzeń powoda, iż w czasie jego pobytu w (...) w S. przebywał w przeludnionych celach, w których nie miał zapewnionych 3 m 2 powierzchni celi. Tego rodzaju twierdzenia pozostają w oczywistej sprzeczności z zeznaniami świadka T. R. oraz powszechnie znanymi działaniami służb więziennych podjętych pod koniec 2009 r. w celu wyeliminowania zjawiska przeludnienia w celach. Ten fakt potwierdzili również pozostali świadkowie J. B., W. M. oraz J. W., którzy wskazali, iż w czasie ostatniego pobytu powoda w (...) w S. (tymczasowe aresztowanie od 10.03. 2010 r.) normy te są zachowane. W tym miejscu można tylko dodać, że państwo ma obowiązek zapewnienia osobom pozbawionym wolności godziwych warunków, jednakże osadzony w zakładzie karnym musi liczyć się z ograniczeniami i dolegliwościami wynikającymi z izolacji i odbywania kary pozbawienia wolności. Nie można w tym wypadku mówić o naruszeniu godności powoda. Pozwany-jak stwierdził świadek T. R.- przestrzega obowiązujących norm i regulaminów w zakresie wyposażenia cel w sprzęt kwaterunkowy, środki czystości i higieniczne, a w miarę możliwości i posiadanych środków finansowych stara się poprawiać warunki bytowe skazanych. Sąd nie zgodził się również z zarzutem jakoby powód nie miał dostępu do zajęć kulturalno-oświatowych. Powyższe pozostaje w sprzeczności z zeznaniami wychowawcy skazanego, który potwierdził, iż osadzony brał udział w różnego rodzaju zajęciach jako tymczasowo aresztowany. Oczywistym jest, że w warunkach więziennych nie ma możliwości zapewnienia takich gwarancji praw jednostki jak na wolności. Co więcej istota kary pozbawienia wolności jest ograniczenie możliwości korzystania z części tych praw. Pobyt powoda w warunkach izolacji penitencjarnej był łagodzony poprzez rozmaite propozycje aktywności czy zajęcia kulturalno-oświatowe i sportowe. Odnośnie zarzutu dotyczącego złych warunków higieniczno-sanitarnych należy stwierdzić, iż powód nie wykazał, iż w tym zakresie doszło do naruszenia jego dobra osobistego w postaci godności osobistej czy prawa do intymności. --- STRONA 4 --- Sąd uznał również za bezzasadne zarzuty dotyczące braku intymności powoda w kąciku sanitarnym, z uwagi na konieczność stałego monitoringu więźniów celem uniknięcia np. ich samouszkodzenia, czy zapobieżenia ich samobójstwu. Powód regulaminowo raz w tygodniu odbywał kąpiel w łaźni wyposażonej w ciepłą wodę. Pozwany nie był zobowiązany zapewnić łaźni spełniającej wygórowane wymogi powoda, który odbywa karę pozbawienia wolności i musi liczyć się z pewnymi niedogodnościami łączącymi się z takim stanem rzeczy. Powód raz w tygodniu otrzymywał świeżą bieliznę pościelową, a odzież z magazynu odzieżowego, był także zaopatrywane w niezbędne środki czystości. Wszystkie wydawane powodowi przedmioty nadawały się do użytku. Sąd Okręgowy podziela zapatrywanie, ze roszczenia powoda zgłoszone w pozwie w znacznej części uległy przedawnieniu. Stosownie do treści art. 442 § 1 k.c. jaki i art. 442 1 § 1 k.c. (w brzmieniu obowiązującym przed 10 sierpnia 2007 r.) roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy jest oczywistym, że powód dysponował wiedzą odnośnie ewentualnej szkody i podmiotu obowiązanego do jej naprawienia. W tym stanie rzeczy trzyletni okres przedawnienia roszczeń powoda związany z jego wcześniejszymi pobytami w (...)w S. zakończył się w dniu 24 stycznia 2010 r. i nie został przerwany przez wniesienie powództwa w przedmiotowej sprawie co miało miejsce w dniu 24 stycznia 2013 r. Zgodnie z ogólnymi zasadami dowód czy dobro osobiste zostało naruszone lub zagrożone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej, czyli w niniejszej sprawie na powodzie. Ocena czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego, jakim jest stan uczuć, cześć, godność osobista, nie może być dokonana według mary indywidualnej wrażliwości zainteresowanego, ta bowiem może być szczególnie duża z uwagi na cechy osobnicze, uwarunkowania chorobowe itp. Innymi słowy nie może być to ocena subiektywna (SN wyrok z dnia 11.03.1997 r., III CKN 33/97, OSNC 1997/6-7/93). Ta ocena powinna być zobiektywizowana, czyli musi uwzględniać uczucia szerszego grona uczestników i powszechnie przyjmowane normy postępowania. W rozpoznawanej sprawie powód (poza własnymi twierdzeniami oraz twierdzeniami współwięźniów) nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na okoliczność, że w pozwanym (...) w związku z odbywaniem przez niego kary pozbawienia wolności doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. W tym zakresie trafnie pozwany przywołuje wyrok Sądu Najwyższego z 20 grudnia 2010 r., , sygn. akt IV CSK 449/10 , gdzie wyjaśniono, że o naruszenie dobra osobistego w postaci uchybienia godności osadzonych w zakładzie karnym nie można mówić w przypadku pewnych uciążliwości lub niedogodności związanych z samym pobytem w takim zakładzie, polegających np. na niższej niż od oczekiwanej jakości warunków sanitarnych, albo okresowym przebywaniu w celi z większą niż określona standardami liczbą osadzonych; nie powinno się oczekiwać warunków podobnych do domowych, które dla wielu ludzi bywaja bardzo trudne, a nie wynikają z odbywania żadnej kary. Reasumując nie można uznać warunków panujących w (...)w S. za nieludzkie , czy tez poniżające , w rezultacie za niezasadny należy też uznać zarzut powoda o naruszeniu art. 3 Konwencji o Ochronie Prawa Człowieka i Podstawowych Wolności. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy oddalił powództwo. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu orzeczono na podstawie § 11 ust. 1 pkt. 25 zw. z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.