§Centrum Prawa KarnegoWykonawczego
← Powrót do orzecznictwa
ustaiania odszkodowania za przejmowane niei'uch0m0§.ci,_p0w<5d dotagi pozbawiony jest jakiejkolwiek mozliwoéci uzyskania rekompensaty za grunty i budynki stanowiqce w latach 40tyc

Postanowienie I C 1l

ustaiania odszkodowania za przejmowane niei'uch0m0§.ci,_p0w<5d dotagi pozbawiony jest jakiejkolwiek mozliwoéci uzyskania rekompensaty za grunty i budynki stanowiqce w latach 40tych XX w. wlasnoéé jego lub jego poprzecln

Teza / krótkie omówienie

ustaiania odszkodowania za przejmowane niei'uch0m0§.ci,_p0w<5d dotagi pozbawiony jest jakiejkolwiek mozliwoéci uzyskania rekompensaty za grunty i budynki stanowiqce w latach 40tych XX w. wlasnoéé jego lub jego poprzecln

Treść orzeczenia

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1l]95l12 _  F“ Bvdfljiwifi usifiw 2 dnia 6.09.2001 r. 0 dostqple WYROK <10 *"Ivrma~'>1| Pulnllcgnel Dz. U. 1:2 B02, was 2 péin. zm.  przekazano snharnaacje publicznq w forrnie cfokumentu Fub w Tannin przetworzene] _ W IVIIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ * " ‘ _ I |g r nazwislco wniu5kqd¢1wq~ Dnia Ia paidziernika 2013 roku l\ orborfo Sqd Okraggowy w Warszawie, Wydziai 1 Cywilny w skiadzie: Przewodniczqcyi SSR (del.) Ewa Lig0fi Krawczyk Protokolantz sekr. sqdowy Ewa Rokicka po rozpoznaniu w dniu 2 paidziernika 2013 roku w Warszawie na rozprawie Q sprawy z powédztwa Z. B. przeciwko Skarbowi Paristwa — reprezentowanemu przez Prezyclenta m. W. 0 odszkodowanie 1. odclala powéclztwo, II. postanawia nie obciagaé powoda Z. B. kosztami postqpowania w sprawie, III. nakazuje wypiacié ze Skarbu Pafistwa — kasa Sqdu Okrqgowego w W. aclwokatowi Z. K.kWOtQ 7.200 (sieclem tysi:gcy dwieécie) ziotych p0dwyZszo11a_ 0 stawkq podatku od towaréw i uslug tytuiem nieopiaconych kosztéw pomocy prawnej udzielcmej z urzqdu powoclowi Z. 13.. Sygn. 1095f12 UZASADNI EN IE Pozwem zlozonym dnia 21 lutego 2012 roku Z. B.wniési przeciwko Skarbowi Paflstwa  Prezydentowi rn. W.0 zasqdzenie odszkodowania za bezprawne przejqcie niemchomoéci — gruntu ibudynkéw — polozonej w W.przy ul. (...). Jednoczeénie powéd wniésl 0 zwolnienic od kosztéw sqdcwych i ustanowienie pehaomocnika z urzgdu (pozew z zaiqcznikarni  k. 420). W piémie wniesionym dnia 8 rnaja 2012 roku powéd wskazai wysokoéé odszkodowania na kwotq 2.000.000,00 zi W przypadku nieruchomoéci przy ul. (...) i 2.000.000,00 zi w przypadku nieruchomoéci przy ul. (...) (pismo — k. 23). ' Postanowieniami z dnia 6 wrzeénia 2012 roku powéd zostal zwolniony 0d kosztéw sqdowych w zakresie opiaty ed pozwu i ustanowiono dla niego pehwmocnika z urzgdu W osobie adwokata (postanowienia — k. 3941, 44). _ W odpowiedzi na pozew Skarb Pafistwa, reprezentowany przez profesjonainego pehiomocnika, wniési 0 odclalenie powéclztwa. oraz zasqdzenie kosztéw postapowania w'edh1g norm przepisanych. ‘ Pozwany podniésl zarzut niewykazania przez powoda legitymacji czynnej procesowej, ani tez istnienia i wysokoéci szkody oraz zwiqzku przyczynowego pomigdzy dziaianiem pozwanego, a szkodav. ponadto pozwany posiuzyl sic; zarzutem przedawnienia roszczenia, wskazuj ap, ii; termin dochodzenia roszczefi upkynql najpéiniej po dzicsiqciu latach 0d przej Qcia nieruchomoéci w roku 1951, 21 brakjest podstaw do zastosowania art. 5 1<.c. (odpowiecli na pozew — k. 6571). W piémie procesowym z dnia 26 iutego 2013 roku powéd, poprzez pelnomocnika, pocltizyrnai zqdanie pozwu i wystqpii 0 zasqclzenie kosztéw postqpowania, jednoczeénie wniésk 0 stwierdzenie niezgodnoéci z prawem niewyclania przez wiaéciwy 0rga_n aktéw wykonawczych przewidzianych w art. 9 ust. 3 ,,dekretu (...)”, wskazujqc, Ze wskutek zaniechania przez organy pafistwowe wydania rozporzqdzenia w przedmiocie ustaiania odszkodowania za przejmowane niei'uch0m0§.ci,_p0w<5d dotagi pozbawiony jest jakiejkolwiek mozliwoéci uzyskania rekompensaty za grunty i budynki stanowiqce w latach 40tych XX w. wlasnoéé jego lub jego poprzeclnikéw prawnych (pismcl — k. 7682). _ --- STRONA 2 --- W piémie ziozonym clnia 27 maja 2013 roku pozwany podtrzymai dotychczasowe sta'n0Wisk0 W sprawie i wskazai, 2c poW0doWi' nie przyshlgujq roszczenia oparte na art. 4171 k.'c. Wywoclzone z zaniechania legislacyjnego sprzed kilkudziesiqciu lat {pismo — k. 1 151 18).  _ Pismem z dnia 29 ozerwca 2013 roku powod sprecyzowai, ii dochodzi zaplaty od pozwanego kwoty 3.950.713,00 212 odsetkami ustawowymi ocl dnia Wniesienia pozwu do dnia zapiaty, z tytulu niowydania aktu norrnatywnogo (pismo — k. 130131). Na terrninie rozprawy W dniu 2 paidziemika 2013 roku strony podtrzymaiy clotychczasowe stanowiska W sprawie, przy czym powod podniosl, i2 bieg terminu przeciawnienia nie mégi rozpoczqé sir; przed Wystqpieniem powoda 0 zapiatq odszkodowania (protoké1— k. 149150, 151). Sad ustalil nastgpujqcy stan faktyczny: Nieruchomoéé poiozona W W'.pI‘Z§/Lll. (...), nr hip. K.nr (...)W.rej. hip. (...), stanowiia W1asnoéé S. B. (1). S. B. (1)zmar1w dniu (...)roku, spadek po nim nabyli synowie Z. B., J. B. (1), W. B.i S. B. (2), po ‘/2 czgéci kazdy z nich. Nieruchomoéé sqsiednia, nr (...), nr hip. K.n_r (...)rej. hip. (...), stanowila W 1/; wiasnoéé J. B. (2), z clomu K.(oclpis ksiqgi hip. K. 50/442 — k. 9395, 1, zaéwiaciczenia z 04.06.1947 r. i 06.06.1947 r.—1<.po 14. 12, k. 26, postanowienie z 27.12.1955 r.  k. 87, odpis aktu urodzenia — k. 100). Z dniern 9 maja 1946 rok11 spadkobiercami S. B. (2) oraz W. B. zostali matka J. D. Z cl. K. (dawniej B.) W 2.’8 czqéci i bracia Z. B. i J. B. (1) po 3/8 czoéci kazdy z nich (postanowienia z 06.03.1957 r. —k. 86, k. 88). (. ..)przy ul. (...)zosta1y obj Qte dziaianiem dekretu z dnia 26 paidziernika 1945 roku 0 W'1ZiS110SCi i uiytkowéniu grlmtow na obszarze m. W.. Po rozpoznaniu wniosku dotychczasowych wlaécicieli dzialek z clnia 19 paidziernika 1948 roku, orzeczeniami adrninistracyjnymi Prezyclium Rady Narodowej W rn.W.z dnia 5 lutcgo 1951 roku, (...)i (...), odmowiono im przyznania prawa Wiasnoéci czasowej, poniewaz uznano, ii korzystania z gruntu przez dotychczasowyoh Wiaécicieli nie moina pogodzié z przeznaczeniem terenu W powstaj QC)'l'Il planie zagospodarowania przeslrzennego, W zwiqzku Z czyrn budynki znaj duj qce siq na gruntach przechodzq na Wiasnoéé Skarbu Palistwa (szkic nieruchomoéci — k. 10, orzeczenia z 05.02.1951 r. — k. 6, k. 24, potwierdzenja Wplywu  k. 8, k. 26). Dzialki przy ul. (...)zosta1y objote W posiadanie przez grning m. W.W dniu 19 kwietnia 1948 roku, od dnia 7 czerwca 1950 roku byiy W uiytkowaniu Zakiadu (...), zaé przej rgcie budynkow przez Skarb Pailstwa nastapilo W dniu 21 marca 1951 roku, kiedy nieruchomoéé trafiia W rose (...) Dyrekcji(...). Na dziefi 2? ozerwca 1952 roku odszkodowanie za nieruchornoéé nie zostaio przyznanc z uwagi na brak rozporzqdzenia wykonawczego (zaéwiadczenia z 27.06.1952 1'. — k. T, k. 9, pismo z 31.05.1951 r. — k. 11, zawiadomienia z 20.03.1951 r. — k. 12, k. 25, zauéwiadczenie z 25.04.1953 r.  k. po k. 11). J. D., I voto B., zmarla W dniu (...), a spadek po niej nabyli mqz B. D.oraz synowie Z. B.i J. B. (1)po 1.13 kazdy z nich (postanowienie Z 05.05.1970 1'. — k. 85). J. B. (1)zrnar1 dnia {...), spadek po nim nabyli Zona M. B.oraz dzieci K. B.i S. B. (3)po 113 kazde z nioh (postanowienie z 16.11.1982 r. —k. 84). W dniu 13 paidziernika 1993 roku Z. B1102)/1 do Wydziaiu Geodezji iGOSpOd8.l‘kiG1'UI1tfiI1'liUI'ZQdl.l Dzielnicy W. Wnioski 0 Wydanie orzeczenia, Z6 nieruohomoéci przy ul. (...)przejQte zostaijy na Wiasnosié Skarbu Pafistwa W oparciu o dziakanie dc:1<Ieti1 Z clnia 26 paiclziemika 1945 roku. Wnioskodawca stwierdzii, ze przejqcie nien1chomo§cinastapi1o z naruszeniern prawa, a odszkodowanie W jakiejkolwielc formic nie zostaio przyznane (vmioski z 13.10.1993 r. —1<. 13, 14).  Powyiszy stan faktyczny Sqd ustalii na. podstawie dokurnentow ziozonych do akt sprawy, ktérych treéé i autentycznoéé nie byia kwestionowana przez strony, ani nie budzfla wqtpliwoéci Sqdu z urzqdu, jecinakze pominiegte zostaly dokumenty znaj dujqce siq na 1<. 9698 (odpis z ksieggi hipotecznej), gdyz sporzqdzono je w jqzyku rosyjskim, a do akt nie zostalo doiapzone ich tiumaczenie przysiqgie. Sqd zwaiyl co nastgpujez Powédztwo nie zashlgiwalo na uwzgiqdnienie. W piorwszej koiejnoéci poclnieéé nalefzy, ii nie Zl1&lBZi\lZ21S3.dI1i6l'1i3. zarzut strony pozwanej co do iegityrnacji procesowej powoda W niniej szej sprawie. Nastqpstwo prawns Z. B.p0 dawnych wiaécicielach nieruchomoéci przy ul. (...), tj. S. B. (1 )i J. D., uprzednio B., Wymienionych W orzeczeniach Prezydium Rac1yNaroclowcj .m.W., W'§’l11.ka bowiom bezsprzecznie 2 WW. postanowiefi o stwierdzeniu nabycia spadku. Po ostateoziiym sprecyzowaniu powodztwa przez pe_>1:nomoc11ika strony powodowej, podstawy prawnej dochodzonego W niniejszej sprawie roszozenia naiozaio upatrywaé W treéoi art. 417' § 4 k.c., ktory stanowi, 26: jeieli szkocla zosta1a V1’}='I'ZE[CiZOI1fi --- STRONA 3 --- przea niewydanie aktu noimatywnego, ktorego obowiazek Wydania przewiduje przepis prawa, niezgodnoée z prawem niewydania tego aktu stwierdza sad rozpoznajacy sprawe o naprawienie szkody. Dochodzenie roszczorfi na tej podstawie nie jest uzaleznione ocl uzyskania prej udykatu, stwierdzaj aeego niezgodnoéé _z prawem zachowafi organow Wykonujacych Wladze publiozna. MoZ1iWo§é Zadania odszkodowania ograniezona jest wyiacznie do przypadkéw, gdy przepis prawa nakazywat organowi Wiadzy publieznej Wydanieokreélonego aktu normatywnego, a ten tej czynnoéci nie dokonai. Pow}/Zszy przepis obowiazuje od dnia 1 wrzeénia 2004 r., zaé do dnia 31 sierpnia 2004 1". nie istniala normatywna podstawa odpowiedzialnoéci za zaniechanie Iegislacyjne. Sad Okregowy W pehii podziela stanowisko Sadu Najwyzszego Wyraione W uohwale z dnia 19 rnaja 20091‘. (sygn. akt 111 CZP 139108, OSNC 2009111./144), W ktorej stwierdzono, Ze Skarb Paristwa odpowiada za szkode Wyrzadzona niewydaniem aktu normatywnego, ktorego obowiqzek Wydania powstai po Wejéciu W Zyoie Konstytucji Rzeozypospoiitej Polskiej. Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. 0 zmianie ustawy Kodeks oywilny oraz niektoryoh ustaw (Dz. U. nr 162, poz. 1692) Wprowadzajacej nowe regulacje dotyczace odpowiedzialnoéci za szkody wyrzadzone W zwiazku Z Wykonywaniem Wiadzy publicznej, zmiany nia wprowadzone nie maja zastosowania do zdarzefi i stanow prawnych powstalych przed wejéciem w Zycie ustawy. W tym zakresie stosuje sie bowiem przepisy art. 417, 419, 420, 420‘ 1<.c. oraz 153, 160, 161 § 5 k.p.a. W brzmieniu dotychczasowym (tak rovmiez Sad Naj wyiszy w wyroku z 07.07.2005 r., IV CK 52,‘05, LEX nr 180921). Przepis art. 417 k.c., interpretowany W zwiazku z art. 77 ust. 1 Konstytucji, moze stanowié podstawe odpowiedzialnoéci tyiko za stany zaniechania nonnatywrlego powstaie (rozpoczete) po wejéciu w Zycie Konstytucji. Przernawia za tym przede Wszystkim analogia do WW. art. 5 ustawy Z 2004 r. o zmianie k.c. oraz niektorych innyoh ustaw, ktorej zastosowanie jest uzasadnione, poniewaz Konstytueja nie zawiera regu1 intertemporalnych dotyczacych art. 77 ust. 1. Ustawodawea przypisai decydujace znaezenie — z punktu Widzenia prawa miedzyczasowego — chwili powstania stanu prawn:ago, a Wieo takze powstania zaniechania normatywnego. Nie ma znaczenia, kiedy powstaia lub uj awniia sie szkoda oraz czy ma ona eharakter narastaj acy W czasie, jeZe1i stan zanieehania norrnatywnego poWsta1 przed dniern 1 Wrzeénia 2004 r., wowczas art. 417 1<.c. (W obecnjim brzrnieniu) i art. 4171 § 4 l<.o. nie maja, zastoeowania, ohociazby po tym dniu powsta1a(ewentua]nie zaczela narastaé) szkoda spowodowana tyrn zaniechaniem (zob. wyrok Sada Najwyzszego z 08.0 8.2012 r., I CSK 29.’ 12, LEX nr 1231455). Przeciwko uwzgiednieniu stanowiska powoda przemawia rowniez konkluzja Wyprowadzona W uehwale Sadu Najwyiszego z dnia 24 Iistopada 2005 r., sygn. akt III CZP S2105 (OSNC 2006/'9/148), i2 nie stanoWi1o podstawy roazczenia Wlaéoiciela przej etego przedsiebiorstwa o odszkodowanie z tego tytutu zanieohanie wydania przez Rade Ministrow rozporzadzenia przewidzianego W art. 7 ust. 4 i 6 ustawy z dnia 3 styeznia 1946 r. o przejeoiu na w1asno§é Pafistwa podstawowyoh galezi gospodarki narodowej. Zdaniem Sadu uchwaia powyisza, choé nie dotyozaca bezp0§rednio dekretu z dnia 26 paidziernika 1945 roku, stanowi wartoéeiowy material pordwnawczy W sprawie niniejszej, jako Ze przywoiany art. 7 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 roku przewidywai wydanie przez Rade Ministrow rozporzadzenia precyzujacego dziaianje specj alnych komisji odszkodowawezych, zasady obliczania i Wypiacania odszkodowari, ktore to rozporzadzenie dotad nie zostaio Wydane. Reasumuj as powyisze, nalezaio dojéé do Wniosku, ii Zadanie powoda pozbawione jest podstawy prawnej i jako takie podlegaio oddaleniu. Niezaleznie od tego, pamietaé nalezy, Ze przesianltarni odpowiedzialnoéoi odszkodowawczej jest powstanie szkody oraz istnienie normalnego zwiazku przyczynowego pomiodzy szkoda, a zdarzeniem, ktore ja_ Wywolaio. Okreélenie szkody wymaga spreeyzowania jej charakteru i Wysokoéci. Zgodnie z art. 6 k.c. na powodzie spoczyWa1oboW1aze1< Wykazania kwoty doohodzonego odszkodowania, udowodnienia, i2 0 ta1<a_ Wiaénie Wartoéé zostai ponmiejszonyjego maj a_tek, jednak pomimo konsekwentnego stanowiska pozwanego, ktéry zaprzeczy1zasadnoéciiadanej kwoty, powod poprzestz11 na przeliezeniu powierzehni dziaiek, ktora zdaniem powoda przypadiaby mu W spadku po poprzedniku prawnym, przez érednia cene ryn_koWa metra kwadratowego uzytkowej dzia1ki gruntu po1'0Z0nej w W., dzielnioy O. (cena odnosi sie do prawa Wlasnoéci). Podobnie arbitralny i nie daj acy sie zweryfkowaé sposob ustalenia Wysokoéci odszkodowania, nie udokumentowany (cena metra kwadratowego gruntu i jej przeznaczenie wynika wyiacznie z twierdzenia strony pozwanej, brak dowodow), nie stanowi dostatecznej podstawy do jego zasqdzenia. Powod nie wziajjednak pod uwage, iz ewentualne wydanie przedmiotowego aktu normatywnego nie stanowiioby dla niego podstawy domagania sie rownowartoéci prawa W1flSI10§Cipl'Z6jQ’[6gO gruntu. Odszkodowanie na mocy art. 9 ust. 1 uwzgiqdniaé mia1o skapitalizowana wartoéé czynszu dzierzawnego (oplaty za prawo zabudowy) grunm tej sarnej wartoéci uzytkowej, a jezeli ehodzi o budynki  Wartoéé budynku nadajacego sie do uiytku lob naprawy. Postepowania dowodowego w tyrn kierimku powod nie prowadzii.  W éwietle powyzszego, nie byio koniecznoéci badania_skuteczno:§ci zgioszonego przez pozwanego zarzutu przedawnienia, albowiem brak jest roszezenia, ktére podlegaioby przedawnieniu. Kwestie przedawnienia (czy ono W ogole nastapiio i jakie przepisy nalezaioby W tym zakresie zastosowaé) rnoina bowiern rozwazaé dopiero wowczas, gdy przyjmie sie istnienie olcreélonego roszezenia, ktore rniaioby byo objete przedawnieniem (art. 117 k.c.). (tak Sad Najwyzszy W Wyroku z 14.09.2004 roku, sygn. III CK 83105, LEX 11r 311347). ‘ Z tych Wszystkich Wzglcgdéw orzeezono jak W pkt I Wyroku. --- STRONA 4 --- O kosztach procesu Sad orzekt na podstawie art. 102 k.p.c. W przypadkach szczegolnie uzasadnionych bowiem sad moze zasadzié od strony przegrywaj acej tylko ezeéé kosztéw a1bo nie obciaiaé jej W ogole kosztami. Majac zaé na uwadze Wzgledy stusznoéci, eieZ1<a sytuaeje majatkowa powoda, bedacego osoba W podesztym Wieku i sehorowana. jak tez charakter zgloszonyeh roszczefi, 2 jakimi W niniejszej sprawie powod Wystapii, zIoZony i zmienny stan prawny z jakirn zetknai sie powod, utrudniaj a_oy mu znacznie ooene zasadnoéci jego stanowiska, W1'flSC1\V)/1T1 byte odstapienie od obciazenia powoda obowiazkiem zwrotu pozwanernu kosztow prooesu. Z tego Wzgledu Sad orzekii jak W pkt 11 sentencji. Powod reprezentowany byi W niniejszej sprawie przez pehiomocnika z urzedu W osobie adwokata, zatem na podstawie § 19 W zW z § 6 pkt 7 oraz § 2 ust. 3 Rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 28 Wrze§nia 2002 r. W sprawie opiat za ezynnoéci adwokaokie oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztow nieopiaconej pomocy prawnej udzielonej 2 urzedu nale2a1o przyznaé peinomocnikowi powoda z urzedu kwote 7.200,00 Z1 podwyzszona o aktualna stawke podatku VAT. Biorac pod uwage powyzsze, orzeczono jak W pkt 111 wyroku. '

Słowa kluczowe

#orzeczenie#Postanowienie#Sad Okregowy W pehii podziela stanowisko Sadu Najwyzszego Wyraione W uohwale z dnia 19 rnaja 20091‘. (sygn. akt 111 CZP 139108#I C 1l#art. 9 ust.#art. 4171 k.#art. 5 ustawy#art. 417 k.c.#art. 77 ust. 1 Konstytucji#art. 77 ust.#art. 7 ust.#art. 7 ustawy#art. 6 k.c.#art. 9 ust. 1 uwzgiqdnia#art. 117 k.c.#art. 102 k.p.c.