Postanowienie I C 198/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 kwietnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Krakowie

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 198/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 kwietnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Elżbieta Bednarczuk Protokolant : st. sek. Alina Pieczara po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2012 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa J… P… przeciwko H… B… P… S… A… w W… o ochronę dóbr osobistych i zapłatę I umarza postępowanie w części dotyczącej roszczenia o ochronę dóbr osobistych II oddala powództwo w pozostałym zakresie III nie obciąża powoda J… P… kosztami postępowania na rzecz pozwanego Sygn. akt I C 198/11 UZASADNIENIE wyroku z dnia 18 kwietnia 2012 r. Powód J… P… w pozwie wniesionym w dniu 24 listopada 2010 r. (k.l), sprecyzowanym pismami procesowymi z dnia 25 lutego 2011 r. (k. 17) oraz 11 kwietnia 2011 r. (k.2 2) domagał się od pozwanego H… B … P… S.A. w W … wykreślenia powod a z B…I… K… oraz zapłaty 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. --- STRONA 2 --- Na uzasadnienie żą dania wsk azał, że firma A… J… B… (związana umową z B…H…) obciążyła J… P… kredytem kupna towaru, którego powód nigdy nie kupował i nie podpisywał żadnej umowy. Dal ej podał, że w 2004 r. mąż A… K … znał dane osobowe powoda i to on sprzedawał rzeczy na podstaw ie umów kredytowych. Powód twierdził następnie, że jego podpis widniejący na umowie kredytowej jest fałszywy. Żądana kwota 50.000 zł jest minimalnym zadośćuczynieniem za szkody, które poniósł w wyniku umieszczenia w BIK - u. Dodał, że dochodzona kwota potrze bna jest mu na odbudowę zabytkowej stodoły, która w wyniku klęsk żywiołowych uległa poważnym uszkodzeniom. Powód wskazał, że cieszył się nieposzlakowaną opinią w instytucjach finansowych, utracił dobre imię poprzez próbę wplątania go w oszustwo finansowe, zaś wpis do BIK - u uniemożliwia mu działania w sferze finansowej. Na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2012 r. powód cofnął powództwo w zakresie żądania wykreślenia powoda z BIK ze zrzeczeniem się tego roszczenia. W odpowiedzi na pozew pozwany H… B… P… S.A. w W… (k.55) wniósł o oddalenie powództwa. Podniósł, że powód zawarł z bankiem umowę kredytu na zakup towarów i usłu g nr … z dnia 20.02.2006 r., następnie złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy. Zgodnie z postanowieniem § 8 ust. l ogólnych warunków umowy, k lient ma prawo odstąpić od umowy w ciągu 14 dni od daty jej zawarcia. Oświadczenie zaś powoda zostało wysłane po terminie tj. 12.04.2006 r. Z uwagi zatem na brak spłaty wierzytelności Bank był uprawniony do przekazania do Biura Informacji Kredytowej inform acji o zobowiązaniach powoda. Bank nie naruszył zatem dóbr osobistych powoda poprzez umieszczenie w BIK - u informacji o niespłacanym kredycie skoro fakt ten jest prawdziwy. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód J… P… podpisał z a pośrednictwem W… K… wniosek kredytowy nr … in blanco na zakup odku rzacza. Przekazał W… P… gotówkę w kwocie 500 zł. Wysokość zaciągniętego k redytu wynosiła 4 390 zł. W… K… zajmował się sprzedażą bezpośrednią i naprawą urządzeń Balsan Futura Roomba u klienta. Pośredniczył w zaw ieraniu umów rataln ych miedzy klientem a firmą A… . Klient podawał dane personalne oraz podpisywał umowę kredy tową in blanco, następnie W… K… dostarczał umowę do firmy A… , gdzie była wypełniana danymi klienta. Następnie ta ki wniosek pracownicy firmy A… wy sy łali do banku H… B… P… S.A. Dane dotyczące kredytu zacią gniętego przez J.. P… oraz dane kredytobiorcy wyp ełnione zostały przez A… K… - zatrudnionej w firmie A… . Dowód: wniosek kredytowy nr …. k. 2, protokół przesłuchania A… K… k. 5 --- STRONA 3 --- Pozwany Bank udziela kre dytów złotowych na zakup towarów i usług pochodzących z oferty współpracujących z nim punktów handlowych i usługowych, m.in. z firmą A… . Bank udziela kredytu i oddaje środki do dyspozycji kredytobiorcy bez zbędnej zwłoki, o czym informuje kredytobiorcę na piśmie. Udostępnienie kredytu stanowi przyjęcie przez Bank oferty zawarcia umowy kredytowej i dzień udostępnienia kredytu jest dniem zawarcia umowy. Bank udostępnia kredytobiorcy kredyt poprzez przekazanie jego kwoty na rachunek wskazanego przez kredytobio rcę sprzedawcy. Kredytobiorca ma prawo odstąpienia od umowy w ciągu l O dni od otrzymania potwierdzenia zawarcia umowy. Dowód: ogólne warunki umów kredytowych na zakup towarów i usług k. 2 Środki pieniężne na sfinansowanie towaru w ramach umowy kredytowej pozwany Bank przekazał na rachunek bankowy sprzedawcy - firmy A… w dniu 20 lutego 2006 r. Dowód: zestawienie transakcji kre dytowych wypłaconych F.H.U. A… k. 78 W marcu 2006 r. powód otrzymał z pozwanego Banku upomnienie o zapłatę zaległych rat. W tym czasi e powód zadzwonił do banku i dowiedział się od pracownika pozwanej jednostki o wysokości posiadanego kredytu. W kwietniu 2006 r. powód zwrócił się do Banku o przesłanie wniosku kredytowego. Powód odstąpił od umowy kredytu 18 maja 2006 r. Dowód: zeznania po woda k. 114 v, wniosek kredytowy nr … k. 2, Pozwany pismem z dnia 20 lipca 2006 r. wezwał powoda do zapłaty zaległych rat w terminie 7 dni. Po upływie wskazanego terminu pozwany przekazał dane osobowe i informacje dotyczące zadłużenia do Biura Informacji Kr edytowej. Dowód: pismo z dnia 20.07.2006r. k.3 Postępowanie karne w sprawie doprowadzenia J… P… do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 4.390 zł poprzez wprowadzenie w błąd co do faktu zawarcia umowy kredytowej w nieustalonym dniu lutego 2006 r. w K… zostało zawieszone. Dowód: pos tanowienie w sprawie …. k. 4 W kwietniu 2012 r. powód został wykreślony z Biura Informacji Kredytowej, (niesporne) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych powyżej dokumentów, w szczególności wniosku kr edytowego nr … , ogólnych warunków umów, oświadczenia o odstąpieniu od umowy, pisma pozwanego z dnia 20.07.2006r., proto kołu przesłuchania A… K… , postanowienia o zawieszeniu postępowania karnego z dnia 16.11.2006 r. zestawienia transakcji z 20.02.2010 r., korespondencji stron z dnia 16.03.2010 r. oraz 24.03.2010 r., a ponadto częściowo na podstawie przesłuchania powoda J… P … . Poza wnioskiem kredytowym, prawdziwość w/w dokumentów nie była kwestionowana. Powód kwestionował, że wniosek kredytowy został przez niego podpisany. --- STRONA 4 --- Okoliczność ta nie została udowodniona przez powoda. Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda w tej materii, gdyż jego zeznania są gołosłowne, nie poparte innymi dowodami zgromadzonymi w toku postępowania. Co prawda powód zgłaszał dowód w posta ci zeznań świadka na okoliczność niepodpisywania wniosku przez powoda, jednakże Sąd pomijając ten dowód, uznał, że zeznania świadka nie stanowiłyby dowodu przesądzającego o tej okoliczności. Wiarygodnym dowodem przesądzającym prawdziwość podpisu byłby dowó d z opinii biegłego grafologa, o przeprowadzenie którego powód nie wnioskował. Pozostałe dokumenty złożone przez strony nie budzą wątpliwości do ich autentyczności i nie były kwestionowane przez strony. Sąd dał wiarę zeznaniom powoda w części, w której wsk azywał, że o zaciągniętym kredycie dowiedział się w marcu 2006 r., gdy Bank przesłał mu upomnienie. W tym czasie zadzwonił do banku i uzyskał informację od pracownika o kredycie i wysokości zadłużenia. Sąd zwrócił jednak uwagę na sprzeczność w zeznaniach p owoda, który podał, że nie otrzymał listu powitalnego, ani żadnych innych pism z Banku w 2006r., gdy tymczasem podał, że właśnie w marcu 2006 r. otrzymał upomnienie o zaległych ratach. Być może powód zaciągnął kredyt w nieświadomości jego wysokości i warun ków, jednak nie zmienia to faktu, że jego zobowiązanie istniało i było wymagalne. Sąd pominął wnioski dowodowe powoda w p ostaci zeznań świadków A… Z … na okoliczności: że powód nie zawierał umowy z pozwanym bankiem, nie istniała potrzeba nabywania przez powoda urządzenia o nazwie Roboclean, że powód czuł się urażony umieszczeniem go w BIK oraz świadków A… K… i J… B… na okoliczność, w jaki sposób doszło do podpisania wniosku, sposobu procedowania z tym wnioskiem kredytowym, czy J… B… wystaw iał fakturę na nabycie sprzętu Roboclean na nazwisko J… P… oraz jaki ej treści oświadczenie J… B… przesłał do Banku w związku z wydaniem sprzętu Roboclean. W ocenie Sądu wnioskowani świadkowie mieliby być przesłuchani na okoliczności niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie (co do istnienia potrzeby zakupu przez powoda sprzętu, co do faktu wystawiania faktury na sprzęt), na okoliczności, które nie mogły być udowodnione wnioskowanym dowodem (niezawieranie umowy z bankiem) lub które zostały już ustalo ne i udowodnione w toku postępowania (sposób procedowania z wnioskiem kredytowym). Dodać należy, że przesłuchanie świadka na okoliczność, czy powód czuł się urażony umieszczeniem go w BIK - u było zbędne, skoro co do tej kwestii wypowiedział się sam powód. J eszcze raz wskazać należy, że przesłuchanie świadka na okoliczność niezawierania umowy przez powoda z Bankiem nie mogło stanowić wiarygodnego i niepodważalnego dowodu w sprawie, albowiem do zbadania tej kwestii mogła służyć opinia specjalisty biegłego graf ologa. Sąd zważył, co następuje: Powód w ostatecznie sprecyzowanym pozwie żądał ochrony dóbr osobistych poprzez wykreślenie go z Biura Informacji Kredytowej oraz zapłaty zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Wobec cofnięcia przez powoda żądania w ykreślenia powoda z BIK wraz z zrzeczeniem się tego roszczenia Sąd umorzył postępowanie w części dotyczącej roszczenia o ochronę dóbr osobistych. Stosownie bowiem do treści art. 203 § l k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczę cia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia - aż do wydania wyroku. --- STRONA 5 --- Stosownie do art. 24 § l k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. Zgodnie z art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pi eniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis art. 24 § l k.c. rozkłada ciężar dowodu w ten sposób, że na powoda nakłada obowiązek udowodnienia, że pozwany naruszył jego do bra osobiste. Przepis formułuje również domniemanie prawne bezprawności naruszenia dóbr osobistych. Na pozwanym zatem ciąży obowiązek udowodnienia, że jego działanie naruszające dobra osobiste powoda nie było bezprawne. Przy ocenie, czy doszło do naruszeni a dobra osobistego decydujące znaczenie nie ma subiektywne odczucie osoby, jej indywidualne wartości uczuć i stanu psychicznego, ale to, jaką reakcję wywołuje naruszenie w społeczeństwie. Należy więc przyjmować koncepcję obiektywną naruszenia dobra osobist ego w kontekście całokształtu okoliczności sprawy. Przepis rozdziela zatem kwestią naruszenia dobra osobistego od bezprawności tego naruszenia. W niniejszej sprawie należało zbadać w pierwszej kolejności, czy w ogóle doszło do naruszenia dóbr osobistych po woda, a następnie w razie uzyskania odpowiedzi pozytywnej, czy działanie pozwanego było bezprawne. Zdaniem Sądu upowszechnienie informacji, że dana osoba jest nierzetelnym dłużnikiem, nie spłaca swoich zobowiązań może naruszać dobre imię osoby, której doty czy. Powód wskazywał, że cieszył się dobrą opinią zarówno wśród instytucji publicznych, bankach, jak i wśród wielu osób. Umieszczenie go w Biurze Informacji Kredytowej jako dłużnika narusza jego dobre imię. Należało zbadać jednakże, czy działanie pozwanego - egzekwowanie należności wynikającej z zaciągniętego kredytu, a w szczególności przekazanie danych powoda do BIK - u było działaniem zgodnym z prawem, co skutkowałoby odmową przyznania ochrony prawnej powodowi, którego dobro zostało naruszone. Pozwany B… egzekwował należność wynikającą z zaciągniętego kredytu w dniu 20 lutego 2006 r. Nie może pozwanego obciążać fakt, jak twierdzi powód, że wniosek kredytowy został sfałszowany. Pozwany nie ma instrumentów do badania prawdziwości podpisów pod wnioskiem kred ytowym, jeśli wszystkie dane zaciągającego kredyt się zgadzają oraz pieniądze zostały podmiotowi sprzedającemu przelane. Udowodnienie okoliczności, na którą się powoływał, obciążało powoda. Tym bardziej skoro zostało wszczęte postępowanie karne w sprawie o szustwa dokonanego na osobie powoda, to odpowiednie organy państwowe badały tę sprawę i podejmowały czynności celem wyjaśnienia wszelkich okoliczności. Przed tymi też organami powód mógł wnioskować o przeprowadzenie dowodów na potwierdzenie swych twierdzeń , w tym sfałszowania jego podpisu pod wnioskiem kredytowym. Pozostaje jednakże sporna kwestia odstąpienia od umowy przez powoda, co zdaniem powoda uczynił skutecznie i co wyłączało możliwość dalszego egzekwowania należnych rat przez pozwany B.. . Z oświadcz enia o odstąpieniu podpisanego przez powoda wynika, że powód złożył takie oświadczenie w dniu 18 maja 2006 r. Zgodnie z brzmieniem § 8 ogólnych warunków umów kredytowych na zakup to warów i usług w H… B… P… S.A. stanowiących załącznik do wniosku kredytowego nr … kredytobiorca ma prawo odstąpienia od umowy w ciągu 10 dni od otrzymania potwierdzenia zawarcia umowy. Nie udało się w sprawie ustalić, w jakiej dokładnie dacie potwierdzenie zawarcia umowy zostało --- STRONA 6 --- wysłane przez B… i doręczone powodowi, gdyż przesył ka została nadana zwykłym listem, a nie poleconym. Pozwany B… twierdził, że nastąpiło to w dniu 27 lutego 2006 r., zatem złożone oświadczenie powoda było spóźnione. Powód zaprzeczał powyższej okoliczności, jednocześnie zaś zeznał, że już w marcu 2006 r. uz yskał informację o kredycie, gdyż otrzymał pismo z B… o posiadanym zadłużeniu. Dzwonił w tym dniu do banku i tam uzyskał wszelkie informacje dotyczące wysokości kredytu. Zważyć zatem należy, że odstąpienie powoda od umowy (18.05) nastąpiło dopiero po 2 mie siącach od uzyskania wiedzy przez powoda o zadłużeniu. Należało tym samym ocenić, że nie doszło skutecznie do odstąpienia, a tym samym pozwany B… miał prawo egzekwować należności wynikające z zaciągniętego kredyt u. Działanie zatem pozwanego B… polegające n a wzywaniu powoda do zapłaty spóźnionych rat oraz przekazanie jego danych do BIK jako nierzetelnego dłużnika było zgodne z prawem. Warto przytoczyć orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 21 maja 2010 r. (I ACa 430/10) zgodnie z którym zamieszczenie w rejestrze prowadzonym przez biuro informacji gospodarczej informacji o wymagalnym zobowiązaniu dłużnika jest tylko wtedy działaniem zgodnym z prawem, gdy zobowiązanie to rzeczywiście istnieje i jest wymagalne. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd od dalił powództwo w zakresie żądania zapłaty zadośćuczynienia. O kosztach procesu orzeczono na zasadzie art. 102 kpc , uwzględniając charakter sprawy i trudną sytuację osobistą i majątkową powoda przegrywającego sprawę, wynikającą ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym.