Teza / krótkie omówienie
ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. Bezprawność należy rozu
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygnatura akt I C 1920/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Poznań, dnia 9 października 2020 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: Agnieszka Wieczorek Protokolant: Barbara Zomer po rozpoznaniu w dniu 30 września 2020 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa S. S. przeciwko R. J. o ochronę dóbr osobistych 1. zasądza od pozwanego R. J. na rzecz powoda S. S. 20.000 zł (dwadzieścia tysięcy złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 31 maja 2019 roku do dnia zapłaty, 2. w pozostałym zakresie powództwo oddala, 3. kosztami postępowania obciąża strony stosunkowo i zasądza od pozwanego na rzecz powoda 1255,52 zł. SSO Agnieszka Wieczorek Uzasadnienie Pozwem z 14 maja 2019 roku powód S. S. domagał się zasądzenia od pozwanego R. J. na rzecz powoda kwoty 30.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od kwoty 30.000 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych z uwzględnieniem uiszczonej przez powoda opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
--- STRONA 2 ---
Uzasadniając swoje stanowisko powód wskazał, że 20 grudnia 2018 roku w gazecie tygodniowej, której pozwany jest wydawcą został opublikowany artykuł dotyczący R. T., który już w samym (bardzo chwytliwym i wytłuszczonym, znajdującym się na pierwszej stronie) tytule zawierał informację, że jest on (…) oraz podano w nim informację, że (…). Treść artykułu sugerowała zaś, że ta osoba (…). Na pierwszej stronie artykułu, bezpośrednio pod wytłuszczonym tytułem, zostało zamieszczone prywatne zdjęcie wizerunku powoda. Powód podkreślił, że nie jest on osobą, której dotyczy artykuł i nie ma nic wspólnego z opisywanymi tam czynami. Tym niemniej wizerunkowo z osobą wskazaną w artykule powoda wiele łączy, albowiem jego sukcesy odnoszone w materii (…) są równie imponujące co R.T. Powyższe jeszcze bardziej mylnie może wpływać na postrzeganie osoby powoda. Przedmiotowa publikacja natychmiastowo wiązała się z wieloma negatywnymi konsekwencjami dla powoda, między innymi z utratą zaufania (także w związku z wykonywanym zawodem), a przede wszystkim w związku ze (…), na których w pełni opiera się jego działalność. Powód stał się obiektem plotek i spekulacji i został bardzo negatywnie odebrany przez osoby z branży. W konsekwencji doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci czci, wizerunku, dobrego imienia i dobrej sławy. Powód podkreślił także, że o ile gazeta, w której został zamieszczony wizerunek powoda, wydawana jest w czterech regionach, o tyle artykuły zamieszczane są również na profilu na (…), który jest portalem ogólnodostępnym i ograniczonym do miliona odbiorców- właścicieli kont (k.5-7v.). Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 27 czerwca 2019 roku Sąd Rejonowy P. w P(…) Sąd orzekł zgodnie z żądaniem pozwu (k.29). W sprzeciwie od wydanego w sprawie nakazu zapłaty z dnia 15 lipca 2019 roku pozwany zaskarżył wydany w sprawie nakaz zapłaty, domagając się jego uchylenia w całości i oddalenia powództwa, a także zasądzenia od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając swoje stanowisko, pozwany w pierwszej kolejności podniósł zarzut braku właściwości miejscowej sądu, jak również konieczność podania przez powoda podstawy prawnej roszczenia - z uwagi na konieczność ustalenia właściwości rzeczowej sądu. W dalszej kolejności wskazał, że w pozwie nie została wykazana ani nawet uprawdopodobniona szkoda jaką poniósł powód. Powód pisał jedynie, że przedmiotowa publikacja wiązała się dla powoda z wieloma negatywnymi konsekwencjami, między innymi z utratą zaufania, z którego powód korzysta, co jednak nie uprawdopodabnia szkody, jaką powód miał ponieść. Artykuł ukazał się w Ś(…), S(…) i okolicznych gminach, natomiast nie został opublikowany na (…) ani w Internecie (k.34-36). W piśmie procesowym z dnia 21 sierpnia 2019 roku powód wskazał, że kwoty 30.000 zł dochodzi tytułem zadośćuczynienia za doznana krzywdę i naruszenie dóbr osobistych, przede wszystkim na podstawie art. 23 i 24 k.c (k.55-56). Postanowieniem z dnia 10 października 2019 roku Sąd Rejonowy P. w P(…) uznał się niewłaściwym i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Poznaniu (k.58).
--- STRONA 3 ---
Postanowieniem z 14 listopada 2019 roku Sąd Okręgowy w Poznaniu zniósł postępowanie w zakresie czynności podjętych przez Sąd Rejonowy P. w P(…), za wyjątkiem wydania postanowienia z 10 października 2019 roku o przekazaniu sprawy Sądowi Okręgowemu w Poznaniu. (k.77). W odpowiedzi na pozew z dnia 13 grudnia 2019 roku powód powtórzył argumentację wskazaną w sprzeciwie od nakazu zapłaty (k.96-98). Postanowieniem z 13 stycznia 2020 roku sąd oddalił wniosek o przekazanie sprawy do Sądu Okręgowego w Z(…) (k.101). Sąd ustalił, co następuje: Powód S. S. zawodowo zajmuje się (…). W tej materii od lat odnosi sukcesy, zajmuje wysokie miejsca w zawodach sportowych (w tym mistrzowskie na poziomie krajowym czy europejskim), w związku z czym w swoim hermetycznym środowisku pozostaje osobą wysoce rozpoznawalną. W dużej mierze uzyskiwane przezeń dochody są zależne od środków finansowych przekazywanych przez (…). Pozwany R. J. jest z zawodu (…). Prowadzi działalność gospodarczą pod firmą (…), jest także wspólnikiem (…) spółka cywilna. Pozostaje wydawcą czasopisma (…). Fakty bezsporne a nadto dowód: wydruk z CEIDG (k.22) W wydaniu nr …powyższego periodyku z … zamieszczony został artykuł zatytułowany (…). Tytuł artykułu został zamieszczony na pierwszej stronie czasopisma. Na pierwszej stronie zamieszczono również informacje: (…). Na 2 stronie czasopisma znalazła się właściwa treść artykułu oraz powtórzony jego tytuł. Zarówno na pierwszej, jak i na drugiej stronie pisma, ilustracją do wskazanego artykułu była fotografia zawierająca wizerunek powoda z czarnym paskiem na wysokości oczu. Identyczną fotografię, bez czarnego paska, powód miał zamieszczoną na swoim profilu na portalu społecznościowym (…). Treść artykułu, nacechowana wysoce negatywnie odnośnie osoby R. T., nie miała żadnego związku z powodem. Powód nie miał żadnego związku z (…) prowadzoną przez R. T. Powyższe wydanie zostało sprzedane w liczbie 950 egzemplarzy przy wydaniu 1.200. Oprócz tego, na portalu społecznościowym (…) na profilu czasopisma została zamieszczona okładka wydania …, na której znalazł się tytuł dotyczący R. T. opatrzony fotografią powoda z umieszczonym czarnym paskiem na wysokości oczu. Odnotowano 58 wejść na post zamieszczony na portalu (…) związany z publikacją rzeczonego czasopisma. Powód, z uwagi na specyficzną, … oraz popularność w środowisku (…) spowodowaną odnoszonymi na przestrzeni ostatnich lat sukcesami w skali krajowej oraz światowej, został niezwłocznie rozpoznany przez wielu członków tegoż środowiska. Osoby te pochodziły z
--- STRONA 4 ---
różnych miast. Powód oraz jego partnerka zaczęli otrzymywać wiadomości wyrażające zaniepokojenie zaistniałą sytuacją, także zapytania dotyczące tego, czy powód (…) . Powód został zidentyfikowany przez osoby trzecie jeszcze w dniu ukazania się wydania nr … wskazanej gazety. Publikacja rzeczonego artykułu oraz wpisu na portalu (…), reklamującego wydanie nr …, spowodowała duże zamieszanie w środowisku powoda. Powód stracił kilku klientów oraz (…). Czuł się on napiętnowany zaistniałą sytuacją. Był wyśmiewany, borykał się z szeregiem nieprzyjemności. Z uwagi na fakt, iż środowisko (…) jest hermetyczne, mimo niewielkiego zasięgu czasopisma, sprawa nabrała ogólnopolskiego charakteru. Rodzina powoda oraz jego partnerka i jej krewni nadal są zaniepokojeni i zmartwieni całą sytuacją. Pismem z 28 grudnia 2018 roku pełnomocnik powoda zawiadomił pozwanego o zaistniałej sytuacji. Poinformował pozwanego, iż osobę R. T., wskazaną w przedmiotowym artykule, wiele łączy z powodem, albowiem jego sukcesy odnoszone w materii (…) są równie imponujące co R. T., niemniej nie ma on żadnego związku z działalnością (…). Zasugerował, że zdjęcie stanowiące integralną część artykułu zostało opublikowane przez powoda na jego profilu na portalu społecznościowym i zapewne stamtąd zaczerpnięte na potrzeby artykułu w czasopiśmie. Podkreślił, że powyższe może mylnie wpływać na postrzeganie osoby powoda przez osoby postronne. Wobec powyższego, pełnomocnik powoda wezwał pozwanego do natychmiastowego zaprzestania dokonywania dalszych naruszeń, opublikowania przeprosin oraz zapłaty na rzecz powoda kwoty 50.000 zł. Ostatecznym przedsądowym wezwaniem do zapłaty, wysłanym 6 maja 2019 roku, powód wezwał pozwanego do natychmiastowego zaprzestania dokonywania dalszych naruszeń oraz zapłaty kwoty 50.000 zł w terminie 7 dni na rachunek bankowy powoda. Roszczenie pieniężne powoda nie zostało spełnione. Dowód: fragmenty czasopisma (k.11, 21, 99-100), wiadomości tekstowe (k.16-19), zrzut z portalu (…) (k.20), zrzut z portalu (…) (k. 137), pismo z dnia 28 grudnia 2018 roku (k.12-15), ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty (k. 23-26), zeznania świadka J. J. (k.156-156 v.), zeznania świadka M. K. (k. 156 v. - 157), zeznania powoda (k.157), częściowo zeznania pozwanego (k. 157-157 v.) Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie dołączonych do akt sprawy dokumentów, a także na podstawie zeznań świadków i stron. Wiarygodność i autentyczność dokumentów nie była kwestionowana przez żadną ze stron, a i sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu. Za wiarygodne uznano zeznania J. J. oraz M. K.. Zeznania te były spójne, zbieżne i przydatne dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Sąd jedynie nie dał wiary zeznaniom świadka M. K. w zakresie, w jakim podał, że powód musiał tłumaczyć swoją sytuację przed (…), skoro powód wskazał, iż nie zeznawał w tej sprawie na (…).
--- STRONA 5 ---
Na przymiot wiarygodności zasługiwały też zeznania powoda. Powód wyraźnie wskazał na negatywne konsekwencje przedmiotowej sytuacji w zakresie jego sytuacji zawodowej i osobistej. Jego zeznania były zbieżne z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Sąd nie znalazł także zasadniczych podstaw do kwestionowania zeznań pozwanego, uznając jego zeznania za wiarygodne. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 23 kc , dobra osobiste człowieka, jak w szczególności: zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Przy czym katalog dóbr osobistych nie ma charakteru zamkniętego. Ponieważ podstawowym kryterium wyodrębnienia dóbr osobistych jest odczucie społeczne wraz ze zmianą postaw społecznych i akceptacją innych wartości, uzyskują one przymiot dóbr osobistych (tak SN w wyr. z 6 kwietnia 2004 r., I CK 484/03 , OSNC 2005, Nr 4, poz. 69). Odnosząc się do określonej w pozwie podstawy faktycznej żądania, jego uwzględnienie i oparcie ochrony prawej udzielonej powodowi na ochronie dóbr osobistych, wymagało, aby spełnione zostały trzy przesłanki: 1) istnienia dobra osobistego, 2) naruszenia tego dobra lub zagrożenie jego naruszenia, 3) bezprawność zagrożenia lub naruszenia. Stosownie do treści art. 24 § 1 kc ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W myśl § 3 przywołanego artykułu przepisy powyższe nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach, w szczególności w prawie autorskim. Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. Bezprawność należy rozumieć jako zachowanie (działanie bądź zaniechanie) sprzeczne z porządkiem prawnym lub zasadami współżycia społecznego.
--- STRONA 6 ---
Roszczenia z art. 24 § 1 kc nie przysługują poszkodowanemu, jeżeli sprawca wykaże, że zachodziła jedna z okoliczności wyłączających bezprawność działania, tj. okoliczności usprawiedliwiających naruszenie dobra osobistego. Bezprawność działania pozwanego wyłącza w szczególności: działanie w ramach porządku prawnego, tj. postępowanie dozwolone przez obowiązujące przepisy oraz wykonywanie prawa podmiotowego, zgoda uprawnionego na takie działanie, sprzeczność żądania ochrony z zasadami współżycia społecznego, działanie w ramach porządku prawnego, działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego, obrona konieczna, czy też stan wyższej konieczności. Bezprawność wyłącza prawdziwość postawionego zarzutu, o ile dotyczył faktów. Dla oceny czy mamy do czynienia z bezprawnym naruszeniem dobra osobistego istotne jest ponadto rozróżnienie czy kwestionowane wypowiedzi są twierdzeniami o faktach czy też są to oceny, opinie, sądy. Dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 kc, natomiast na tym, kto podjął działanie zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszające to dobro, spoczywa ciężar dowodu, że nie było ono bezprawne. Wynika to z ogólnej reguły rozkładu ciężaru dowodu statuowanej przepisem art. 6 kc, zgodnie z którym ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W świetle treści art. 23 kc nie ulega wątpliwości, że ustawodawca uznaje wizerunek za dobro osobiste, gdyż został on wymieniony w tym przepisie. Także prawo do prywatności należy uznać za dobro osobiste, jednak jego zakres nie jest ściśle określony. Brak precyzyjnego określenia wynika m.in. z natury tego dobra, zmienności jego pojmowania przez społeczeństwo, a także z faktu posługiwania się dla jego określenia różnymi pojęciami nieostrymi, zaczerpniętymi z języka potocznego o bardzo rozciągliwej i chwiejnej treści. Wizerunek w rozumieniu art. 23 kc to inaczej podobizna, portret, wizualne odzwierciedlenie osoby. Zakres ochrony wizerunku w sposób szczegółowy określa art. 81 ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 roku, Nr 80, poz. 904 ze zm. w dalszej części uzasadnienia określanej jako „prawo autorskie”). Zgodnie z ust. 1 ostatnio przywołanego przepisu, rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie. W myśl ust. 2 pkt 1 tego przepisu zezwolenia nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych. Termin "wizerunek" użyty w art. 81 oznacza wytwór niematerialny, który za pomocą środków plastycznych przedstawia rozpoznawalną podobiznę danej osoby (lub danych osób). Obok klasycznych portretów malarskich są to także fotografie i karykatury. Z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1 zd. 2 i art. 81 ust. 2 , postanowienie art. 81 ust. 1 zd. 1 ma charakter bezwzględny w tym sensie, że tylko od woli portretowanego zależy dopuszczalność rozpowszechniania portretu. Może on się temu sprzeciwiać bez racjonalnego uzasadnienia zarówno z powodu sposobu, w jaki został przedstawiony na wizerunku, jak i w celu uzyskania wynagrodzenia za udzielenie zgody.
--- STRONA 7 ---
Okoliczność, że rozpowszechnienie wizerunku nastąpiło za zgodą portretowanego, nie zwalnia osób trzecich, które zamierzają dalej rozpowszechniać taki wizerunek, od uzyskania "ponownej" zgody ze strony uprawnionego ( tak: Janusz Barta w: „Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz”, J. Barta, M. Czajkowska-Dąbrowska, Z. Ćwiąkalski, R. Markiewicz, E. Traple, Dom Wydawniczy ABC, 2001, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1998 roku, I CKN 818/1997, OSNC 1999/1/21 ). Zezwolenie na rozpowszechnianie wizerunku może być udzielone w formie dowolnej; zgoda musi być jednak niewątpliwa. Oznacza to, że "osoba jej udzielająca musi mieć pełną świadomość nie tylko formy przedstawienia jej wizerunku, ale także miejsca i czasu publikacji, zestawienia z innymi wizerunkami i towarzyszącego komentarza" ( vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 1998 r., I Aca 1044/97 ). Zgoda z reguły dotyczy nie samego "abstrakcyjnego" rozpowszechniania wizerunku, lecz odnosi się do, znanych udzielającemu zgodę, konkretnych warunków rozpowszechniania wizerunku; chodzi tu np. o osobę rozpowszechniającą, czas i miejsce publikacji, ewentualnie towarzyszący jej komentarz, zestawienie z innymi wizerunkami itd. W kontekście tych wyjaśnień trzeba przyjąć, że osoba, która otrzymała zezwolenie na rozpowszechnienie wizerunku, nie jest uprawniona do "przeniesienia" tej zgody na osobę trzecią, chyba że uprawnienie takie wyraźnie wynika z warunków udzielonego zezwolenia. Zgodnie z art. 83 prawa autorskiego do roszczeń w przypadku rozpowszechniania wizerunku osoby na nim przedstawionej oraz rozpowszechniania korespondencji bez wymaganego zezwolenia osoby, do której została skierowana, stosuje się odpowiednio przepis art. 78 ust. 1; roszczeń tych nie można dochodzić po upływie dwudziestu lat od śmierci tych osób. W myśl art. 78 ust. 1, do którego odsyła przytoczony przepis twórca, którego autorskie prawa osobiste zostały zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania. W razie dokonanego naruszenia może także żądać, aby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, aby złożyła publiczne oświadczenie o odpowiedniej treści i formie. Jeżeli naruszenie było zawinione, sąd może przyznać twórcy odpowiednią sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub - na żądanie twórcy - zobowiązać sprawcę, aby uiścił odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez twórcę cel społeczny. Odesłanie do art. 78 ust. 1 powoduje, że osoby, których wizerunek jest bezprawnie rozpowszechniany mogą wystąpić z roszczeniami analogicznymi do tych, jakie przysługują twórcy w przypadku naruszenia jego autorskich praw osobistych. Podobnie, jak w przypadku naruszenia autorskich dóbr osobistych, także wobec naruszenia dóbr uwzględnionych w art. 81 prawa autorskiego, pokrzywdzonemu przysługują (na podstawie art. 24 § 3 k.c. ) uprawnienia przewidziane w kodeksie cywilnym . Stosownie bowiem do unormowania zawartego w powołanym przepisie uprawnienia mające na celu ochronę dóbr osobistych nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach, a w szczególności w prawie autorskim ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 28 sierpnia 1996 r., OSP 1997 r., poz. 42; OSA 1997, nr 7-8, s. 42; "Monitor Prawniczy" 1997, nr 8, s. 318, z glosą T. Grzeszak ).
--- STRONA 8 ---
Co do zasady pomiędzy stronami nie było spornym, że pozwany opublikował wizerunek powoda bez posiadania odpowiedniej zgody oraz, że podał informacje dotyczące innego (…) R. T. związane z jego możliwą działalnością (…). Pozwany sam przyznał, że popełnił błąd i treść publikacji nie odnosiła się do osoby, której wizerunek był integralną częścią artykułu. W konsekwencji powód nie był osobą, do której odnosiła się treść artykułu, niemniej dla osób trzecich tego rodzaju publikacja mogła wywołać skojarzenia z osobą powoda. Pozwany wskazał, iż jak tylko uzyskał informację o popełnionym błędzie, podjął działania zmierzające do załagodzenia sytuacji. Nie ulega wątpliwości, że działanie pozwanego naruszyło dobra osobiste powoda – w postaci jego wizerunku oraz dobrego imienia. Należy przy tym zauważyć, że w przypadku naruszenia dóbr osobistych uznaje się automatycznie, że zostały one naruszone w sposób bezprawny, a ciężar dowodu, że ich ewentualne naruszenie mieściło się w granicach prawa zostaje przeniesiony na pozwanego. W orzeczeniu z dnia 19 października 1989 roku (sygn akt II Cr 419) Sąd Najwyższy wskazał, iż za działania bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeśli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je. Sąd Najwyższy wskazał, iż do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych zalicza się: działanie w ramach porządku publicznego- tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego, działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego. W niniejszej sprawie pozwany nie zdołał wykazać, aby działał w granicach prawa. Nie miał on bowiem zgody na rozpowszechnianie wizerunku powoda, nie wykonał z należytą starannością swoich obowiązków zawodowych i nie zbierał materiału dziennikarskiego w sposób rzetelny. W przygotowaniu artykułu pomylił osobę powoda z R. T., podczas gdy zdjęcie powoda pochodziło z jego profilu na portalu społecznościowym (…), gdzie nazwa konta powoda to jego imię i nazwisko, niebędące w żaden sposób zbieżne z nazwiskiem R. T. Postawienie zarzutów dotyczących działalności (…) wobec R.T., co do których traktuje przedmiotowy artykuł, nie miało żadnego związku z osobą powoda. Tego rodzaju działanie okazało się szkodliwe dla powoda, a popełniony przez pozwanego błąd dziennikarski negatywnie wpłynął na sytuację powoda. Zamieszczona w Internecie informacja dotycząca opublikowanego w czasopiśmie artykułu w szybkim tempie dotarła do członków środowiska (…), do którego powód przynależy i w którym jest osobą znaną i utytułowaną. Zasady doświadczenia życiowego wskazują natomiast na fakt, iż wystarczyło, by jedna osoba z tego środowiska zauważyła zamieszczoną informację i podała ją dalej w formie wiadomości prywatnej czy utworzonego samodzielnie screena. W konsekwencji nie tylko wejścia bezpośrednie (organiczne) na post zamieszczony na portalu (…) spowodowały rozprzestrzenienie się w hermetycznym środowisku powoda o przedmiotowym artykule, ale również tzw. poczta pantoflowa. To z kolei spowodowało szereg nieprzyjemności, z jakimi powód musiał się zmierzyć w postaci zszarganej opinii czy utraty klientów. Jednocześnie całkowicie zrozumiały ze strony powoda pozostaje brak potrzeby publikacji przeprosin. Naruszenie dóbr osobistych stanowi bowiem specyficzną instytucję i ponowne upublicznianie
--- STRONA 9 ---
mogłoby doprowadzić do niepotrzebnego zainteresowania tematem i nie służyłoby jego wyciszeniu. Sąd, mając na względzie, że dobra osobiste powoda zostały naruszone uznał, że zasadnym będzie zasądzenie na jego rzecz kwoty 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Ustalając tą kwotę sąd miał na względzie, iż z jednej strony dostęp do treści publikowanych w Internecie jest w zasadzie nieograniczony, to jednak czasopismo prowadzone przez pozwanego posiada charakter lokalny i wydawane jest niewielkim nakładem. Periodyk ten nie ma zasięgu globalnego, co też bezpośrednio przekłada się na sytuację finansową wydawców. Pozwany podał, iż dochód roczny ze sprzedaży czasopisma za rok 2019 wyniósł około (…) zł. W związku z powyższym sąd uznał, że kwota 20.000 zł z jednej strony wyrówna krzywdę powoda, a z drugiej strony stanowić będzie odczuwalny ubytek finansowy po stronie pozwanego. Kwota ta stanowi bowiem (…) rocznego dochodu uzyskiwanego ze sprzedaży tegoż pisma. Ustalona przez sąd kwota zadośćuczynienia z pewnością będzie zauważalna w budżecie S. S. i stanowić będzie rekompensatę za niedogodności związane z publikacją, a przy tym nie doprowadzi do nadmiernego wzbogacenia. O odsetkach orzeczono na podstawie art. 455 k.c., zgodnie z którym jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Mając na uwadze, iż powód wezwał pozwanego do zapłaty pismem z 28 grudnia 2018 r., a następnie pismem nadanym 6 maja 2019 r. (w którym powód wyznaczył 7-dniowy termin na zapłatę), uznano, że możliwe jest uwzględnienie roszczenia odsetkowego powoda. Powód bowiem domagał się zasądzenia odsetek od dnia wniesienia pozwu, co nastąpiło 31 maja 2019 r., co miało miejsce po doręczeniu wezwań do zapłaty i upływie terminów na spełnienie świadczenia. Wobec powyższego, sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 20 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 31 maja 2019 roku do dnia zapłaty (pkt 1 wyroku) , a w pozostałym zakresie powództwo oddalił (pkt 2 wyroku). O kosztach procesu orzeczono w punkcie 3 wyroku na podstawie art. 100 kpc in principio, zgodnie z którym w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Powód przegrał niniejszy proces w 33%, a pozwany w 67% i w takiej też proporcji winni oni ponosić koszty postępowania. Na koszty poniesione przez powoda składały się kwoty: 1500 zł - opłata od pozwu, 720 zł - wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (§ 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych) oraz 17 zł - opłata od pełnomocnictwa, a zatem łączne koszty poniesione przez powoda wynoszą 2237 zł. Natomiast na koszty poniesione przez pozwanego składały się kwoty: 720 zł - wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (§ 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w
--- STRONA 10 ---
sprawie opłat za czynności radców prawnych) oraz 17 zł - opłata od pełnomocnictwa, a zatem łączne koszty poniesione przez pozwanego wynoszą 737 zł. Z tego tytułu należało zasądzić od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1255,52 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (2237 zł x 67% - 737 zł x 33%). SSO Agnieszka Wieczorek
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Okręgowy w Poznaniu#I C 1920/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Poznań#art. 23 kc#art. 24 § 1 kc#art. 24 kc#art. 6 kc#art. 81 ustawy#art. 81 oznacza#art. 81 ust. 1 zd.#art. 81 ust.#art. 83 prawa#art. 78 ust.#art. 78 ust. 1 powoduje#art. 81 prawa#art. 24 § 3 k.c.#art. 455 k.c.#art. 100 kpc