Postanowienie I C 188/12 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 października 2012 r. Sąd Okręgowy w

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 188/12 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 października 2012 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Jan Dela Protokolant: Katarzyna Wiland po rozpoznaniu w dniu 16 października 2012 r. w Rzeszowie sprawy z powództwa Władysławy Oleksiak przeciwko Skarbowi Państwa - Komendzie Wojewódzkiej Policji w Rzeszowie reprezentowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa o zasądzenie odszkodowania w kwocie 500.000 zł I. o d d a l a powództwo ; II. nie obciąża powódki kosztami zastępstwa procesowego pozwanego.- --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 188/12 U Z A S A D N I E N I E wyroku z dnia 16 października 2012r. Pozwem z dnia 03.02.2012r. powódka Władysława Oleksiak wniosła o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa – Komendy Wojewódzkiej Policji w Rzeszowie na swoją rzecz kwoty 500.000,00 zł oraz o obciążenie pozwanego kosztami postępowania. Na uzasadnienie pozwu wskazała, że wnosi o odszkodowanie w powyższej kwocie za zmarłego w wyniku postrzelenia w 1946r. w czasie pełnienia obowiązków służbowych ojca – Władysława Konia. Podniosła, że po drugiej wojnie światowej jej ojciec, w przeszłości członek Batalionów chłopskich, został funkcjonariuszem Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Nisku, a w trakcie wykonywania czynności służbowych w dniu 07.08.1946r. został zastrzelony przez milicjanta z Milicji Obywatelskiej. Na wniosek brata powódki przed Sądem Powiatowym w Nisku toczyło się postępowanie o stwierdzenie zgonu ojca w postępowaniu o uznaniu za zmarłego. Powódka podniosła, że po śmierci ojca w jej domu rodzinnym panował wielki niedostatek, a trudne warunki życia w głodzie miały wpływ na kiepski stan zdrowia powódki, która wnosi o rekompensatę za śmierć ojca. W odpowiedzi na pozew (k. 44-49) Skarb Państwa – Komenda Wojewódzka Policji w Rzeszowie wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania. W pierwszej kolejności pozwany zarzucił, że powódka nie posiada czynnej legitymacji procesowej do występowania w charakterze powoda, ponieważ nie dysponuje żadnym dokumentem stwierdzającym prawa do spadku po ojcu Władysławie Koniu. Następnie pozwany wskazał, że do oceny zobowiązań wynikłych z czynów niedozwolonych właściwe są przepisy obowiązujące w chwili popełnienia czynu niedozwolonego, a zatem w sytuacji opisanej w pozwie, przepisy Kodeksu zobowiązań, to jest rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27.10.1933r., który przewidywał, że państwo nie ponosi odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez organy państwa przy wykonywaniu władzy publicznej. Pozwany podniósł również zarzut przedawnienia roszczenia wskazując, że zgodnie z art. 442 § 1 zdanie drugie kc termin przedawnienia roszczeń z czynów niedozwolonych wynosi maksymalnie 10 lat od zdarzenia będącego źródłem powstania szkody. --- STRONA 3 --- Z ostrożności procesowej pozwany zarzucił ponadto brak wykazania przez powódkę przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa zarówno z tytułu zadośćuczynienia, jak i odszkodowania. Poza sporem w niniejszej sprawie było, iż powódka Władysława Oleksiak , z domu Koń, jest córką Władysława Konia ur. 29.08.1908r. w miejscowości Glinianka , który zmarł z powodu postrzelenia podczas pełnienia obowiązków służbowych z dniem 15 sierpnia 1946r. Na wniosek z dnia 12.12.1962r. złożony w Sądzie Powiatowym w Nisku przez Józefa Konia , brata powódki, toczyło się postępowanie o stwierdzenie zgonu Włady sława Konia . Postanowieniem z dnia 11 stycznia 1963r. Sąd Powiatowy w Nisku Wydział I Cywilny stwierdził, że Władysław Koń zamieszały ostatnio w Bielinach, pow. Nisko , urodzony 29 sierpnia 1908r. w Gliniance , syn Józefa Konia i Agnieszki Koń, mąż Julianny Koń z domu Wraga – zmarł dnia 15 sierpnia 1946r . w Dębie, pow. Tarnobrzeg o godzinie 24 - ej (d: dokumentacja zalegająca w aktach Sądu Powiatowego w Nisku o sygn. Ns: I - 232/62 ). Powyższe postanowienie uprawomocniło się i zostało przesłane do USC w Dębie w dniu 13.02.1963r. celem dokonania wzmianki o uznaniu za zmarłego Władysława Konia . Na podstawie tegoż orzeczenia Urząd Stanu Cywilnego w Nowej Dębie sporządził akt zgonu Władysława Konia pod nr 14/1963 (odpis skrócony aktu zgonu – k. 37). Powódka na wezwan ie Sądu podała, że Władysław Koń w chwili śmierci miał żonę i trójkę dzieci – oprócz powódki również synów – Józefa i Jana , którzy już nie żyją. Powódka nie prz edstawiła jednak postanowienia o stwierdzeniu nabyciu spadku po ojcu tłumacząc, że dopiero w tok u niniejszej sprawy dowiedziała się o postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia zgonu Władysława Konia i o istniejącym odpisie aktu zgonu po nim. Z niekwestionowanych przez pozwanego, a dołączonych przez powódkę do akt sprawy dokumentów wynika, iż pismem z dnia 24.11.2011r. z Wydziału Rejestracji Stanu Cywilnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (k. 20) Władysława Oleksiak została poinformowana, że dokumenty dotyczące śmierci Władysława Konia powinny się znajdować w Urzędzie Stanu Cywilnego właściwym dla miejsca jego zgonu. Ponadto w odpowiedzi na pisma powódki z dnia 17.01.2000r. oraz z dnia 18.02.2000r. Departament Nadzoru i Kontroli Wydziału Skarg i Wniosków Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z dnia 06.03.2000r. (k. 11) poinformował Władysławę Oleksiak, że o odszkodowanie za śmierć ojca powinna się ubiegać wyłącznie na drodze sądowej. Na rozprawie w dniu 16.10.2012r. powódka oświadczyła, że wnosi o zasądzenie od pozwanego odszkodowania w kwocie 500.000,00 zł, ponieważ jej ojciec --- STRONA 4 --- zginął mając zaledwie 37 lat, a jej rodzinie brakowało ojca i środków na życie poczynając od jedzenia (k. 67). Powódka zarzuciła, że żaden Urząd przez lata nie chciał jej wydać aktu zgonu ojca, a o tym, że Władysław Koń został zastrzelony przez milicjanta powódka dowiedziała się z dokumentacji Instytutu Pamięci Narodowej (k. 64). Mając na względzie bezsporne okoliczności niniejszej sprawy ustalone na podstawie dołączonych do akt dokumentów, a także twierdzenia powódki oraz zarzuty zgłoszone przez pozwanego, Sąd na podstawie art. 220 kpc ograniczył postępowanie dowodowe do wyjaśnienia zarzutów zgłoszonych przez pozwanego, które miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd zważył, co następuje: Powództwo podlegało oddaleniu ze względu na brak wykazania przez powódkę legitymacji czynnej do wytoczenia powództwa oraz z uwagi na skuteczny zarzut przedawnienia roszczenia. W pierwszej kolejności wskazać należy, że mimo szczegółowego wezwania Sądu (k. 14) powódka nie wykazała legitymacji czynnej do wytoczenia przedmiotowego powództwa poprzez doręczenie odpisu postanowienia Sądu w przedmiocie nabycia spadku po zmarłym Władysławie Koń. W ocenie Sądu twierdzenia powódki o tym, że nie była w stanie wszcząć postępowania spadkowego, ponieważ nie dysponowała nawet dokumentem stwierdzającym zgon ojca, nie zasługują na uwzględnienie. Jak wskazuje bowiem dokumentacja zgromadzona w aktach niniejszej sprawy, postanowienie Sądu stwierdzające oficjalnie śmierć Władysława Konia w dniu 15.08.1946r. było prawomocne już w 1963r. W tym samym roku sporządzono również akt zgonu ojca powódki, a zatem nie było żadnych przeszkód do tego, żeby wszcząć postępowanie spadkowe. Nawet gdyby przyjąć, że powódka przez sam fakt bycia córką Władysława Konia mogła wytoczyć powództwo w niniejszej sprawie do magając się rekompensaty za śmierć ojca, zgłoszone przez nią roszczenie podlegało oddaleniu jako przedawnione. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia na wstępie zauważyć należy, że strona pozwana trafnie wskazała, że powołane w pozwie zdarzenie wyrządzające szkodę, to jest zastrzelenie Władysława Konia w sierpniu 1946r., nastąpiło jeszcze w okresie obowiązywania Kodeksu zobowiązań, to jest rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27.10.1933r., który to Kodeks nie przewidywał w ogóle odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej. Dopiero ustawa z dnia 15.11.1956r. o odpowiedzialności państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych --- STRONA 5 --- wprowadziła powyższą odpowiedzialność, a przepisy tejże ustawy zostały następnie przeniesione do Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 442 § 1 Kodeksu cywilnego obowiązującego od dnia 01.01.1965r., roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia; jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Z kolei jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dziesięciu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia (art. 442 § 2 kc). Nawet gdyby przyjąć, że w okolicznościach niniejszej sprawy ze względu na ustrój polityczny panujący w Polsce do dnia 04.06.1989r. i niemożliwość udowodnienia podstawy roszczenia przez wykazanie faktów ukrywanych przez organy państwa przed społeczeństwem (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 11.10.1996r., III CZP 76/96) zachodziła przeszkoda do rozpoczęcia biegu 10 – letniego terminu przedawnienia, o którym mowa powyżej (art. 121 pkt. 4 kc), to roszczenie powódki przedawniło się najpóźniej z dniem 04.06.1999r. (to jest 10 lat od momentu, w którym Władysława Oleksiak mogła wystąpić na drogę sądową z roszczeniem odszkodowawczym z tytułu śmierci ojca). Natomiast powództwo w niniejszej sprawie zostało przez powódkę zgłoszone dopiero w lutym 2012r. Ze względu na skuteczny zarzut przedawnienia bezprzedmiotowe są rozważania na temat konieczności wykazania przez powódkę przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej strony pozwanej. Mając powyższe na uwadze, Sąd uwzględnił zarzut przedawnienia roszczenia podniesiony przez stronę pozwaną (art. 117 § 2 kc) i powództwo oddalił na podstawie powołanych wyżej przepisów. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 102 kpc mając na uwadze trudną sytuacją majątkową powódki oraz jej poczucie krzywdy ze względu na śmierć ojca w trakcie wykonywania obowiązków służbowych.