Wyrok I C 187/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 187/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Beata Grzybek Protokolant: sekr. sąd. Dagmara Napieraj po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2015 r. w Olsztynie sprawy z powództwa P. M. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w B. o zapłatę 1. oddala powództwo, 2. zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 120 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Sygn akt I C 187/14 UZASADNIENIE Powód P. M. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa Zakładu Karnego w B. na swoją rzecz, kwoty 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku w sprawie. W uzasadnieniu pozwu, powód wskazał m.in., że nie miał w pozwanej jednostce penitencjarnej zapewnionych odpowiednich warunków ( brak wentylacji, zagrzybienie, zarobaczenie, brak wystarczającej zabudowy kącika sanitarnego, złe warunki bytowe – nieszczelne okna, odrapane ściany i sufit, niewłaściwe ogrzewanie, nierówna podłoga, niewystarczająca ilość ławek i wieszaków w części łaźni) oraz przebywanie z osobą palącą przez 3 dni ( powód słuchany w charakterze strony wskazał 2 dni). Pozwany Skarb Państwa – Zakład Karny w B. reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu pozwany podał, m.in. że powód nie wykazał ani nawet nie uprawdopodobnił wyrządzonej mu szkody. Podniósł, że powód został zaliczony do osób tzw. niebezpiecznych, co obligowało konieczność bezpośredniego dozorowania powoda. Wg. Pozwanego cele są właściwie wyposażone. Kąciki sanitarne są wykonane w sposób zapewniający pełną intymność załatwiania potrzeb fizjologicznych. Usterki w celach są usuwane na bieżąco. --- STRONA 2 --- Zaprzeczył, aby powód był osadzony z osobą palącą. Pozwany wskazał, że powód nie poniósł u pozwanego żadnej szkody, nie był narażony na żadne niedogodności, niewygody, uciążliwości czy tez naruszenia prawa. ( k. 32-33) Sąd Okręgowy ustalił co następuje: Powód przebywał w Zakładzie Karnym w B. od dnia 26.04.2010r. do dnia 6.10.2011r. , od 13.03.2012r. – 1.03.2013 r. W okresie od 13.03.2012 r. – 17.01.2013 r. powód był osadzony sam w dwuosobowej celi. ( dowód : Informacja k. 64-67) Powód przebywał m.in. na oddziale XIV przeznaczonym dla osadzonych tzw. „niebezpiecznych”, jako zakwalifikowany do odbywania kary pozbawienia wolności w wyznaczonym oddziale lub celi aresztu śledczego lub zakładu karnego typu zamkniętego, w warunkach zapewniających wzmożoną ochronę społeczeństwa i bezpieczeństwa aresztu śledczego i zakładu z względu na zakwalifikowanie do tej kategorii. Bezsporne. W Zakładzie Karnym w B. cele (małoosobowe i wieloosobowe) są wyposażone w niezbędny sprzęt kwaterunkowy, zapewniający każdemu skazanemu miejsce do spania, siedzenia, odpowiednie warunki bytowe, dostateczny dostęp do powietrza, odpowiednie oświetlenie i warunki higieny. Dla zachowania intymności przy załatwianiu potrzeb fizjologicznych w celach wydzielono kąciki sanitarne. Cele małoosobowe, ze względu na układ sieci instalacji wodnej i kanalizacyjnej, zostały wyposażone w niezabudowaną muszlę ustępową, a dla zapewnienia osadzonym intymności kąciki wyposażono w kotary z tkaniny. Cele wieloosobowe natomiast wyposażone zostały w oddzieloną od pozostałej części celi muszlę ustępową. Przegroda w tym przypadku wykonana jest z materiału pełnego, a cela wyposażona jest w sprawną wentylację grawitacyjną. W każdej celi jest dostęp do bieżącej zimnej wody, natomiast ciepła woda jest udostępniania w postaci kąpieli (od dwóch miesięcy dwa razy w tygodniu) oraz dodatkowej możliwości pobierania z pomieszczeń gospodarczych wody do wiader. W ten sposób osadzeni mogli korzystać z ciepłej wody w swych celach np. poprzez wykonywanie niewielkiego prania lub przemywanie się w miskach. Poza tym każda cela wyposażona jest w sztuczne oświetlenie uzależnione od wielkości celi oraz dodatkowe oświetlenie kącika sanitarnego, dodatkowo cele posiadają sprawną instalację centralnego ogrzewania. Kotłownia w Zakładzie Karnym w B. pracuje w systemie automatycznym, co oznacza, że temperatura czynnika grzewczego regulowana jest automatycznie w zależności od temperatury zewnętrznej. W oknie budynku aresztu na oknach znajdują się blindy mające na celu uniemożliwienie kontaktu z osobami z zewnątrz. Nadto osadzeni mają dostęp do środków czystości i higieny oraz opieki medycznej. Osadzeni mogą korzystać z posług religijnych, zajęć sportowych i kulturalno – oświatowych (np. występy artystyczne, uczestnictwo w kołach zainteresowań), mają dostęp do bilarda, tenisa stołowego, książek, gier planszowych, telewizji, bieżącej prasy. Wszystkie cele mieszkalne w Zakładzie Karnym poddawane są systematycznym przeglądom sanitarnym, budowlanym itp., a wszelkie uszkodzenia sprzętu (czy to stwierdzone podczas przeglądu czy też zgłaszane przez osadzonych) są na bieżąco naprawiane. Usterki są usuwane na bieżąco. W razie pojawienia się insektów, są przeprowadzane na bieżąco dezynsekcje. Za utrzymanie czystości w celach odpowiedzialni są sami osadzeni. Przeglądom poddawane są także stan podłóg, powłok malarskich ścian i sufitów oraz wentylacja. Nadto Zakład Karny w B. poddany jest stałemu nadzorowi sanitarnemu Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. oraz systematycznym kontrolom organów nadzorujących pracę służby żywnościowej, które sprawdzają odpowiedni poziom kadry zatrudnionej w pionie żywnościowym oraz sposób i jakość przygotowywanych posiłków. Z wszystkich posiłków przed wydaniem dla osadzonych są pobierane próbki smakowe oraz próbki do celów sanitarno – epidemiologicznych. --- STRONA 3 --- ( dowód : informacja k. 35, zeznania świadka M. M. (1) – k.96 v; zeznania świadka P. D. (1) k. 96) Podczas osadzenia powoda na oddziale VIII dla niepalących, współosadzony A. W. palił papierosy. Trwało to przez 2 dni. Po zgłoszeniu tego przez powoda, został on przeniesiony do innej celi. Powód przy przyjęciu zgłaszał, że jest osobą niepalącą. W czasie przebywania w celi ze świadkiem, powód mówił mu, aby palił przy oknie. ( dowód : A. W. k. 243- 244, wyjaśnienia powoda k. 148-149) Zakłady Karne i Areszty Śledcze prowadzą rejestr informatyczny zawierający dane na temat tego, czy osadzony jest, czy nie jest osobą palącą. Osoby palące są osadzane z palącymi i niepalące z niepalącymi. Mogą zdarzać się sytuacje, że osadzony poda nieprawdę w tym zakresie, albo też zaczyna lub przestaje palić, co jest odnotowywane. ( dowód : zeznania świadka M. M. (1) – k.96 v) Powód ma obecnie 33 lata. W zakładach karnych i aresztach przebywa od 1999 r. Łącznie odbył karę pozbawienia wolności w wymiarze 10 lat, za kradzieże i włamania. Pierwszy raz znalazł się z ZK w wieku 17 lat. Na wolności pracował w sposób niezarejestrowany, nie płacił podatków ani składek ZUS. ( dowód : wyjaśnienia powoda k. 148-149) Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo jako bezzasadne podlega oddaleniu. Sąd dokonał ustaleń faktycznych w sprawie na podstawie znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji, przede wszystkim zaś na dokumentacji medycznej powoda. Wiarygodność przedstawionych dokumentów nie została przez strony zakwestionowana. Nie budziły też one żadnych wątpliwości Sądu, zarówno co do cech zewnętrznych jak i do ich treści. Sąd dał wiarę zeznaniom świadka M. M. (1) i P. D. (2). Są one bowiem wewnętrznie spójne, logiczne oraz zgodne z załączonymi dokumentami. Mało przydatne dla sprawy były zeznania świadka Z. L., który zna powoda jednak z racji wspólnego osadzenia w ZK w S., nie zaś pozwanej jednostce penitencjarnej ZK W B.. Świadek ten zeznał, że „nie siedział nigdy w jednej celi z powodem w ZK w B.”. Świadek ten nie wiedział w jaki czasie powód odbywał karę w ZK w B.. Nie był w stanie powiedzieć w jakim czasie podczas swojego pobytu w ZK w B., w jakich celach i na jakich oddziałach sam był osadzony. Zauważyć należy, że z porównania dat osadzenia powoda i tego świadka wynika, że tylko część czasookresu pokrywa się. Jednak nawet ta okoliczność nie potwierdza stanowiska powoda, albowiem cele osadzenia mogły być różne, a w konsekwencji i warunki w celach w poszczególnym czasie mogły się różnić. Podobnie należy ocenić zeznania świadka S. S., który nie odbywał kary w tym samym czasie co powód, zaś powoda świadek ten zna z ZK w S.. ( zeznania świadków k. 202 – 204) Sąd dał wiarę zeznaniom świadka A. W. w części dotyczącej osadzenia go z powodem. Z zeznań tego świadka wynika, że nie było naruszania prawa do prywatności, do intymności i godności w ZK w B. oraz, że zapewniono godne i humanitarne warunki odbywania kary. Świadek ten zeznał, że w celi był brud, ale że sprzątali tę celę razem z powodem. Zeznał także, że dobrze im się razem mieszkało. Przyznał, że toaleta nie była wymurowana oraz, że na ścianie pod oknem była pleśń. Podstawą dochodzonego przez powoda roszczenia w zakresie zarzutu osadzenia jego w celi z palącym jest art. 417 kc (w zw. z art 23 i 24 kc oraz art. 445 kc i 448 kc), określający przesłanki odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Warunkami koniecznymi zaistnienia takiej odpowiedzialności są wyrządzenie szkody przez działanie organu władzy publicznej oraz niezgodność z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej oraz fakt wystąpienia szkody. --- STRONA 4 --- Przesłanka „niezgodności z prawem” wynika z konstytucyjnej zasady praworządności i odnosi się do naruszenia zakazów i nakazów wynikających z norm prawa, z wyłączeniem norm moralnych, obyczajowych, które objęte są pojęciem bezprawności. Ciężar udowodnienia szkody lub krzywdy i związku z zachowaniem funkcjonariuszy publicznych ciąży na powodzie. Pozwany musi wykazać, że jego działania były zgodne z prawem. W przedmiotowej sprawie niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie pozwanego miałoby polegać na naruszeniu par. 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 listopada 1996 r. w sprawie określenia dopuszczalności używania wyrobów tytoniowych w obiektach zamkniętych podległych Ministrowi Sprawiedliwości. (Dz. U. Nr 140, poz. 658 ze zm.) Na mocy cytowanego przepisu dla osadzonych używających wyrobów tytoniowych wyznacza się odrębne cele mieszkanie. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, że pozwany Zakład Karny w B. wywiązał się z nałożonego na niego prawnego obowiązku wyodrębnienia cel mieszkalnych dla osób nie palących wyrobów tytoniowych. Nadto kwestie używania wyrobów tytoniowych przez osadzonych w Zakładzie Karnym w B. są szczegółowo uregulowane w Porządku Wewnętrznym Zakładu Karnego w B.. Należy także mieć na uwadze, że administracja Zakładu Karnego reaguje na prośby osadzonych o przeniesienie ich do cel mieszkalnych przeznaczonych dla osób niepalących. Wobec powyższego działania Zakładu Karnego w B. nie można uznać za niezgodne z prawem. Pozwany wypełnił bowiem dyspozycje cytowanego powyżej rozporządzenia, poczynił także wszelkie możliwe starania, by zapewnić niepalącym więźniom odosobnienie od osób palących wyroby tytoniowe. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że powód jest osoba niepalącą. Natomiast z zeznań świadka A. W. wynika, że był on osadzony razem z powodem na oddziale VIII dla niepalących. Jednocześnie z zeznań tych wynika, że współosadzony A. W. palił papierosy. Wg powoda trwało to przez 2 dni. Z zeznań świadka M. M. wynika, że Zakłady Karne i Areszty Śledcze prowadzą rejestr informatyczny zawierający dane na temat tego, czy osadzony jest, czy nie jest osobą palącą. Osoby palące są osadzane z palącymi i niepalące z niepalącymi. Mogą zdarzać się sytuacje, że osadzony poda nieprawdę w tym zakresie, albo też zaczyna lub przestaje palić, co jest odnotowywane. Wg Sądu właśnie taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie tzn. albo świadek W. zataił fakt, że jest palący, albo też zaczął palić. Którakolwiek z sytuacji miałaby miejsce, zauważyć należy, że po zgłoszeniu tego przez powoda, został on niezwłocznie przeniesiony do innej celi. Z zeznań świadka A. W. wynika, że w czasie przebywania w celi z powodem, ten mówił mu, aby palił przy oknie (zamiast zgłosić tę okoliczność wcześniej oddziałowemu/wychowawcy w celu przeniesienia). Wg świadka dobrze im się mieszkało razem. Trudno jest postawić zarzut działania, czy zaniechania funkcjonariuszom ZK, w sytuacji gdy zgłoszenia o paleniu przez W. ze strony powoda nie było, tym bardziej, że zaraz po zgłoszeniu nastąpiło przeniesienie do innej celi. Trudno więc, aby Zakład Karny, bez informacji w tym zakresie od osadzonych , wiedział, czy osadzony jest , czy tez nie jest osobą paląca, a nawet, w sytuacji , gdy nie pali, chce lub nie chce przebywać z kolegami palącymi, bez oświadczenia danej osoby w tym zakresie. W ocenie Sądu, w tej sytuacji, brak jest podstaw do stwierdzenia, iż działanie pozwanego było niezgodne z prawem. Drugą z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa jest wykazanie szkody. W przedmiotowej sprawie powód nie wykazał jej zaistnienia. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika bowiem, że powód istotnie doznał uszczerbku na zdrowiu. Zgodnie z art. 6 kc, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Oznacza to, że w niniejszej sprawie ciężar udowodnienia szkody w postaci zaistnienia uszczerbku na zdrowiu ciążył na powodzie. Powód istotnie , jak to wynika z przeprowadzone postępowania dowodowego, przez okres zaledwie 2 dni. Dodatkowo jak zeznał świadek W., świadek ten palił na prośbę powoda przy oknie. Zauważyć dodatkowo należy, że powód mógł zgłosić fakt palenia wcześniej, czego jednak nie zrobił. Zachowanie powoda w tym zakresie, który nie paląc papierosów przebywał ( przez 2 dni ) z osobą palącą i nie wnosił wcześniej o przeniesienie jest zachowaniem występującym w realiach więziennych. Niejednokrotnie bowiem zdarza się, że niepalący więzień pragnie z powodów osobistych przebywać w celi z więźniami, który palą tytoń i nie informuje administracji o tym fakcie. Niewykluczone, iż tak należy oceniać zachowanie powoda. Samo to, iż wcześniej tpowód nie składał wniosku o przeniesienie do celi dla niepalących, potwierdza to. --- STRONA 5 --- Zgłoszone roszczenia powód mógł wywodzić także z regulacji art. 24 § 1 kc, zgodnie z którym ten czyje dobro prawne zostało zagrożone cudzym działaniem, może m.in. żądać zadośćuczynienia pieniężnego na zasadach przewidzianych w art. 448 kc, który stanowi, że w razie naruszenia dobra osobistego Sąd może przyznać temu, czyje dobro prawne zostało naruszone odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Przesłanką odpowiedzialności z tytułu naruszenie dóbr osobistych jest bezprawność działania naruszającego takie dobro. Jednocześnie przyjmuje się domniemanie naruszenia takiego dobra. Kodeks Cywilny nie zawiera enumeratywnie określonych dóbr osobistych, wymienia je przykładowo w art. 23. Jednym z dóbr osobistych wymienionych przykładowo w art. 23 kc jest zdrowie. Z zasady demokratycznego państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji w zw. z art.20 Konstytucji wynika, że poszanowanie godności obywateli a co za tym idzie ich dóbr osobistych jest obowiązkiem władz publicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany tam, gdzie Państwo działa władczo, realizując swoje zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka, niż wynika to z zadań ochronnych i zastosowanego środka. Pozwany obalił domniemanie bezprawności swego działania. Wykazał wprost, iż jego działanie jest zgodne z prawem, że realizuje obowiązek zapewnienia osobom niepalącym przebywania w celach osobnych od cel przeznaczonych dla palaczy tytoniu , co wynika z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 26 listopada 1996 r. w sprawie określenia dopuszczalności wyrobów tytoniowych w obiektach zamkniętych podległych Ministrowi Sprawiedliwości. O działaniu tym, wykazanym przez pozwanego, szczegółowo omówione zostało powyżej. Reasumując, nie można zarzucić Zakładowi Karnemu w B., że nie stworzył cel przewidzianych dla osób palących i niepalących. Nadto, co wykazano, nie można także zarzucić, że administracja Zakładu Karnego nie reagowała na żądania więźniów dotyczące przeniesienia ich z celi dla palących, do celi dla niepalących. Potwierdza to choćby fakt przeniesienia niezwłocznie po zgłoszeniu. Nadmienić jednak należy, że Administracja Zakładu Karnego w B. nie może posiadać niejako „z urzędu” wiedzy o fakcie palenia, bądź niepalenia określonych więźniów. Więźniowie muszą sami zadeklarować czy palą tytoń, czy też tego nie robią. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, że pozwany Zakład Karny realizuje nakaz umieszczania palących z palącymi i niepalących z niepalącymi. Odnośnie żądania dotyczącego niewłaściwych warunków osadzenia, to podstawą dochodzonego przez powoda roszczenia jest także art. 417 kc (w zw. z art 23 i 24 kc oraz art. 445 kc i 448 kc), określający przesłanki odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Warunkami koniecznymi zaistnienia takiej odpowiedzialności są fakt wystąpienia szkody, wyrządzenie tej szkody przez działanie organu władzy publicznej oraz niezgodność z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej. Przesłanki odpowiedzialności deliktowej muszą zostać spełnione kumulatywnie, oznacza to, że niewystąpienie choćby tylko jednej z nic powodować będzie brak odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. Przesłanka „niezgodności z prawem” wynika z konstytucyjnej zasady praworządności i odnosi się do naruszenia zakazów i nakazów wynikających z norm prawa, z wyłączeniem norm moralnych, obyczajowych, które objęte są pojęcie bezprawności. Jak wskazano wyżej, ciężar udowodnienia szkody lub krzywdy i związku z zachowaniem funkcjonariuszy publicznych ciąży na powodzie. Pozwany musi wykazać, że jego działania były zgodne z prawem. W przedmiotowej sprawie uznać należy, że działanie Zakładu Karnego w B. nie nosiło znamion działania niezgodnego z prawem. Zgodnie z wyrażoną w Konstytucji zasadą demokratycznego państwa prawa, organy i funkcjonariusze państwa mają obowiązek działania tylko w granicach wyznaczonych prawem. Nadto, zgodnie z art. 41 ust. 4 Konstytucji RP, każdy pozbawiony wolności powinien być traktowany w sposób humanitarny. Podobne obowiązki nakładają na Rzeczpospolitą Polską przepisy Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Europejskie Reguły Więzienne. Aktem prawnym, który bezpośrednio reguluje problematykę wykonywania kary pozbawienia wolności jest kodeks karny wykonawczy. --- STRONA 6 --- Przechodząc do omawiania kolejnych zarzutów postawionych pozwanemu Skarbowi Państwa w związku z działaniem Zakładu Karnego w B. wskazać należy, iż dotyczącą one, najogólniej rzecz ujmując, nieodpowiednich warunków osadzenia przejawiających się poprzez: zbyt niską temperaturą panującą w celach mieszkalnych, występowanie w nich grzyba i wilgoci, uszkodzenia ścian, podłogi, okien, nie zapewnienie intymności podczas kąpieli przy jednoczesnej niewystarczającej liczbie wieszaków i ławek w łaźniach, brak odpowiedniej cyrkulacji powietrza, niewłaściwy kącik sanitarny. Zdaniem powoda wyżej opisane naruszenia pozwanego związane z nie zapewnieniem mu godnych warunków bytowych skutkowały naruszeniem jego dóbr osobistych w postaci czci, intymności i prywatności. Na wstępie jednak zaznaczyć należy, że ustalenia faktyczne w powyższym zakresie Sąd oparł na dokumentach, jako stanowiące najbardziej wiarygodne i miarodajne źródło informacji. Wprawdzie Sąd dopuścił dowody z zeznań świadków, lecz dokonując ich oceny, także z punktu widzenia ich przydatności do rozstrzygnięcia sprawy, kierował się wyjątkową ostrożnością, w szczególności w stosunku do tych świadków, którzy pozostawali już w sporze ze stroną pozwaną poprzez zainicjonowanie własnych procesów o zapłatę z tytułu niezapewnienia odpowiednich warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Zaznaczyć także należy, że zeznania świadków, którzy przebywali w Zakładzie Karnym w B. niejednokrotnie się wykluczały. Przykładowo świadek W. podał, że warunki wg niego nie było naruszania prawa do prywatności, do intymności i godności w ZK w B. oraz, że zapewniono godne i humanitarne warunki odbywania kary. Inni natomiast świadkowie Z. L. i S. S. odbywali w innym okresie czasu karę niż powód, którego znają z ZK w S.. Wprawdzie co do świadka Z. L. stwierdzić należy, że część czasookresu pobytu w ZK w B. tego świadka pokrywa się z pobytem powoda, jednak ta okoliczność nie do końca potwierdza stanowisko powoda, albowiem cele osadzenia mogły być różne, a w konsekwencji i warunki w celach w poszczególnym czasie mogły się różnić. Powyższe oznacza, że świadkowie mogą posiadać wiedzę na temat warunków osadzenia z innych okresów, a nawet jeśli ten okres jest częściowo ten sam, to jednak może różnić się odnośnie cel. Nadto nie można zapominać, że część okoliczności podawanych przez powoda, a dotyczących warunków odbywania kary, nie była kwestionowana przez stronę pozwaną (np. warunków dostępności do ciepłej wody czy też braku łazienek zastąpionych kącikami sanitarnymi, jak również występowania uszkodzeń czy to w podłogach, ścianach czy oknach, które wg pozwanego są na bieżąco usuwane). Do oceny Sądu należało natomiast, czy powód wykazał naruszenie jego dóbr osobistych, co w sposób oczywisty wiązało się z udowodnieniem zaistnienia podawanych przez niego zaniedbań, a nadto czy zachowanie pozwanego cechowało się bezspornością. W tym miejscu wskazać należy, że reguły związane z warunkami osadzenia nie są dobrowolnie wyznaczane przez dyrekcję danego zakładu karnego, lecz ściśle wynikają z regulacji prawnej w postaci w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U z 2003 r. Nr 186, poz. 1820). We wspomnianym akcie prawnym określone zostały minimalne standardy, jakie jednostki penitencjarne obowiązane są zapewnić osadzonym, w tym normy wyposażenia w sprzęt kwaterunkowy czy też ilości wydawanej odzieży i bielizny. Mając powyższe na względzie nie sposób podzielić poglądu powoda, jakoby cele mieszkalne, w których był umieszczony, nie odpowiadały wymaganiom prawa. Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie oraz z zeznań świadków wynika, że cele, w których przebywał powód, były wyposażone w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy i sanitarny, a każdy z osadzonych posiadał własne łóżko. Wprawdzie w celach mieszkalnych nie było oddzielnych (murowanych) łazienek, a jedynie kąciki sanitarne, niemiej zostały one wydzielone od pozostałej części celi przegrodą (cele wieloosobowe) lub kotarą (cele małoosobowe), co pozwalało zachować intymność. Należy przy tym podzielić stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r. (sygn. akt IV CSK 603/11, LEX nr 1228452), zgodnie z którym godne warunki odbywania kar w zakładzie karnym jakkolwiek obejmują również zapewnienie prywatności i intymności, m.in. związanych z potrzebami fizjologicznymi, tym niemniej nie przewidują one zapewnienia samodzielności pomieszczeń przeznaczonych na toalety ani ich oddzielenia murem od --- STRONA 7 --- pozostałej części celi. Trzeba też wskazać, że osoby przebywające w szpitalach, nie będące skazanymi, niejednokrotnie zmuszone są do pewnych niedogodności związanych z wykonywaniem czynności higienicznych i załatwianiem potrzeb fizjologicznych przez innych pacjentów w ich obecności, ale z tego powodu nie roszczą pretensji, w związku z czym żądanie przez osoby przebywające w zakładach karnych zadośćuczynienia z tego tytułu kłóciłoby się z zasadami współżycia społecznego. Dodatkowo Sąd ustalił, że każda z cel posiadała okno, a wentylacja pomieszczeń została zachowana, co jest corocznie sprawdzane w ramach przeprowadzanych kontroli w zakresie przewodów kominowych, spalinowych w wentylacyjnych. Uznać zatem należało, że pozwany nie naruszył standardów mających przeciwdziałać powstaniu wilgoci i grzyba, przy czym pamiętać należy, że stan czystości i zużycia celi mieszkalnych w przeważającej części zależy od samych osadzonych. Warto przy tym zwrócić uwagę na zeznania świadków – funkcjonariuszy ZK którzy zeznali, że wszelkie zgłaszane uszkodzenia , są na bieżąco usuwane. Skazani, w tym i powód, mają dostęp do bieżącej wody pozwalającej zachować należytą higienę osobistą, otrzymując także do własnej dyspozycji środki higieniczne w ilości odpowiedniej do obowiązujących norm minimalnych. Okoliczność prania i suszenia ubrań w celach przez osadzonych, oraz dodatkowego mycia się przez nich w miskach skutkuje nadmierną wilgotnością, a następnie występowaniem pleśni. Wbrew twierdzeniom powoda, obserwacja podczas kąpieli w łaźni dla osób tzw. niebezpiecznych powinna odbywać się pod dozorem funkcjonariuszy służby więziennej, a co wynika z § 91 ust 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 31.10.2003 r. w sprawie ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej. Na uwzględnienie nie zasługiwały także inne zarzuty powoda dotyczące warunków bytowych gwarantowanych przez pozwany Skarb Państwa, albowiem cele mieszkalne były wyposażone w instalację centralnego ogrzewania. Pamiętać przy tym należy, ze istniejąca w Zakładzie Karnym w B. kotłownia pracuje w systemie automatycznym, co oznacza, że temperatura czynnika grzewczego regulowana jest automatycznie w zależności od temperatury zewnętrznej. Podkreślić przy tym należy, że osadzony W. stwierdził, że wg niego zapewniono godne i humanitarne warunki odbywania kary. Uwzględniając wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że z obiektywnego punktu widzenia powód, podczas jego osadzenia w Zakładzie Karnym w B., miał zapewnione podstawowe potrzeby mieszkaniowe i elementarną wygodę umożliwiająca zajmowanie wspólnej celi. Osadzony, który ma zapewnione minimum prywatności, miejsce do spania i spożywania posiłków, możliwość uczestnictwa w zajęciach oświatowych i sportowych oraz dostateczną dzienną ilość ruchu, nie powinien czuć się upokorzony ani traktowany niehumanitarnie (zob. orzeczenie z dnia 6 marca 2000 r., D. przeciwko Grecji oraz z dnia 3 kwietnia 2001 r. K. przeciwko Wielkiej Brytanii). Wskazane warunki izolacji nie powinny wywoływać cierpień fizycznych ani psychicznych, na które powołuje się powód. Zużyte wyposażenie celi, której stan w dużej mierze zależy od samych osadzonych, sam w sobie nie powoduje poczucia niższości lub przygnębienia ani dolegliwości motorycznych. W tej sytuacji brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, iż przynależne powodowi dobra osobiste, w szczególności jego godność i intymność oraz związane z tym uprawnienie do odbywania kary pozbawienia wolności w warunkach humanitarnych i bezpiecznych, zostało w jakikolwiek sposób naruszone, a przynajmniej powód tego nie udowodnił. Zapewniane przez jednostkę penitencjarną warunki bytowe, zapewniały osadzonym poszanowanie ogółu ich praw i z cała pewnością mieściły się w minimalnych standardach, wyznaczonych regulacjami prawnymi. Dostrzec także trzeba, że naruszeniem godności człowieka w rozumieniu kodeksu cywilnego jest takie zachowanie, które w konkretnych okolicznościach danego przypadku naruszyłoby godność danego człowieka w powszechnym odczuciu. Jak już była o tym mowa, w takiej sytuacji subiektywne odczucia poszczególnych osób nie są tutaj wyznacznikiem. --- STRONA 8 --- Zdaniem Sądu, Zakład Karny w B. spełnia minimalne standardy warunków osadzenia, w związku z czym pozwany w sposób skuteczny obalił domniemanie swej bezprawności. W tej mierze powód powoływał się wyłącznie na swoje subiektywne opinie, podczas gdy zgodnie z art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c., w sytuacji, w której pozwany kwestionował nie tylko wspomniane okoliczności dotyczące nieodpowiednich warunków pobytu, lecz przede wszystkim swoją winę, to właśnie powód winien wskazać przemawiające za takimi twierdzeniami i wnioskami dowody (por. uzasadnienie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007 r., V CSK 431/06, OSNC 2008/1/13). Jeszcze raz podkreślenia wymaga, że wprawdzie ogólne przepisy o ochronie dóbr osobistych nie wymagają wystąpienia winy w bezprawnym zachowaniu pozwanego, niemniej przesłanka ta występuje w przypadku zasądzenia zadośćuczynienia z art. 448 k.c., o czym już była wyżej mowa. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd oddalił wszystkie żądania pozwu związane z ochroną dóbr osobistych, albowiem nie zostały spełnione przesłanki ich uwzględnienia, o których mowa w art. 23 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c. i art. 448 k.c. Mając powyższe na względzie Sąd nie znalazł także żadnych podstaw faktycznych i prawnych do uwzględnienia omawianych żądań pozwu, na podstawie art. 417 § 1 k.c. co też musiało skutkować oddaleniem powództwa. Warunkami koniecznymi statuującymi odpowiedzialność Skarbu Państwa z tego artykułu są: fakt wystąpienia szkody, wyrządzenie tejże szkody przez działanie organu władzy publicznej oraz bezprawność działania. Pierwszą z przesłanek jest szkoda w rozumieniu art. 361 § 2 kc, czyli obejmująca straty oraz utracone korzyści, które poszkodowany mógł osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Poszkodowany może także żądać zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w przypadkach wskazanych w ustawie. Z kolei przesłanka „niezgodności z prawem” ściśle odnosi się do naruszenia zakazów i nakazów wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem norm moralnych, obyczajowych, zasad współżycia społecznego, czy też odwołań do szerokiego cywilistycznego pojęcia bezprawności. Nadto, pomiędzy wyżej wymienionym zachowaniem funkcjonariuszy publicznych a szkodą lub krzywdą musi zachodzić związek przyczynowy, co oznacza, iż obowiązek naprawienia szkody obejmuje normalne następstwa zdarzenia, które szkodę wywołało. Podkreślenia wymaga, iż ciężar wykazania powstania szkody lub krzywdy oraz jej związku przyczynowo – skutkowego z zachowaniem funkcjonariuszy publicznych spoczywa na poszkodowanym. Pozwany Skarb Państwa musi natomiast wykazać, że jego działania były zgodne z prawem. Powód nie wykazał występowania wymienionych przesłanek, stąd także na tej podstawie roszczenie musiało być oddalone. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że nawet gdyby w jakiejś części uznać roszczenia powoda za zasadne, a działania Skarbu Państwa za bezprawne, uczynienie zadość żądaniom pozwu naruszałoby elementarne zasady współżycia społecznego, które nie dopuszczają, aby sprawca przestępstwa czerpał w związku z jego popełnieniem bezpośrednie lub chociażby pośrednie korzyści materialne. Nie sposób bowiem pominąć, że powód przebywał w Zakładzie Karnym w B. w związku z koniecznością odbycia kary pozbawienia wolności, przy czym powód ma obecnie 33 lata, zaś w zakładach karnych i aresztach przebywa od 1999 r. Łącznie odbył karę pozbawienia wolności w wymiarze 10 lat, za kradzieże i włamania. Pierwszy raz znalazł się z ZK w wieku 17 lat. Kiedy na krótko przebywał na wolności, pracował w sposób niezarejestrowany, nie płacił podatków ani składek ZUS. Doznawane przez powoda ograniczenia w korzystaniu z pełni praw i wolności obywatelskich zostały spowodowane zatem wskutek popełnienia przez niego przestępstw (m. in. kradzieże i włamana), które z oczywistych względów uznać trzeba za naganne zachowanie, naruszające normy społeczne w sposób rażący i powszechnie nieakceptowany. Zważywszy przy tym na zapewniane powodowi w okresie pobytu w zakładzie karnym bezpłatne wyżywienie, szeroki dostęp do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych (w tym specjalistycznych) i bezpłatnych zajęć kulturalnych i oświatowych, w porównaniu do ograniczonej ze względu na realia ekonomiczne dostępności tych świadczeń udzielanych nieodpłatnie dla osób pozostających na wolności, tudzież przy uwzględnieniu wysokości kompensat --- STRONA 9 --- ustawowych dla ofiar przestępstw (nieprzekraczających 12.000 zł – por. ustawa z 7 lipca 2005 r. – Dz. U. nr 169, poz. 1415 ze zm.) i możliwych do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, roszczenia powoda – osoby poważnie naruszającej porządek prawny – opiewające na kwotę 100.000 zł i dotyczące rzekomych naruszeń jego dóbr osobistych spowodowanych rzekomo nieludzkimi warunkami odbywania kary, w sposób ewidentny pozostają w sprzeczności z powszechnie podzielanym poczuciem sprawiedliwości, zmierzając de facto do uzyskania znacznych korzyści materialnych z racji przejściowych dolegliwości związanych z koniecznością odbycia kary za popełnione przestępstwa. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że znajomość realiów związanych z przebywaniem w zakładzie karnym nie odstręczyła powoda od popełnienia przestępstw i związanego z tym powrotu do jednostki penitencjarnej (w Zakładzie Karnym po raz pierwszy był osadzony w 1999r.). Powyższe pozwala domniemywać, że warunki panujące w pozwanej jednostce z pewnością nie stanowią nadzwyczajnej dolegliwości, mogącej zostać uznaną za wyjątkowo naruszającą dobra osobiste powoda. W konsekwencji, mając na uwadze powyższe rozważania, z uwagi na przedawnienie roszczeń, ale także z powodu brak podstaw prawnych i faktycznych żądań powoda, a nadto ich ewentualną sprzeczność z zasadami współżycia społecznego, na podstawie art. 117 § 2 k.c. w zw. z art. 417 § 1 k.c., art. 445 § 1 k.c. i art. 444 § 1 k.c., art. 448 k.c. w zw. z art. 23 k.c. i art. 24 § 1 k.c. oraz art. 5 k.c., Sąd powództwo oddalił powództwo w całości (punkt I wyroku). Powód, jako strona przegrywająca, obowiązany jest, na podstawie art. 98 § 1 i 2 k.p.c., art. 99 k.p.c., art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. z 2005 r., Nr 169, poz. 1417 ze zm.) w zw. z § 11 ust. 1 pkt 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.), zwrócić pozwanemu wszelkie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. W związku z powyższym Sąd zasądził od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (punkt II wyroku).