Wyrok I C 187/13 W Y ROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 slycznia 2014 roku Sqd Okreggowy w Kos

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 187/13 W Y ROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 slycznia 2014 roku Sqd Okreggowy w Koszalinie I Wydzial Cywilny w skladzie nastegpujsgcymc Przewodniczqcyz segdzia SO Piotr Walenciak Protokolantz sekr. sqd. Magdalena Grunau po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2014 roku w Koszalinie na rozprawle sprawy z powédztwa P. S. przeciwko (...) Spélce Akcyjnej z siedzibq w W. 0 zadoééuczynienie i odszkodowanie 1 . zasqdza 0d pozwanej (...) Spélki Akcyjnej z siedzibq w W. na rzecz powédki P. S. kwote; 30.000,00 Z} (trzydzieéci tysiqcy zlotych) wraz Z odsetkami w wysokoéci ustawowej za okres od 15 stycznia 2014 roku do dnia zaplaty; 2 . w pozostalej czgéci powédztwo oddala; 3 . nie obcigia powédki kosztami zastegpstwa procesowego strony pozwanej; 4. nakazuje pobraé od pozwanej (...) Spélki Akcyjnej z siedzibq w W. kwote; 190,81 Z1 (sto dziewiqédziesiqt zlotych 81/ 100), zaé 0d powédki P. S. kwotq 349,73 Z} (trzysta czterdzieéci dziewiegé z}0tych 73/ 100) na rzecz Skarbu Pafistwa — Sqdu Okrqgowego w Koszalinie tytulem zwrotu wydatkéw sqdowych wy}0i0nych tymczasowo przez Skarb Pafistwa. I C 187/13 UZASADNIENIE Powédka P. S., reprezentowana przez profesjonalnego pelnomocnika, d0maga}a sis; zasqdzenia na swojq rzecz od pozwanego (...) S.A. w W. kwoty 60.000 Z} wraz odsetkami ustawowymi od 30.08.2012r. z tytulu zadoééuczynienia oraz kwoty 25.000 zl wraz z odsetkami od 30.08.2012r. z tytulu odszkodowania. Roszczenia swoje powédka wywodzila ze szkody wynikajqcej z traumatycznych przeiyé p0 tragicznej émierci matki oraz zwiqzanyrn z tym zdarzeniem pogorszeniem si¢ sytuacji Zyciowej. --- STRONA 2 --- Nadto strona powodowa domagala sio zasqdzenia od pozwanej na rzecz powodki zwrotu kosztow procesu, w tym kosztow zastopstwa procesowego wedlug norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazaia, ie w dniu 11 marca 2011r. doszlo do tragicznego wypadku, w wyniku ktorego émieré poniosla matka maloletniej wéwczas powédki — M. S.. Zdarzenie to wywolalo ogromny szok dla powodki, ktora byla silnie, emocjonalnie zwiqzana z matkq. Powodka podniosia, ie pismem 2 06.o3.2012r. wystqpila do pozwanego z roszczeniem 0 wyplate; kwoty 80.000 2} z tytuiu zadoééuczynienia po émierci najbliiszej osoby, nastqpnie pismem z 21.08.2012r. domagala sie; kwoty 80.000 Z} z tytuiu odszkodowania w zwiqzku z pogorszeniem sytuacji iyciowej. Pozwany w postqpowaniu likwidacyjnym wyplacil powédce izicznie 60.000 Z1 (40.000 zl z tytuiu zadoééuczynienia oraz 20.000 Z} z tytulu odszkodowania), co w ocenie powodki nie jest to kwota wystarczajqca dla zrekornpensowania poniesionej przez niq szkody. Odnoénie terminu naliczenia odsetek od kwoty zadoééuczynienia powodka wskazala na treéé art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiegzkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, zgodnie z ktorym zaklad ubezpieczefi wyplaca odszkodowanie w terminie 30 dni liczqc od dnia zloienia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia 0 szkodzie. Z ostroinoéci procesowej strona powodowa wniosia 0 zasqdzenie odsetek od dnia przyznania kwoty zadoééuczynienia wraz ze stosownym odszkodowaniem w iqcznej wysokoéci 60.000 Z1 i odmowy wyplaty dalszych roszczefi wskazujgc, ie decyzja ustalajqca wysokoéé naleinoéci zostaia wydana w dniu 29 sierpnia 2012r. W odpowiedzi na pozew, pozwany (...) S.A. w W., domagai sie; oddalenia powodztwa w caloéci oraz zasqdzenia od powodki na rzecz pozwanego kosztéw postopowania, w tym kosztow zastopstwa procesowego wediug norm przepisanych. Uzasadniajqc swoje stanowisko, przyzna}, ie przyjql co do zasady odpowiedzialnoéé za skutki zdarzenia z dnia 11.03.2011r. i po przeprowadzeniu postqpowania likwidacyjnego przyzna} powodce iqcznie kwote; 60.000 zl. Odnoszqc sie; do zasadnoéci roszczenia, strona pozwana podniosla, Ze tragicznie zmarla matka powodki, nie umniej szaj qc przeiyé psychicznych powodki spowodowanych tym zdarzeniem, byla osobq bezrobotnq, nie osiqgala dochodow. Powodka po émierci rnatki zostala umieszczona w rodzinie zastqpczej, zaé jej byt materialny nie ulegl zasadniczej zmianie, co powoduje, ie dalsze roszczenie 0 odszkodowanie z art. 446 § 3 nie znajduje usprawiedliwienia. W zakresie iqdania zadoééuczynienia pozwany podniosl, Ze wyplacona dotychczas kwota 40.000 zi w peini rekompensuje cierpienia powodki zwiaizane ze émierciq matki. Sqd ustalil, co nastepuje: W dniu 11 marca 20111‘. w K. doszlo do tragicznego w skutkach wypadku, w wyniku ktorego émieré. poniosla M. S. — matka powodki. Kierujqcy pojazdem marki A. (...), 0 numerze rejestracyjnym (...) R. P., potrqcil poruszajqcq sic; prawidlowo po przejéciu dla pieszych M. S.. P. S. towarzyszyla wéwczas matce, nie odniosla obraiefi. Byla éwiadkiem émierci matki. Pojazd sprawcy wypadku w dacie zdarzenia posiadal obowiaizkowe ubezpieczenie odpowiedzialnoéci cywilnej posiadaczy pojazdow mechanicznych w pozwanym (...) S.A. w W.. Wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2011r. Sqd Rejonowy w Koszalinie w sprawie 0 sygnaturze akt X K 587/11 uzna} oskarionego R. P. za winnego zarzucanego mu czynu tj. umyélnego naruszenia zasad bezpieczefistwa w ruchu lqdowym (...) i skaza} go na kare 1 roku i 6 miesiqcy pozbawienia wolnoéci, przy czym wykonanie tej kary warunkowo zawieszono na okres 5 lat proby. --- STRONA 3 --- (dowodz akt oskarienia dotyczqcy R. P. k. 29, akta szkody 0 nr PL2011091903276 w tym dokumenty w postaci aktu zgonu M. S., wyroku karnego Sqdu Rejonowego w Koszalinie k. 47 i 67 tych akt) Pismem Z dnia 6 marca 2012r. powodka wystqpila do pozwanego z roszczeniem o wyplato kwoty 80.000 zl z tytulu zadoééuczynienia po émierci najbliiszej osoby. Kolejnym pismem z dnia 21 sierpnia 2012r. P. S. domagaia sio od pozwanego ubezpieczyciela kwoty 80.000 2} z tytulu odszkodowania w zwiqzku 2 pogorszeniem jej sytuacji iyciowej po émierci matki. Decyzjq z dnia 29 sierpnia 2012r. (...) S.A. w W. przyznal na rzecz powodki 40.000 2} z tytulu zadoééuczynienia oraz 20.000 Z1 z tytulu odszkodowania. Powodka odwolala sie; od tej decyzji, jednak pozwany pismem 2 dnia 26 listopada 2012r. odmowii zmiany dotychczasowego stanowiska. (dowod: oéwiadczenie pozwanego co do wyplaty éwiadczeri w lqcznej kwocie 60.000 Z1 k. 23) P. S. w dniu 11 marca 2011r., kiedy zginqla jej mama, byla uczennicq klasy drugiej Gimnazjum nr 12 w K. dla uczniow z 11iep€iI10Sp1‘&W11OSCi2} intelektualnq w stopniu lekkim. Naukq trybem specjalnym, dla dzieci z upoéledzeniem umyslowym realizuje od pierwszej klasy szkoly podstawowej. U powédki stwierdzono deficyt intelektualny w postaci upoéledzenia umyslowego w stopniu lekkim, cierpi rowniei na zespol Turnera. Powodka ukoiiczyla planowo Gimnazjum i rozpoczola nauke; w Szkole Zawodowej przy Zespole Szkol (...) w K.. Obecnie uczqszcza do klasy 2. Uczy sis; zawodu kucharza. W przyszloéci planuje zmienié kierunek wyksztalcenia, w oparciu 0 kurs zawodowy. P. S. do czasu émierci rnatki mieszkala wraz z nie; w dornu naleiqcym do dziadkow ze strony matki. Miaiy osobne wejécie do malego mieszkania znajdujeicego siq w przybudowce domu. Mieszkanie skiadalo sie; Z pokoju, kuchni i lazienki. Gdy matka zginegla, dziadek powédki niemal od razu zaczq} mowié, ze P. musi trafié do Domu dziecka, a pokoj jaki zajrnowala z matkq, trzeba wynajqé. Powédka pornocy w tej sytuacji szukaia u siostr Swietlicy Srodowiskowej do ktorej uczqszczala oraz mowila 0 swojej sytuacji wychowawczyni w szkole. W marcu 2011r. powodka trafila do rodziny zastopczej A. i S. P.. Mieszkala tam okolo dwa lata. Rodzina, w zwiqzku z tym, otrzymywaia éwiadczenie na pokrycie kosztow utrzyinania dziecka w kwocie 1.000 z} miesiqcznie. P. S. Miejski Oérodek Pomocy Spolecznej w K. wyplaca} 165 Z} iniesiqcziiie. Po ukoriczeniu 18 roku Zycia, w maju 2013r. P. S. zarnieszkala w rnieszkaniu chronionym wraz Z innymi mlodymi osobami w podobnej sytuacji. Funkcjonuje samodzielnie, nie podlega pieczy rodziny zastqpczej. W mieszkaniu tym bodzie mogla pozostaé do 26 roku iycia, pod warunkiem, ie bodzie siq uczyla lub czasu otrzymania mieszkania z zasobow komunalnych miasta czy tez zakupu wlasnego mieszkania. Powodka otrzymuje obecnie éwiadczenia z MOPS w kwocie 765 z} miesiqcznie. Nie ponosi opiat za rnieszkanie. Sama kupuje sobie podrqczniki do szkoly, ale koszty zakupu sq jej zwracane po przedstawieniu rachunku. W przyszlym roku P. S. planuje przystqpié do egzaminu zawodowego. Nastopnie chce zdobyé kwalifikacje fryzjerki lub kosmetyczki poprzez ukoriczenie odpowiednich kurséw. M. S. w chwili émierci miala 49 lat. Byla osobq ociqiaiq umyslowo. Ukoiiczyla szkolo specjalnq. Przyuczala sis; do zawodu kucharza. Nie pracowala na staie. Podejmowala prace dorywcze. Z tego tytulu osiqgaia dochody w kwocie ok. 500 zl miesigcznie. Dodatkowo otrzymywala zasilki celowe i okresowe Z MOPS w K., w kwocie ok. 100 Z} miesiqcznie. Koszty utrzymania mieszkania zajmowanego przez M. S. i jej corkq ponosi} dziadek powodki. W dziecifistwie, bodqc --- STRONA 4 --- pod opieka matki, P. S. wyjeidiala na kolonie finansowane ze srodkow opieki spolecznej bqdi organizowane przez siostiy zakonne. P. S. miala éwiadomosé, ie w dorosiym iyciu nie moglaby liczyé na pomoc matki bowiem Marzenia S. ze wzglqdu na swoj stan zdrowia, byla osoba niezaradnzi i sama wymagaia wsparcia i opieki. Powodka ma jednego Zyjgcego brata. Jest on jui pelnoletni, studiuje na (...), mieszka u dziadkow. Brat nie wspiera finansowo powodki, nie pomaga jej w inny sposob. Utrzymujq sporadyczny kontakt, chodzq razem na grob matki, czasami brat zabiera powodko do kina. P. S. utrzymuje rowniei sporadyczne kontakty z dziadkami ze strony matki. Ich relacje sq chlodne, dziadkowie nie wspierajq powodki w jakiejkolwiek formie. Powodka byia wychowywana tylko przez matke;. Jej ojciec nie iyje. P. S. byia silnie emocjonalnie zwiqzana z matkq. Byly wrgcz nierozlqczne. Powodka i jej matka caiy czas wolny od obowiqzkow spqdzaly zawsze razern. Przed smierciq matki P. byia dzieckiem radosnyin, uczynnym, byla lubiana przez rowieénikow, miala umiej Qtnoéé nawiqzywania ze wszystkimi pozytywnych relacji. Smieré matki byla dla niej ogromnym szokiem i tragediq. Po tym zdarzeniu staia sio zamkniota w sobie, miala wahania nastroju, sygnalizowaia leki 0 swojq przyszioéé. Po zamieszkaniu u rodziny zastopczej kontakt z nig by} utrudniony, izolowala sieg. Uczqszczala nieprzerwanie do szkoly. Chodzila regularnie do kosciola. Dopiero po udziale w rekolekcjach, w maju 2011r. otworzyla sio na kontakty z rowiesnikami oraz z rodzicami zastopczymi. Po okolo poi roku pobytu w rodzinie zastopczej zaczola normalnie funkcjonowaé. Powodka nadal odczuwa brak matki, toskni za nie} ale potrafi dostrzec korzystne strony takiego uioienia sie; jej spraw iyciowych i wskazuje na szanse; samodzielnego mieszkania, ktorego nie potrafilaby zorganizowaé jej matka. Musi sobie Radzic Z wieloma sprawami i przekonala siq, ie daje radeg. (dowod: przesiuchanie powodki P. S., zeznania swiadkow A. P. i S. P. — protokol elektroniczny z 1 lipca 2o13r. , prywatne opinie dotyczqce powodki k. 1013, decyzja o swiadczeniach rodziny zastopczej wraz z orzeczeniami sqdowymi k. 1419 akta szkody 0 nr PL2011091903276 w tym dokument w postaci aktu zgonu M. S. k. 47 tych akt) Po wypadku u powodki wystqpiiy zaburzenia stresowe pourazowe 0 obrazie depresyjnym, ktore powodujq 10% uszczerbek na zdrowiu. Fakt érnierci powodki spowodowa}, ie w codziennym funkcjonowaniu moie ona okresowo doswiadczaé poczucia osamotnienia, powodujaicego przeiywanie smutku i obniionego nastroju, ale jednoczeénie zmienily sic; w zasadniczy sposob warunki funkcjonowania spolecznego, przyczyniajqc sio do wzrostu kompetencji powodki, jej samodzielnoéci i zaradnosci w codziennym iyciu. Istnieje pozytywna prognoza co do caikowitego powrotu powodki do zdrowia, w aspekcie kondycji psychicznej. Nie zachodzi koniecznoéé przeprowadzenia u powodki terapii psychologicznej bqdi psychiatrycznej w zwiqzku ze zdarzeniem z 11 marca 2011r. (dowod: opinia sqdowa psychiatrycznopsychologiczna z 30.09.2013r. k. 91100) Sqd zwaiyl, co nastopuje: Roszczenia powédki zaslugiwaio na uwzglodnienie w czosci. W piervvszej kolejnosci wskazaé naleiy, ii majqc na uwadze tresé skazujqcego prawomocnego wyroku karnego, wydanego przez Szid Rejonowy w Koszalinie dnia 24 sierpnia 2011r. w sprawie 0 sygn. X K 587/11 oraz wobec obejmowania przez pozwanego ochronq ubezpieczeniowq sprawcy wypadku, odpowiedzialnoéé (...) S.A. w W. co do samej zasady nie budzila wqtpliwoéci. Strona pozwana przyjola nie kwestionowala co do zasady swojej odpowiedzialnoéci za skutki zdarzenia z 11 marca 2011r. --- STRONA 5 --- Bezsporne w niniejszej spravvie byly okolicznosci zdarzenia, z ktorego powodka wywodzila swoje roszczenie. Sad ustalil je na podstawie akt szkodowych nr PL 2011091903273, w tym przede wszystkim dowodow z dokumentow w postaci aktu zgonu M. S., wyroku karnego Sadu Rejonowego w Koszalinie oraz dokumentow zlozonych do akt sprawy w tyn1 prywatnych opinii dotyczacych powodki, decyzjach 0 swiadczeniach rodziny zastepczej wraz z orzeczeniami sadowymi, oéwiadczenia pozwanego co do wyplaty éwiadczefi w lqcznej kwocie 60.000 zl, aktu oskarzenia dotyczacego R. P.. Dokumenty te nie budzily watpliwoéci stron, rowniez Sad nie znalaz} podstaw by kwestionowaé ich wiarygodnosé. Ponadto, ustalajac stan faktyczny w czesci dotyczacej wplywu tego zdarzenia na zycie powodki Sad opar} sie na osobowych zrédlach dowodowych, a mianowicie: zeznaniach swiadkow A. P. i S. P. (rodzicow zastepczych powodki) j ak rowniez na dowodzie z przesiuchania powodki P. S.. W ocenie Sadu dowody te nie budzily watpliwosci, byiy wiarygodne, spojne, logiczne, wzajeninie ze soba korelowaiy i nie zawieraiy sprzecznoéci. Z uwagi na koniecziiosé ustalenia wpiywu wydarzeri zwiazanych z tragiczna smiercia matki powodki na jej stan emocjonalny i psychiczny, Sad przeprowadzil rowniez dowod z opinii bieglych psyohologa i psychiatry. W ocenie Sadu, opinia jest jasna, rzetelna i pelna, a wnioski z niej piynace nie budza watpliwosci. Ponadto zadna ze stron nie zglaszala zastrzezeifi do wnioskow wynikajacych z tej opinii. Podstawe prawna zadania zasadzenia zadoséuczynienia zawiera art. 446 § 4 k.c. w zw. z § 1 k.c., zgodnie z ktorym sad moze przyznaé najblizszym czlonkoni rodziny zmariego w wyniku uszkodzenia ciala lub wywolania rozstroju zdrowia, w nastepstwie czynu niedozwolonego, odpowiednia sume tytulem zadoééuczynienia pienieznego za doznana krzywde. § 4 cytowanego artykulu zostal wprowadzony do obowiazujacego porzadku prawnego ustawa z dnia 30 maja 2008 r. 0 zmianie ustawy  Kodeks cywilny oraz niektorych innych ustaw (Dz.U. 2008 r. Nr 116, poz. 731) z dniem 3 sierpnia 2008 roku, ma zatem zastosowanie do skutkow wypadku z udzialem K. L., do ktorego doszlo 15 lutego 2012r. Zakresem odszkodowania na podstawie art. 446 § 4 k.c. objety jest zatem uszczerbek niemajatkowy doznany przez najblizszych czionkow rodziny zmarlego, w nastepstwie jego smierci, wskutek uszkodzenia ciala lub rozstroju zdrowia. Zadoséuczynienie za krzywde jest dodatkowym roszczeniem, ktorego moga oni zadaé obok odszkodowania, okreslonego w art. 446 § 3 k.c. Krag uprawnionych do domagania sie kompensaty krzywdy odpowiada podmiotom, ktore maja prawo zadaé naprawienia szkody niajatkowej na podstawie art. 446 § 3 k.c. Kompensacie podlega doznana krzywda, a wiec w szczegélnosci cierpienie, bol i poczucie osamotnienia po érnierci najblizszego czlonka rodziny. Przyznanie zadoééuczynienia pienieznego ma na ceiu zrekompensowaé krzywde za naruszenie prawa do zycia w rodzinie i bél spowodowany utrata najblizszej osoby (zob. wyrok Sadu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 7 lipca 2009 r., II AKa 44/09, LEX nr 523973). Naruszenie prawa do zycia w rodzinie stanowi bowiem dalece wieksza dolegliwosé psychiczna dla czlonka rodziny zmarlego niz w przypadku innych dobr, jej skutki rozciagaja sie na cale zycie osob bliskich, a strata osoby bliskiej ma charakter nieodwracalny. Unormowanie zawarte w komentowanym przepisie stanowi wyjatek od zasady, ze roszczenia odszkodowawcze sluza jedynie osobom, przeciwko ktoiym by} skierowany czyn niedozwolony — reguluje ono bowiem zakres swiadczeri, ktére przysluguja osobom posrednio poszkodowanym. Przenoszac powyzsze rozwazania na grunt niniejszej sprawy nalezy uznaé, ze niewatpliwie skutkiern smierci M. S. byia krzywda jej cérki P. S.. Powodka byia silnie zwiazana uczuciowo ze zmarla i bardzo przezyia jej smieré. Matka byla dla powodki priorytetowym opiekunem, spedzaly z soba bardzo duzo czasu. Srnieré matki wplynela negatywnie na stan psychiczny powodki, wywolala u niej stany lekowe, zmniejszyla jej poczucie bezpieczefistwa. Po smierci matki zmienila sie, stala sie mniej pogodna i towarzyska, byia zamknieta w sobie, miaia koszmary senne. Reasumujac te czeéé rozwazaii stwierdzié nalezy, ze nieoczekiwana smieré matki spowodowala u powodki silny uraz psychiczny oraz negatywne przezycia emocjonalne, ktore choé nie przybraiy formy zaburzefi psychicznych (tzw. traumy pourazowej) i stanowily normalna reakcje zaloby, to towarzysza one powodce w zrnniejszonym wymiarze do dnia dzisiejszego. Pamietaé nalezy, ze z uwagi na bardzo zazyle relacje, pustka jaka odczuwa po srnierci matki, bedzie jej towarzyszyé na stale w zyciu codziennym. --- STRONA 6 --- Powyzsze pozwala na uznanie, ze zadanie zasadzenia na rzecz powodki zadoééuczynienia na podstawie art. 446 § 4 k.p.c. jest usprawiedliwione, co do zasady. Ustalenie wysokoéci zadoséuczynienia z art. 446 § 4 k.c. winno nastapié wedlug kryteriow branych pod uwage przy zasadzaniu zadoséuczynienia za naruszenie dobr osobistych (art. 23 i art. 24 w zw. z art. 448 k.c.), z uwzglednieniem jednak ciezaru gatunkowego naruszonego dobra (por. wyrok Sadu Apelacyjnego w Lodzi z dnia 14 kwietnia 2010 r., I ACa 178/10, niepubl.). Kazdorazowo jednak ustalajac wysokoéé zadoééuczynienia na podstawie art. 446 § 4 k.c., nalezy uwzgledniaé okolicznosci konkretnej sprawy. Jak podkreélil Sad Apelacyjny w Katowicach, w wyroku z dnia 23 kwietnia 2013 r., V ACa 30/13, uzyte w art. 446 § 4 k.c. wyrazenie "odpowiednia suma" zawiera juz w sobie pojecie niemoznosci scislego ustalenia zadoséuczynienia ze wzgledu na istote krzywdy. Dlatego przy ustaleniu zadoséuczynienia nie stosuje sie automatyzmu, a kazda krzywdajest oceniana przez pryzmat konkretnych okolicznosci sprawy. W podobnym tonie wypowiedzia} sie rowniez Sad Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 22 listopada 2012 r. (sygn. akt I ACa 558/12, LEX nr1240o10), a takze Sad Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 161istopada 2012 r. (sygn. akt I ACa 603/12, LEX nr 1236371). W ocenie Sadu podkreslié rowniez nalezy, ze wysokosé zadoééuczyiiieiiia nie moze mieé charakteru syinbolicznego, lecz odczuwalny ekonomicznie wymiar dla tego, kto dozna} krzywdy. Przy okresleniu wysokoéci tego swiadczenia trzeba mieé na wzgledzie okolicznoéci konkretnej sprawy, w tym indywidualne cechy pokrzywdzonego i jego zdolnosci do powrotu do rownowagi psychicznej po upiywie okreslonego czasu, a takze poziom jego dotychczasowego zycia, ktory bedzie rzutowa} na rodzaj wydatkow konsumpcyjnych minimalizuj acych doznane cierpienia (zob. wyrok Sadu Apelacyjnego w Lodzi z dnia 27 marca 2013 r., I ACa 1351/12, LEX nr 1313321). Zadoséuczynienie jest odzwierciedleniem w formie pienieznej rozmiaru krzywvdy, ktora nie jest uzalezniona od statusu materialnego pokrzywdzonego. Wysokosé zadoséuczynienia moze odnosié sie do stopy zyciowej spoleczenstwa i posrednio rzutowaé na jego umiarkowany wymiar, bez wzgledu na status spoleczny i materialny pokrzywdzonego z tyn1 jednakze, ze przesianka stopy zyciowej spoleczefistvva ma jedynie charakter uzupelniajacy i ogranicza wielkosé zadoséuczynienia tak, by jego przyznanie nie prowadzilo do wzbogacenia osoby uprawnionej. Z drugiej zas strony nie moze jednak pozbawié zadoséuczynienia jego zasadniczej roli jaka jest funkcja kompensacyjna i eliminowaé innych czynnikow ksztaltujacych jego vvymiar. (tak Sad Najwyzszy w orzeczeniu 2 dnia 3 VI 2010 r. III CKS 279/10, LEX 898254). Generalnie kwota zadoééuczynienia powinna wiec byé odpowiednia i rekompensowaé doznana krzywde za naruszenie prawa do zycia w rodzinie. Zadoséuczynienie winno mieé charakter calosciowy i obejmowaé swoim zakresem wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne zwiazane ze smiercia osoby najblizszej, zarowno juz doznane, jak i te ktore moga powstaé w przyszlosci. Funkcja kompensacyjna zadoééuczynienia zostala podkreslona w uchwale Sadu Najwyzszego z dnia 8 grudnia 1973 r., w ktorej stwierdzono, ze ,,poszkodowany povvinien otrzymaé od osoby odpowiedzialnej za szkode sume pieniezna(...), aieby mogl za jej pomoca zatrzeé lub co najmniej zlagodzié odczucie krzywdy i odzyskaé réwnowage psychiczna". Stwierdzié zatem nalezy, iz rozmiar naleznego na podstawie art. 446 § 4 k.c. zadoséuczynienia jest wprost uzalezniony od rozmiaru krzywdy. Odnoszac sie natomiast do rozmiaru krzywdy, jak zauwazyi Sad Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 9 pazdziernika 2012 r., (I ACa 875/12, LEX nr1293092) na jej rozmiar maja wplyw przede wszystkim: wstrzas psychiczny i cierpienia moralne wywolane smiercia osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki po jej smierci, rodzaj i intensywnosé wiezi laczacej pokrzywdzonego ze zmarlym, rola w rodzinie pelniona przez osobe zmar}a, wystapienie zaburzen bedacych skutkiem smierci osoby bliskiej, stopien, w jakim pokrzywdzony bedzie umia} odnalezé sie w nowej rzeczywistoéci i zdolnosé do jej zaakceptowania oraz wiek pokrzywdzonego. W tym kontekscie kwote 40.000 zl wyplacona dotychczas przez pozwanego ubezpieczyciela na rzecz powodki z tytulu odszkodowania Sad uznal za niewystarczajaca. Powodka, na gruncie niniejszej sprawy, zgiosila roszczenie o zaplate dodatkowego zadoséuczynienia w wysokosci 60.000 21 za doznana krzywde w zwiazku ze zdarzeniem jakie mialo miejsce w dniu 11 marca 2011r. i jego skutkami. W postepowaniu likwidacyjnym wniosla do pozwanego ubezpieczyciela 0 wyplate jej z tego tytulu kwoty 80.000 zi. Zdaniem sadu, dokonane ustalenia faktyczne w sprawie w oparciu 0 przedstawiony material dowodowy przekonuja 0 slusznosci tego zadania w czesci tj. do kwoty 70.000 zl. Sad --- STRONA 7 --- zwazy}, ze ubezpieczyciel wyplacil powodce z tego tytulu 40.000 zl, stad do wyplaty pozostalo 30.000 Z}. Wyplacone przez pozwanego w ramach likwidacji szkody zadoséuczynienie nie uwzgledniio, zdaniem sadu, wszystkich czynnikow wplywajacych na jego wysokosé, stad argumenty przedstawione przez powodke w celu jego podwyzszenia okazaly sie w czesci zasadne. Po wypadku wystapily u powodki zaburzenia stresowe, pourazowe 0 obrazie depresyjnym, ktore spowodowaly 10 % uszczerbek na zdrowiu. Przez okoio pol roku od zdarzenia traumatyczne przeszycia zwiazane ze smiercia matki zaburzaly funkcjonowanie powodki. P. S., z osoby towarzyskiej i radosnej, stala sie zamknieta w sobie, wycofala sie z kontaktow z rowiesnikami i osobami doroslymi. Miewala koszmary senne. Bezposrednio po wypadku szczegolnie silnie zaznaczyl sie u niej inechanizm wypierania ze éwiadomosci trudnej treéci. Nie przyjmowala do swiadomosci, ze matka nie zyje. Odczuwaia silny lek 0 swoja przyszlosé. Na skale jej przezyé zwiazanych z tym tragicznym zdarzeniem wplyneio niewatpliwie takze to, ze byia bezposrednim swiadkiem smierci matki. Omowione wyzej okolicznosci, w tym zwiaszcza nagiosé zdarzenia, wrecz modelowy sposob funkcjonowania w relacjach corka — matka, oraz trwalosé nastepstw zdarzenia w zyciu osobistyrn, w tym utrzyrnujace sie uczucie tesknoty za matka, nakazuja uznaé zgloszone zadanie zasadzenia zadoséuczynienia za uzasadnione do wysokosci 30.000 zl. Wysokoéé zadoééuczynienia za doznana krzywde zostala przez Sad okreslona w sposob szacunkowy w oparciu 0 wiedze, zasady doswiadczenia zyciowego oraz wszechstronna analize materialu dowodowego. Sad dodatkowo mial na uwadze, ze jest to jednorazowe zadoséuczynienie, majace na celu kompensacje krzywdy na cale zycie powodki, w odniesieniu do przecietnej stopy zycia spoleczenstwa w naszym kraju. Maj ac powyzsze na uwadze, Sad orzek}, jak w punkcie 1. wyroku. Majac na uwadze treéé art. 316 k.p.c. oraz to, ze miedzy stronami do zamkniecia rozprawy istnial spér co do kwoty zadoséuczynienia, a takie zwazywszy na jednorazowy charakter tego swiadczenia i waloryzacyjny charakter odsetek, Sad uznai, ze odsetki od zasadzonej kwoty naleza sie dopiero od dnia wydania wyroku. Zasadzenie odsetek od dnia wydania wyroku ma swoje oparcie w tresci art. 481 § 1 k.c., ktory brzmi, ze odsetki naleza sie wierzycielowi od chwili, gdy dluznik opoznia sie ze spelnieniem wymagalnego swiadczenia pienieznego. Sad przjja}, ze skoro dopiero w wyroku nastapiio ostateczne okreslenie wysokosci zobowiazania pozwanego wobec powodki, to nieuzasadnionym byloby naliczanie odsetek od daty wczesniejszej. Takie stanowisko zostalo rowniez poparte w orzecznictwie Sadu Najwyzszego, w tym w wyroku z 13 marca 2013r. (IV CSK 512/12, LEX nr 1324319), zgodnie z ktorym obowiazek zaplaty odsetek przez dluznika (art. 481 § 1 k.c.) powstaje z chwila opoznienia ze spelnieniem swiadczenia pienieznego, ktora w razie odszkodowania naleznego za szkode wyrzadzona czynem niedozwolonym (art. 415 i n. k.c.) jest chwila ustalenia osoby odpowiedzialnej i zakresu tej odpowiedzialnosci. W przypadku zakladu ubezpieczen odpowiadajacego z tytulu odpowiedzialnosci cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego jest to chvvila powstania jego odpowiedzialnosci, ktorej zakres potwierdza jedynie prawomocne orzeczenie sadowe. Odnoszac sie do zadania powodki zasadzenia najej rzecz odszkodowania opartego na art. 446 § 3 k.c., Sad uznal, ze nie zaslugiwalo ono na uwzglednienie. Przedmiotem sporu byia tu okolicznosé, czy do takiego pogorszenia rzeczywiscie doszlo. Zgodnie z trescia tego przepisu, mozna przyznaé najblizszym czlonkom rodziny zmariego stosowne odszkodowanie, jezeli wskutek jego émierci nastapilo znaczne pogorszenie ich sytuacji zyciowej. Charakterystyki roszczenia z art. 446 § 3 k.c., dokona} Sad Najwyzszy w wyroku z dnia 81ipca 1974 roku (I CR 361/74, OSP 1975/9/204), ktory stanowi, ze przewidziane w art. 446 § 3 k.c. odszkodowanie obejmuje tyiko takie szkody, ktore nie daja sie sprecyzowaé i okreélié w konkretnych wartosciach pienieznych. Wyrazaja sie one w ogolnym znacznym pogorszeniu warunkow zyciowych, w jakich znalezli sie najblizsi czlonkowie rodziny zmarlego na skutek jego smierci. Konieczna przeslanka zastosowania § 3 art. 446 k.c. jest stwierdzenie, ze pogorszenie dotyczy materialnych warunkow, a nie polega wylacznie na cierpieniach moralnych bedacych nastepstwem émierci poszkodowanego. Nie oznacza to, ze cierpienia moralne nie maja zadnego znaczenia i wplywu na ocene pogorszenia sytuacji zyciowej w rozumieniu art. 446 § 3 k.c. Jest rzecza notoryczna, ze powazne cierpienia moraine wplywaja ujemnie na sprawnosé psychiczna i fizyczna, oslabiaja energie zyciowa i inicjatywe, obnizaja wydajnosé pracy, co z reguiy wywoluje reperkusje w ogolnej sytuacji --- STRONA 8 --- zyciowej. Nalezy zwrocié uwage na fakt, iz Sad Najwyzszy w cytowanym orzeczeniu jednoznacznie wskaza}, ze aby mozna by}o mowié o ewentualnym odszkodowaniu, konieczne jest wykazanie pogorszenia materialnych warunkow spowodowanych smiercia najblizszej osoby. Stanowisko takie zosta}o pozniej vvielokrotnie powtorzone. Wskazaé w tym miejscu nalezy na teze wyroku SN z 15 pazdziernika 2002 roku (II CKN 985/00), ktory mowi, ze smieré maloletniego dziecka moze — w rozumieniu art. 446 § 3 k.c.  stanowié przyczyne znacznego pogorszenia sytuacji zyciowej jego rodzicow, nie tylko wtedy, gdy vvyw0}a}a aktualny uszczerbek materialny, ale takze wowczas, jezeli ich cierpienia psychiczne os}abi}y aktywnosé zyciowa, powodujac utrate mozliwosci polepszenia warunkow zycia w przysz}osci lub koniecznoéé niekorzystnego ograniczenia planow zyciowych. Dodatkowo wskazaé mozna takze na wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 4 listopada 1980 roku (IV CR 412/80), ktory mowi, ze przy ocenie wplywu wstrzasu psychicznego spowodowanego smiercia osoby najblizszej na ogolna sytuacje zyciowa pokrzywdzonego pod katem widzenia przes}anki z art. 446 § 3 k.c. nalezy mieé na uwadze istotna okolicznosé. Chodzi mianovvicie 0 kwestie zwiazku przyczynowego miedzy smiercia osoby najblizszej i spowodowanym tym wstrzasem a pogorszeniem sie sytuacji zyciowej. Pogorszenie sie sytuacji zyciowej musi byé obiektywnym i przyczynowo uzasadnionym wynikiem smierci osoby najblizszej, a nie wynikaé tylko z subiektywnych reakcji i ich zyciowych konsekwencji. Wskazaé nadto nalezy, ze roszczenie z art. 446 § 3 k.c. ma wszakze charakter odszkodowawczy, wiec nie mozna abstrahowaé od poniesienia przez najblizszych szkody majatkowej. Pogorszenie sytuacji zyciowej polega nie tylko na pogorszeniu obecnej sytuacji materialnej, ale takze na utracie rzeczywistej mozliwosci uzyskania stabilnych warunkow zyciowych oraz ich realnego polepszenia, co nalezy oceniaé obiektywnie w danych okolicznosciach. Oznacza to, ze osiagane dochody przez zmarlego za jego zycia wywieraja wp}yw na ocene sytuacji zyciowej najblizszych. Przy czym w judykaturze podkreélono, ze art. 446 § 3 k.c. nie uzaleznia przyznania odszkodowania od tego, aby stan majatkowy osoby najblizszej zmarlego by} z}y, ale od tego, aby stan ten wlasnie wskutek tej smierci uleg} znacznemu pogorszeniu. Przy nieuchwytnosci wysokoéci szkody powstalej wwyniku smierci najblizszej osoby, nalezy podjaé sie proby ustalenia okolicznosci, ktore pozwola na okreslenie rozmiaru uszczerbku majatkowego. Do takich okolicznosci naleza przede wszystkim rzeczywiscie uzyskiwane oraz potencj alne dochody osoby zmar}ej, a takze ich udzia} w zrodlach utrzyrnania rodziny (por. wyrok Sadu Apelacyjnego w szczecinie z 23 listopada 2011 roku, sygn. akt: I ACa 591/11, niepub1.). To oznacza, ze przez pogorszenie sytuacji materialnej rozumieé nalezy nie tylko wnoszone wczesniej przez zmar}ego érodki finansowe, ale takze éwiadczenia z zakresu wzajemnej pomocy, opieki czy tez vvychowania. Sfera zastosowania art. 446 § 3 k.c., moze rowniez dotyczyé szkod, ktore w ogole nie maja charakteru materialnego, lecz stanowia pogorszenie sytuacji zyciowej. Przykladowo mozna tu przytoczyé takie sytuacje gdy np. starszy brat maloletniego rodzenstwa, na skutek smierci swego ojca musi zaniechaé wyzszych studiow i przystapié do ciezkiej pracy fizycznej, ktora jednak nie jest gorzej p}atna od pracy, ktora moglby uzyskaé majac wyzsze studia; gdy starsza siostra ma}oletniego rodzenstwa, po stracie matki musi sie zajaé prowadzeniem domu i przez to zmuszona jest zaprzestaé cenionej w spoleczenstwie pracy zawodowej; gdy wskutek smierci osoby najblizszej osoba zainteresowana musi zaniechaé dzia}a1n0sci spo}ecznej, ktora zapewnila jej wazna pozycje spo}eczna itp. W tych wszystkich przypadkach zachodzi obiektywne pogorszenie sytuacji zyciowej osoby zainteresowanej, choé materialnych strat moze ona nie doznaé (por. wyrok SN z 5 stycznia 1968 roku, I PR 424/67). Nalezyjednak wziaé pod uwage, ze pewne wymieniona wyzej aspekty zycia rodzinnego, ktore ulegly zmianie na skutek smierci najblizszego czlonka rodziny, zostaly juz uwzglednione, przy ocenie wysokosci roszczenia 0 zadoééuczynienie, stad w tym zakresie, nie moga juz byé brane pod uwage przy rozpatrywaniu roszczenia o odszkodowanie, aby nie doszlo do podwojnego kompensowania tej samej szkody. Zgodnie z brzmieniem art. 6 k.c. ciezar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, ktora z faktu tego wywodzi skutki prawne. Skorelowany z nim art. 232 k.p.c. stanowi zas, iz strony sa obowiazane wskazywaé dowody dla stwierdzenia faktow, z ktorych wywodza skutki prawne. Powyzsze dwa przepisy maja dla niniejszej sprawy takie znaczenie, iz nak}adaja na powodke obowiazek wykazania zasadnoéci swojego roszczenia (tak rowniez SN w wyroku z dnia 1 lutego --- STRONA 9 --- 2000 r., III CKN 572/98). W ocenie Sadu powodka nie zdo}a}a wykazaé, ze jej sytuacja zyciowa u1eg}a pogorszeniu po srnierci matki M. S. tak znacznemu, aby uzasadnia}o to przyznanie dalszej kwoty odszkodowania z tego tytu}u. Sad zwazy}, ze powodka otrzymala juz od pozwanego ubezpieczyciela z tego tytu}u odszkodowania w kwocie 20.000 z} .W momencie wypadku P. S. by}a osoba 1na}oletnia, uczeszcza}a do gimnazjum. O ile utrata matki wp}ywa}a na jej codzienne funkcjonowaiiie, tak ostatecznie powodka ukonczyla gimnazjum, a obecnie kontynuuje nauke w szkole zawodowej. Co wiecej, po oko}0 dwuletnim pobycie w rodzinie zastepczej, usamodzie1ni}a sie. Mieszka w mieszkaniu chronionym zapewnionym jej przez MOPS w K., gospodarstwo dornowe prowadzi w porozumieniu z innymi dziewczetami przebywajacymi w tym lokalu, znajdujacymi sie w podobnej sytuacji zyciowej. Jezeli bedzie sie uczyé, ma zagwarantowana mozliwosé mieszkania tam do 26 roku zycia. Jak wynika z ustalonych okolicznoéci, posiada sta}e dochody, utrzymuje sie obecnie ze éwiadczenia w kwocie 765 2} miesiecznie. Wszystko to prowadzi do oceny, ze jej sytuacja zyciowa ustabilizowa}a sie. Swiadczenie jakie otrzyinuje w pe}ni pokrywa, o ile nawet nie przewyzsza, srodki finansowe j akie zmar}a M. S. ze swoich dochodow by}aby w stanie swiadczyé na rzecz corki. Co istotne M. S. nie pracowa}a stale, by}a osoba uposledzona umys}ow0 i w znacznym stopniu nieporadna w codziennym funkcjonowaniu. Powodka w trakcie przes}uchania sama podkres1a}a, ze na pomoc matki w przysz}osci, w zyciu doros}yn1, nie mog}aby raczej liczyé, poniewaz to matka wymaga}a opieki. Stad, w zakresie sytuacji materialnej, jej status nie zmieni} sie niekorzystnie, natomiast brak matki i jej wsparcia w sensie emocjonalnym, zosta} uwzgledniony przy zasadzonym na jej rzecz zadoséuczynieniu. Reasumujac, Sad zwazy}, ze strona powodowa nie zdo}a}a wykazaé podnoszonych twierdzen, jakoby sposob jej zycia przed smiercia M. S. dawa} podstawy do przyjecia, ze zmar}a zaspakajzdaby w pe}ni potrzeby materialne swojej corki w takim rozmiarze, na jakim probowala w toku postepowania wskazywaé. Tego rodzaju okolicziiosé Sad musia} wziaé pod uwage, gdyz we wskazanym zakresie to strone powodowa obciaza} obowiazek dowodowy, stosownie do tresci art. 6 k.c. Stad w zakresie roszczenia opartego na podstawie art. 446 §3 k.c. naleza}o powodztwo oddalié, 0 czym orzeczono jak w pkt. 2 wyroku. Oddaleniu p0dlega}0 rowniez roszczenie powodki w zakresie zadoséuczynienia, ponad kwote zasadzona przez Sad. Uznaé na1eza}o, ze brak wystapienia u powodki, na skutek smierci M. S., negatywnych powazniejszych skutkow w sferze psychicznej, musia} skutkowaé zmniejszeniem zadanej przez nia kwoty. W sytuacji bowiem, gdy powodka, p0radzi}a sobie z tragedia, ktora ja sp0tka}a i nie nastapi}0 u niej trawa}e pogorszenie sie stanu zdrowia lub inne nastepstwa bezposrednio zwiazane z tragicznym wydarzeniem, zasadnym jest miarkowanie zasadzonego zadoséuczynienia. Sad nie kwestionuje, ze powodka do dnia dzisiejszego bolesnie odczuwa brak matki, ale fakt ten 11ie wplywa w istotny, negatywny sposob na jej funkcjonowanie oraz podejscie do codziennych obowiazkow. Przeciwnie, jak wynika z tresci opinii bieg}ych psychologa i psychiatry sporzadzonej na potrzeby niniejszego postepowania, w sposob zasadniczy zmieni} sie sposob sp0}ecznego funkcjonowania powodki, przyczyniajac sie do wzrostu jej kompetencji, samodzielnosci i zaradnosci w codziennym zyciu. Biegli podkreélili rowniez, ze istnieje pozytywna prognoza do calkowitego powrotu powodki do zdrowia, w aspekcie kondycji psychicznej i nie wymaga ona w chwili obecnej uczestnictwa w terapii psychologicznej czy psychiatiycznej. Z tego tez wzgledu Sad uzna}, ze roszczenie powodki w zakresie przewyzszajacym zasadzona najej rzecz kwote zadoééuczynienia, nalezalo oddalié, 0 czym rowniez orzekl w pkt. 2 wyroku. W zakresie kosztow procesu Sad zwazy}, ze powédka zada}a zasadzenia na jej rzecz }acznej kwoty 85.000 z}, co w sytuacji zasadzenia na jej rzecz w wyroku kwoty 30.000 z}, daje 35,30% wygranego procesu. Wobec powyzszego powodka, jako strona przegrywajaca powinna co do zasady zwrocié pozwanemu czesé poniesionych przez niego kosztow postepowania. Sad zwazy} jednak, opierajac sie w tym zakresie na zasadzie s}usznosci wyrazonej w art. 102 k.p.c., ze powodka jest osoba bezrobotna, utrzymuje sie jedynie ze swiadczefi pomocy spolecznej i nadal sie uczy, co powoduje, ze jej sytuacje materialna ocenié nalezy jako trudna. Rowniez rodzaj --- STRONA 10 --- roszczenia i szkoda, jak u powodki wystapila, uzasadnia zastosowanie wobec niej wskazanej wyzej instytucji, albowiem te elementy mog}y powodowaé u niej obiektywne przekonanie o slusznosci jej zadania (punkt 3 wyroku). W punktach 4 i 5 wyroku Sad obciazy} strony, stos0w11ie do stopnia w jakim wygra}y sprawe, kosztami sporzadzonej w sprawie opinii bieg}ych, ktore zan1kne}y sie kwota 540,54 z} (k. 106) nakazujac pobranie od pozwanego kwoty 190,81 z} (540,54 z} x 35,30%) , zas od powodki kwoty 349,73 z} (540,54 z} 190,81 z}) na rzecz Skarbu Panstwa.