Wyrok I C 1867/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 sierpnia 2016 r. Sąd Okręgowy we Wrocła

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1867/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 sierpnia 2016 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny w składzie następującym : Przewodniczący SSO Marcin Śmigiel Protokolant Piotr Józwik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2016 r. we Wrocławiu sprawy z powództwa P. M. (1) przeciwko Skarbowi Państwa – Aresztowi Śledczemu we W. o zapłatę i nakazanie I. oddala powództwo; II. nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu stronie pozwanej kosztów procesu. Sygn. akt: I C 1867/14 UZASADNIENIE W pozwie wniesionym do tut. Sądu w dniu 10.12.2013r. powodowie P. M. (1), M. P., Z. K., P. C., W. Ż., A. L., J. J. oraz D. G. domagali się zasądzenia na ich rzecz po 15 000 zł z tytułu zadośćuczynienia za straty moralne poniesione w związku z przebywaniem w Areszcie Śledczym we W. przy ul. (...). Powodowie opisali, że warunki panujące w placówce więziennej stoją w sprzeczności z przysługującymi im prawami obywatelskimi a także nie pozwalają na zachowanie godności. Powodowie opisali, że okna w celach są nieszczelne, co uciążliwe jest szczególnie w porze jesienno -zimowej, cele maja za mały metraż i toalety nie są zabudowane, co znacznie ogranicza zachowanie prywatności. Osadzeni nie mają stałego dostępu do ciepłej wody, a także do radia, telewizji i prasy przez co także dostępu do informacji. Zarzucili również, że strona pozwana nie gwarantuje prawidłowego wyżywienia ani też informacji o normach gramatury żywieniowej. Ich zdaniem porządkowi rozdzielają posiłki według własnego uznania i norm stosując handel wymienny za wyżywienie. Powodowie nie zostali pouczeni o przysłuchujących im prawach a także zapoznani z kodeksami i regulaminami. Dodali, że ogranicza im się dostęp do świetlicy oraz zajęć terapeutycznych i kulturalno-oświatowych. Zgłosili również problemy z opieką medyczną, lekceważenie przez lekarzy problemów zgłaszanych przez osadzonych oraz zakłócenie przez oddziałowych 8 godzinnego snu. Powodowie oświadczyli, że w mocy prawa są wciąż osobami niewinnymi i powinni być godnie traktowani. W piśmie z dnia 04.03.2014r. powód P. M. sprecyzował, że stroną pozwaną jest Skarb Państwa – Dyrektor Aresztu Śledczego we W.. Wyjaśnił także, że oprócz roszczenia z tytułu zadośćuczynienia, żąda przeprosin od strony pozwanej za poniesione straty moralne i bytowe. Strona pozwana ma złożyć oświadczenie, że przyznaje, iż nie zapewniła godnych warunków bytowych podczas pobytu powoda w jej placówce i lekceważyła jego zastrzeżenia zgłaszane w formie pisemnej. --- STRONA 2 --- Zarządzeniem z dnia 22.05.2014r. pozew powodów Z. K., P. C., W. Ż., J. J. oraz D. G. został zwrócony z uwagi na nieuzupełnienie w terminie jego braków formalnych. W dniu 06.03.2015r. strona pozwana Skarb Państwa reprezentowana przez Dyrektora Aresztu Śledczego we W. i zastępowana przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa domagała się oddalenia powództwa w całości oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. W ocenie strony pozwanej roszczenie powoda jest całkowicie bezzasadne i pozbawione podstaw zarówno co do zasady jak i wysokości a samo twierdzenie powoda, że naruszenie dóbr osobistych miało miejsce nie jest dowodem i jako dotyczące istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności powinno być przez niego udowodnione. Strona pozwana zaprzeczyła dalej kategorycznie wszystkim twierdzeniom powoda dodając, że nie przedstawił on żadnych dowodów w niniejszej sprawie i nie dowiódł istnienia przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa. Z ostrożności procesowej strona pozwana podniosła zarzut przedawnienia roszczenia w zakresie w jakim wiązało się ono z warunkami osadzenia w jednostkach penitencjarnych - w tym Areszcie Śledczym we W. - w okresie powyżej 3 lat wstecz od daty wniesienia pozwu. Zgodziła się dalej, że do obowiązków Państwa należy zapewnienie godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, co bezpośrednio wynika z art. 30, art. 40, art. 41 u. 4 i art 47 Konstytucji RP, jak również z art. 10 u. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. a także art. 3 i 8 u. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia 1950 r. ratyfikowanej w 1993 r. Nadrzędna zasadna wynikająca z powołanych aktów wskazuje, że każda osoba pozbawiona wolności winna bowiem być traktowana w sposób humanitarny, z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Znalazła ona także odzwierciedlenie w przepisach Kodeksu karnego wykonawczego z dnia 6 czerwca 1997 r. oraz w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Strona pozwana powołała się w dalszej części na poglądy doktryny związane ze stosowaniem art. 24 k.c. i zarzuciła, że powód nie podjął nawet próby uprawdopodobnienia, czy w ogóle jego dobra osobiste zostały naruszone. Wyjaśniła, że w Areszcie Śledczym we W. powód przebywał w okresie od 25.02.2013r. do 31.01.2014r. (był tymczasowo aresztowany) i w tym okresie warunki sanitarne i higieniczne w celach mieszkalnych były zgodne z powołanymi wyżej przepisami prawa. Powód miał zapewnione odpowiednie warunki bytowe i odpowiednią opiekę medyczną. Dodała, że ze względu na wymiary większości cel, wymurowanie stałego kącika sanitarnego bez gruntownej przebudowy celi nie jest możliwe bez znacznego zmniejszenia powierzchni i zmniejszenia szerokości wejścia. W latach 2012 - 2013 wydano na ten cel 100.682,33 zł. W 2014 roku wykonano zabudowy kolejnych kącików sanitarnych w celach mieszkalnych kontynuując podjęte w ubiegłych latach działania. W 2015 roku przewidziano kolejne 34 cele mieszkalne w skrzydle B, w których zostanie wykonana pełna zabudowa kącików sanitarnych. W miarę posiadanych środków finansowych zabudowa kącików sanitarnych będzie kontynuowana. Pozwana podkreśliła, że całkowity koszt przebudowy kącików wg powyższych kryteriów oszacowano na 2 605 000 zł, przy założeniu, że realizacja nastąpi systemem gospodarczym, nie licząc kosztów zatrudnienia osadzonych. W przypadku zlecenia realizacji przebudowy powyższy koszt oszacowano na kwotę 5 575 000 zł. Odnosząc się do składu posiłków przygotowywanych w Areszcie Śledczym we W., pozwana wskazała, że spełnione są wymagania zawarte w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 2 września 2003 roku w sprawie określenia wartości dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom osadzonym w zakładach karnych i aresztach śledczych, a ich gramatura jest zgodna z Zarządzeniem nr 66/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dn. 6 września 2010 r. Ponadto, w Areszcie Śledczym we W. informacje o składzie jadłospisów na dzień kolejny są przekazywane na każdy z oddziałów mieszkalnych oraz dodatkowo odczytywane w radiowęźle. Jadłospisy dla wszystkich norm oraz diet, układne są w systemie rotacyjnym, tak aby zapewnić możliwie największe urozmaicenie przygotowywanych dań oraz uniknięcie powtórzeń. Strona pozwana zaprzeczyła również, że powód przebywał w warunkach przeludnienia w jednostkach penitencjarnych. Jej zdaniem powód nie wykazał także, by na skutek przebywania w celach doszło do pogorszenia jego stanu zdrowia fizycznego i psychicznego. Podkreśliła, że powód, będąc osadzony w areszcie śledczym, musiał się liczyć z ograniczeniami i dolegliwościami pomimo, że administracja pozwanego podejmowała wszelkie działania, które leżały w jej gestii, by zapewnić odpowiednie warunki odbywania kary. Strona pozwana wskazała także, że w kontekście jej odpowiedzialności odszkodowawczej --- STRONA 3 --- podstawową przesłanką jest bezprawność działania, której ciężar wykazania spoczywa na powodzie. Dla określenia odpowiedzialności odszkodowawczej, obok zdarzenia sprawczego, konieczne jest ustalenie pozostałych przesłanek odpowiedzialności deliktowej jak szkody i związku przyczynowego, które to muszą wystąpić łącznie. Ciężar dowodu istnienia szkody i jej rozmiaru, a także związku przyczynowego między szkodą a zdarzeniem wywołującym szkodę spoczywa na pokrzywdzonym czyli powodzie zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną również w art. 6 k.c. Powód jednak nie dowiódł istnienia w/w przesłanek. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód P. M. (1) przebywał w Areszcie Śledczym we W. w okresie od 25.02.2013 r. do 31.01.2014 r. (do 21.01.2014 r. jako osoba tymczasowo aresztowana). W październiku 2013r. zapadł nieprawomocny wyrok skazujący osadzonego na karę 3 lat pozbawienia wolności. Podczas pobytu powód przebywał na oddziałach (...) oraz (...) i miał zapewnioną minimalną powierzchnię celi mieszkalnej - 3 m2 na osadzonego. W dniu 17.10.2013 r. powód stanął przed komisją penitencjarną, która uwzględniając jego prośbę niestosowania wobec niego Regulaminu Organizacyjno-Porządkowego Wykonywania Kary Pozbawieni Wolności, nadała mu oznaczenie (...) Po uprawomocnieniu się wyroku skazującego na karę 3 lat pozbawienia wolności, powód ponownie stanął przed komisją penitencjarną w dniu 23.01.2014r. Nadano mu wówczas jako osadzonemu grupę i podgrupę klasyfikacyjna (...) W dniu 31.01.2014r. powód został przetransportowany do Zakładu Karnego (...) w S. celem dalszego odbywania kary pozbawienia wolności. Dowód: - notatka W. K. z dnia 4 marca 2015 roku – k. 145-146, - notatka z dnia 05.03.2015R. – K. 152, - decyzja komisji penitencjarnej – k. 147-148, - zeznania powoda P. M. (1) – e protokół z dnia 10.08.2016r. 09:58 – 22:35, Powód P. M. (1), w chwili przyjęcia do jednostki, został zapoznany przez wychowawcę z prawami i obowiązkami oraz z aktualnym porządkiem wewnętrznym. W czasie pobytu powód przebywał w dwuosobowych celach. Cele mieszkalne wyposażone były w drewnianą stolarkę okienną z możliwością jej otwierania. Od zewnątrz zamontowane były kraty koszowe, które umożliwiały swobodne zamykanie lub otwieranie okien. Jeżeli osadzeni zgłaszali usterki, były one na bieżąco i w miarę posiadanych środków usuwane. Każde pomieszczenie mieszkalne podłączone było do sieci c.o. uruchamianej w sezonie grzewczym. Każda cela mieszkalna miała dostęp do zimnej wody. Osadzeni mieli także możliwość posiadania grzałek oraz czajników elektrycznych do ogrzania wody. Cele mieszkalne wyposażone były w standardowy, sprawny technicznie sprzęt kwaterunkowy (łóżka, stoły, taborety). Łóżka, w zależności od woli osadzonych, mogły być ułożone piętrowo lub stać przy ścianach. Łóżka nie posiadały drabinek ani bocznych zabezpieczeń. Osadzeni mogli zgłaszać uwagi odnośnie stanu przydzielonych im przedmiotów (koce, poduszki, materace), które w miarę możliwości były wymieniane lub naprawiane. W celach znajdowały się także kąciki sanitarne. Były one oddzielone od celi mieszkalnej osłoną, której szkielet wykonany jest z kształtowników stalowych z wypełnieniem z płyty paździerzowej oraz zasłonką z materiału zamykającą wejście. --- STRONA 4 --- Osadzeni mieli obowiązek samodzielnie dbać o czystość w pomieszczeniach. Na początku każdego miesiąca otrzymywali środki higieny osobistej oraz inne środki czystości, które w miarę zużycia mogły być uzupełniane. W budynku Aresztu Śledczego we W. regularnie przeprowadzono kontrole sanitarno – epidemiologiczne a także dezynsekcje oraz deratyzacje. Raz w tygodniu osadzonym zapewniono możliwość korzystania z ciepłej kąpieli w łaźni. Kąpiel trwała zazwyczaj około 10 minut. Stanowiska prysznicowe nie były oddzielone zasłonkami. Dowód: - notatka B. O. z dnia 04.03.2015r. – k. 149-152, - notatka R. N. – k. 15, - zeznania świadka P. M. (2) – e protokół z dnia 02.12.2015r. 06:40 – 18:40, - zeznania świadka A. B. – e protokół z dnia 02.12.2015r. 18:43 – 22:20, - zeznania świadka B. O. – e protokół z dnia 05.02.2016r. – 09:51 – 22:18, - zeznania świadka R. N. – e protokół z dnia 05.02.2016r. – 22:52 – 31:21, - zeznania świadka D. S. – e protokół z dnia 23.03.2016r. 04:29 – 20:15, - zeznania świadka T. T. – e protokół z dnia 18.05.2016r. 12:29 – 20:50, - zeznania powoda P. M. (1) – e protokół z dnia 10.08.2016r. 09:58 – 22:35, Osadzeni mieli możliwość korzystania z zasobów bibliotecznych, jednak powód nie był tym zainteresowany. W Areszcie Śledczym wydawano gazetkę więzienną. Ponadto raz w tygodniu, osadzeni mogli korzystać z zajęć organizowanych w świetlicy, która wyposażona była w telewizor, stół do tenisa stołowego oraz stół do piłkarzyków. Zdarzało się, że świetlica była wyłączna z użycia i adaptowana na pomieszczenie mieszkalne dla osadzonych. Osadzeni mogli korzystać z zajęć organizowanych w innych oddziałach, brać udział w konkursach organizowanych przez inne jednostki penitencjarne oraz konkursach organizowanych przez wychowawcę do spraw kulturalno-oświatowych. Podczas spaceru osadzeni mogli korzystać z drążków do wykonywania prostych ćwiczeń fizycznych. Osadzeni mogli korzystać z posług religijnych i kontaktu z kapelanem aresztu. Msze święte w obrządku katolickim odbywały się w soboty i w niedziele. W celu uczestnictwa w nabożeństwach osadzeni zgłaszali chęć uczestnictwa kapłanowi, który wypisywał przepustki. Dowód: - notatka W. K. z dnia 04.03.2015r. – k. 145-146, - notatka B. O. z dnia 04.03.2015r. – k. 149-152, - notatka R. N. – k. 15, - zeznania świadka P. M. (2) – e protokół z dnia 02.12.2015r. 06:40 – 18:40, - zeznania świadka A. B. – e protokół z dnia 02.12.2015r. 18:43 – 22:20, - zeznania świadka B. O. – e protokół z dnia 05.02.2016r. – 09:51 – 22:18, - zeznania świadka R. N. – e protokół z dnia 05.02.2016r. – 22:52 – 31:21, --- STRONA 5 --- - zeznania świadka D. S. – e protokół z dnia 23.03.2016r. 04:29 – 20:15, - zeznania świadka T. T. – e protokół z dnia 18.05.2016r. 12:29 – 20:50, - zeznania powoda P. M. (1) – e protokół z dnia 10.08.2016r. 09:58 – 22:35, Wszyscy skazani otrzymywali 3 posiłki dziennie. Każdy posiłek przed jego wydaniem był kontrolowany przez przedstawicieli służby zdrowia. Informacje o składzie jadłospisów na dzień kolejny były przekazywane na każdy z oddziałów mieszkalnych oraz dodatkowo odczytywane w radiowęźle. Jadłospisy dla wszystkich norm oraz diet, układne były w systemie rotacyjnym, tak aby zapewnić możliwie największe urozmaicenie przygotowywanych dań oraz uniknięcie powtórzeń. Podczas wydawania posiłków osadzeni pracujący w kuchni byli kontrolowani przez funkcjonariuszy pełniących służbę w oddziale. W kuchni Aresztu Śledczego przygotowywano zawsze porcję wzorcową danego posiłku oraz jadłospis wzorcowy z wyszczególnieniem gramatury posiłku. Dowód: - notatka B. O. z dnia 04.03.2015r. – k. 149-152, - zeznania świadka P. M. (2) – e protokół z dnia 02.12.2015r. 06:40 – 18:40, - zeznania świadka A. B. – e protokół z dnia 02.12.2015r. 18:43 – 22:20, - zeznania świadka B. O. – e protokół z dnia 05.02.2016r. – 09:51 – 22:18, - zeznania świadka R. N. – e protokół z dnia 05.02.2016r. – 22:52 – 31:21, - zeznania świadka D. S. – e protokół z dnia 23.03.2016r. 04:29 – 20:15, - zeznania świadka T. T. – e protokół z dnia 18.05.2016r. 12:29 – 19:40, - zeznania powoda P. M. (1) – e protokół z dnia 10.08.2016r. 09:58 – 22:35, Pracownicy służby więziennej pełniący dyżur w porze nocnej mają obowiązek kontrolować w nieregularnych odstępach czasu, nie rzadziej niż co dwie godziny, zachowania osadzonych w celach. W celu należytej realizacji tego obowiązku zapalali światło w poszczególnych celach. Dowód: - notatka R. N. – k. 15, - zeznania świadka P. M. (2) – e protokół z dnia 02.12.2015r. 06:40 – 18:40, - zeznania świadka A. B. – e protokół z dnia 02.12.2015r. 18:43 – 22:20, - zeznania świadka B. O. – e protokół z dnia 05.02.2016r. – 09:51 – 22:18, - zeznania świadka R. N. – e protokół z dnia 05.02.2016r. – 22:52 – 31:21, - zeznania świadka D. S. – e protokół z dnia 23.03.2016r. 04:29 – 20:15, - zeznania świadka T. T. – e protokół z dnia 18.05.2016r. 12:29 – 20:50, - zeznania powoda P. M. (1) – e protokół z dnia 10.08.2016r. 09:58 – 22:35, --- STRONA 6 --- W Areszcie Śledczym we W. osadzeni mają zapewnioną opiekę medyczną. Na każdym oddziale umieszcza się informacje o grafiku przyjęć lekarza (dwa razy w miesiącu). W sytuacjach nagłych pomoc medyczna udzielana jest natychmiastowo. W dniu 17.06.2013 r. powód zgłosił lekarzowi w ambulatorium łzawienie oka prawego oraz fakt noszenia soczewek kontaktowych. Powoda skierowano na konsultację okulistyczną na dzień 23.07.2013 r., jednak z uwagi na konieczność wykonania badań okulistycznych i laryngologicznych osadzonych pracujących, wizytę powoda przełożono na inny termin. W dniu 06.08.2013 r., u powoda przeprowadzono badania okulistyczne, po których nie stwierdzono u niego zaburzeń widzenia ani także konieczności leczenia okulistycznego i korekcji wzroku. Po opuszczeniu Aresztu Śledczego we W. powód wykonał badanie wzroku, które wykazało wadę w zakresie prawego oka. Dowód: - pismo z dnia 08.08.2013r. – k. 267, - pisma powoda adresowane do Dyrektora Aresztu Śledczego we W. – k. 268-269, - dokumentacja medyczna – k. 270, - zaświadczenie z dnia 30.11.2015r. – k. 271 - notatka R. N. – k. 15, - zeznania świadka D. S. – e protokół z dnia 23.03.2016r. 04:29 – 20:15, - zeznania powoda P. M. (1) – e protokół z dnia 10.08.2016r. 09:58 – 22:35, Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie jest uzasadnione. Powód P. M. (1) domagał się zasądzenia na jego rzecz od strony pozwanej Skarbu Państwa reprezentowanego przez Dyrektora Aresztu Śledczego we W. kwoty 15 000 zł z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w związku z odbywaniem w placówce strony pozwanej kary pozbawienia wolności a także przeprosin w formie pisemnej. Strona pozwana wskazywała na konieczność oddalenia powództwa w całości z uwagi na nieudowodnienie przez powoda podnoszonych okoliczności, w tym zaistnienia szkody, jej wysokości a także związku przyczynowo – skutkowego między szkodą a zdarzeniem wywołującym szkodę czy też bezprawności działania funkcjonariuszy strony pozwanej. Odnieść należało się także do podniesionego zarzutu przedawnienia roszczenia powoda. Opisany wyżej stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dołączonych przez strony dokumentów postaci notatek służbowych funkcjonariuszy Aresztu Śledczego we W., skarg powoda i pisma Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia 08.08.2013r. a także zeznań świadków: P. M. (2), A. B., B. O., R. N., D. S. oraz T. T.. Przeprowadzone dowody pozwoliły w pełni ustalić warunki odbywania kary pozbawienia wolności przez powoda, ilość osób przebywających w celach, podejmowane przez służby więzienne działania kulturalno-oświatowe oraz standard udzielanej osadzonym pomocy medycznej. Zeznania świadków Sąd ocenił jako spójne i wiarygodne. Okoliczności o których świadkowie zeznawali wzajemnie się potwierdzały i uzupełniały. Sąd w stanie faktycznym sprawy uwzględnił także okoliczności relacjonowane przez powoda, jednakże tylko w tym zakresie, w jakim znalazły one potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym. Ze względu na stanowisko pozwanej zaprezentowane w odpowiedzi na pozew, w pierwszej kolejności wymagał rozważenia podniesiony w sprawie zarzut przedawnienia roszczeń powoda związanych z jego pobytem w Areszcie Śledczym we W., który miał miejsce w okresie od 25.02.2013r. do 31.01.2014r. W ocenie Sądu, do majątkowego --- STRONA 7 --- roszczenia o zasądzenie zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c. należy stosować terminy przedawnienia przewidziane dla roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym. Kwestię przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym reguluje obecnie w art. 442 1 k.c. Zgodnie z tym przepisem, roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Pozwany złożył pozew dnia 10.12.2013r. zatem o przedawnieniu jego roszczenia z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dób osobistych nie może być mowy. Przechodząc do zgłoszonych przez powoda żądań wskazać należy, że ich podstawę stanowią przepisy art. 23 w zw. z art. 24 w zw. z art. 448 k.c. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Art. 24 k.c. określa z kolei środki ochrony dóbr osobistych, wskazując że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonania naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności aby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, a na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W zakresie żądania zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych cytowany art. 24 k.c. odsyła więc do przepisów o czynach niedozwolonych, w szczególności do art. 448 k.c., w myśl którego w razie naruszenia dobra osobistego Sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, m. in. odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Dodać należy, że podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa stanowi przepis art. 417 k.c., zgodnie z którym za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Podkreślić w tym miejscu należy, że to na powodzie, jako żądającym ochrony dóbr osobistych spoczywał ciężar dowodu, iż dobra te zostały naruszone przez działania pozwanego Skarbu Państwa. Zgodnie bowiem z regułą wynikającą z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Przerzucenie ciężaru dowodu na pozwanego w procesie o ochronę dóbr osobistych, przewidziane w art. 24 k.c. dotyczy tylko bezprawności działania zagrażającego dobrom osobistym lub powodującego ich naruszenie – w razie udowodnienia przez powoda ich faktycznego naruszenia przez wskazane jednostki organizacyjne Skarbu Państwa, pozwany w celu uniknięcia odpowiedzialności musiałby wykazać, że działania powodujące naruszenie były zgodne z prawem. W świetle całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie było podstaw do uwzględnienia roszczeń zgłoszonych przez powoda. Jak się przyjmuje w orzecznictwie osadzenie skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności w przeludnionych celach, przy braku oddzielenia urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia i niezapewnienie wszystkim skazanym osobnego miejsca do spania może stanowić naruszenie dóbr osobistych: godności i prawa do intymności i rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 24 i art. 448 k.c. (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 lutego 2007r., V CSK 431/2006, OSNC 2008/1, poz. 13). Wskazać należy jednak, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dał podstaw do przyjęcia, że podczas pobytu powoda w Areszcie Śledczym we W. gęstość zaludnienia cel mieszkalnych przekraczała dozwolone normy. Przepisy prawa karnego przewidują jako zasadę, że powierzchnia w celi więziennej powinna wynosić nie mniej niż 3 m 2 na jedną osobę (art. 110 § 2 k.k.w.). i taką powierzchnię powodowi zapewniono. Ponadto powód nie udowodnił, aby w czasie odbywania przez niego kary w Areszcie Śledczym we W., naruszono jego konkretne prawa. W trakcie postępowania powód nie wykazał bowiem, że warunki tymczasowego aresztowania czy --- STRONA 8 --- też odbywania kary pozbawienia wolności, nie odpowiadały wymogom przewidzianym w tym zakresie przez przepisy, a w szczególności przez Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17.10.2003r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie potwierdza, iż podstawowe prawa powoda jako osadzonego w były w tychże jednostkach respektowane. Cele, w których przebywał powód były bowiem standardowo wyposażone w sprzęt kwaterunkowy oraz posiadały wydzielony kącik sanitarny, w którym znajdowała się toaleta i sprzęt do utrzymania czystości. Stan sanitarno – techniczny tychże cel był właściwy. Dotyczy to także kwestii wentylacji. Powód przepisowo otrzymywał też niezbędne środki higieny oraz środki czystości. Mógł także korzystać z dostępnych w tychże jednostkach zajęć kulturalno – oświatowych, czy też z biblioteki i miał także dostęp do niezbędnych aktów prawnych oraz telewizji i radia. Pozwana jednostka umożliwiała także realizowanie praktyk religijnych – msze wyznania katolickiego odbywały się w soboty i niedziele. O okolicznościach tych zeznawali świadkowie B. O., R. N. oraz D. S.. Świadkowie spójnie opisali wyposażenie cel mieszkalnych a także zasady korzystania ze świetlicy oraz zasobów bibliotecznych a także okoliczności związane z uczestnictwem w nabożeństwach religijnych. Zdaniem Sądu o nieprawidłowym działaniu biblioteki nie świadczy podnoszona w toku sprawy okoliczność, że książki zamawiane ze zbioru dostarczane były w następnym tygodniu ponieważ w wielu instytucjach w warunkach wolnościowych jest to standardowy czas oczekiwania. Powód mógł również korzystać ze świetlicy wyposażonej w telewizor czy też stół do tenisa stołowego. Powód zarzucał, że nie było dekodera umożliwiającego oglądanie telewizji cyfrowej a także niekompletność sprzętów w świetlicy. Zarzuty powoda wyjadają się być jednak oderwane od panujących w kraju realiów, ponieważ w wielu gospodarstwach domowych rodziny nie dysponują sprzętem umożliwiającym odbiór telewizji cyfrowej. W toku postępowania dowodowego nie potwierdziły się również zarzuty powoda dotyczące nieprawidłowości w wyżywieniu. Zeznania ww. świadków a także notatki sporządzone przez funkcjonariuszy pozwanej jednostki dają podstawy do przyjęcia, że wszelkie normy związane ze zbiorowym żywieniem zostały przez stronę pozwana spełnione. Nie znalazł również potwierdzenia podnoszony przez powoda zarzut ograniczonego dostępu do świadczeń opieki medycznej. Z zeznań świadka D. S. wynikało, że osadzonym udostępniono grafik lekarzy w ambulatorium. Zasadą było także, że w nagłych przypadkach pomoc udzielana była natychmiastowo. Powód został zbadany przez lekarza przy przyjęciu do jednostki a podczas pobytu udzielono mu konsultacji okulistycznej. Lekarze nie zdiagnozowali u niego żadnych schorzeń dlatego też nie było potrzeby organizowania dalszego leczenia czy tez stosowania szkieł korekcyjnych. O nieprawidłowym leczeniu powoda nie świadczy przy tym wynik badania wykonanego przez niego prywatnie w jednym z salonów okulistycznych we W.. Kondycja wzroku powoda mogła się z czasem zmieniać stąd też nie można zarzucać zaniedbań w zakresie opieki medycznej czy też lekceważący stosunek lekarzy. W istocie również w warunkach wolnościowych zdarzają się rozbieżne wyniki badań lekarskich. Brak dowodów na to, że ewentualne nie zdiagnozowanie w placówce penitencjarnej wady wzroku powoda skutkowało dla niego jakimkolwiek uszczerbkiem. W ocenie Sądu powód był otoczony właściwą opieką medyczną, uwzględniającą stan jego zdrowia oraz zgłaszane przez niego dolegliwości. Co więcej w aspekcie czasu oczekiwania opieka ta była nawet lepsza niż w warunkach wolnościowych. Faktem powszechnie znanym jest bowiem to, że pacjenci przebywający na wolności mają bardzo często wyznaczane odległe, nieraz kilkumiesięczne terminy na wizytę, zwłaszcza u lekarzy specjalistów. W tym kontekście relacje powoda nie mogą w żadnym razie świadczyć o złej jakości świadczeń medycznych zapewnianych przez jednostki penitencjarne, w których przebywał bądź też o ograniczaniu skazanym prawa dostępu do nich. Ponadto w sprawie nie został przedstawiony żaden dowód, który wskazywałby na to, że kilkudniowe oczekiwanie przez powoda na pomoc lekarską powodowało zagrożenie jego życia czy pogorszenie się stanu jego zdrowia. Na bezprawne działanie strony pozwanej nie wskazuje także zamontowanie krat koszowych czy też zachowania funkcjonariuszy służby więziennej w porze nocnej. Są to bowiem działania podejmowane zgodnie z § 31 oraz 81 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31.10.2003r. w sprawie sposobów ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej. --- STRONA 9 --- Sąd wziął oczywiście pod uwagę to, że część świadków oraz sam powód wskazywali na pewne niedogodności, jakie musieli znosić odbywający karę pozbawienia wolności. Zdarzały się bowiem nieszczelne okna, kąciki sanitarne oddzielone były cienka ścianką i przysłonięte kotarami, okresowo odbywały się dezynfekcje z powodu robactwa i nie zapewniono stałego dostępu do ciepłej wody. Jednakże w ocenie Sądu w tym kontekście nie sposób pominąć tego, że kara pełni w systemie społecznym funkcję sprawiedliwościową i zmierza do wyrównania swoistej krzywdy, jaką powód wyrządził popełniając przestępstwa. Innymi słowy, to że odbywając karę powód może mieć poczucie pewnego dyskomfortu jest właśnie istotą dolegliwości karnej i funkcją kary, jaka ma u niego wywołać przeświadczenie, że naruszanie ładu społecznego i prawnego zawsze będzie wiązać się z nieuchronną reakcją Państwa stojącego przecież na straży tego ładu. Dopóki zaś stopień tych dolegliwości nie przekracza tego co mieści się w istocie kary i nie osiąga stopnia traktowania nieludzkiego (a tego powód nie wykazał) brak jest zdaniem Sądu podstaw do zasądzenia zadośćuczynienia. Podkreślić należy także, że za obecny stan jednostek penitencjarnych strona pozwana winy nie ponosi. W odpowiedzi na pozew opisano szczegółowo, że ustawicznie prowadzone są prace budowlane, które tylko w zakresie remontu kącików sanitarnych wahają się od 3 do 5 milionów złotych. Dodać także należy, że stan jednostek penitencjarnych to także efekt długoletniego niedoinwestowania przy jednoczesnym wzroście przestępczości i wynikającym stąd zaostrzeniu polityki karnej państwa. Sytuacja niedofinansowania więziennictwa pokrywa się także z niedofinansowaniem w innych w aspektach publicznej działalności państwa i dotyczy osób nienaruszających porządku prawnego. Podobne braki obserwuje się przecież w finasowaniu służby zdrowia, szkolnictwa a także sądownictwa. Sytuacja ta może wynikać z wieloletnich zaszłości determinowanych poprzednimi warunkami ustrojowymi i nadal odczuwanymi skutkami transformacji systemu społeczno – ekonomicznego. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że bezsprzecznie sam fakt osadzenia w warunkach więziennych wiązać musi się z pewną ingerencją w sferę prywatności osadzonych. Sama natura kary pozbawienia wolności, charakteryzuje się ingerencją w przedmiotową sferę praw i wolności. Powód, podobnie jak każdy inny obywatel, popełniając czyn zabroniony i licząc się z możliwością ukarania karą pozbawiania wolności, musi mieć na uwadze, że ograniczeniu ulegnie szereg innych jego praw i wolności. W ocenie Sądu prawo do prywatności jest jednym z tych przywilejów obywatelskich, które w warunkach odbywania kary pozbawienia wolności ulegają ograniczeniu. Mając na uwadze powyższe względy powództwo należało oddalić, o czym Sąd orzekł w punkcie I wyroku. Rozstrzygając w pkt. II wyroku Sąd, uznał, iż zachodzi podstawa do nieobciążania powoda kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej na podstawie art. 102 k.p.c. wobec jego trudnej sytuacji majątkowej oraz osobistej.