Postanowienie I C 1850/18 UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 15 stycznia 2020r. Powód R. R. wnió

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1850/18 UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 15 stycznia 2020r. Powód R. R. wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Rejonowego w O. na swoją rzecz kwoty 163.000 zł z tytułu szkody wyrządzonej poprzez wydanie przez Sąd Rejonowy w O. niezgodnych z prawem orzeczeń: z dnia 22 maja 2014r. (sygn. akt III RNs 400/13), z dnia 24 lutego 2016r. (sygn. akt III RC 271/15) oraz z dnia 12 stycznia 2017r. (sygn. akt III RNc 192/16). Ponadto powód domagał się zasądzenia kosztów procesu. Strona pozwana, Skarb Państwa – Prezes Sądu Rejonowego w O., wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu na rzecz Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, zarzucając, że roszczenie powoda jest bezzasadne. Sąd ustalił następujący stan faktyczny. Postanowieniem z dnia 22 maja 2014r., sygn. akt III RNs 400/13, Sąd Rejonowy w O. zastosował wobec R. R. obowiązek leczenia odwykowego w zakładzie typu stacjonarnego oraz ustanowił nadzór kuratora sadowego nad przebiegiem leczenia odwykowego. Postanowienie to zapadło po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w tym przesłuchaniu powoda i świadka oraz zasięgnięciu opinii biegłych psychiatry i psychologa. Powód nie odwoływał się od tego postanowienia. dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia 22 maja 2014r., k. 40 akt III RNs 400/13; protokół rozprawy z dnia 22 maja 2014r., k. 38-39 akt III RNs 400/13 Powód nie podjął leczenia odwykowego ani nie zaprzestał nadużywania alkoholu. W dniu 9 listopada 2014r. powód, znajdując się w stanie upojenia alkoholowego, doznał urazu głowy, w następstwie czego został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz uznany za całkowicie niezdolnego do pracy. Z uwagi na wniosek kuratora uzasadniony stanem zdrowia powoda wynikającym z wypadku, który uniemożliwiał prowadzenie leczenia odwykowego, Sąd Rejonowy w O. postanowieniem z dnia 12 stycznia 2016r., sygn. akt III RNs 338/15, uchylił obowiązek leczenia odwykowego i nadzór kuratora zastosowany wobec R. R.. dowód: karty czynności nadzoru kuratora w teczce nadzoru, Alk. 45/14 załączonej do akt III RNs 338/15; postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia 12 stycznia 2016r., k. 11 akt III RNs 338/15; protokół rozprawy z dnia 12 stycznia 2016r., k. 10 akt III RNs 338/15 W dniu 9 października 2015r. powód złożył pozew przeciwko swojej córce, K. R., domagając się obniżenia alimentów zasądzonych na jej rzecz z kwoty 350 zł, ustalonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 9 lutego 2009r., sygn. akt XI C 4212/08, do kwoty 150 zł miesięcznie. Sąd po przeprowadzeniu postępowania dowodowego z dokumentów, zeznań świadków i stron, wyrokiem z dnia 24 lutego 2016r., sygn. akt III RC 271/15, oddalił powództwo. Na skutek apelacji powoda, Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 14 czerwca 2016r., sygn. akt XI 1Ca 191/16, uchylił wyrok z dnia 24 lutego 2016r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że obrażenia mózgu, jakich powód doznał w wypadku, uniemożliwiają prowadzenie przez niego samodzielnej obrony w postępowaniu cywilnym, a nie korzystał z pomocy pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2016r. Sąd Rejonowy w O. ustanowił dla powoda pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik powoda zmienił żądanie pozwu na wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego. Na skutek ponownego rozpoznania ww. sprawy, w toku którego zostali przesłuchani świadkowie i strony, Sąd Rejonowy w O. wyrokiem z dnia 12 stycznia 2017r., sygn. akt III RNc 192/16, oddalił powództwo R. R. o wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego powoda względem jego córki K. R. ustalonego wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 9 lutego 2009r., sygn. akt XI C 4212/08. Sąd po rozważeniu w szczególności sytuacji zdrowotnej i materialnej powoda ocenił, że kwota wcześniej zasądzonych --- STRONA 2 --- alimentów jest adekwatna do usprawiedliwionych potrzeb córki powoda oraz jest możliwa do płacenia przez powoda. Powód złożył apelację od tego wyroku. Wyrokiem z dnia 23 maja 2017r., sygn. akt XI 1Ca 129/17, Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił apelację powoda R. R. od wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 12 stycznia 2017r., wskazując, że Sąd pierwszej instancji w pełni prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, dokonał trafnej oceny materiału dowodowego oraz wydał właściwe rozstrzygnięcie. dowód: protokół rozprawy z dnia 15 grudnia 2015r., k. 29-31 akt III RC 271/15; protokół rozprawy z dnia 24 lutego 2016r., k. 41-42 akt III RC 271/15; wyrok Sądu Rejonowego w O. z dnia 15 grudnia 2015r., k. 43 akt III RC 271/15; uzasadnienie wyroku, k. 45-49 akt III RC 271/15; wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2016r., k. 72 akt III RC 271/15; uzasadnienie wyroku, k. 75-78 akt III RC 271/15; postanowienie Sądu Rejonowego w O. (...) z dnia 10 sierpnia 2016r., k. 94 akt III RC 192/16; protokół rozprawy z dnia 20 października 2016r., k. 103-104 akt III RC 192/16; protokół rozprawy z dnia 12 stycznia 2017r., k. 132-133 akt III RC 192/16; wyrok Sądu Rejonowego w O. (...) z dnia 12 stycznia 2017r., k. 134 akt III RC 192/16; uzasadnienie wyroku, k. 137-141 akt III RC 192/16; wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 23 maja 2017r., k. 152 akt III RC 192/16; uzasadnienie wyroku, k. 156-157 akt III RC 192/16 Podstawą ustaleń stanu faktycznego były dokumenty zawarte w aktach spraw sądowych wskazanych przez powoda. Pominięty został dowód z zeznań powoda, gdyż był on nieprzydatny dla wykazania oceny zgodności z prawem wydanych rozstrzygnięć Sądu Rejonowego w O., a także dotyczył okoliczności, które nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy – stanu zdrowia powoda, jego możliwości zarobkowych, szkody powoda z przyczyn podanych poniżej w rozważaniach prawnych. Sąd zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 148 1 § 1 k.p.c., sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna – mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych – że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Stosownie do przepisu art. 1481 § 3 k.p.c., rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne, jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy, chyba że pozwany uznał powództwo. W niniejszej sprawie z uwagi na treść żądania, stanowiska stron i ograniczenie materiału dowodowego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy do dokumentów zawartych w aktach spraw sądowych Sąd uznał, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, mając również przy tym na uwadze, że żadna ze stron nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy. Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez wydanie prawomocnego orzeczenia przewiduje art. 417 § 1 k.c. w zw. z art. 417 1 § 2 k.c. Zgodnie z art. 417 § 1 k.c., za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Przepis art. 417 1 § 2 k.c. stanowi natomiast, że jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Sąd rozpoznający roszczenie odszkodowawcze nie jest uprawniony samodzielnie ustalać niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Tymczasem sprzeczność z prawem wskazanych przez powoda orzeczeń nie została stwierdzona w odrębnym postępowaniu – powód nie wskazał na żaden prejudykat, którego istnienie stanowi przesłankę odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. Wobec powyższego, należy uznać, że powód nie może skutecznie żądać naprawienia szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia na zasadach art. 417 1 k.c., niezależnie od spełnienia pozostałych kumulatywnych przesłanek tej odpowiedzialności. Na marginesie należy wskazać, iż art. 424 1b k.p.c. przewiduje wyjątek od konieczności uzyskania prejudykatu. Przepis ten stanowi, że w wypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można --- STRONA 3 --- domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych. Powyższa regulacja, dotycząca przede wszystkim orzeczeń niekończących postępowania, nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z przepisem art. 424 1 § 1 k.p.c., można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Stosownie natomiast do przepisu art. 424 1 § 2 k.p.c., w wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, można także żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu pierwszej lub drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie wyroku w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych Od wyroku wydanego w sprawie III RNc 192/16 powód wniósł apelację, a od wyroku sądu odwoławczego z dnia 23 maja 2017r. przysługiwała powodowi skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Tak więc dopiero uzyskanie orzeczenia stwierdzającego niezgodność z prawem prawomocnego orzeczenia sądu II instancji uprawniałoby powoda do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym. Natomiast w przypadku orzeczenia wydanego w sprawie III RNs 400/13 powód nie skorzystał z prawa do złożenia apelacji, a więc należy uznać, że nie skorzystał z przysługujących mu środków prawnych, co uniemożliwia przyznanie mu odszkodowania na zasadzie art. 424 1b k.p.c. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 27 sierpnia 2015r., sygn. akt I ACa 185/15). Z uwagi na treść żądań powoda zawartych w pozwie należało ponadto rozważyć, niezależnie od kwestii odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną wydaniem prawomocnego orzeczenia, także odpowiedzialność Skarbu Państwa za ewentualne naruszenie dóbr osobistych powoda, a w razie jego stwierdzenia, kwestię przyznania powodowi zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, na zasadzie art. 448 k.c. Zgodnie z przepisem art. 24 § 1 k.c., ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne; w razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Art. 24 § 2 k.c. stanowi, że jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych. Zgodnie z art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Orzeczenia Sądu Rejonowego w O. wskazane przez powoda na uzasadnienie jego żądań w żaden sposób nie naruszają dóbr osobistych powoda nawet, jeżeli byłoby prawdą, że na skutek orzeczenia wobec powoda obowiązku leczenia odwykowego, nadzoru kuratora sądowego czy braku uchylenia obowiązku alimentacyjnego doszłoby do jakiejkolwiek negatywnej oceny powoda przez jego otoczenie, jak również do pogorszenia sytuacji materialnej powoda. Orzeczenia Sądu Rejonowego, na których powód opiera swoje roszczenia, wynikają z ustawowych regulacji. Orzeczenia takie nie naruszają dóbr osobistych stron postępowania. Przepisy ustawowe upoważniają sąd do dokonania stosownej oceny żądania pozwu w oparciu o zebrany materiał dowodowy i wydania rozstrzygnięcia, które – nawet jeżeli jest niekorzystne dla strony procesu lub uczestnika postępowania nieprocesowego i nakłada na nią obowiązki – nie stanowi naruszenia jej dóbr osobistych i nie jest bezprawne. Powództwo było zatem bezzasadne i podlegało oddaleniu. O kosztach procesu Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 98 § 1 i 3 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Koszty zastępstwa Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej zostały ustalone zgodnie z przepisem art. 32 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2016r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. poz. 2261), stanowiącym, że koszty zastępstwa zasądzone lub przyznane Skarbowi Państwa w sprawie, w której zastępstwo Skarbu Państwa wykonuje Prokuratoria Generalna, przysługują Skarbowi Państwa – Prokuratorii Generalnej oraz przepisem art. 99 k.p.c., zgodnie z którym stronom reprezentowanym przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej zwraca się koszty w wysokości należnej według --- STRONA 4 --- przepisów o wynagrodzeniu adwokata. Wysokość tych kosztów została określona na podstawie § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.). Koszty pomocy prawnej udzielonej powodowi zostały przyznane pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu w wysokości określonej w § 8 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18) powiększonej o podatek VAT, zgodnie z § 4 ust. 3 tego rozporządzenia.