Wyrok I C 185/12 1. oddaia apelacje

--- STRONA 1 --- s n. akt IA Ca 1239112 yg W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 kwietnia 2013 r. Sad Apelacyjny w Warszawie I Wydzial Cywilny w skladzie: Przewodniczacy  Sedzia SA — Jan Szachu+0wicz Sadzia SA  Barbara Trebska /spr./ Sadzia SO del.  Joanna Zaporowska Protokoiant  st. sekr. sad. Katarzyna Foltak po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2013 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powédztwa L. K. przeciwko Skarbowi Pafistwa  Dyrektorowi Zak’radu Karnego w K. 0 zapiata na skutek apelacji powoda od wyroku Sadu Okregowego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2012 r. sygn. akt I C 185/12 1. oddaia apelacje, ' 2. zasadza od L. K. na rzecz Skarbu Pafistwa — Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa kwotg 2.700 (dwa tysiqce siedemset) zl tytuiem zwrotu kosztéw zastgpstwa procesowego w post:gpowaniu apelacyjnym. MSIC Wyr.4 Wyruk Ssgdu odwolawczego s n. akt :A ca 1289112 yg W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 kwietnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA - Jan Szachułowicz Sędzia SA - Barbara Trębska /8pr./ Sędzia SO del. - Joanna Zaporowska Protokoiant - st. sekr. sąd. Katarzyna Foitak po rozpoznaniu w dniu 'li kwietnia 2013 r. W Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa L. K. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego W K. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego W Warszawie z dnia 14 czerwca 2012 r. sygn. akt I C 'i85!i2 1. oddala apelację, ` 2. zasądza od L. K. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. MSIC Wyr.4 Wyrok Sądu odwoławczego --- STRONA 2 --- 2 Sygn. akt iACa 1289/12 Uzasadnienie Pozwem wniesionym w dniu 15 lutego 2012 r. L. K. domagal sia zasadzenia od pozwanego Skarbu Pafistwa reprezentowanego przez Dyrektora Zakiadu Karnego w K. na jego rzecz kwoty4 80.000 zi tytu%em zadoééuczynienia za naruszenie jego praw i débr osobistych w czasie odbywania przez niego kary pozbawienia wolnoéci w Zak+adzie Karnym w K. w okresie od 14 marca 2001 r. do 8 sierpnia 2002 r., gdzie nie dysponowa+ 3 m2 powierzchni. Podnic'>s1 nadto, ze cele by+y przeludnione, nie mialy pomieszczefi sanitarnych odpowiednio oddzielonych od reszty pomieszczeri, co powodowaio skrapowanie i brak jakiejkolwiek intymnoéci. Cela by1a zagrzybiona, okna nieszczelne, oéwietienie by+0 niedostateczne, wystapowal brak ciepiej wody, posiiki by%y zimne.  Pozwany Skarb Pafistwa wnic'>s+ 0 ocidalenie powédztwa W ca+0éci i zasadzenie kosztéw postapowania, podnoszac m.in. zarzut przedawnienia roszczenia. ' Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2012 r. Sad Okregowy w Warszawie oddalii powédztwo i odstapii od obciazenia powoda kosztami procesu. Sad ten na podstawie z%0z0nych dokumentéw, ustali+, ze powéd zostai osadzony w Zaldadzie Karnym w K. w dniu 14 marca 2001 r., a kare pozbawienia wolnoéci w tej jednostce zak0|ficzy1 odbywaé w dniu 8 sierpnia 2002 r_. Sad zwazyi, iz z uwagi na przedawnienie roszczenia dochodzonego pozwem, powédztwo, w ktérym powéd Zelda’: zadoééuozynienia za doznane krzywdy wiazac odpowieldzialnoéé pozwanego z osadzeniem w Zak%adzie Karnym w K. od dnia 14 marca 2001 roku do dnia 8'sierpnia 2001 r., podlega1o oddaieniu. Sad wskazai, iz zgodnie z § 1 art. 442‘ k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrzadzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z up1ywem lat trzech od dnia, w ktérym poszkodowany dowiedzia+ sia 0 szkddzie i 0 osobie obowiazanej do jej naprawieknia. Jednakze termin ten nie moze bye’: d%uzszy niz dziesiqéé lat od dnia, w ktélym nastqpfio zdarzen_ie wywdrujace szkoda. Oznacza to, iz bieg przedawnienia“rozpoczyna sia z dniem, w ktérym poszkodowany 2 Sygn. akt lACa 1289/12 Uzasadnienie Pozwem wniesionym w dniu 15 lutego 2012 r. L. K. domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez Dyrektora Zakładu Karnego w K. na jego rzecz kwoty 80.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego praw i dóbr osobistych w czasie odbywania przez niego kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym W K. w okresie od 14 marca 2001 r. do 8 sierpnia 2002 r., gdzie nie dysponował 3 m2 powierzchni. Podniósł nadto, że cele były przeludnione, nie mialy pomieszczeń sanitarnych odpowiednio oddzielonych od reszty pomieszczeń, co powodowało skrępowanie i brak jakiejkolwiek intymności. Cela była zagrzybiona, okna nieszczelne, oświetlenie było niedostateczne, występował brak ciepłej wody, posiłki były zimne. - Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów postępowania, podnosząc m.in. zarzut przedawnienia roszczenia. " Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo i odstąpił od obciążenia powoda kosztami procesu. Sąd ten na podstawie złożonych dokumentów, ustalił, ze powód został osadzony w Zakładzie Karnym w K. w dniu 14 marca 2001 r., a karę pozbawienia wolności w tej jednostce zakończył odbywać w dniu 8 sierpnia 2002 r_. Sąd zważył, iż z uwagi na przedawnienie roszczenia dochodzonego pozwem, powództwo, w którym powód żądał zadośćuczynienia za doznane krzywdy wiąząc odpowiedzialność pozwanego z osadzeniem w Zakładzie Karnyrn w K. od dnia 14 marca 2001 roku do dnia 8'sierpnia 2001 r., podlegało oddaleniu. Sąd wskazał, iż zgodnie z § 1 art. 442* k.c. roszczenie o naprawienia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie moze być dłuższy niz dziesięć lat od dnia, W którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Oznacza to, iż bieg przedawnienia"rozpoczyna się z dniem, w którym poszkodowany --- STRONA 3 --- 3 dowiedziai sie 0 szkodzie i 0 osobie obowiazanej do jej naprawienia. Przestanka wiadomoéci o szkodzie zostaje speiniona juz w tej chwiii, w ktorej poszkodowany wie 0 istnieniu szkody w ogéie, tzn. gdy ma éwiadomoéé faktu jej powstania. Skoro powod wywodzi swoje roszczenie z tytuiu bezprawnego naruszenia jego dobra osobistego przez naruszenie jego prawa do intymnoéci wskutek nieoddzielenia umywalki E ubikacji od reszty sali oraz osadzenie go w zie oéwietlonej, wilgotnej ceii, bez cieptej wody, czy tez podawanie zimnych posiikéw — to niewatpiiwie musiat 0 swej krzywdzie wiedzieé przez caty okres pobytu w Areszcie Siedczym, a ponadto wiedziai tez kim jest osoba uprawniona i obowiazania do jej naprawienia. Zdaniem Sadu, z cata pewnoécia o catoksztatcie skutkéw zwiazanych z pobytem w zaktadzie karnym, powod wieldziai kofiozac odbywanie kary pozbawienia wolnoéci, co nastapito 8 sierpnia 2001 roku. Liozac trzyietni termin od tej daty, roszczenia powoda uiegiy przedawnieniu w dniu 9 sierpnia 2004 roku. Nie byio — w ocenie Sajdu  zadnych przeszkod,aby przed ta data powod wystapit ze swoimi zadaniami. _ Sad podniosi nadto, iz powodztwo nie zastugiwaio na uwzgiednienie takze z przyczyn merytorycznyoh. Powéd nie wyi<aza% bowiem zadnej z przesianek niezbednych do skonstruowania odpowiedzialnoéoi pozwanego, mimo, iz to na nim zgodnie z przepisem art. 6 k.c. spoczywat ciezar ich udowodnienia, poniewaz to on wywodzi z nich korzystne dla siebie skutki prawne. Przede wszystkim nie wykazai istnienia adekwatnego zwiazku przyczynowoskutkowego miedzy dziataniem pozwanego a szkoda mu wyrzadzona, poiegajacaj na pogorszeniu wzroku oraz stanu zdrowia. Powod nie przedstawii zadnych badafi lekarskich, ani innych dowodow mogacych uprawdopodobnié podane przez niego twierdzenia. Wprawdzie przeludnienie w polskich piacowkach penitencjarnych jest faktem ogélnie znanym to nie oznacza, iz wszystkie ceie mieszkalne byiy przeludnione w Zakiadzie, w ktorym przebywat, a jezeli powéd trafit do takiej celi, ten fakt winien byi zgiosié do Dyrektora pozwanej jednostki, W ktorej to przebywai. Wobeo powyzszego Sad stwierdzit, ze brak jest po stronie pozwanego dziatania bezprawnego, ktore jest czynnjkiem warunkujajcym odpowiedziainoéé odszkodowawcza pozwanego za wyrzqdzenie powodowi krzywdy. Sad nie stracit z pola widzenia uchwaiy Sadu Najwyzszego z dnia 18 pazdziernika 2011 roku, 0 3 dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej_ do jej naprawienia. Przesłanka wiadomości o szkodzie zostaje spelniona już w tej chwili, w której poszkodowany wie o istnieniu szkody W ogóle, tzn. gdy ma świadomość faktu jej powstania. Skoro powód wywodzi swoje roszczenie z tytułu bezprawnego naruszenia jego dobra osobistego przez naruszenie -jego prawa do intymności wskutek nieoddzielenia umywalki i ubikacji od reszty sali oraz osadzenie go w źle oświetlonej, wilgotnej celi, bez ciepłej wody, czy też podawanie zimnych posiłków - to niewątpliwie musiał o swej krzywdzie Wiedzieć przez cały okres pobytu W Areszcie Šiedczym, a ponadto wiedział też kim jest osoba uprawniona i obowiązania do jej naprawienia. Zdaniem Sądu, z całą pewnością ó całokształcie skutków związanych z pobytem w zakładzie karnym, powód wiedział kończąc odbywanie kary pozbawienia Wolności, co nastąpiło 8 sierpnia 2001 roku. Licząc trzyletni termin od tej daty, roszczenia powoda uległy przedawnieniu w dniu 9 sierpnia 2004 roku. Nie było - w ocenie Sądu - żadnych przeszkód,-aby przed tą datą powód wystąpił ze swoimi żądaniami. _ Sąd podniósł nadto, iż powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie takze z przyczyn merytorycznych. Powód nie wykazał bowiem żadnej z przesłanek niezbędnych do skonstruowania odpowiedzialności pozwanego, mimo, iż to na nim zgodnie z przepisem art. 6 k.c. spoczywał ciężar ich udowodnienia, ponieważ to on wywodzi z nich korzystne dla siebie skutki prawne. Przede wszystkim nie wykazał istnienia adekwatnego związku przyczynowo-skutkowego między działaniem pozwanego a szkodą mu wyrządzoną, polegającą na pogorszeniu wzroku oraz stanu zdrowia. Powód nie przedstawił żadnych badań lekarskich, ani innych dowodów mogących uprawdopodobnić podane przez niego twierdzenia. Wprawdzie przeludnienie W polskich placówkach penitencjarnych jest faktem ogólnie znanym to nie oznacza, iż wszystkie cele mieszkalne były przeludnione w Zakładzie, w którym przebywał, a jeżeli powód trafił do takiej celi, ten fakt winien był zgłosić do Dyrektora pozwanej jednostki, W której to przebywał. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że brak jest po stronie pozwanego działania bezprawnego, które jest czynnikiem warunkującym odpowiedzialność odszkodowawczą pozwanego za wyrządzenie powodowi krzywdy. Sąd nie stracił z pola widzenia uchwały Sądu Najwyższego z dnia 18 pażdziernika 2011 roku, o --- STRONA 4 --- 4 . sygn. akt Iii CZP 25/11, jednak w toku postepowania powod nie wykazat zwiazku przyczynowo — skutkowego miedzy wykonywaniem wiadzy publicznej przez pozwanego a szkoda jakiej doznai wskutek zachowania pozwanego. Dodatkowo Sad uznai, Ze domagajac sie zadoséuczynienia powod naduzywa prawa podmiotowego. Zgodnie z trescia art. 5 k.c. nie mozna czynié ze swego prawa uzytku, ktory by byi sprzeczny ze spoieczno  gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami wspétzycia spoiecznego. Takie dziaianie iub zaniechanie uprawnionego nie jest uwazane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. W ocenie Sadu z niezaprzeczonych twierdzefi pozwanego wynika, ze ceie mieszkaine, w ktérych przebywai powod byty wyposazone w sprzet kwaterunkowy oraz urzadzenia sanitarne zgodnie z przepisami rozporzadzenia Mihistra Sprawiedliwoéci z dnia 17 pazdziernika 2003 roku w sprawie warunkow bytowych osob osadzonyoh w zaktadach karnyoh i aresztaoh sledczych (Dz. U. z 2003 roku, Nr 186, poz. 1820), zapewniajac powodowi osobne miejsce do spania i odpowiednie warunki do utrzymania higieny; nadto powod miat zapewniona bezpiatna opieke medyczna, korzystat z kajpieii, miai dostep do zimnej i ciepiej wody, otrzymywat positki o odpowiedniej wartosci odzywczej, mogt korzystaé z zajeé kulturalno — oswiatowyoh. Zatem powod miat iepsze warunki, niz znaczna czesé osob przebywajajcych na wolnosci, ktore respektuja normy spoteczne, w tym normy prawa karnego, a ktore czesto bez swojej winy zyja w stanie niedostatku i ubostwa powodujacych, iz sa ohronioznie niedozywieni, przewiekie chorzy, czesto bez przystowiowego ,,dachu nad gtowa”. Sad podkresiii, ze powéd nie musiai wiasna praca zapraoowaé na zapewniony mu wjednostkach penitencjarnych ,,wikt i opierunek". Kosztyjegopobytu optacito spoieczefistwo poiskie, ktére jest na tle innych spoieczefistw europejskich biedne i zapewne z tego powodu nie zawsze warunki panujace w zaktadach karnych, ale takze w domach pomocy spotecznej, szpitalach, internatach szkolnych, domach dziecka, odpowiadaja oczekiwaniom ich ,,pensjonariuszy“. Bogactwo poszczegolnych spoieczefistw bierze sie z ciezkiej, konstruktywnej pracy jego cztonkow. Zatem takze powod, miat w toku swojego dotychczasowego zycia i ma w dalszym oiagu, wpiyw na budowanie tego bogaotwa, a tym. samym poérednio wpiyw na panujace w/w instytucjach warunki socjaino — bytowe; winien jedynie 4 . sygn. akt lli CZP 25/11, jednak w toku postępowania powód nie wykazał związku przyczynowo - skutkowego między wykonywaniem władzy publicznej przez pozwanego a szkodą jakiej doznał wskutek zachowania pozwanego. Dodatkowo Sąd uznał, że domagając się zadośćuczynienia powód nadużywa prawa podmiotowego. Zgodnie z treścią art. 5 k.c. nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. W ocenie Sądu z niezaprzeczonych twierdzeń pozwanego wynika, że cele mieszkalne, W których przebywał powód były wyposażone w sprzęt kwaterunkowy oraz urządzenia sanitarne zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 pażdziernika 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2003 roku, Nr 186, poz. 1820), zapewniając powodowi osobne miejsce do spania i odpowiednie warunki do utrzymania higieny; nadto powód miał zapewnioną bezpłatną opiekę medyczną, korzystał z kąpieli, miał dostęp do zimnej i ciepłej wody, -otrzymywał posiłki o odpowiedniej wartości odżywczej, mógł korzystać z zajęć kulturalno - oświatowych. Zatem powód miał lepsze warunki, niż znaczna część osób przebywających na wolności, które respektują normy społeczne, wtym normy prawa karnego, a które często bez swojej winy żyją w stanie niedostatku i ubóstwa powodujących, iż są chronicznie niedożywieni, przewlekle chorzy, często bez przysłowiowego „dachu nad głową”. Sąd podkreślił, że powód nie musiał własną pracą zapracować na zapewniony mu wjednostkach penitencjarnych ,,wikt i opierunek". Koszty jegopobytu opłaciło społeczeństwo polskie, które jest na tle innych społeczeństw europejskich biedne i zapewne z tego powodu nie zawsze warunki panujące w zakładach karnych, ale także w domach pomocy społecznej, szpitalach, internatach szkolnych, domach dziecka, odpowiadają oczekiwaniom ich ,,pensjonariuszy". Bogactwo poszczególnych społeczeństw bierze się z ciężkiej, konstruktywnej pracy jego członków. Zatem takze powód, miał W toku swojego dotychczasowego życia i ma w dalszym ciągu, wpływ na budowanie tego bogactwa, a tym samym pośrednio wpływ na panujące w/w instytucjach Warunki socjalno - bytowe; winien jedynie --- STRONA 5 --- 5 wyrzec sie podejmowania dziatafi koiidujacych z prawem i‘ podjaé prace, a jeéli stan zcirowia mu na to nie pozwala, moze wpiynaé konstruktywnie na los innyoh osob potrzebujacych pomocy  angazujac sie w dziaiainosé oparta o woiontariat. Zwazywszy na dotychczasowa postawe zyoiowa reprezentowana przez powoda oraz reaiia spoieczno  ekonomiczne, ktore powoduja, iz z braku odpowiednich érodkow finansowych, reainym w daiszym ciagu probiernem w naszym kraju sa  niedozywione dzieci, renciéci zyjacy na granicy biotogicznej egzystenoji, chorzy, w tym chore dzieci, ktorym odmawia sie z braku pieniedzy w tzw. ,,systemie siuzby zdrowia" zastosowania kuracji ratujacych zycie, czy choéby zycie to przediuzajacych iub ozyniacych bardziej znosnym — Sad uznat zadanie powoda za sprzeozne z zasadami wspéizycia spoiecznego i takze z tego wzgiedu podlegajace oddaleniu. _ W apelacji od powyzszego wyroku powod zarzucit naruszenie: . 1/ art. 214 k.p.c. przez niedoprowadzenie powoda z Aresztu na rozprawe w dniu 14 ozerwca 2012 r., pomimo tego, ze byt on uprawniony do udziatu w posiedzeniu, _ 2! art. 228 § 1 i 2 |<.p.o. przez pominiecie, ze fakty_ powszeohnie znane nie wymagaja dowodu, a na fakty znane sadowi urzedowo winna zostaé zwrocona uwaga, 3/ art. 233 § 1 k.p.c. przez naruszenie swobodnej oceny dowodow z uwagi na ich sprzeoznosé: z istota ustalefi Sadu i treécia zgromadzonego w sprawie materiatu, 4! art. 299 k.p.c. ‘przez nieprzesiuchanie stron w postepowaniu przed Sadem, 5/ art. 473 k.p.c. przez nieprzesiuchanie w sprawie zadnych swiadkow, a z uwagi na nieposiadanie przez powoda peinomocnika, Sad byi zobiigowany do poinformowania powoda o moziiwoéci inicjatywy dowodowej, 6/ art. 24 k.c. przez uznanie, ze umieszczenie powoda w przeiudnionej ceii nie naruszaio jego dobr osobistych, 71 art. 4421 § 1 k.c. przez uznanie przedawnienia roszczefi, 8/ ad.» 448 k.c. przez przyjecie, ze powodowi riie mozna przyznaf: zadoééuczynienia za doznana krzywde, poniewaz nie naruszono jego dobr osobistych; 1 ' ' S wyrzec się podejmowania działań kolidujących z prawem i' podjąć pracę, a jeśli stan zdrowia mu na to nie pozwala, może wpłynąć konstruktywnie na los innych osób potrzebujących pomocy - angażując się w działainość opartą o wolontariat. Zważywszy na dotychczasową postawę życiową reprezentowaną przez powoda oraz realia społeczno - ekonomiczne, które powodują, iż z braku odpowiednich środków finansowych, realnym w dalszym ciągu problemem w naszym kraju są - niedożywione dzieci, renciści żyjący na granicy biologicznej egzystencji, chorzy, w tym chore dzieci, którym odmawia się z braku pieniędzy w tzw. „systemie służby zdrowia" zastosowania kuracji ratujących życie, czy choćby życie to przedłużających lub czyniących bardziej znośnym - Sąd uznał żądanie powoda za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i także z tego względu podlegające oddaleniu. _ W apelacji od powyższego wyroku powód zarzucił naruszenie: _ 1/ art. 214 k.p.c. przez niedoprowadzenie powoda z Aresztu na rozprawę w dniu 14 czerwca 2012 r., pomimo tego, że był on uprawniony do udziału w posiedzeniu, _ 2! art. 228 § 1 i 2 k.p.c. przez pominięcie, że fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu, a na fakty znane sądowi urzędowo winna zostać zwrócona uwaga, 3/ art. 233 § 1 k.p.c. przez naruszenie swobodnej oceny dowodów z uwagi na ich sprzeczność z istotą ustaleń Sądu i treścią zgromadzonego w sprawie materiału, 4/ art. 299 k.p.c. przez nieprzesłuchanie stron w postępowaniu przed Sądem, 5/ art. 473 k.p.c. przez nieprzesłuchanie w sprawie żadnych świadków, a z uwagi na nieposiadanie przez powoda pełnomocnika, Sąd był zobligowany do poinformowania powoda o możliwości inicjatywy dowodowej, 6/ art. 24 k.c. przez uznanie, że umieszczenie powoda w przeludnionej ceii nie naruszało jego dóbr osobistych, 71 art. 4421 § 1 k.c. przez uznanie przedawnienia roszczeń, 8/ art» 448 k.c. przez przyjęcie, że powodowi nie można przyznać zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, ponieważ nie naruszono jego dóbr osobistych; 1 " ' --- STRONA 6 --- 6 W konkiuzji wniési powod o uchylenie zaskarzonego wyroku i zasadzenie na rzeoz skarzacego zadoééuczynienia w kwocie 80.000 zi. Pozwany wniosi o oddaienie apelacji i zasadzenie kosztow postepowania. Sad Apeiacyjny zwazyt, co nastepuje. " Apeiacja okazaia sie niezasadna i podiegaia oddaleniu. Sad Apeiacyjny podzieia ustalenia Sadu pieiwszej instancji stanowiace podstawe faktyczna rozstrzygniecia i przyjmuje je za wtasne. Zarzuty procesowe skargi apeiacyjnej sa nietrafne. Pierwszy z nich dotyczaoy naruszenia art. 214 k.p.c., wiaze skarzacy z faktem, ze nie zostai doprowadzony na rozprawe wyznaczona na dzierfi 14 czerwoa 2012 r. Powoiany przepis stanowi o obowiazku odroczenia przez sad rozprawy, gdy stwierdzi on nieprawidiowoéé w doreczeniu wezwania,' albo jezeii nieobecnosé strony wywotana jest nadzwyczajnym wydarzeniem lub inna znana sadowi przeszkoda, ktorej nie mozna przezwyciezyé. Wydaje sie, ze jako taka przeszkode w uczestniozeniu w rozprawie traktuje powod swoj pobyt w Areszcie Sledczym uniemozliwiajacy stawiennictwo w sadzie bez stosownego nakazu doprowadzenia, ktora to okoiicznoéé byia Sadowi Okregowemu znana. Nie ma jednak racji skarzaoy, iz ta jego sytuacja faktyozna, nieuwzgledniona jego zdaniem przez Sad pierwszej instancji, narusza powyzszy przepis. ljotyczy on bowiem nadzwyczajnych zdarzefi zewnetrznych (katastrofy, kleski Zywiotowe, akty zbrojne, zamach terrorystyczne, itp.), ktore wykazuja ceohy przemoznosci wobeo kazdego podmiotu i maja charakter przejsciowy iub tez przeszkody, ktorej nie mozna przezwyciezyéz, a wiec zdarzenia nagtego (np. spézniony odjazd pociagu iub autobusu, choroba, koniecznosé uczestniczenia w innych obowiazkowych zajeciach, pogrzeb, itp.), tj. takich, ktoryoh nie mozna byto wczesniej przewidzieo i powiadomié 0 nich sad, aby je uwzglednii przy wyznaczaniu terminu rozprawy. Chodzi zatem z reguiy o przeszkody uniemoziiwiajace stawiennictwo w sadzie, ktére zaistniaiy juz po otrzymaniu powiadomienia o terminie rozprawy. W rozpoznawanej sprawie sytuaoja taka nie miaia miejsca. Wiadomym bowiem byto, ze powod juz wnoszac niniejszy pozew przebywat w Areszcie Sledczym, a zatem oczywistym byio, ze bez doprowadzenia go na"rozprawe, jego udziai w niej nie bedzie mozliwy. W 6 W konkluzji wniósł powód 0 uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie na rzecz skarżącego zadośćuczynienia w kwocie 80.000 zł. Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. ' Apelacja okazała się niezasadna i podlegała oddaleniu. Sąd Apelacyjny podziela ustalenia Sądu pien/vszej instancji stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia i przyjmuje je za własne. Zarzuty procesowe skargi apelacyjnej są níetrafne. Pierwszy z nich dotyczący naruszenia art. 214 k.p.c., wiąże skarżący z faktem, że nie został doprowadzony na rozprawę wyznaczoną na dzień 14 czerwca 2012 r. Powołany przepis stanowi o obowiązku odroczenie przez sąd rozprawy, gdy stwierdzi on nieprawidłowość w doręczeniu wezwania' albo jeżeli nieobecność strony wywołana jest nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Wydaje się, że jako taką przeszkodę w uczestniczeniu w rozprawie traktuje powód swój pobyt w Areszcie Śledczym uniemożliwiający stawiennictwo w sądzie bez stosownego nakazu doprowadzenia, która to okoliczność była Sądowi Okręgowemu znana. Nie ma jednak racji skarżący, iż ta jego sytuacja faktyczna, nieuwzględniona jego zdaniem przez Sąd pierwszej instancji, narusza powyższy przepis. Dotyczy on bowiem nadzwyczajnych zdarzeń zewnętrznych (katastrofy, klęski zywiołowe, akty zbrojne, zamach terrorystyczne, itp.), które wykazują cechy przemożności wobec każdego podmiotu i mają charakter przejściowy lub też przeszkody, której nie można przezwyciężyć, a więc zdarzenia nagłego (np. spóżniony odjazd pociągu lub autobusu, choroba, konieczność uczestniczenia W innych obowiązkowych zajęciach, pogrzeb, itp.), tj. takich, których nie można było wcześniej przewidzieć i powiadomić o nich sąd, aby je uwzględnił przy wyznaczaniu terminu rozprawy. Chodzi zatem z reguły o przeszkody uniemożliwiające stawiennictwo W sądzie, które zaistniały już po otrzymaniu powiadomienia o terminie rozprawy. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Wiadomym bowiem było, że powód już wnosząc niniejszy pozew przebywał w Areszcie Śledczym, a zatem oczywistym było, że bez doprowadzenia go narozprawę, jego udział W niej nie będzie możliwy. W --- STRONA 7 --- 7 prooesie cywilnym osobisty udziat strony nie jest obligatoiyjny (art. 211 k.p.c.). Sad moze zarzadzié stawienie sie strony osoioiscie (wydaf: nakaz o ' jej doprowadzeniu w przypadku pozbawienia wolnosci), w celu dokiadniejszego wyjasnienia stanu sprawy (art. 216 k.p.c., art. 208 § 1 pkt 1 k.p.c.). aibo celem przeprowadzenia dowodu z przesiuchania stron (art. 299 § 1 k.p.c.). W niniejszej sprawie Zadna z tych sytuacji nie zaistniata. Zadna ze stron nie zgiosiia wniosku 0 dopuszczenie dowodu z przesiuchania stron, a Sad pierwszej instancji zasadnie nie dopatrzyt sie potrzeby przeprowadzenia takiego dowodu z urzedu. Nie uzasadnit jej bowiem fakt przebywania przez skarzacego w areszcie sledczym. Podniesé nalezy, powéd nietylko w pozwie, ale i po otrzymaniu odpowiedzi na pozew, w ktorej pozwany zarzucat brak dowodow na okoiicznosoi majace uzasadniaé twierdzenia pozwu, nie zgiosit zadnych dowodow, w tym dowodu z jego zeznafi. Z tej przyczyny takze zarzut naruszenia arc. 299 k.p.c. jest chybiony. W okoiicznosciach rozpoznawanej sprawy brak tez podstaw, aby obowiazkiem inicjatywy dowodowej w tym zakresie oboiazaé Sad pieiwszej instancji na podstawie art. 232 zd. 2 k.p.c. Naruszenia zasady w przepisie tym wyrazonej skarzacy nie zarzuca. _ Swe roszozenie opart on na  w jego “ocenie  faktaoh powszeohnie znanych, gdy chodzi o warunki odbywania w Poisce kary pozbawienia wolnosoi, a mimo podniesienia w odpowiedzi na pozew zarzutu przedawnienia roszozenia, powod nie podniost Zadnych argumentow, ktore zarzut ten mogly czynié bezzasadnym z powodu okoiicznosci, ktore wymagaty ustalenia na podstawie jego zeznafi. _ Tak wiec doprowadzenie powoda na rozprawe, czy tez przeprowadzenie z urzedu dowodu zjego zeznafi nie byto celowe. Nie naruszyt tez Sad pielwszej instancji przepisu art. 228 § 1 i 2 k.p.c., zgodnie z ktorym nie wymagaja dowodu fakty powszeohnie znane oraz fakty znane sadowi z urzedu. Skarzacy nie precyzuje, ktére to z faktow powszechnie znanych, a majacych istotne znaozenie dla rozstrzygniecia sprawy winien Sad Okregowy uwzgiednié, czy tez zwrocié uwage na takie fakty znane mu z urzedu. Z motywow apelacji mozna jedynie wywiezé, iz faktami takimi sa w ocenie skarzacego zie warunki iokalowe, sanitarne i inne w jakich skazani odbywaja w Polsce kare pozbawienia wolnosci. Fakty te, sa zdaniem powoda, znane takze 7 procesie cywilnym osobisty udział strony nie jest obligatoryjny (art. 211 k.p.c.). Sąd może zarządzić stawianie się strony osobiście (wydać nakaz o ` jej doprowadzeniu W przypadku pozbawienia wolności), w celu dokładniejszego wyjaśnienia stanu sprawy (art. 216 k.p.c., art. 208 § 1 pkt 1 k.p.c.), albo celem przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron (art. 299 § 1 k.p.c.). W niniejszej sprawie żadna z tych sytuacji nie zaistniała. Żadna ze stron nie zgłosiła wniosku 0 dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron, a Sąd pierwszej instancji zasadnie nie dopatrzył się potrzeby przeprowadzenia takiego dowodu z urzędu. Nie uzasadnił jej bowiem fakt przebywania przez skarżącego W areszcie śledczym. Podnieść należy, powód nietylko W pozwie, ale i po otrzymaniu odpowiedzi na pozew, w której pozwany zarzucał brak dowodów na okoliczności mające uzasadniać twierdzenia pozwu, nie zgłosił żadnych dowodów, w tym dowodu z jego zeznań. Z tej przyczyny także zarzut naruszenia art. 299 k.p.c. jest chybiony. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak też podstaw, aby obowiązkiem inicjatywy dowodowej w tym zakresie obciążać Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 232 zd. 2 k.p.c. Naruszenia zasady w przepisie tym wyrażonej skarżący nie zarzuca. _ Swe roszczenie oparł on na - W jego 'ocenie - faktach powszechnie znanych, gdy chodzi o warunki odbywania w Polsce kary pozbawienia wolności, a mimo podniesienia W odpowiedzi na pozew zarzutu przedawnienia roszczenia, powód nie podniósł żadnych argumentów, które zarzut ten mogly czynić bezzasadnym z powodu okoliczności, które wymagały ustalenia na podstawie jego zeznań. _ Tak więc doprowadzenie powoda na rozprawę, czy też przeprowadzenie z urzędu dowodu zjego zeznań nie było celowe. Nie naruszył też Sąd pierwszej instancji przepisu art. 228 § 1 i 2 k.p.c., zgodnie z którym nie wymagają dowodu fakty powszechnie znane oraz fakty znane sądowi z urzędu. Skarżący nie precyzuje, które to z faktów powszechnie znanych, a mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy winien Sąd Okręgowy uwzględnić, czy też zwrócić uwagę na takie fakty znane mu z urzędu. Z motywów apelacji można .jedynie wyvvieźć, iż faktami takimi są w ocenie skarżącego złe warunki lokalowe, sanitarne i inne W jakich skazani odbywają w Polsce karę pozbawienia wolności. Fakty te, są zdaniem powoda, znane także --- STRONA 8 --- 8 Sadowi z urzedu. Stanowisko skarzacego nie jest trafne. Za fakt powszeohnie znany, czy tez znany Sadowi z urzedu (z raoji rozpoznawania podobnyoh do niniejszej spraw) mozna uznaé jedynie to, ze zdarzaiy sie przypadki, gdy w czasie odbywania kary pozbawienia woinosci skazani nie mieii zapewnionych przepisami warunkow lokalowych i sanitarnych. Nie oznacza to jednak, ze sytuacja taka wystepowaia zawsze, we wszystkich zaktadach karnych czy aresztach sledozyoh i ze dotyczyla wszystkich skazanych. W kazdym bowiem przypadku, gdy skazany twierdzi, ze warunki w jakich odbywat kare pozbawienia wolnosci naruszaty jego dobra osobiste, winien udowodnié, nie tylko to w jakim zakiadzie i w jakim okresie odbywat kare, ale takze to, w jakiej czy jakich oeiach przebywat, jaka byia ich wieikosé, wyposazenie, warunki sanitarne, oswietleniowe, itp. Brak jest bowiem podstaw do twierdzenia, ze w Zaktadzie Karnym w K. w okresie od 14 marca 2001 r. do 8 sierpnia 2002 r. , a wiec w czasie i miejscu, gdzie powod odbywai kare pozbawienia wolnosoi, powszechnie byio wiadomym, czy tez winno byé znane orzekajacemu sadowi z urzedu, ze powierzchnia celi w jakiej powod przebywat nie zapewniata 3 m2 na jednego skazanego, ze pomieszczenia sanitarne nie byiy oddzieione od ozesoi rnieszkalnej, ze ceia byia zagrzybiona i niedostatecznie oswietiona, okno w niej nieszczeine, brak byto ciepiej wody, a positki byiy zimne. Te okolicznosci wymagaiy dowodzenia z inicjatywy powoda, tym bardziej, ze pozwany im zaprzeozyt i jak to ustalii Sad pieiwszej instancji ( czego skarzacy nie kwestionuje), wykazat, ze cele mieszkalne, w ktorych przebywat powod byiy wyposazone w sprzet kwaterunkowy oraz uprzedzenia sanitarne zgodnie z przepisami rozporzadzeni Ministra Sprawiedliwosci z dnia 17 pazdziernika 2003 r. w sprawie warunkow bytowych osob osadzonych w zaktadach karnych i aresztach sledczyoh, zapewniajac powodowi osobne miejsce do spania i odpowiednie warunki do utrzymania higieny, a nadto miat zapewniona opieke medyczna, miat dostep do zimnej i cieptej wody, otrzymywai posiiki o odpowiedniej wartoéci odzywczej, mégt korzystaé z zajeé kulturaino — oswiatowyoh. A Reasumujac, w okoiicznosciach niniejszej sprawy nie byto podstaw do uznania, iz opisane przez powoda w pozwie warunki odbywania kary 8 Sądowi z urzędu. Stanowisko skarżącego nie jest trafne. Za fakt powszechnie znany, czy też znany Sądowi z urzędu (z racji rozpoznawania podobnych do niniejszej spraw) można uznać jedynie to, że zdarzały się przypadki, gdy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności skazani nie mieli zapewnionych przepisami warunków lokalowych i sanitarnych. Nie oznacza to jednak, że sytuacja taka występowała zawsze, we wszystkich zakładach karnych czy aresztach śledczych i że dotyczyła wszystkich skazanych. W każdym bowiem przypadku, gdy skazany twierdzi, że warunki W jakich odbywał karę pozbawienia wolności naruszały jego dobra osobiste, winien udowodnić, nie tylko to w jakim zakładzie i w jakim okresie odbywał karę, ale także to, w jakiej czy jakich celach przebywał, jaka była ich wielkość, wyposażenie, warunki sanitarne, oświetleniowe, itp. Brak jest bowiem podstaw do twierdzenia, że w Zakładzie Karnym w K. w okresie od 14 marca 2001 r. do 8 sierpnia 2002 r. , a więc w czasie i miejscu, gdzie powód odbywał karę pozbawienia wolności, powszechnie było wiadomym, czy też winno być znane orzekającemu sądowi z urzędu, że powierzchnia celi w jakiej powód przebywał nie zapewniała 3 m2 na jednego skazanego, że pomieszczenia sanitarne nie były oddziełone od części mieszkalnej, że cela była zagrzybiona i niedostatecznie oświetlona, okno w niej nieszczelne, brak było ciepłej wody, a posiłki były zimne. Te okoliczności wymagały dowodzenia z inicjatywy powoda, tym bardziej, że pozwany im zaprzeczył i jak to ustalił Sąd pierwszej instancji ( czego skarżący nie kwestionuje), wykazał, że cele mieszkalne, w których przebywał powód były wyposażone W sprzęt kwaterunkowy oraz uprzedzenia sanitarne zgodnie z przepisami rozporządzeni Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 pażdziernika 2003 r. W sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, zapewniając powodowi osobne miejsce do spania i odpowiednie warunki do utrzymania higieny, a nadto miał zapewnioną opiekę medyczną, miał dostęp do zimnej i ciepłej wody, otrzymywał posiłki o odpowiedniej wartości odżywczej, mógł korzystać z zajęć kulturalno - oświatowych. ~ Reasumując, w okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do uznania, iż opisane przez powoda W pozwie warunki odbywania kary --- STRONA 9 --- 9 pozbawienia wolnosoi nalezaiy do faktow powszechnie znanych, czy tez znanyoh Sadowi z urzedu. Podnoszac zarzut naruszenia alt. 233 § 1 k.p.c., a wiec wadiiwej ooeny dowodow, skarzacy nie wskazai, ktéry to z przeprowadzonyoh dowodow Sad pierwszej instancji ocenii sprzeoznie z zasadami swobodnej oceny dowodow wyrazonej w tym przepisie. Prawidtowe zas postawienie takiego zarzutu wymaga wskazania konkretnego dowodu przeprowadzonego w sprawie. ktorego zarzut ten dotyczy i podania w czym skarzacy upatruje wadliwa jego ocene. Wobec braku sprecyzowania w apelacji w powyzszy sposob zarzutu naruszenia zasady swobodnej oceny dowodow, zarzut ten uznaé nalezato za bezzasadny. Nie wskazat tez skarzacy, ktore z ustaiefi poczynionych przez Sad Okregowy pozostaja w sprzeoznosci z trescia zgromadzonego w sprawie materiaiu dowodowego, nie podajac tez, z ktoiymi to przeprowadzonymi dowodami zarzut ten pozostaje w zwiazku. Nietrafny jest takze kolejny zarzut prooesowy, a mianowioie naruszenia art. 473 k.p.c., ktorego skarzaoy upatruje w nieprzesiuchaniu zadnych swiadkow i niepoinformowania powoda 0 mozliwosoi inicjatywydowodowej. Po pierwsze, wskazaé: trzeba, iz powoiany w apelacji przepis nie mogt mieé zastosowania w sprawie niniejszej, gdyz dotyozy on jedynie postepowania odrebnego w sprawaoh z zakresu prawa pracy i ubezpieczefi spoiecznyoh, a takiego chrakteru nie ma rozpoznawana sprawa. Po drugie, Sad pierwszej instanoji nie przestuchat zadnych swiadkow, gdyz strony nie zgiosiiy wnioskow dowodowych w tym zakresie, a nie byio podstaw do oczekiwania, iz Sad z urzedu winien ustalao krag osob, ktore w sprawie niniejszej moglyby zeznawaé na okoiioznosoi istotne dla rozstrzygniecia (an. 227 k.p.c.). Po trzecie, w procesie cywiinym, ktoiy ma charakter kontradyktoryjny rzecza sadu nie jest instruowanie strony co do sposobu przedstawienia i dowodzenia swoich raoji ani wskazywania okoiicznosoi wymagajacych dowodu. W ocenie Sadu Apeiacyjnego takze jzarzuty apelacji naruszenia prawa materiainego okazaiy sie chybione. Sad" pien/vszej instancji zasadnie uznat, ze roszozenie powoda, w swietle art. 4421 § 1 k.c., jest przedawnione. Za prawjdiowe nalezato uznao przyjecie przez ten Sad, iz o naruszeniu dobr 9 pozbawienia wolności należały do faktów powszechnie znanych, czy też znanych Sądowi z urzędu. Podnosząc zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., a więc wadiiwej oceny dowodów,- skarżący nie wskazał, który to z przeprowadzonych dowodów Sąd pierwszej instancji ocenił sprzecznie z zasadami swobodnej oceny dowodów wyrażonej wtym przepisie. Prawidłowe zaś postawienie takiego zarzutu wymaga wskazania konkretnego dowodu przeprowadzonego w sprawie. którego zarzut ten dotyczy i podania W czym skarżący upatruje wadliwą jego ocenę. Wobec braku sprecyzowania w apelacji W powyższy sposób zarzutu naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, zarzut ten uznać należało za bezzasadny. Nie wskazał też skarżący, które z ustaleń poczynionych przez Sąd Okręgowy pozostają w sprzeczności z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie podając też, z którymi to przeprowadzonymi dowodami zarzut ten pozostaje w związku. Nietrafny jest także kolejny zarzut procesowy, a mianowicie naruszenia art. 473 k.p.c., którego skarżący- upatruje w nieprzesłuchaniu żadnych świadków i niepoinformowania powoda o możliwości inicjatywy__dowodowej. Po pierwsze, wskazać trzeba, iż powołany w apelacji przepis nie mógł mieć zastosowania w sprawie niniejszej, gdyż dotyczy on jedynie postępowania odrębnego w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, a takiego chrakteru nie ma rozpoznawana sprawa. Po drugie, Sąd pierwszej instancji nie przesłuchał żadnych świadków, gdyż strony nie zgłosiły wniosków dowodowych w tym zakresie, a nie było podstaw do oczekiwania, iż Sąd z urzędu winien ustalać krąg osób, które W sprawie niniejszej mogłyby zeznawać na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia (art. 227 k.p.c.). Po trzecie, w procesie cywilnym, który ma charakter kontradyktoryjny rzeczą sądu nie jest instruowanie strony co do sposobu przedstawienia i dowodzenia swoich racji ani wskazywania okoliczności wymagających dowodu. W ocenie Sądu Apelacyjnego także ,zarzuty apelacji naruszenia prawa materialnego okazały się chybione. Sąd" pien/vszej instancji zasadnie uznał, że roszczenie powoda, w świetle art. 4421 § 1 k.c., jest przedawnione. Za praw_idłowe należało uznać przyjęcie przez ten Sąd, iż o naruszeniu dóbr --- STRONA 10 --- 10 osobistych i krzywdzie z tym zwiazanej oraz osobach za to odpowiedzialnych dowiedziat sie powod w dacie zarzucanego naruszenia débr, oo powoduje, ze jego roszczenie uiegio z mocy tego przepisu przedawnieniu. Argumenty, ktore zdaniem skarzacego winny skutkowaé nieuwzgiednieniem zarzutu przedawnienia sa biedne. Podnosi on mianowicie, iz dopiero po przeczytaniu w ,,(...)” z dnia (...) pazdziernika 2011 r. artykutu E. S. pt. ,,(...)" dowiedziat sie, ze doszio do naruszenia jego débr osobistych i ma prawo do domagaé sie zadoééuczynienia. Wczesniej z uwagi na swoiste przyzvvyczajenie do ztego traktowania przez pozwanego i sukcesywne ksztattowanie przez pozwanego u powoda przekonania, ze ponizajace traktowanie jest normainym aspektem odbywania kaiy pozbawienia wolnoéci, nie uswiadamiat sobie naruszenia dobr osobistych. Argumentaoja ta nie jest przekonywujaca i nie moze skutkowao uznaniem, ze Sad pierwszej instanoji naruszyt przepis art. 4421 § 1 k.c. Nie sposob daé wiare twierdzeniolm apelacji, nie potwierdzonym zadnymi dowodami, ze powod przebywajacy w zakiadzie karnym w iataoh 2001 — 2002 dopiero z altykutu prasowego z 2011 roku uzyskat swiadomoéé, ze w czasie pobytu w Zakiadzie Karnym w K. jego dobra osobiste byiy naruszane. Wskazaé trzeba, iz kwestia daty uéwiadomienia pokrzywdzenia ma z uwagi na norme art. 4421 § 1 k.c. znaozenie dla ustalenia biegu terminu przedawnienia. O ,,dowiedzeniu sie o szkodzie" w rozumieniu tego przepisu mozna mowié wtedy, gdy poszkodowany ,,zdaje sobie sprawe z ujemnych nastepstw zdarzenia wskazujacych na fakt powstania szkody", inaczej rzecz ujmujac, gdy ma ,,swiadomosc': doznanej szkody" (por. wyrok Saduv Najwyzszego z dnia 21 pazdziernika 2011, IV CSK 46/11, Lex nr 1084557). W przypadku, gdy zdarzeniem szkodzacym, a wiasciwie krzywdzacym jest osadzenie osoby w przeludnionej oeli, bez zapewnienia jej naiezytych warunkow bytowych, sanitarnych, medycznych czy kuituralnych, ujemne nastepstwa tegoz zdarzenia (naruszenia dobr osobistych) takie jak poozucie ponizenia, upokorzenia, cierpienia, sa odczuwane w dacie zaistnienia tych zdarzefi, a nie dziesieé lat pézniej. Nie chodzi tu przeciez o krzywde przyszta, ale dziejaca sie, odczuwana wowczas, gdy miaiy miejsce zdarzenia ja wywoiujace. Nie sposob przyjaé natomiast, ze powod po dziesieciu iatach, z artykutu prasowego dotyczacego odszkodowafi 0 jakie wystepuja skazani w 10 osobistych i krzywdzie z tym związanej oraz osobach za to odpowiedzialnych dowiedział się powód W dacie zarzucanego naruszenia dóbr, co powoduje, że jego roszczenie uległo z mocy tego przepisu przedawnieniu. Argumenty, które zdaniem skarżącego winny skutkować nieuwzględnieniem zarzutu przedawnienia są błędne. Podnosi on mianowicie, iż dopiero po przeczytaniu w ,,(...)” z dnia (...) października 2011 r. artykułu E. S. pt. „(...)” dowiedział się, że doszło do naruszenia jego dóbr osobistych i ma prawo do domagać się zadośćuczynienia. Wcześniej z uwagi na swoiste przyzvvyczajenie do złego traktowania przez pozwanego i sukcesywne kształtowanie przez pozwanego u powoda przekonania, że poniżające traktowanie jest normalnym aspektem odbywania kary pozbawienia wolności, nie uświadamiał sobie naruszenia dóbr osobistych. Argumentacja ta nie jest przekonywująca i nie może skutkować uznaniem, że Sąd pierwszej instancji naruszył przepis art. 4421 § 1 k.c. Nie sposób_ dać wiarę twierdzeniom apelacji, nie potwierdzonym żadnymi dowodami, że powód przebywający w zakładzie karnym w latach 2001 - 2002 dopiero z artykułu prasowego z 2011 roku uzyskał świadomość, że w czasie pobytu w Zakładzie Karnym w K. jego dobra osobiste byly naruszane. Wskazać trzeba, iż kwestia daty uświadomienia pokrzywdzenia ma z uwagi na normę art. 4421 § 1 k.c. znaczenie dla ustalenia biegu terminu przedawnienia. O ,,dowiedzeniu się o szkodzie" w rozumieniu tego przepisu można mówić wtedy, gdy poszkodowany ,,zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody", inaczej rzecz ujmując, gdy ma „świadomość doznanej szkody" (por. wyrok Sądu, Najwyższego z dnia 21 października 2011, IV CSK 46/11, Lex nr 1084557). W przypadku, gdy zdarzeniem szkodzącym, a właściwie krzywdzącym jest osadzanie osoby w przeludnionej celi, bez zapewnienia jej należytych warunków bytowych, sanitarnych, medycznych czy kulturalnych, ujemne następstwa tegoż zdarzenia (naruszenia dóbr osobistych) takie jak poczucie poniżenia, upokorzenia, cierpienia, są odczuwane W dacie zaistnienia tych zdarzeń, a nie dziesięć lat później. Nie chodzi tu przecież o krzywdę przyszłą, ale dziejącą się, odczuwaną wówczas, gdy miały miejsce zdarzenia ją wywołujące. Nie sposób przyjąć natomiast, że powód po dziesięciu latach, z artykułu prasowego dotyczącego odszkodowań o jakie występują skazani w --- STRONA 11 --- 11 zwiazku z warunkami odbywania kary pozbawienia wolnosci, dowiedziai sie, ze jego dobra osobiste zostaiy przez pozwanego naruszone. Okolicznosé, ze powod nie miai swiadomosci, iz przystuguje mu roszczenie o zadoséuczynienie, nie ma znaczenia dla biegu przedawnienia. Obowiazuje zasada powszechnej znajomosci prawa i nie mozna uchylié sie od skutkow prawnych przedawnienia roszczenia poprzez argumentacje, ze nie byio sie swiadomym, iz obowiazuja w tym zakresie stosowne normy. Okolicznoéé ta nie moze mieé takie wptywu na ooene, czjr powoianie sie na przedawnienie, nie stanowi naduzycia przez pozwanego prawa podmiotowego do obrony (art. 5 k.c.). Nieuwzglednienie bowiem przez sad skuteoznie podniesionego zarzutu przedawnienia w oparciu o konstrukoje naduzycia prawa podmiotowego, ma charakter wyjatkowy i tylko wyjatkowo mozna dochodzié roszczenia mimo stwierdzenia stanu przedawnienia (tak tez w wyroku Sadu Najwyzszego z dnia 7 iistopada 2003 r., V CSK 399/02). istnieje domniemanie, ze osoba uprawniona korzysta z prawa podmiotowego w sposob iegainy, zasiugujacy na ochrone prawna. Kwestionujacy takie uprawnienie obowiazany jest wykazaé racjonaine przesianki swojej kontestacji (art. 6 k.c.). Zarzut przedawnienia stanowi bowiem reaiizacje prawa podmiotowego i jego podniesienie, co do zasady, nie stanowi naduzycia prawa podmiotowego, jednak umozliwia rozwazenie hieuwzgiednienia zarzutu przedawnienia przez sad, przy ozym kazdorazowo sad czyni to w oparciu o okolicznosci konkretnej sprawy. W rozpoznawanej zas sprawie powod nie powotai zadnych okolicznosci, ktore usprawiedliwiaiyby jego opoznienie w dochodzeniui roszozefi ‘majatkowych z tytuiu naruszeniajego dobr osobistych. Stad nie sposéb _uznaé, aby w realiach tej sprawy podnoszenie przez pozwanego zarzutu przedawnienia stanowito naduzycie prawa. Podniesé nalezy, iz pozwany nawet nie prébowat wykazaé, iz wczesniej nie miat zadnyoh mozliwosci dowiedzenia sie o przysiugujacych mu prawach w zwiazku z naruszeniem jego dobr osobistych w czasie odbywania kary pozbawienia wolnosci. Wszak procesy inicjowane przez skazanych w zwiazku z przeiudnieniem w celach czypanujacymi w nimi ztymi warunkami sanitarnymi, tocza sie juz od wielu iat ( co najmniej od 2001 r.), o czym swiadczy ohociazby orzeoznictwo Sadu Najwyzszego i ETPC przytoczone w apelacji. Pisma 11 związku z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności, dowiedział się, że jego dobra osobiste zostały przez pozwanego naruszone. Okolicznośó, że powód nie miał świadomości, iż przysługuje mu roszczenie o zadośćuczynienie, nie ma znaczenia dla biegu przedawnienia. Obowiązuje zasada powszechnej znajomości prawa i nie można uchylić się od skutków prawnych przedawnienia roszczenia poprzez argumentację, że nie było się świadomym, iż obowiązują w tym zakresie stosowne normy. Okołiczność ta nie może mieć także wpływu na ocenę, czy powołanie się na przedawnienie, nie stanowi nadużycia przez pozwanego prawa podmiotowego do obrony (art. 5 k.c.). Nieuwzględnienie bowiem przez sąd skutecznie podniesionego zarzutu przedawnienia w oparciu o konstrukcję nadużycia prawa podmiotowego, ma charakter wyjątkowy i tylko wyjątkowo można dochodzić roszczenia mimo stwierdzenia stanu przedawnienia (tak też w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2003 r., V CSK 399/02). istnieje domniemanie, że osoba uprawniona korzysta z prawa podmiotowego w sposób legalny, zaslugujący na ochronę prawną. Kwestionujący takie uprawnienie obowiązany jest wykazać racjonaine przesłanki swojej kontestacji (art. 6 k.c.). Zarzut przedawnienia stanowi bowiem realizację prawa podmiotowego i jego podniesienie, co do zasady, nie stanowi nadużycia prawa podmiotowego, jednak umożliwia rozważenie nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia przez sąd, przy .czym każdorazowo sąd czyni to w oparciu o okoliczności konkretnej sprawy. W rozpoznawanej zaś sprawie powód nie powołał żadnych okoliczności, które usprawiedliwiałyby jego opóźnienie w dochodzeniu" roszczeń majątkowych z tytułu naruszeniajego dóbr osobistych. Stąd -nie sposób uznać, aby W realiach tej sprawy podnoszenie przez pozwanego zarzutu przedawnienia stanowiło nadużycie prawa. Podnieść należy, iż pozwany nawet nie próbował wykazać, iż wcześniej nie miał żadnych możliwości dowiedzenia się o przysługujących mu prawach W związku z naruszeniem jego dóbr osobistych w czasie odbywania kary pozbawienia wolności. Wszak procesy inicjowane przez skazanych W związku z przeludnieniem W celach czypanującymi W nimi złymi warunkami sanitarnymi, toczą się już od wielu lat ( co najmniej od 2001 r.), o czym świadczy chociażby orzecznictwo Sądu Najwyższego i ETPC przytoczone w apelacji. Pisma --- STRONA 12 --- 129 prooesowe skiadane przez powoda swiadczaj o tym, ze mimo odbywania kary pozbawienia wolnosci ma on bardzo rozlegia wiedze o stanie prawnym i orzecznictwie dotyczacym praw osob osadzonyoh oraz reguiacji w zakresie postepowania cywiinego.  Poniewaz zarzut przedawnienia okazat sie skuteczny i jest wystarozajacy do oddaienia powodztwa bez potrzeby ustalenia, czy spetnione zostaiy wszystkie inne przestanki odpowiedzialnosci pozwanego, ich badanie i ustosunkowanie sie do zarzutu naruszenia art. 24 i art. 448 k.c. byto zbedne ( por. z uzasadnienia wyroku Sadu Najwyzszego z dnia 11 sierpnia 2010 r., i CSK 653/09, LEX.nr 741022 oraz uzasadnienie uchwaty petnego skiadu lzby Cywiinej Sadu Najwyzszego z dnia 17 iutego 2006 r. III CZP 84105, OSNC 2006, nr 78, poz. 114). Z powyzszych wzgiedow, Sad Apeiacyjny na mocy art. 385 k.p.c. oddalii apeiacje powoda jako pozbawiona uzasadnionych podstaw. O kosztaoh postepowania apeiacyjnego (kosztaoh zastepstwa prooesowego pozwanego) orzeczono zgodnie z zasadaodpowiedziainosci za wynik prooesu wyrazona w art. 98 § 1 i 3 k.p.c. W ocenie Sadu, sam fakt odbywania przez powoda kary pozbawienia woinosci nie jest wystarczajaca okolicznoscia dla zastosowania zasady stusznosci 0 jakiej stanowi art. 102 k.p.c. 1 ism ST.1i*¢'$PI& . ..» _/" \‘ Dagfita &3iiwi'r%ska I T‘—~3 $3.3 E‘J1 LC: ~21? izj.‘L:5 C1 ‘ “ 5; 1, (3t i‘~§ Q ..5 9%. Iii £12 12) procesowe składane przez powoda świadczą o tym, że mimo odbywania kary pozbawienia wolności ma on bardzo rozległą wiedzę o stanie prawnym i orzecznictwie dotyczącym praw osób osadzonych oraz regulacji w zakresie postępowania cywilnego. ~ Ponieważ zarzut przedawnienia okazał się skuteczny i jest wystarczający do oddalenia powództwa bez potrzeby ustalenia, czy spełnione zostały wszystkie inne przesłanki odpowiedzialności pozwanego, ich badanie i ustosunkowanie się do zarzutu naruszenia art. 24 i art. 448 k.c. było zbędne ( por. z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2010 r., l CSK 653/09, LEX.nr 741022 oraz uzasadnienie uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2006 r. Ill CZP 84105, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 114). Z powyższych względów, Sąd Apelacyjny na mocy art. 385 k.p.c. oddalił apelację powoda jako pozbawioną uzasadnionych podstaw. O kosztach postępowania apelacyjnego (kosztach zastępstwa procesowego pozwanego) orzeczono zgodnie z zasadą-odpowiedziałności za wynik procesu wyrażoną w art. 98 § 1 i 3 k.p.c. W ocenie Sądu, sam fakt odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności nie jest wystarczającą okolicznością dla zastosowania zasady słuszności o jakiej stanowi art. 102 k.p.c. i lem ŜT.ll*lŜi1Ĺ . .„--‹ _/-" `-1% Daçríła Śliwińska I T'-ā šlāš E*-li LC: Cz LTL :JS C1 ' `* āš 7;, (3-. i“~5 Ê? ._5 ĹQ. .IIS to