Postanowienie I C 1801/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 maja 2013 roku Sąd Okręgowy w Białymsto

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 1801/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 maja 2013 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Bogusława Zieleniewska-Masłowska Protokolant: st. sekr. sądowy Dorota Klimaszewska po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2013 roku w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa F. S. przeciwko Gminie B. o odszkodowanie I. Oddala powództwo. II. Zasądza od powoda na rzecz pozwanego 7200 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. III. Stwierdza, że nieuiszczone w sprawie koszty sądowe ponosi Skarb Państwa. UZASADNIENIE Powód F. S. wniósł o zasądzenie od pozwanej Gminy M. B. kwoty 297.074,42 złote wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 12 września 2012r. do dnia zapłaty. (k. 2-9) Pozwana Gmina B. wniosła o oddalenie powództwa (k.291-303) oraz obciążenie powoda kosztami procesu. Sąd ustalił, co następuje: Powód F. S. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą (...)w zakresie budownictwa mieszkaniowego. W 2007r. powód postanowił zrealizować inwestycję na ulicy (...) polegającą na przebudowie i rozbudowie istniejącego budynku mieszkalnego oraz dobudowie trzech segmentów budynków jednorodzinnych trzykondygnacyjnych na działce nr ewid (...). W związku z powyższym wystąpił z wnioskiem z dnia 26 listopada 2006r., o ustalenie warunków zabudowy, który zainicjował postępowanie (...) W dniu 5 lutego 2007r. powód uzyskał decyzję o warunkach zabudowy(...)(k. 11-14). Od powyższej decyzji odwołanie wniosła jedna z właścicielek sąsiadującej nieruchomości podkreślając, iż ustalone decyzją warunki zabudowy świadczą o tym, że projektowana inwestycji mieć będzie charakter zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej( akta postępowania (...)Decyzją z dnia 20 marca 2007r. --- STRONA 2 --- Samorządowe Kolegium Odwoławcze znak (...)w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję (...). Wyrokiem z dnia 23 października 2007r. w sprawie II OSK 282/2008 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia 5 lutego 2007r. Organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2008r. umorzył postępowanie w sprawie z uwagi na wycofanie przez powoda przedmiotowego wniosku (k. 117-119). W dniu 15 lutego 2007r. powód zawarł z (...)Spółką z o.o. z siedzibą w B. umowę pożyczki typu venture w kwocie 435.000zł z przeznaczeniem na zakup nieruchomości położonej w B. przy ul. (...)(k. 25-26). Aneksem z dnia 28 lutego 2008r. przedłużona została powodowi możliwość spłaty pożyczki do dnia 28 lutego 2009r. (k. 38) . Na podstawie umowy Rep A (...)z dnia 19 lutego 2007r. powód wraz z żoną B. S. nabyli własność nieruchomości położonej przy ul. (...)w B. (k. 15-24). Wnioskiem z dnia 11 marca 2008r. powód wystąpił o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji dotyczących dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych, niepodpiwniczonych z poddaszem nieużytkowym na działce nr (...) przy ul. (...) wraz z niezbędną infrastrukturą i zajazdami od ulicy (...). W dniu 4 czerwca 2008r. wydano decyzję (...) ustalającej warunku zabudowy polegające na budowie dwóch domów mieszkalnych jednorodzinnych niepodpiwniczonych z poddaszami nieużytkowymi w formie dobudowy do istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr Ewid, (...) przy ul. (...)w B.. Po rozpoznaniu odwołania od wskazanej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją dnia 4 sierpnia 2008r. przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W dniu 20 sierpnia 2008r. powód wycofał złożony wniosek w konsekwencji czego decyzją z dnia 22 sierpnia 2008r. umorzono postępowanie (k. 117-119). Decyzją z dnia 16 kwietnia 2008r. zatwierdzony został projekt podziału działki nr (...)położonej w B. przy ul (...) na działki (...) o powierzchni 0,0220ha, nr (...) o powierzchni 0,0182 ha i działki nr (...) o powierzchni 0,0338 ha. (k. 42). Wnioskiem z dnia 27 maja 2008r. powód wystąpił z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego niepodpiwniczonego z poddaszem nieużytkowym na działce nr nr ewid. (...) przy ul. (...) w B. wraz z niezbędną infrastrukturą oraz zjazdem z ulicy (...)inicjując postępowanie w sprawie (...) Decyzją z dnia 15 lipca 2008r. (...)Prezydent Miasta B. ustalił warunki zabudowy dla wskazanej inwestycji (k. 44-48). Odwołanie od powyższej decyzji złożył właściciel nieruchomości sąsiedniej B. M.. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17.11.2008r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.(k. 49-52). Decyzją z dnia 4 września 2009r. Nr (...)zatwierdzony został projekt budowlany i udzielone został pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego niepodpiwniczonego z poddaszem nieużytkowym na działce nr (...) położonej w B. przy ul. (...) (k. 53). W toku instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 grudnia 2009r. w sprawie II SA/Bk 40/09 uchylił zaskarżoną decyzję SKO i poprzedzającą decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia 15 lipca 2008 (k. 54-59) Decyzją z dnia 12.05.2010r. (...)Prezydent Miasta B. umorzył postępowanie wywołane wnioskiem powoda z dnia 27.05.2008r. w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr (...) wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną i wjazdem od ulicy (...) (k. 60-61). Decyzją z dnia 16.08.2010r.(...)Samorządowe Kolegium Odwoławcze Uchyliło wskazaną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania (k. 63-64). W efekcie ponownego rozpoznania sprawy decyzją z dnia 30.11.2010r. zawieszono postępowanie w sprawie zostało zawieszone (k. 65), ostatecznie warunki zabudowy dla działki oznaczonej nr geodezyjnym (...) zostały ustalone decyzją z dnia 24 czerwca 2011r, (...) (k. 66-74). Wnioskiem z dnia 14 lipca 2009r. powód zainicjował postępowanie (...) mająca na celu legalizację i przyjęcie do użytkowania budynku na działkach (...). Decyzją z dnia 3 grudnia 2009r. umorzono postępowanie w sprawie z uwagi, iż wniosek dotyczył zakończonej inwestycji. Kolejny wniosek z dnia 21 grudnia 2011r. przedmiotowo identyczny --- STRONA 3 --- zakończył się decyzją z dnia 20.02.2012r. nr (...) ustalone zostały warunki zabudowy inwestycji dotyczącej przebudowy oraz rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działkach nr ewid. (...) (k. 83-91) Powód szkodę łączył z wydaniem decyzji z dnia 15 lipca 2008r. (...) (k. 44-48) decyzja ta została uchylona w toku instancji. Powód wskazał, iż przewidywany termin zamierzonych inwestycji na I etap na 2007r., II etap na 2008/2009r. W dniu 3 października 2007r. podpisał umowę przedwstępną osobami zainteresowanymi zakupem domów, jednak w związku z uchyleniem wadliwych decyzji zainteresowani zrezygnowali z zakupu nieruchomości. Rezygnacja klientów i brak możliwości ukończenia i sprzedaży inwestycji doprowadziła w ocenie powoda do niemożliwości spłaty zaciągniętego kredytu. Stratę z tego tytułu na dzień 2 września 2012r. powód wyliczył na kwotę 297.074,42zł (szczegółowo wskazując sposób jej wyliczenia w pozwie). Powód wskazał, iż powyższa w jego ocenie bezprawna decyzja uniemożliwiła wybudowanie przez niego zaplanowanych mieszkań w zaplanowanym terminie i sprzedaż już wybudowanych, co spowodowało wskazaną stratę. Powód ocenił również iż działanie organu wydającego decyzję w znacznym stopniu przyczyniło się do ostatecznego ogłoszenia upadłości powoda. (k.2-9). Pozwany wskazywał na brak podstawowej przesłanki dochodzonego przez powoda roszczenia tj. stwierdzenia nieważności decyzji we właściwym postępowaniu. Nadto wykluczał, aby wskazana przez powoda szkoda pozostawała w bezpośrednim związku przyczynowym z wskazaną decyzją. Artykuł 417 1 § 2 k.c. stanowi podstawę prawną roszczenia o wynagrodzenie szkody wyrządzonej wydaniem niezgodnego z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej. Przy czym wymóg, by orzeczenia były prawomocne, a decyzje ostateczne oznacza, że podmiot zainteresowany uzyskaniem odszkodowania wyczerpał już tok instancji, bowiem komentowany przepis w swoim założeniu nie może zastępować właściwego toku instancji lub stanowić dla niego alternatywy. Przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę wyrządzoną przez wydanie niezgodnego z prawem orzeczenia sądowego lub decyzji administracyjnej jest stwierdzenie tej niezgodności z prawem we właściwym postępowaniu. Wynika z tego, że sąd rozpoznający roszczenie odszkodowawcze nie może samodzielnie ustalić niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego lub decyzji administracyjnej. Przy czym stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej nastąpić może tylko według przepisów tego postępowania, w którym wydane zostało dane rozstrzygnięcie (por. Z. Banaszczyk (w:) Kodeks..., s. 1273). Zatem w przypadku decyzji administracyjnych, wydanych w postępowaniu administracyjnym właściwym trybem jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji lub postępowanie o wznowienie postępowania administracyjnego (art. 156 i 145 k.p.a.). Bezspornym w sprawie jest, iż postępowania takie odnośnie kwestionowanej przez powoda decyzji nie było przeprowadzone. Za tożsame i równoważne nie może zostać uznany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, którego rozstrzygnięcie objęte było tokiem instancji, nie można go postrzegać w kategorii właściwego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji czy postępowania o wznowienie postępowania w sprawie. Odpowiedzialność deliktowa Skarbu Państwa, oparta na art. 417 k.c. i art. 417 1 k.c., powstaje wówczas, gdy spełnione są łącznie jej trzy ustawowe przesłanki: bezprawność działania lub zaniechania sprawcy, szkoda oraz normalny związek przyczynowy między bezprawnym zachowaniem sprawcy a szkodą. Kolejność badania przez sąd powyższych przesłanek nie może być dowolna. W pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie działania (zaniechania), z którego, jak twierdzi poszkodowany, wynikła szkoda oraz dokonanie oceny jego bezprawności, następnie ustalenie czy wystąpiła szkoda i jakiego rodzaju i dopiero po stwierdzeniu, że obie te przesłanki zachodzą, możliwe jest zbadanie istnienia między nimi normalnego związku przyczynowego (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 2012 r., II CSK 648/11) Fakt, iż decyzja administracyjna została wydana z rażącym naruszeniem prawa, przesądza o bezprawności i winie funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności. Decyzja nadzorcza stanowi zatem prejudykat stwierdzający jedną z przesłanek warunkujących możliwość skutecznego dochodzenia odszkodowania. Ta --- STRONA 4 --- ostateczna decyzja zawierająca stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyn przewidzianych art. 156 § 1 lub art. 158 § 2 k.p.a., przesądza o bezprawności działania organu przy wydawaniu decyzji, ma moc wsteczną i jest wiążąca w postępowaniu cywilnym. Jak już wspomniano powód przesłanki tej nie wykazał. Nadto powód zgodnie z rozkładem ciężaru dowodu był zobowiązany wykazać pozostałe przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej. Osoba, która twierdzi, że poniosła szkodę, musi bowiem wykazać, stosownie do art. 6 k.c., że szkoda rzeczywiście zaistniała oraz była ona następstwem niewydania decyzji, której obowiązek wydania przewiduje przepis prawa, a nadto związek przyczynowy pomiędzy szkodą, a niewydaniem przez organ odpowiedniego orzeczenia/decyzji. Jakkolwiek powód wskazał co w jego oceni stanowi szkodę w postaci niespłaconej kwoty kredytu wskazując w pozwie szczegółowy sposób jej wyliczenie, nie wykazał przede wszystkim związku przyczynowego pomiędzy wskazaną przez niego szkodą a decyzją z którą łączył jej powstanie. Podkreślić należy, iż umowę kredytu powód podpisał nie dysponując ostateczną decyzją dotyczącą warunków zabudowy terenu. Po uzyskaniu warunków zabudowy dla nieruchomości 426 właścicielka nieruchomości sąsiedniej wniosła odwołanie od wskazanej decyzji. Powód pomimo prowadzonego postępowania instancyjnego w sprawie, a zatem braku pewności, co do ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie wziął na siebie zobowiązanie kredytowe związane z inwestycją dla rozpoczęcia, której brak było podstawy z uwagi na nieprawomocną decyzję o warunkach zabudowy. Zdecydowanie stwierdzić należy, iż powód jako profesjonalista zdawał sobie sprawę, iż jedynie prawomocnie zakończone postępowania w zakresie uzyskania warunków zabudowy i pozwolenia na budowę daje mu możliwość rozpoczęcia prac o czym wspominał powód na rozprawie (k. 304). W ocenie Sądu powód posiadał bowiem wiedzę na temat skargi wniesioną przez właścicielkę nieruchomości sąsiedniej jak wskazał zeznając w charakterze strony (k. 325) sąsiadka zapowiadała mu, że będzie skarżyć decyzję. Pomimo to powód zdecydował się na wzięcie kredytu nie czekając na prawomocne rozstrzygnięcie sprawy. Zgodzić się również należy z pozwanym, iż z treści umowy pożyczki (k. 25-26) wynika wprost, iż dotyczyła ona w głównej mierze środków na zakup nieruchomości, a jedynie fragmentarycznie miała być przeznaczona na realizację inwestycji. W tych okolicznościach powiązanie żądanej kwoty z wydanymi decyzjami jest nieracjonalne. Bowiem jedynie w niewielkiej części kwota kredytu była zależna od budowy inwestycji. Żądana kwota w ocenie powoda wynika przede wszystkim z opóźnienia dotyczącego realizacji inwestycji, które jego zdaniem wynika z wydania niewłaściwej a w następstwie tego uchylonej decyzji przez pozwanego. Postępowanie dowodowe wskazało jednak na to, iż sam powód poprzez cofanie kolejnych wniosków o wydanie warunków zabudowy opóźniał realizację inwestycji (k. 117-119), wskazywał na to świadek A. O. (k. 322-323). Poza tym inwestycja była realizowana przez powoda pomimo braku ostatecznej decyzji i niewyczerpania toku postępowania w sprawie. Powód nie dysponując bowiem decyzją prawomocną realizował inwestycję, na co wskazują chociażby wskazywane przez pozwanego postępu robót uwidocznione w dzienniku budowy (k. 319). Nadto nie bez znaczenia dla opóźnienia procesu inwestycyjnego pozostawały czynności organów nadzoru budowlanego, wstrzymującego wykonanie inwestycji w związku z odstępstwami od projektu i posiadanych pozwoleń na budowę, na co wskazywała świadek H. D. (k.324-325) Nadto wskazać należy, iż kwestia spłaty kredytu zaciągniętego w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą jest wpisana w ryzyko związane z prowadzeniem działalności. Nawet gdyby powód posiadał ostateczną decyzję o warunkach zabudowy, która nie zostałaby uchylona w toku instancji i umożliwiłaby realizację inwestycji w zaplanowanym terminie, brak jest przesłanek do uznania, iż powód sprzedałyby wszystkie mieszkania z realizowanej inwestycji, co umożliwiłoby mu spłacenie kredytu. Powiązanie kwestii braku zbytu mieszkań z postępowaniem administracyjnym nie stanowi w ocenie Sądu wypełnienia normalnego (adekwatnego związku ) przyczynowego. Zgodnie z przepisem art. 361 § 1 kc normalny związek występuje wówczas, gdy w łańcuchu kolejnych przyczyn i skutków, mamy do czynienia z przyczynami, które zazwyczaj (normalnie) wywołują dany skutek. Nie jest zatem możliwe określenie czy związek taki występuje bez ustalenia czy doszło do określonego bezprawnego działania. --- STRONA 5 --- Mając na uwadze powyższe na mocy art. 417 1 k.c. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy przepisu art. 98 kpc mając na uwadze zasadę odpowiedzialności za wynik procesu.