Wyrok I C 1756/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 czerwca 2010 roku Sąd Okręgowy w Białym

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 1756/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 czerwca 2010 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Grażyna Korzeniowska-Czapka Protokolant: Bożena Suchocka po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2010 roku w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa K.M. przeciwko (…) Szpitalowi (…) w B. o zapłatę i ustalenie I. Oddala powództwo. II. Zwraca powodowi ze Skarbu Państwa (kasa Sądu Okręgowego w Białymstoku) kwotę 543 złotych tytułem nadpłaconej zaliczki. III. Odstępuje od obciążania powoda pozostałymi nieopłaconymi opłatami sądowymi oraz kosztami zastępstwa procesowego na rzecz strony pozwanej. UZASADNIENIE Powód K. M. po ostatecznym sprecyzowaniu powództwa wniósł o zasądzenie od pozwanego (…)Szpitala (…) w B. kwoty 800.000 złotych tytułem zadośćuczynienia oraz renty w wysokości 2.000 złotych miesięcznie płatnej do 20 - go dnia każdego miesiąca do rąk M. M. jako ustawowej przedstawicielki powoda (k. 2 — 9, 208). Pozwany (…) Szpital (…) w B. wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia, jak też wskazując, iż uszczerbek na zdrowiu powoda jest wynikiem wady rozwojowej, a nie wadliwego prowadzenia porodu 1 ` ›," "L vāzvź . ,.7'¿\|¿$›, _ fi2ą=,zşg§.=,«$ --- STRONA 2 --- (k. 163 - 164). Ostatecznie zrezygnował też z zasądzenia na jego rzecz kosztów procesu (k. 352). Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: W dniu 3 lutego 2001 roku o godzinie 16.50 M.M. zgłosiła się do Instytutu (…) w B. w związku z odczuwaniem skurczów macicy. W dniu przyjęcia do szpitala jej stan opisany został przez lekarza jako dobry. Po obserwacji w sali porodowej została ona przeniesiona do Oddziału (…). W dniu 4 lutego 2001 roku około godziny 12.00 wystąpiła czynność skurczowa, a o godzinie 17.00 M. M. została przeniesiona do sali porodowej. Poród odbywał się drogami natury, początkowo samoistnie, ale z powodu zwolnienia tętna płodu w II okresie porodu zastosowano próżnociąg (vacuum extractor). O godzinie 22.00 urodził się noworodek płci męskiej w stanie ogólnym dość dobrym, ocenionym przez pediatrę w 1 minucie życia na 7 punktów, a w 5 minucie na 8 punktów według skali Apgar. Po urodzeniu stwierdzono nieprawidłowe ułożenie kończyn górnych z przykurczem wyprostnym w obu stawach łokciowych i przykurczem zgięciowym w obu nadgarstkach oraz zaniki mięśniowe. W okresie od 8 lutego 2001 roku do 16 lutego 2001 roku K.M. przebywał w Klinice (…) Akademii Medycznej w B. z rozpoznaniem płodowego zbliznowacenia mięśni kończyn górnych. W badaniu ortopedycznym stwierdzono utrwalone, nieprawidłowe ustawienie kończyn górnych (przykurcz przywiedziony w stawach barkowych, wyprostny w stawach łokciowych, zgięciowy z dewiacją łokciową nadgarstków i palców) oraz zaniki mięśniowe i tkanki podskórnej kończyn górnych. K. M. wypisano do domu w stanie ogólnym dobrym i miejscowym dobrym z zaleceniem kontroli w Poradni (…) AM w B.. Kolejne hospitalizacje dziecka na Oddziale (…) AM B. miały miejsce w czasie od 10 maja 2001 roku do 18 maja 2001 roku z rozpoznaniem wrodzonego płodowego zbliznowacenia mięśni kończyn górnych, W trakcie 2 --- STRONA 3 --- dalszego rozwoju, K. M.miał kontynuować leczenie rehabilitacyjne i pozostawać pod opieką poradni specjalistycznych. Przedstawiciele powoda K. M. stan jego zdrowia wiązali z wadliwie ich zdaniem przeprowadzonym zabiegiem porodowym (k. 209 — 211) i na tej podstawie opierali roszczenia odszkodowawcze powoda. Należało zatem ustalić, czy spełnione zostały przesłanki odpowiedzialności cywilnej (…) Szpitala (…) w B., a zatem czy po stronie powoda powstała szkoda, czy zaistniało zdarzenie, a którym ustawa łączy obowiązek odszkodowawczy oznaczonego podmiotu (czyn niedozwolony) oraz czy zachodzi związek przyczynowy między owym zdarzeniem a szkodą. W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, iż powód cierpi na nieprawidłowe ułożenie kończyn górnych, z przykurczem wyprostnym w obu stawach łokciowych i przykurczem zgięciowym w obu nadgarstkach oraz zaniki mięśniowe. Zasadniczą kwestią było zatem ustalenie czy pracownicy pozwanego w należyty sposób, zgodnie z zasadami wiedzy i doświadczenia medycznego odebrali poród w dniu 4 lutego 2001 roku i czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy stanem zdrowia powoda, a przebiegiem akcji porodowej i podejmowanymi procedurami przez personel medyczny w czasie jego trwania. W tym celu Sąd dopuścił dowód z opinii biegłej sądowej ginekolog położnik dr n. med. A. L. Biegła wskazała wprawdzie, iż dokumentacja z okresu porodu M.M. jest bardzo niestaranna, jednak na jej podstawie nie stwierdziła uchybień w postępowaniu i prowadzeniu porodu przez personel medyczny. Poród postępował, a na zwolnienie tętna płodu w II okresie zastosowano właściwe postępowanie - zakończenie porodu próżnociągiem. Zdaniem biegłej zastosowanie próżnociągu z powodu stwierdzonej zamartwicy płodu na tym etapie zaawansowania porodu było zasadne. W jej ocenie nie było wskazań do zakończenia porodu drogą cięcia cesarskiego, a jego wykonanie na życzenie nie zapobiegłoby wrodzonym uszkodzeniem kończyn noworodka. Biegła wskazała, 3 --- STRONA 4 --- iż stwierdzona niepełnosprawność w zakresie kończyn górnych noworodka jest trwała i nie jest związana z przebiegiem porodu, a ma inne podłoże polegające na zaburzeniach w rozwoju płodu we wczesnym okresie ciąży w jej I trymestrze, co potwierdziły badania. U K. M. stwierdzono rzadkie wrodzone uszkodzenie kończyn górnych (k. 231—232). Odpierając zarzuty przedstawiciela ustawowego powoda (k. 245 — 252) biegła na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2009 roku podtrzymała w całości wcześniejszą opinię, podkreślając, iż stan noworodka po porodzie związany był z wrodzoną rozpoznaną sztywnością stawów, na którą przebieg porodu ani działania lekarzy nie miały wpływu. Biegła podała, że schorzenie to jest niezmiernie rzadkie, a związane jest prawdopodobnie z działaniem czynników toksycznych lub wirusowych we wczesnym okresie ciąży 8 — 11 tydzień, jak również może być nasilone poprzez ograniczenie ruchomości płodu w macicy. Na podstawie dostępnej dokumentacji biegła nie stwierdziła, aby zagrożone było zdrowie lub życie noworodka i matki. Dokumentacja ta nie wskazuje przy tym, aby poród trwał dobę (k. 263 — 264). Biegły sądowy pediatra neonatolog dr n. med. D. G. po dokonaniu analizy dokumentacji medycznej stwierdził, iż M. M. w początkowym okresie ciąży otrzymywała antybiotyk z powodu stanów zapalnych oskrzeli. W 41 tygodniu ciąży I urodziła K. M.. Już w chwili urodzenia u dziecka stwierdzono nieprawidłowe ułożenie kończyn górnych, z przykurczem wyprostnym w obu stawach łokciowych i przykurczem zgięciowym w obu nadgarstkach oraz zaniki mięśniowe. Wykonane RTG kończyn nie wykazało obecności złamań kości, a jedynie nieprawidłowe ich ustawienie. Zdaniem biegłego nie jest możliwe powstanie zaników mięśniowych w chwili porodu, albowiem aby do nich doszło potrzeba co najmniej kilku tygodni. Biegły wyjaśnił, iż częstość występowania płodowego zbliznowacenia mięśni określa się na około 3 przypadki na 10.000 żywo urodzonych dzieci. Występowanie przykurczy może mieć różny charakter i przyczynę, m.in.: choroby i zaburzenia rozwojowe samych mięśni, 4 --- STRONA 5 --- uszkodzenia ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego (zwykle nie mające charakteru urazowego), zmiany ograniczone do samych stawów. Przykurcze mogą być również elementem składowym rzadkich zespołów o charakterze genetycznym. U K.M., poza przykurczami, biegły nie stwierdził innych wad wrodzonych, a jego rozwój umysłowy, w ocenie biegłego, przebiega prawidłowo. Do upośledzenia ruchów w stawach i w konsekwencji do ich usztywnienia doprowadzają najczęściej zaburzenia rozwoju i funkcji mięśni w okresie porodowym. Zdaniem biegłego przebyte przez M. M. podczas ciąży infekcje dróg oddechowych mogą mieć związek z objawami występującymi u dziecka, ale jest to trudne do udowodnienia. Biegły nie znalazł jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że istnieje bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy stanem zdrowia K.M., a przebiegiem akcji porodowej i podejmowanymi procedurami przez personel medyczny w czasie jej trwania. Obserwowane objawy kliniczne mogły powstać okresie okołoporodowym ze względu na ich utrwalony charakter (k. 306-307). Ustosunkowując się do zarzutów przedstawiciela ustawowego powoda (k. 312 — 315) biegły dodatkowo wskazał, że nie tyle przyjmowanie antybiotyków z powodu infekcji jest samo w sobie zagrożeniem dla stanu płodu, co obecność infekcji W organizmie ciężarnej. Zdaniem biegłego dokumentacja medyczna dziecka jest rzetelnie prowadzona, a wpisy w niej zawarte nie noszą ewidentnych cech niedbalstwa (k. 323 — 324). W opinii uzupełniającej biegły wskazał, iż rozbieżność stanowisk stron z wpisem w książeczce zdrowia dziecka odnośnie okresu, w którym M. M. przechodziła infekcję nie ma istotnego wpływu na ostateczną konkluzję biegłego. Biegły po zbadaniu K. M. podtrzymał poprzednie opinie. Jego zdaniem brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że istnieje bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy stanem zdrowia noworodka, a przebiegiem akcji porodowej i podejmowanymi procedurami przez personel medyczny w czasie jej trwania. Obserwowane objawy kliniczne, przykurcze 5 --- STRONA 6 --- kończyn, potwierdzają rozpoznanie atrogrypozy i w opinii biegłego powstały już w okresie płodowym (k. 336 — 337). Oceniając opinie biegłych pod względem fachowości, rzetelności i logiczności, Sąd uznał, że zostały one sporządzone w oparciu o głęboką wiedzę i wieloletnie praktyczne doświadczenie zawodowe biegłych, w konsekwencji podzielił zawarte w nich konkluzje. W ich świetle nie budzi najmniejszych wątpliwości, iż postępowanie personelu medycznego przy porodzie było prawidłowe, a schorzenia powoda powstały w okresie prenatalnym, przed porodem. Zdaniem biegłych nie było żadnych wskazań do zastosowania cięcia cesarskiego, a urządzenia vacuum extractor użyto w sposób prawidłowy. Zeznania świadka C. M. nie były przydatne do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem widziała ona jedynie, że dziecko miało powykręcane rączki (k. 211). Należy zatem uznać, iż pracownicy pozwanego odebrali poród zgodnie z zasadami wiedzy i doświadczenia medycznego, a w konsekwencji nie można im przypisać bezprawności działania. Jednocześnie nie wykazano istnienia związku przyczynowego pomiędzy przebiegiem akcji porodowej i podejmowanymi procedurami przez pracowników pozwanego w czasie jego trwania. Związek przyczynowy między czynem niedozwolonym, a szkodą jest jedną z koniecznych przesłanek odpowiedzialności za szkodę, a zatem brak przyczynowości powoduje, iż nawet ocena działań jako bezprawnych i zawinionych nie prowadzi do odpowiedzialności za szkodę (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 roku, w sprawie V CK 654/04, niepubl.). Nie wykazanie przesłanek odpowiedzialności pozwanego, określonych w art. 430 k.c. musi skutkować uznaniem roszczenia odszkodowawczego powoda za niezasadne. Jednocześnie w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie można przyjąć, iż personel medyczny dopuścił się w stosunku do powoda przestępstwa. Ze zgodnych opinii biegłej sądowej ginekolog położnik dr n. med. 6 --- STRONA 7 --- A.L. i biegłego sądowego pediatry neonatologa dr n. med. D. G. wynika, iż personel medyczny nie dopuścił się żadnych uchybień w postępowaniu i prowadzeniu porodu i nie istnieje bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy stanem zdrowia K. M., a przebiegiem akcji porodowej i podejmowanymi procedurami przez personel medyczny w czasie jej trwania. Wprawdzie do ustalenia, iż konkretne zachowanie stanowi występek lub zbrodnię nie jest konieczne skazanie, a sąd cywilny dokonuje własnych ustaleń w tym zakresie, jednakże niniejszej sprawie strona powodowa nie wykazała, iż działanie personelu medycznego miało taki charakter, mimo, iż to na niej w myśl art. 6 k.c. spoczywał ciężar udowodnienia tego faktu. W związku z tym w niniejszej sprawie powinien być ostatecznie brany pod uwagę termin przedawnienia przewidziany w art. 442 § 1 k.c., w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 sierpnia 2007 roku, zgodnie z którym roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. W tej sytuacji roszczenia powoda uległy przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym przedstawiciele ustawowi powoda dowiedzieli się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Termin przedawnienia rozpoczął bieg co najmniej z upływem kilku dni od urodzenia się K.M., co miało miejsce w dniu 4 lutego 2001 roku. Wyżej przedstawione okoliczności niniejszej sprawy nie dają podstaw do uznania podniesionego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia za nadużycie prawa. Przede wszystkim należy wskazać, iż w świetle opinii biegłych stan zdrowia powoda nie jest wynikiem działania personelu medycznego pozwanego. Personel medyczny nie dopuścił się błędu w sztuce, nie można też mu przypisać czynu zabronionego w postaci występku lub zbrodni. Przedstawiciele ustawowi powoda byli świadomi stanu zdrowia ich syna co najmniej po upływie kilku dni od jego urodzenia. Zatem wniesienie pozwu w niniejszej sprawie w dniu 17 października 2008 roku należy ocenić 7 --- STRONA 8 --- jako nadmiernie spóźnione. Ponadto przebieg niniejszej sprawy, a przede wszystkim sposób działania ojca powoda, dają podstawę do wniosku, iż jest on osobą, która potrafi podjąć działania w celu ochrony interesów syna. Tym bardziej znaczne opóźnienie w wytoczeniu powództwa nie znajduje przekonywującego usprawiedliwienia. Z tych względów, na mocy powołanych przepisów, orzeczono jak w sentencji. O kosztach procesu orzeczono na mocy art. 102 k.p.c., uznając iż sytuacja majątkowa powoda, a także okoliczności sprawy uzasadniają takie rozstrzygnięcie. 8