Postanowienie I C 169/15 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 grudnia 2015 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt:I C 169/15 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 grudnia 2015 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny w składzie: I AT TC RE ETW Pyta Masaj zie po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2015 roku w Gliwicach sprawy z powództwa W. S. przeciwko Skarbowi Państwa-Prezesowi Sądu Okręgowego w Gliwicach o ochronę dóbr osobistych dF odrzuca pozew w zakresie żądania uchylenia skutków prawnych postanowienia Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 28 kwietnia 2015 roku wydanego w sprawie VI Kz 110/15 i nakazania przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gliwicach; 2. w pozostałym zakresie powództwo oddala; 3. zasądza od powoda W. S. na rzecz pozwanego Skarbu Państwa — Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. SSR del. Żaneta Bloma - Wojciechowska 1C 169/15 Powód W. S. wystąpił z pozwem przeciwko Skarbowi Państwa-Prezesowi Sądu Okręgowego w Gliwicach o nakazanie usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powoda będących konsekwencją niewłaściwej pracy sędziów Sądu Okręgowego w Gliwicach G. T., M. S. i M. M. działających jako skład w postępowaniu VI Kz 110/15 poprzez: -złożenie oświadczenia wydrukowanego na papierze firmowym pozwanego, podpisanego przez Prezesa Sądu Okręgowego w Gliwicach,poprzez zlecenie zamieszczenia zeskanowanej, elektronicznej, kolorowej wersji tego oświadczenia, na własny koszt, na stronie internetowej wydawnictwa (...) www.(...).pl przepraszającego W. S. o następującej treści: „Prezes Sądu Okręgowego w Gliwicach działający w imieniu Skarbu Państwa, niniejszym przeprasza Pana W. S. na naruszenie Jego dobra osobistego, jako konstytucyjnego prawa do działania sadu zgodnie z --- STRONA 2 --- przepisami kodeksu postępowania karnego, które przekroczone zostało przez nieprawidłową pracę sędziów G. T., M. S.i M. M.. Niniejsze oświadczenie jest publikowane w rezultacie przegranego procesu sądowego” w podpisie Prezes Sądu Okręgowego w Gliwicach” - przesłanie oświadczenia o treści wskazanej powyżej, wydrukowanego na papierze firmowym pozwanego i podpisanego przez powyżej wskazanego , listem poleconym za pośrednictwem poczty ze wskazaniem jako adresata W. S. na adres G. ul: (...) - uchylenie skutków prawnych Postanowienia Sądu Okręgowego w Gliwicach o sygnaturze VI Kz 110/15 z dnia 6 maja 2015 roku i nakazanie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gliwicach w terminie 14 od daty uprawomocnienia się wyroku sądu I instancji. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu powód argamentował, że zarządzenie o wyznaczeniu posiedzenia z dnia 28 kwietnia 2015 roku k. 5969 jako dokument urzędowy jest nieważne i nie może rodzić skutków prawnych albowiem nie jest wiadomym kto je podpisał i czy miał do tego prawo zwłaszcza, że kompetencja do jego wydania należy do Prezesa Sądu Okręgowego w Gliwicach. Z treści zarządzenia nie wynika aby osoba je podpisująca działała z upoważnienia lego organu a nadto niewiadomym jest kto złożył nieczytelną parafę. Podał, że nastąpiło naruszenie dobra osobistego w postaci prawa do sądu i prawidłowej procedury sądowej. Naruszenie to nastąpiło w postępowaniu sądowym VI Kz 110/15 Sądu Okręgowego w Gliwicach, który działał jako organ II instancji w sprawie rozpoznania zażalenia powoda na postanowienie Sądu Rejonowego w Zabrzu prowadzonego pod sygnaturą II K 1113/13. Powód wskazał, że rozpoznanie zażalenia powinno odbyć się na rozprawie głównej i zastosowanie winien mieć art. 350 k.p.k. dający kompetencje prezesowi sądu. Jeżeli nawet przyjąć „że działanie sądu odbywało się w ramach posiedzenia zwykłego to zastosowanie powinien mieć art. 3398 3 k.p.k., który również przewiduje kompetencje prezesa sądu. W dniu 28 kwietnia 2015 roku nieznana osoba wydała zarządzenie. W związku z powyższym wyznaczony w zarządzeniu skład orzekający w sprawie wykonywał działania nie posiadając do tego uprawień. Jest to bezprawne i karygodne działanie uwłaczające godności sądu RP. Obraża to również powoda i zmusza go do podjęcia działań prawnych ochraniających jego dobra osobiste. Podał, że powód jest obywatelem RP i jest chroniony przez konstytucję. Z art. 7 konstytucji wynika, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Dobro osobiste powoda w zakresie jego prawa do rozpatrzenia sprawy przez właściwie obsadzony sąd zostało naruszone i zgodnie z obowiązującymi przepisami musi być naprawione. Podał również, że to oszustwo zawodowe godzi w dobre imię powoda oraz podważa zaufanie konieczne do wykonywania czynności w obrocie gospodarczym przez powoda. Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Prezesa Sadu Okręgowego w Gliwicach w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Argumentował, że zarządzenie z dnia 28 kwietnia 2015 roku podpisane zostało przez przewodniczącego wydziału. Kompetencja przewodniczącego wydziału i zastępcy przewodniczącego wydziału wynika z art. 938 2 kpk, który stanowi, że w kwestiach nie wymagających wydania postanowienia prezes sądu, przewodniczący wydziału, przewodniczący składu orzekającego lub upoważniony sędzia wydają zarządzenia i nie jest to sprzeczne z treścią $ 49 Regulaminu Urzędowania sądów Powszechnych. Przepisy nie wymagają aby zarządzenie opatrzono imienną pieczęcią osoby podpisującej, zaś ustalenie imiennie przewodniczącego wydziału VI Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Gliwicach nie wymaga specjalnych czynności skoro informacje w tym zakresie są umieszczone na stronie internetowej Sądu Okręgowego w Gliwicach. W odniesieniu do posiedzeń odwoławczych w sprawach karnych nie znajduje zastosowania wskazany przez powoda art. 350 i 339 k.p.k. Kategorycznie stwierdził, że w sprawie nie sposób uznać, że jakiekolwiek dobra osobiste powoda zostały naruszone. Prawo do sądu i prawidłowej procedury sądowej nie stanowi bowiem dobra osobistego jako wartości o charakterze niemajątkowym ściśle związanym z człowiekiem. Na rozprawie w dniu 20 października 2015 roku powód wskazał, że niniejszym pozwem domaga się ochrony dobra osobistego w postaci konstytucyjnego prawa do sądu rozumianego jako prawo obywatela do stosowania wobec niego procedury prawnej wynikającej z. przepisów obowiązującego prawa. Ponadto powód wskazał, że nie domaga się ochrony innych dóbr osobistych w szczególności dobrego imienia. --- STRONA 3 --- Na rozprawie w dniu 8 grudnia 2015 roku powód sprecyzował, że na stronie 3 pozwu znajduje się omyłka pisarska a żądanie uchylenia dotyczy zarządzenia z dnia 28 kwietnia 2015 roku. W toku składanych zeznań powód wskazał ,że w wyniku wydania zarządzenia z dnia 28 kwietnia 2015 roku nastąpiło naruszenie jego czci i godności poprzez pomówienie go ,że jest przestępcą poprzez sam fakt jego rozpoznawania. Sąd ustalił, co następuje: Wódniu 28 kwietnia 2015 roku w postępowaniu Kz 110/15 toczącym się przed Sądem Okręgowym w Gliwicach zostało wydane zarządzenie o wyznaczeniu posiedzenia w przedmiocie zażalenia oskarżonego W. S. na postanowienie Sądu Rejonowego w Zabrzu o umorzeniu postępowania wydanego w sprawie II K 1113/13. Posiedzenie zostało wyznaczone na dzień 6 maja 2015 roku. Do rozpoznania został wyznaczony skład: SSO G. T., SSO M. 8. i SSO M. M.. Zarządzenie zostało podpisane przy użyciu nieczytelnego podpisu pod sformułowaniem przewodniczący wydziału. W dniu 6 maja 2015 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach wydał postanowienie o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia. /dowód zarządzenie k.34-36, fotokopia k. 11) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane wyżej dowody, których autentyczność nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Sąd dopuścił dowód z dokumentów urzędowego , który nie został skutecznie zakwestionowany w trybie art. 252 k.p.c Dowód ten nie wzbudził żadnej wątpliwości Sądu. Dowód z fotokopii stanowił inny dowód w rozumieniu art. 309 k.p.c. Dowód z przesłuchania stron został ograniczony do przesłuchania powoda wobec nieusprawiedliwionego niestawiennictwa przedstawiciela pozwanej. W sprawie nie występowały dowody , którym Sąd odmówił waloru wiarygodności. Sąd zważył, co następuje: Powództwo w zakresie żądania: -złożenia oświadczenia wydrukowanego na papierze firmowym pozwanego, podpisanego przez Prezesa Sądu Okręgowego w Gliwicach poprzez zlecenie zamieszczenia zeskanowanej, elektronicznej wersji tego oświadczenia, na własny koszt, na stronie internetowej wydawnictwa (...) www.(...).pl - przesłania oświadczenia o treści wskazanej powyżej, wydrukowanego na papierze firmowym pozwanego i podpisanego przez powyżej wskazanego , listem poleconym za pośrednictwem poczty ze wskazaniem jako adresata W.S. na adres G. ul: (...) jako bezzasadne podlega oddaleniu. Dobra osobiste, ujmowane są w kategoriach obiektywnych, jako wartości o charakterze niemajątkowym, ściśle związane z człowiekiem, decydujące o jego bycie, pozycji w społeczeństwie, będące wyrazem odrębności fizycznej i psychicznej oraz możliwości twórczych, powszechnie uznane w społeczeństwie i akceptowane przez system prawny. Nierozerwalne związanie tych wartości, jako zespołu cech właściwych człowiekowi, stanowiących o jego walorach, z jednostką ludzką wskazuje na ich bezwzględny charakter, towarzyszący mu przez całe życie, niezależnie od sytuacji w jakiej znajduje się wdanej chwili. W katalogu dóbr osobistych, wymienionych w art. 23 k.c., pozostających pod ochroną prawa cywilnego pozostaje dobre imię i cześć. Nie pozostaje w tym katalogu ani prawo do sądu ani konstytucyjne prawo do sądu rozumiane jako prawo obywatela do stosowania wobec niego procedury prawnej wynikającej z przepisów obowiązującego prawa. Katalog dóbr osobistych, wymienionych w art. 23 k.c., pozostających pod ochroną prawa cywilnego jest otwarty i wraz ze zmianami stosunków społecznych mogą pojawiać się i znikać pewne dobra, co jednak nie oznacza, że należy do niego zaliczyć prawo do sądu czy też konstytucyjne prawo do sądu rozumiane jako prawo obywatela do stosowania --- STRONA 4 --- wobec niego procedury prawnej wynikającej z przepisów obowiązującego prawa. Prawa wymienione przez powoda są gwarantowane przepisami Konstytucji i nie mogą być zaliczone do kategorii wartości stanowiących dobro osobiste jednostki, ponieważ są uprawnieniami przyznanymi jej tymi regulacjami w związku z funkcjonowaniem w określonej sferze życia społecznego. Nie ma podstaw do przyjęcia, że wszystkie prawa podstawowe oraz wolności i prawa osobiste wymienione w Konstytucji powinny być chronione za pomocą środków wskazanych w art. 24 k.e., do czego dojść może, jeśli naruszenie ich doprowadzi zarazem do pogwałcenia dobra osobistego. Powoda obciążał obowiązek wykazania, że na skutek wydania zarządzenia z dnia 28 kwietnia 2015 roku doszlo do naruszenia jego dóbr osobistych. Na taką wykładnię art. 24 i art. 448 k.c. wskazuje doktryna i utrwalone orzecznictwo (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 7 kwietnia 2009 r. I PK 210/08, M.P. Pr. 2009/12/642, z dnia 17 czerwca 2004 r. V CK 609/03, niepubl.). Do wypełnienia tego obowiązku nie doszło w rozpoznawanej sprawie, ponieważ powód powoływał się jedynie na naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu rozumianego jako prawo obywatela do stosowania wobec niego procedury prawnej wynikającej z przepisów obowiązującego prawa. Zgodnie z art. 248 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Dla przypisania odpowiedzialności pozwanemu koniecznym jest spełnianie przesłanek określonych tym przepisem a mianowicie musi dojść do naruszenia dóbr osobistych a działania naruszające dobra osobiste muszą być bezprawne. Zgodnie z dyspozycją art. 6 k.e. na powodzie ciążył obowiązek wykazania naruszenia dóbr osobistych natomiast wobec domniemania bezprawności zachowania naruszającego takie dobra to pozwany musi udowodnić ,że zachodziły okoliczności, które wyłączały bezprawność jego działania. W toku składania zeznań powód wskazał również, że w wyniku wydania zarządzenia z dnia 28 kwietnia 2015 roku nastąpiło naruszenie jego czci i godności poprzez pomówienie go „że jest przestępcą poprzez sam fakt jego rozpoznawania. Zarówno w orzecznictwie, jaki w piśmiennictwie ugruntowane jest stanowisko, że ocena zniesławiającego charakteru wypowiedzi nie może być dokonywana według subiektywnej, indywidualnej wrażliwości osoby, która czuje się nią dotknięta, lecz według kryterium obiektywnego, uwzględniającego reakcje przeciętnego, rozsądnego czlowieka (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 1971 r., II CR 455/71, OSNCP 1972, nr 4, poz. 77, z dnia 25 kwietnia 1989 r., I CR 143/89, OSP 1990, nr 9, poz. 330, z dnia 1 września 1997 r., III CKN 164/97, niepubl., z dnia 23 lutego 2001 r., II CKN 396/00, niepubl., z dnia 5 kwietnia 2002 r., II CKN 953/00, niepubl., z dnia 4 lutego 2005 r., II CK 578/04, niepubl. oraz z dnia 21 września 2006 r., I CSK 118/06, OSNC 2007, nr 5, poz. 77). Jak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 września 2010 r., V CSK 19/10 (OSNC-ZD 2011, nr B, poz. 37), 0 zniesławiającym charakterze wypowiedzi nie decyduje jej skutek w postaci reakcji otoczenia powoda, wyrażającej się zmianą w nastawienia do niego; chodzi wyłącznie o opinię znajdującą wyraz w poglądach ludzi rozsądnie i uczciwie myślących. Należy zatem badać każdorazowo, czy określona wypowiedź mogła nie tylko u adresata, ale u przeciętnego, rozsądnie zachowującego się człowieka wywołać negatywne oceny i odczucia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2009 r., II CSK 58/09, niepubl.). Zarządzenie z dnia 28 kwietnia 2015 roku nie narusza czci w tym dobrego imienia i godności osobistej powoda . Część zewnętrzna (dobre imię ) to opinia którą o danej osobie mają inni a cześć wewnętrzna (godność osobista) to poczucie osoby o swojej wartości. W niniejszym przypadku nie doszło do naruszenia zarówno dobrego imienia (wypowiedź nie była na forum publicznym a jej treść nie prowadzi do naruszenia dobrego imienia) jak i godności osobistej powoda, (ej treść nie prowadzi do naruszenia godności osobistej powoda) Kierując się kryterium obiektywnym, zdaniem Sądu, w pierwszej kolejności w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z naruszeniem dóbr osobistych powoda --- STRONA 5 --- w postaci dobrego imienia i godności osobistej. W drugiej kolejności do okoliczności, wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się: 1) działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, 2) wykonywanie prawa podmiotowego, 3) zgodę pokrzywdzonego (ale z zastrzeżeniem uchylenia jej skuteczności w niektórych przypadkach) oraz 4) działanie w ochronie uzasadnionego interesu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 października 1989 r., II CR 419/89, LexPolonica nr 296329). Zgodnie natomiast z art. 93 8 1 k.p.k. jeżeli ustawa nie wymaga wydania wyroku, sąd wydaje postanowienie. W myśl $ 2 w kwestiach nie wymagających postanowienia prezes sądu, przewodniczący wydziału, przewodniczący składu orzekającego albo upoważniony sędzia wydają zarządzenia. Oznacza to ,że zarządzenia wydaje się w kwestiach niewymagających postanowienia. W postępowaniu sądowym zarządzenia mogą wydawać: prezes sądu, przewodniczący wydziału i upoważniony sędzia, a na rozprawie i posiedzeniu również przewodniczący składu orzekającego. W orzecznictwie przyjmuje się, że wskazane podmioty mogą zastępować się przy wydawaniu zarządzeń. W sytuacji zatem, gdy określony przepis przyznaje kompetencję do wydania zarządzenia prezesowi sądu, jego uprawnienia w tym zakresie mogą realizować także przewodniczący wydziału i upoważniony sędzia (zob. SN II KZ 2/06, OSNKW-R 2006, poz. 617; SN II KZ 24/05, LEX nr 151700; SN II KZ 23/05, LEX nr 151698; SN IV KZ 34/06, OSNKW-R 2006, poz. 1657; SN III KZ 31/10, OSNKW-R 2010, poz. 800; tak też P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks..., 2007, t. I, s. 511). W orzecznictwie przyjmuje się, że rozciąga się to również na zastępcę przewodniczącego wydziału, którym jest zawsze sędzia wyznaczony do stałego zastępowania przewodniczącego wydziału (SN IV KZ 68/07, OSNKW-R 2007, poz. 1930) Nie budzi zatem wątpliwości, że przepis art. 93 8 2 k.p.k. pozwala na przyjęcie, że podmioty w nim wymienione mogą się nawzajem zastępować w wykonywaniu kompetencji polegającej na wydawaniu zarządzeń. Strona natomiast ma prawo do uzyskania informacji, czy dana osoba, która wydała decyzję procesową, jest uprawniona do jej wydawania w określonym sądzie, w tym i np. czy jest to prezes sądu, przewodniczący wydziału lub jego zastępca ale nie może powoływać się na niedoręczenie jej aktu dającego tej osobie upoważnienie do rozstrzygania w określonych kwestiach, ani żądać udostępnienia jej takowego (por. np. postanowienie SN z dnia 19 marca 2009 r., III KZ 15/09). W niniejszym przypadku nie można zatem twierdzić, że zarządzenie zostało wydane przez osobę do tego nieuprawnioną. Podpisane zostało przez przewodniczącego wydziału. Brak podpisu na zarządzeniu pochodzącego od prezesa sądu nie skutkuje jego nieważnością. Nie występuje jakakolwiek bezprawność albowiem przepis art. 93 $ 2 k.p.k. pozwala na przyjęcie, że podmioty w nim wymienione mogą się nawzajem zastępować w wykonywaniu kompetencji polegającej na wydawaniu zarządzeń w określonych kwestiach. Z żadnego przepisu nie wynika również, że podpis przewodniczącego na zarządzeniu musi być czytelny i musi mu towarzyszyć pieczęć imienna. Rekapitulując powództwo we wskazanym zakresie podlega oddaleniu wobec braku przesłanek z art. 23 i 24 k.c. W zakresie żądania uchylenia skutków prawnych zarządzenia Sądu Okręgowego w Gliwicach o sygnaturze VI Kz 110/15 zdnia 28 kwietnia 2015 roku i nakazania przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gliwicach pozew podlega odrzuceniu na mocy art. 1998 1 k.p.k. Przepis art. 199 $ 1 pkt 1 k.p.c. stanowi, iż Sąd odrzuca pozew, jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna. Dopuszczalność drogi sądowej zależy od dwóch elementów. Po pierwsze, musi chodzić o sprawę cywilną (w znaczeniu materialnym lub formalnym); po drugie, nie może istnieć przepis szczególny, który wyłączałby sprawę cywilną spod jurysdykcji sądów i przekazywał ją do właściwości innych organów (art. 2 $ 3). Oba te elementy muszą być spełnione kumulatywnie, gdyż brak chociażby jednego z nich prowadzi do niedopuszczalności drogi sądowej. --- STRONA 6 --- Roszczenie powoda nie ma charakteru sprawy cywilnej a w istocie stanowi wniosek apelacyjny formułowany obok zarzutów w apelacji czy tez zażaleniu a nadto dotyczy orzeczenia wydanego w toku postęj powania karnego. Na gruncie prawa polskiego sprawą cywilną jest sprawa, w której ochrona prawna ma polegać na wywołaniu skutku prawnego w zakresie stosunku prawno-cywilnego w szerszym tego słowa znaczeniu, np. sprawy rodzinne, osobiste, majątkowe, powództwa z prawa pracy, prawa ubezpieczeniowego pod warunkiem, że wystąpią elementy istotne dla sprawy cywilnej - strony występują w charakterze równouprawnionych podmiotów. Sprawa ma charakter sprawy cywilnej, jeżeli treść łączących strony stosunków prawnych, obejmująca ich wzajemne prawa i obowiązki albo tworząca dany stan prawny, zakłada potrzebę ochrony interesów uczestniczących w nich podmiotów. Sprawa cywilna wymaga przy tym pozostawania dwóch lub więcej podmiotów w stosunku prawnym, regulowanym przepisami kodeksu cywilnego innymi ustawami, którego podmioty - w wypadku sporu - występują jako równorzędni partnerzy. W następstwie w tym zakresie na mocy art. art. 199 $ 1 pkt 1 k.p.c. Sąd odrzucił pozew. O kosztach orzeczono art. 98 k.p.c. Na zasądzoną kwotę składają się koszty zastępstwa procesowego w sprawie o roszczenie niemajątkowe w kwocie 360 zł na mocy na $ 10 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.2013.490) w związku z art. 11 pkt 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa.(Dz. U. 2013.1150) SSR del. Żaneta Bloma-Wojciechowska