Wyrok I C 1678/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 września 2018 r. Sąd Okręgowy w Krakowi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1678/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 września 2018 r. Sąd Okręgowy w Krakowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Jarosław Łukasik Protokolant: sekretarz sądowy Małgorzata Wałęga po rozpoznaniu w dniu 21 września 2018 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa D. S. (1) przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesowi Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie i B. G. o ochronę dóbr osobistych 1. oddala powództwo; 2. zasądza od D. S. (1) na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej Rzeczpospolitej Polskiej 3 120 (trzy tysiące sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. ___________________________________________________________________ Sygn. akt I C 1678/16 UZASADNIENIE wyroku D. S. (1) (dalej powódka) powództwem przeciwko Skarbowi Państwa–Sądowi Rejonowemu dla Krakowa-Śródmieście w Krakowie i B. G. (zgłoszonym w piśmie procesowym wniesionych do akt sprawy o sygn. IC 2147/13 i wyłączny do odrębnego rozpoznania i rozstrzygnięcia k. 3-7 as.), po sprecyzowaniu roszczenia w piśmie procesowym z 26 października 2016 r. ( k.12-130 as.) wniosła o przeproszenie jej w piśmie do D. S. (2), powódki i akt sprawy IC 1420/08/S, tekstem „Przepraszam Panią D. S. (1) za naruszenie jej prawa do prywatności i dysponowania procesem sądowym w sprawie IC 1420/09/S przeciwko G. S. przez bezprawne załączenie akt jej spraw sądowych do w/w sprawy w kierowanym przeze mnie I Wydziale Cywilnym Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia” z podpisem (...). Wniosła również o zasądzenie 2000 zł zadośćuczynienia. Podstawą tych roszczeń było twierdzenie, że Skarb Państwa - Sąd Rejonowy dla Krakowa Śródmieścia i przewodnicząca I Wydziału Cywilnego w tym sądzie – B. G., pomimo skarg powódki działali w sposób bardzo opieszały, powodując straty w jej sprawach, bezprawnie dołączając ich akta, pomimo protestów powódki i żądania ich zwrotu do sądów macierzystych oraz dodatkowy stres u powódki związany z naruszaniem jej prywatności. Według powódki nie mogła ona zgłaszać swoich skarg i była traktowana przedmiotowo (protokół rozprawy z 07 lutego 2017 r.). Pozwani naruszyli jej godność jako strony i jej prawo do sądu również przez „bezprawne dysponowanie prawem pełnomocnika z urzędu i bezprawne „używanie” przez nich pełnomocników”. --- STRONA 2 --- W piśmie wniesionym do Sądu 20 lutego 2017 r. (k.45-46 as.) powódka rozszerzyła powództwo i zażądała 5000 zł zadośćuczynienia za umyślne, niegodne sędziego utrudnianie, a wręcz uniemożliwienie jej prowadzenia sprawy I C 264/13 przeciwko D. Z. „ z naruszeniem jej godności jako strony postępowania a przede wszystkim jej zdrowia”. Wskazała, że pozwana, jako sędzia, przez trzy lata odmawiał jej pełnomocnika pomimo całkowitej niemożności prowadzenia przez nią samą spraw; dopuściła dowód z opinii biegłego po trzech latach; maltretowała ją wezwaniami na rozprawy, na których nie była w stanie podając jakichkolwiek czynności; zabawiała się jej cierpieniem. Wniosła o przeproszenie jej do akt sprawy IC 264/13, pozwanej D. B. i do powódki, wskazując tekst: „Przepraszam Panią D. S. (1) za swoje niegodziwe zachowanie jako sędzi prowadzącej sprawę IC 264/13 p-ko D. Z.” z podpisem „B. G. , Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa”. W tym samym piśmie wnosiła o dopozwanie Skarbu Państwa -Sądu Okręgowego w Krakowie. W piśmie złożonym na rozprawie w dniu 31 marca 2017 r., sporządzonym z datą 30 marca 2017 r. (k. 87 as.) powódka po raz drugi rozszerzyła powództwo. Zażądała 2000 zł i przeproszenia jej za oczywiście bezprawne, naruszające jej godności jako strony ingerowanie przez Sąd w bieg spraw z sygn. akt IC 1422/10/S, IC 45/11/S i IC 1420/09/S oraz brak jakiejkolwiek odpowiedzi ze strony Prezesa Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieście na jej skargi w tych sprawcach z 11 lipca 2011 r. i 8 lipca 2011 r. Wniosła, aby przeprosiny zostały wywieszone również na tablicy Prezesa SR Kraków – Śródmieście, złożone do ww. spraw, pełnomocników i do jej wiadomości i miały tekst „Prezes Sądu Rejonowego Kraków Śródmieście przeprasza Panią D. S. (1) za naruszenie prawa i dóbr osobistych powódki poprzez ingerowanie w przebieg jej spraw C 1422/10/S, IC 45/11/S i IC 1420/09/S”. Pozwany Skarb Państwa – Prezes Sądu Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie, reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej, wniósł o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie na rzecz pozwanego Skarbu Państwa kosztów postępowania, z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarzucił, że powódka nie oparła twierdzeń wykazaniem bezprawności działania pozwanych, szkody oraz związku przyczynowego, choć to na niej spoczywa obowiązek wykazania tych okoliczności. Wywiódł, że powództwo jest całkowicie bezzasadne, gdyż powódka nie przedstawiła dowodów uzasadniających twierdzenia o naruszeniu jej dóbr osobistych i związanej z tym zasadności roszczenia do Skarbu Państwa. Podniósł również zarzut przedawnienia roszczenia. Pozwana B. G. wniosła o oddalenie powództwa. Zarzuciła brak jej legitymacji biernej, gdy czynności o jakich twierdzi powódka, jeżeli w ogóle miały miejsce, były czynnościami Przewodniczącej Wydziału I Cywilnego Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieścia, a nie pozwanej osoby fizycznej. Zaprzeczyła także naruszeniu któregokolwiek dobra osobistego i ewentualnym tego skutkom w postaci stresu powódki, wywodząc że powódka tego nie wykazała. Jej działania nie stanowiły rażących błędów w zakresie stosowania przepisów proceduralnych i były wyłącznie działaniami w ramach porządku prawnego. Sąd oddalił wniosek powódki zgłoszony na rozprawie w dniu 31 marca 2019 r. o dopozwanie Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Krakowie, w zawisłej i toczącej się już sprawie przeciwko B. G. i Skarbowi Państwa-Prezesowi Sądu Rejonowego dla Krakowa- Śródmieścia w Krakowie z roszczeniami opartymi wyłącznie na twierdzeniach o dokonanych przez te strony naruszeniach dóbr osobistych, wskutek oceny, że podstawa faktyczna powództwa, treść i przedmiot roszczeń oraz ich procesowi adresaci z momentu zmiany przedmiotowej powództwa kierowanego również w stosunku do dotychczasowych pozwanych, świadczyły o braku przesłanek uzasadniających zastosowanie art.194 § 3 kpc. Podstawa powództwa, przedmiot i treść roszczeń nie uzasadniały również dokonania przekształceń podmiotowych po stronie pozwanego Skarbu Państwa na podstawie art. 194 §1 kpc. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W piśmie wniesionym do Przewodniczącej I Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego dla Krakowa- Śródmieścia w Krakowie 3 stycznia 2011 roku, D. S. (1) zamieściła skargę na prowadzenie jej sprawy IC 1420/09/S p-ko G. S.. W skardze wskazała, że Sąd i przyznany jej pełnomocnik z urzędu bez jej wiedzy i zgody dołączyli do sprawy akta jej spraw sądowych (...) i IC 1745/05, a te są pilnie potrzebne w aktualnie toczącym się postępowaniu w Sądzie Okręgowym oraz w postępowaniu Prokuratury K., ponadto nie mają nic wspólnego ze sprawą, w której wniosła skargę. Zażądała natychmiastowego zwrotu jej akt. Wskazała również, że Sędzia prowadząca jej sprawę całkowicie ignoruje jej pisma. Poinformowała, że jeśli akta nie zostaną natychmiast zwróconej wniesie pozew przeciwko Sądowi o odszkodowaniem i ochronę dóbr osobistych. --- STRONA 3 --- Dowód : pismo D. S. (1) k.93-94 as. W piśmie do Przewodniczącej I Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego dla Krakowa- Śródmieścia w Krakowie, złożonym w tym sądzie 12 stycznia 2011 roku D. S. (1) poinformowała, że w dalszym ciągu dołączane są do jej sprawy I C 1420/09/S akta innych jej spraw sądowych. Wyraziła opinię, że z powodu działań sądu jej pełnomocnik nie będzie w stanie uzupełnić braków o jakie został wezwany, gdyż w dniu sporządnienia pisma akta zostały od razu przekazane do Wydziału Wizytacyjnego w celu rozpatrzenia skargi na prowadzenie sprawy i nie będzie możliwości wglądu do nich. Stwierdziła, że „Pani Sąd zachowuje się nie jak Sąd tylko banda bezmózgowców i popaprańców działających na jej szkodę, choć zapewne umyślność tych zachowań ciężko będzie w Prokuraturze wykazać – jak wiadomo bezmózgowce nie myślą”. Poinformowała „..zrobię wszystko by razem z Pełnomocnikiem wytoczyć proces cywilny Pani Sądowi”. Dowód: pismo D. S. (1) k 95- 96 as. Sąd Okręgowy pominął dowody zgłoszone przez powódkę po upływie terminu wyznaczonego jej na rozprawie w dniu 7 lutego 2017 roku, mimo pouczenia o skutkach takich zaniechań, bez uprawdopodobnienia, że powódka nie mogła ich zgłosić w dodatkowo wyznaczonym na ten cel terminie. Sąd oddalił wniosek powódki objęty pismem z dnia 5 kwietnia 2017 roku, o przywrócenie terminu do złożenia wniosku dowodowego o przesłuchanie kierownika I Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego i wymienionych w tym piśmie skarg, ponieważ powódka nie uprawdopodobniła, że zaniechała przedstawienia dowodów w wyznaczonym terminie i mimo udzielonego jej pouczenia jej o skutkach tego rodzaju zaniechań, bez swoje winny. Sąd pominął również dowody z przesłuchania stron, wobec niestawiennictwa wszystkich stron na posiedzeniu jawnym w dniu 21 września 2018 roku, wyznaczonym w celu przeprowadzenia tego dowodu, mimo skutecznego wezwania i pouczenia o stron skutkach nieusprawiedliwionego niestawiennictwa. Sąd stwierdził, że doręczenia powódce wezwania do osobistego stawiennictwa na ten termin rozprawy było skuteczne, wobec ziszczenia się przesłanek z art. 139 kpc oraz mając na uwadze fakt, że termin rozprawy był powódce znany z treści postanowienia wpisanego do protokołu rozprawy przeprowadzonej 12 lipca 2018 roku, którego odpis powódka otrzymała na swój wniosek złożony w sądzie już 18 lipca 2018 roku. Przewodniczący rozprawie w dniu 21 września 2019 roku, udając się na salę rozpraw kilka minut przez terminem je rozpoczęcia osobiście widział powódkę w budynku Sądu Okręgowego w Krakowie w czytelni akt. Pozostałe wnioski dowodowe powódki zostały przez Sąd oddolne, po ocenie, że oznaczone przez powódkę tezy tych wniosków wskazywały, że dowody nie zostały zgłoszone w celu wykazania faktów, które w tej sprawie miały istotne znaczenie, tj. mogły potwierdzić, że konkretne zachowania pozwanych, które były bezprawne i zostały wskazane w podstawie faktycznej powództwa o zgłoszone przez powódkę do pozwanych roszczenia o przeproszenie i zapłatę zadośćuczynienia. Tezy wniosków dowodowych powódki uzasadniały stwierdzenie, że powódka chciał wykazać jakie miała oceny na temat decyzji procesowych sądu lub sędziego w konkretnym postępowaniu sądowym, w którym powódka był strona lub że powódka nie była usatysfakcjonowana niezgodnym z jej oczekiwaniem sposobem procedowania przez sąd lub jego reprezentanta. Tezy nie wzywały konkretnych faktów, okoliczności lub zachowań, z którymi powódka wiązała twierdzenie o bezprawności zachowań ocenianych przez powódkę osób . Żaden wskazany przez powódkę środek dowodowy nie zmierzał do wykazania kiedy konkretnie miało miejsce zachowanie naruszające jej dobra, które uzasadniać miało odpowiedzialność pozwanych. Sąd zważył, co następuje: Podstawa faktyczna i treść roszczeń potwierdzają, że powódka za naruszenie jej dóbr osobistych i uzasadnienie jej roszczeń o przeproszenie i zapłatę zadośćuczynienia uważa podejmowanie przez sąd lub sędziego decyzji niezgodnych z jej wolą lub jej oczekiwaniami oraz brak natychmiastowej i zgodnej z jej oczekiwaniami reakcji sędziego pełniącego funkcje przewodniczego wydziału, na skargi powódki kwestionujące zasadność decyzji procesowych podjętych w toku konkretnych postępowań sądowych przez skład orzekający lub sędziego referenta. Powódka uważa, że takie działania są bezprawne dlatego, że są niezgodne z jej wolą i przez to naruszają jej godność osobistą. --- STRONA 4 --- Fakt niepodzielania zarzutów skargi przez pozwanego nie stanowi w żadnej mierze o jego bezczynności. Natomiast bezspornie subiektywne przekonanie powódki, że brak natychmiastowej i zgodnej z jej oczekiwaniem odpowiedzi pozwanych był przejawem lekceważenia jej praw nie ma obiektywnego uzasadnienia nawet w przedstawianych przez powódkę twierdzeniach. Naruszenie dóbr osobistych ma miejsce, gdy obiektywnie odbywa się w warunkach bezprawności. Takich znamion nie ma żadne zachowanie z opisanych w postawach roszczeń. Decyzja o udostępnieniu przez sąd akt jakiejś sprawy sądowej do wglądu innego sądu lub innego składu orzekającego w celach dowodowych w innej sprawie, nawet wbrew żądaniu strony, nie jest bezbarwna. Powódka nie udowodniła również, że taka decyzja sądu podjęta w sprawie I C 1420/09/S doprowadziła obiektywnie do zagrożenia jej praw do prywatności lub jakiegokolwiek innego jej dobra osobistego albo rzeczywiście doprowadziła do naruszenia takich dóbr. Ani wyjątkowa wrażliwość powódki, ani jej subiektywne przekonanie o nieprzychylnym nastawieniu do niej pozwanej, urzędników sądowych, sędziego lub innych osób nie może stanowić podstawy do uwzględnienia zgłoszonych w tej sprawie roszczeń wobec pozwanych. Zgodnie z art. 23 kc dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Ten, czyje dobro osobiste zostało naruszone może żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny (art. 24 § 1 kc). Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych (art. 24 § 2 kc). Stosownie do treści art. 417 § 1 kc za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Z kolei stosownie do art. 415 kc kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Uzasadniające w myśl art. 23 kc wskazane wyżej roszczenia naruszenie jakiegokolwiek dobra osobistego chronionego, musi być wykazane przez osobę ich żądającą czyli potwierdzone przy zastosowaniu kryteriów obiektywnych. Nie jest wystarczające odwoływanie się do emocji lub kryteriów subiektywnych, wynikających z indywidualnej, subiektywnej wrażliwości i oceny zachowania stanowiącego podstawę faktyczną żądania ochrony dóbr osobistych. Na powódce, zgodnie z art. 6 kc spoczywał zatem ciężar udowodnienia konkretnymi faktami, że pozwani naruszyli jej dobra osobiste bezprawnym działaniem. Zebrany w sprawie materiał przeczy tezom powódki, że zachowania przypisane pozwanej i oznaczone cecha bezprawnych miały obiektywnie cechę bezprawnych. Nie potwierdza stwierdzenia naruszenia przez pozwanych jakiegokolwiek dobra osobistych powódki, w szczególności godności, jak również wyrządzenia jej szkody, co miało wynikać z wadliwych w ocenie powódki decyzji procesowych sądu, lub z niezgodnego z oczekiwaniami powódki rozpoznania wnoszonych przez nią skarg. Postępowania sądowe są z zasady rozpoznawane na jawnych rozprawach, a korzystanie akt sądowych innych spraw z udziałem strony, na wniosek strony lub jej pełnomocnika albo przez sąd z urzędu jest uzasadnione i niejednokrotnie konieczne. Powódka nie wykazała, na czym opiera tezę, że w przypadku spraw opisanych w podstawie faktycznej roszczeń pozwani lub osoby, za które ponoszą oni odpowiedzialność nie mieli podstaw do dopuszczalnych przepisami czynności sądowych. Lektura skutecznie zgłoszonych przez powódkę dowodów potwierdza, że powódka jest przekonana o wadliwości postępowania pozwanych, gdyż uważa, że w kwestiach wskazanych w skargach tylko ona ma rację, a decyzje procesowe sądu orzekającego lub pozwanych są nieuzasadnione i wadliwe. Materiał z akt, oceniony zgodnie z regułami z art 227-234 kpc, nie potwierdza twierdzeń powódki o niewłaściwym reagowaniu sądu na skargi lub wnioski powódki. Wykazany przez powódkę fakt złożenia kilku skarg i opinia powódki, że skargi były zasadne a mimo to nie zostały rozpatrzone w sposób jaki ona uważa za właściwy nie jest obiektywnym potwierdzeniem naruszenia przez pozwanych dóbr osobistych powódki i usprawiedliwieniem dla zgłoszonych roszczeń. Na tle całości materiału z akt sprawy nie sposób podzielić stanowiska powódki, że opisywane w generalny sposób jej subiektywnie negatywne doznania są skutkiem obiektywnie bezprawnych zachowań pozwanych i z takich przyczyn powstały lub osiągnęły stopień nasilenia tak znaczny, jak sugeruje. Roszczenie powódki o przeproszenie „…za naruszenie jej prawa do prywatności i dysponowania procesem sądowym w sprawie IC 1420/09/S przeciwko G. S. przez bezprawne załączenie akt jej spraw sądowych do w/w sprawy w kierowanym przeze mnie I Wydziale Cywilnym Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia” z podpisem (...) i o zasądzenie 2000 zł zadośćuczynienia, było --- STRONA 5 --- bezpodstawne, gdyż nie zostały przedstawione przez powódkę jakiekolwiek dowody, które potwierdzałyby, że Skarb Państwa - Sąd Rejonowy dla Krakowa Śródmieścia i przewodnicząca I Wydziału Cywilnego w tym sądzie – B. G., pomimo skarg powódki działali w sposób bardzo opieszały, powodując straty w jej sprawach, bezprawnie dołączając ich akta pomimo protestów powódki i żądania ich zwrotu do sądów macierzystych oraz dodatkowy stres u powódki związany z naruszaniem jej prywatności. Nie zostało wykazane, że powódka nie mogła zgłaszać swoich skarg i że była traktowana przedmiotowo także przez „bezprawne dysponowanie prawem pełnomocnika z urzędu i bezprawne „używanie” przez nich pełnomocników”. Nie został wskazany w toku procesu żaden dowód mogący potwierdzić, że pozwana utrudniała lub uniemożliwiała powódce prowadzenie sprawy I C 264/13 przeciwko D. Z.. Decyzje sądu orzekającego w konkretnej sprawie, o odmowie ustanowienia pełnomocnika, dopuszczeniu dowodów z opinii biegłego po trzech latach trwania procesu nie są bezbarwne nawet jeżeli w konkretnej sprawy ich merytoryczna zasadność można by ocenić inaczej. Wzywanie strony na rozprawy, na których strona nie była w stanie podając jakichkolwiek czynności jest obowiązkiem sądu i realizacją prawa strony do sądu, nawet jeżeli z subiektywnego punktu widzenia strony jest traktowane jak „maltretowaniem lub zabawianiem się cierpieniem strony”. W tym kontekście roszczenie powódki o przeproszenie jej do akt sprawy IC 264/13, przez pozwanych „…za swoje niegodziwe zachowanie jako sędzi prowadzącej sprawę IC 264/13 p-ko D. Z.” było również żądaniem bezpodstawnym. Nic w materiale z akt, poza prezentowanymi przez powódkę jej opiniami nie powiązanymi z konkretnymi fatami, nie potwierdza faktu ingerowania przez pozwane strony w przebieg postępowań w sprawach o sygn. akt IC 1422/10/S, IC 45/11/S i IC 1420/09/ S. Sama powódka przyznała, że otrzymała złożoną do akt tej sprawy odpowiedź Wiceprezesa Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieście z 18 lipca 2011 roku na jej skargi z 11 lipca 2011 r. i 8 lipca 2011 r. w sprawach o sygn. akt C 1422/10/S, IC 45/11/ S i IC 1420/09/S. Dlatego Sąd ocenił, że bezpodstawne było również roszczenie powódki o zapłatę 2000 zł zadośćuczynienia i przeproszenie jej za naruszenie prawa i dóbr osobistych powódki za oczywiście bezprawne, naruszające jej godności jako strony ingerowanie przez Sąd w bieg ww. spraw. Z tych przyczyn, bezzasadne powództwo zostało oddalone w stosunku do obu pozwanych, w całości . O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie z wnioskiem reprezentującego pozwany Skarb Państwa radcy Prokuratorii Generalnej RP, na podstawie art. 99 kpc w zw. z art. 98 §1 i 3 kpc. Zasądzona kwota to koszty zastępstwa prawnego odpowiadające wysokości wynagrodzenia adwokata w sprawach o roszczenia z jakimi wystąpiła powódka w tej spawie ( §15, § 8 ust.1 pkt 2 i § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie - Dz. U. 2015 poz. 1800). Sąd ocenił, że mimo trudnej sytuacji finansowej powódki nie jest usprawiedliwione zastosowanie w niniejszej sprawie art. 102 kpc i pozbawienie pozwanego Skarbu Państwa należnych od powódki, zgodnie z art. 98 §1 kpc, kosztów zastępstwa prawnego wg norm. Powódka mając nieprzeciętne doświadczenie w procesach sądowych, co potwierdza ten proces, zna wynikające z przepisów reguły ponoszenia kosztów procesu i powinna była liczyć się z tym, że w wypadku przegrania sprawy zostanie zobowiązana do zwrotu przeciwnikowi kosztów niezbędnej pomocy prawnej, w wysokości nie niższej niż kwoty opłat za zastępstwo prawne ustalone wg norm do jakich odsyła art. 99 kpc i 98 §3 kpc .