Wyrok I C 1673/17 1. oddala apelację

--- STRONA 1 --- WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2019 roku Sąd Okręgowy w Opolu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Adam Cąkała Sędziowie: SSO Wojciech Bazgier (spr.) SSO Grzegorz Kowolik Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Pazdan po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2019 roku w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa E. K. przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 6 listopada 2018 roku sygn. akt I C 1673/17 1. oddala apelację, 2. zasądza od powódki E. K. na rzecz strony pozwanej (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym. Na oryginale właściwe podpisy UZASADNIENIE Powódka E. K. w pozwie skierowanym przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego kwoty 25.000 zł tytułem zadośćuczynienia za zerwanie więzi rodzinnych. W uzasadnieniu pozwu wskazała, że w dniu 21.01.2003 roku miał miejsce wypadek drogowy, w wyniku którego tragiczną śmierć poniosła siostra powódka Z. S.. Sprawca wypadku posiadał obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej wykupione u strony pozwanej. Powódka wskazała, że w związku z --- STRONA 2 --- zaistniałym zdarzeniem pozwany ubezpieczyciel przeprowadził postępowanie likwidacyjne, w ramach którego nie wypłacił powódce zadośćuczynienia. Powódka podkreśliła, że śmierć siostry skutkowała ogromnym cierpieniem powódki, bólem, wpłynęła na zmianę jej sytuacji życiowej, rodzinnej poprzez zerwanie silnych więzi rodzinnych jakie łączyły ją ze zmarłą siostrą, odebranie jej prawa do spokojnego, niezakłóconego życia w pełnej rodzinie, pozbawionej traumy i nieustającej obciążającej psychicznie żałoby. W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na jej rzecz od powoda kosztów procesu według norm przepisanych. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 21.01.2003 roku doszło do wypadku komunikacyjnego, którego sprawcą był L. S.. W wyniku wypadku śmierć poniosła siostra powódki Z. S.. Pojazd sprawcy miał wykupione ubezpieczenie OC u pozwanego. Poszkodowana w chwili wypadku miała 26 lat, a powódka 35 lat. Powódka była bardzo silnie związana z siostrą. Mimo, iż obie miały już swoje rodziny, to utrzymywały ze sobą kontakt. Bardzo często się odwiedzały, przyjeżdżały do siebie, pomagały w pomocy nad dziećmi, spędzały razem święta. Powódka miała niepełnosprawnego syna, a jej mąż pracował za granicą. Poszkodowana przyjeżdżała często do siostry, aby pomóc jej w opiece nad dziećmi; często u siebie nocowały. Powódka miała z poszkodowaną, jako jedną z czterech sióstr, najlepszy kontakt, zwierzały się sobie. Po śmierci siostry powódka musiała zająć się opieką nad matką, którą opiekowała się poszkodowana. Powódka jako najstarsza z rodzeństwa zajmowała się pogrzebem. Po śmierci siostry relacje powódki z dziećmi poszkodowanej znacznie się rozluźniły, osłabły, szwagier zabronił dzieciom poszkodowanej kontaktu z rodziną żony. Powódka nadal nie może się pogodzić ze śmiercią siostry, rozpamiętuje ją, chodzi na cmentarz, rozmawia w myślach z siostrą. Przebieg żałoby nie daje podstaw do stwierdzenia jakiekolwiek patologii w okresie jej trwania. Powódka bardzo szybko po śmierci siostry wróciła do pełnej aktywności rodzinnej, społecznej. Psychiatra nie stwierdził w stanie psychicznym powódki istotnych zaburzeń. Dolegliwości natury psychicznej, jakie powódka przebyła w związku ze śmiercią siostry, mieszczą się w ramach fizjologicznej reakcji żałoby, jednakże nie miała ona żadnych negatywnych skutków na stan zdrowia powódki. Pismem z 30.01.2017 roku powódka zgłosiła stronie pozwanej szkodę, domagając się przyznania jej stosownego zadośćuczynienia w kwocie 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia za śmierć siostry, jednakże pozwany odmówił jej przyznania. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy w Brzegu zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 15.000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 2.03.2017 roku do dnia zapłaty i oddalił powództwo w pozostałej części oraz zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 1.320,89 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy wskazał, że podstawą materialnoprawną powództwa był art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c. Powódka źródło swojej krzywdy upatrywała w śmierci swej siostry Z. S., która to śmierć była następstwem wypadku komunikacyjnego spowodowanego przez osobę trzecią. Pojazd sprawcy był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej u pozwanego. Przebieg wypadku drogowego i jego skutki nie stanowił przedmiotu sporu. Sąd Rejonowy podkreślił, że pozwany nie negował możliwości dochodzenia roszczenia wobec wejścia w życie przepisu art. 446 § 4 k.c. po wypadku. Kwestią sporną była możliwość dochodzenia przez siostrę zadośćuczynienia oraz jego wysokość. Pozwany bowiem wskazał, że rodzeństwo, które ma swoje rodziny, nie mieszka już ze swoim rodzeństwem nie jest osobą najbliższą. Co do możliwości dochodzenia przez członka rodziny zadośćuczynienia za krzywdy wynikłe ze śmierci osoby najbliższej będącej skutkiem uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, mającej miejsce przed wejściem w życie art. 446 § 4 k.c., zważyć należy, iż nie budziło wątpliwości stron ani Sądu Rejonowego, że skoro śmierć Z. S. nastąpiła na skutek deliktu przed dniem 3 sierpnia 2008 roku, to najbliższym członkom rodziny zmarłego, czyli powodom nie przysługuje roszczenie o zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę na podstawie art. 446 § 4 k.c., albowiem przepis ten wówczas jeszcze nie obowiązywał. Jako podstawę swego roszczenia powódka wskazała art. 448 k.c. w zw. z art. 23 k.c. Problemem w/w podstawy prawnej domagania się zadośćuczynienia zajmował się wielokrotnie Sąd Najwyższy, jednoznacznie stwierdzając m.in. w uchwale z dnia 22 października 2010 roku podjętej w --- STRONA 3 --- sprawie III CZP 76/10, że najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c. zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 roku. Stanowisko to powtórzone zostało w kolejnej uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2011 roku podjętej w sprawie III CZP 32/11, które zaaprobowane przez sądy powszechne stanowi jednolitą linię orzeczniczą, a który to pogląd Sąd Rejonowy, rozpatrujący niniejszą sprawę w pełni podzielił. Dodatkowo Sąd Rejonowy podniósł, na co zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały w sprawie III CZP 32/11 gdzie trafnie zauważył, że ten sam czyn niedozwolony może wyrządzać krzywdę różnym osobom. Źródłem krzywdy jest zatem czyn niedozwolony, którego następstwem jest śmierć. Krzywdą wyrządzoną zmarłemu jest utrata życia, dla osób mu bliskich zaś jest to naruszenie dobra osobistego poprzez zerwanie więzi emocjonalnej, szczególnie bliskiej w relacjach rodzinnych. Również zatem osoba dochodząca ochrony, na podstawie art. 448 k.c. może być poszkodowana bezpośrednio i dochodzić naprawienia własnej krzywdy, doznanej poprzez naruszenie jej własnego dobra osobistego. Wbrew zatem stanowisku strony pozwanej, co do zasady możliwe jest dochodzenie przez stronę powodową zadośćuczynienia pieniężnego na podstawie art. 448 k.c. Pogląd, iż więź emocjonalna łącząca osoby bliskie jest dobrem osobistym, a co za tym idzie, że doznany na skutek śmierci osoby bliskiej uszczerbek jest następstwem naruszenia dobra osobistego, jakim jest relacja między zmarłym a osobą zainteresowaną (w niniejszej sprawie małżonką i dziećmi), jest już w judykaturze utrwalony. Tytułem przykładu wskazać chociażby należy wyroki Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2009 roku, I CSK 149/09, z dnia 14 stycznia 2010 roku, IV CSK 307/09. Nie można w tym zakresie pominąć argumentów systemowych. Życie rodzinne obejmuje istnienie różnego rodzaju więzi. Skoro dobro rodziny jest dobrem podlegającym ochronie konstytucyjnej (art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), wymienione jest także w art. 23 k.r.o., a wieź rodzinna odgrywa w tym zakresie niezaprzeczalnie doniosłą rolę, zatem przyjąć należy, iż prawo do życia rodzinnego i utrzymanie tego rodzaju więzi stanowi dobro osobiste członków rodziny. Skoro więc więzi rodzinne są dobrem osobistym, to brak jest uzasadnienia dla wyłączenia ich z ochrony prawnej i w konsekwencji do pozbawienia osób, których to dobro zostało naruszone uprawnienia do dochodzenia i uzyskania zadośćuczynienia. Zaznaczyć należy także, iż o ile prawo do więzi rodzinnych stanowi dobro osobiste członków rodziny, to wskazać jednocześnie należy, że w ocenie Sądu Rejonowego rozpoznającego niniejszą sprawę, nie każde więzi rodzinne zasługują na ochronę przewidzianą dla dóbr osobistych. Za dobra osobiste mogą być uznane jedynie rzeczywiste i bliskie więzi emocjonalne łączące najbliższych członków rodziny. Innymi słowy ochrona dobra osobistego jakim są więzi istniejące pomiędzy najbliższymi członkami rodziny, przysługuje wtedy, gdy te więzi nie są abstrakcyjne i zostaną naruszone przez pozbawienie życia lub zdrowia. Stanowisko to znajduje oparcie w orzecznictwie. W uchwale z dnia 13 lipca 2011 roku III CZP 32/11 Sąd Najwyższy wprost stwierdził, że nie każdą wieź rodzinną niejako automatycznie należy zaliczyć do katalogu dóbr osobistych, lecz jedynie taką, której zerwanie powoduje ból, cierpienie, rodzi poczucie krzywdy. Mając na uwadze powyższe jak również zeznania powódki nie może budzić wątpliwości, że Z. S. była dla powódki najbliższą osobą. Jak wskazała powódka podczas przesłuchania przed Sądem Rejonowym oraz z badań przez lekarza psychiatrę, to z poszkodowaną, jako jedną z czterech sióstr, miała najlepszy kontakt. Ich relacje były bardzo bliskie pozytywne, zwierzały się sobie, wspomagały, były jak przyjaciółki. Co istotne, ich relacje nie sprowadzały się do rzadkich odwiedzin, przeciwnie relacje te opierały się na wzajemnym zaangażowaniu w ich życie, wychowanie dzieci, pomoc w opiece nad dziećmi. Jak wskazała powódka, posiada ona dwoje dzieci w tym jedno niepełnosprawne. Jej mąż pracował zagranicą, a ona niejednokrotnie otrzymywała pomoc od powódki, która zajmowała się jej zdrowym dzieckiem, gdy ta musiała jeździć z chorym dzieckiem po lekarzach. Siostry często u siebie nocowały. Sąd Apelacyjny w Gdańcu w wyroku z dnia 8 lipca 2015 roku (V ACa 684/14, publik. LEX) - orzekł: „Krąg osób, które mogą zostać uznane za najbliższych członków rodziny zmarłego jest otwarty. O tym, kto jest najbliższym członkiem rodziny decyduje faktyczny układ stosunków pomiędzy określonym osobami, a nie formalna kolejność pokrewieństwa wynikająca w szczególności z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czy ewentualnie z powinowactwa, np. wnuczka zmarłego, będąca dzieckiem pozamałżeńskim wychowywana przez babkę, pomimo że matka żyła i była zdolna do alimentacji córki. Aby więc ustalić, czy występujący o zadośćuczynienie jest najbliższym członkiem rodziny nieżyjącego sąd powinien stwierdzić, czy istniała silna i pozytywna więź emocjonalna pomiędzy dochodzącym tego roszczenia a zmarłym.” Waga powyższych rozważań przejawia się w tym, iż zdaniem Sądu Rejonowego zasądzenie na rzecz powódki zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 23 k.c., uzależnione było od wykazania istnienia faktycznych, silnych emocjonalnych więzi pomiędzy nią a zmarłą i realnych cierpień wywołanych ich zerwaniem na skutek śmierci. Nie ulega wątpliwości, iż śmierć osoby bliskiej zwykle stanowi dla rodziny wielki wstrząs, a cierpienia psychiczne, jakie się z nią wiążą, mogą przybierać ogromny wymiar, tym większy, im mocniejsza była w danym przypadku więź emocjonalna łącząca zmarłego z jego najbliższymi. Sąd Rejonowy nie --- STRONA 4 --- miał najmniejszych wątpliwości, że E. K. łączyła z siostrą silna więź rodzinna przejawiająca się we wzajemnej pomocy, akceptacji, stanowiąca dobro osobiste powódki podlegające ochronie. O istnieniu pomiędzy nimi relacji uczuciowych i emocjonalnych świadczą w szczególności takie okoliczności jak dbałość i troska ojej podstawowe potrzeby, zadowolenie z jego postawy życiowej czy wreszcie pomoc w obowiązkach dnia codziennego. O silnej więzi emocjonalnej, jaka łączyła powódkę z siostrą świadczy fakt, że powódka do dnia dzisiejszego nie może pogodzić się ze śmiercią siostry, rozmawia z nią w myślach. Dokonując oceny jaka suma jest odpowiednia tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę spowodowaną naruszeniem dóbr osobistych, należy mieć na uwadze rodzaj dobra, które zostało naruszone oraz charakter, stopień nasilenia i czas trwania doznawania przez osobę, której dobro zostało naruszone, ujemnych przeżyć psychicznych spowodowanych naruszeniem. W sprawie, w której zdarzeniem wywołującym krzywdę jest śmierć osoby najbliższej wskazać należy, że okoliczności wpływające na wysokość świadczenia z art. 448 k.c. to między innymi dramatyzm doznań osób bliskich zmarłego, poczucie osamotnienia, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rola jaką w rodzinie pełniła osoba zmarłego, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem odejścia (np. nerwicy, depresji), roli pełnionej w rodzinie przez osobę zmarłą, stopień, w jakim pokrzywdzony będzie umiał się znaleźć w nowej rzeczywistości i zdolności jej zaakceptowania, leczenie doznanej traumy, wiek pokrzywdzonego (wyrok SA w Gdańsku z dnia 24 sierpnia 2012 roku, V ACa 646/12, LEX 1220462). Zadośćuczynienie z art. 448 k.c. ma przede wszystkim charakter kompensacyjny i tym samym jego wysokość musi przedstawiać pewną ekonomicznie odczuwalną wartość - wysokość ta jednak nie może być jednak nadmierna w stosunku do doznanej krzywdy i aktualnych stosunków majątkowych społeczeństwa, a więc powinna być utrzymana w rozsądnych granicach (np. wyrok SN z 26 lutego 1962 roku, 4 CR 902/61, LexPolonica nr 316013, OSNCP 1963, Nr 5, poz. 107 i wyrok SN z 22 marca 1978 roku, IV CR 79/78, LexPolonica nr 321721). Mając na uwadze wskazane powyżej kryteria Sąd Rejonowy w niniejszej sprawie uznał, iż adekwatną kwotą zadośćuczynienia dla powódki w związku ze śmiercią jej siostry będzie kwota 15.000 zł. Ustalając tę kwotę Sąd Rejonowy miał na uwadze silne więzi emocjonalne łączące powódkę z siostrą, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, poczucie pustki po utracie siostry, pełniącej istotną funkcję w jej życiu. Sąd Rejonowy ustalając kwotę zadośćuczynienia miał również na uwadze wnioski opinii biegłego psychiatry, który wskazał, iż powódka szybko wróciła do pełnej aktywności społecznej, rodzinnej, a dolegliwości natury psychicznej jakie powódka przebyła mieszczą się w ramach fizjologicznej reakcji żałoby i nie stwierdzono żadnych istotnych zaburzeń w stanie psychicznym powódki. Nadto na wysokość zasądzonego zadośćuczynienia wpływ miał upływ czasu od śmierci poszkodowanej. Powódka wystąpiła do ubezpieczyciela z żądaniem zadośćuczynienia po upływie 14 lat po śmierci siostry. Skoro zadośćuczynienie ma funkcję kompensacyjną i jego celem jest złagodzenie cierpień psychicznych, to złagodzić można jedynie takie cierpienie, które istnieje obecnie. Nie ma możliwości złagodzenia cierpień, których się doznawało w przeszłości, zatem upływ czasu powodujący naturalne zmniejszenie negatywnych doznań i niekorzystnych następstw zdarzenia w sferze psychiki poszkodowanego ma niewątpliwy wpływ na wysokość zadośćuczynienia. Wobec powyższego Sąd Rejonowy zasądził kwotę 15.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 02.03.2017 roku, tj. po upływie 30 dni od wezwania do zapłaty zadośćuczynienia. Orzeczenie o kosztach Sąd Rejonowy uzasadnił treścią art. 100 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wniosła powódka, która zaskarżyła wyrok w części to jest w zakresie punktu I w części to jest ponad kwotę 15.000 zł oraz w zakresie punktu II. Na podstawie art. 368 § 2 k.p.c. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła mający wpływ na treść zaskarżonego wyroku błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, a polegający na uznaniu, że w niniejszej sprawie odpowiednią sumę zadośćuczynienia stanowi kwota 15.000 zł; Na podstawie art. 368 § 1 pkt 5 k.p.c. wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie apelacji powódki i zasądzenie na rzecz powódki z tytułu zadośćuczynienia dalszej kwoty 5.000 zł, czyli łącznie 20.000 zł oraz zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powódki kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych za postępowanie przed Sądem II instancji. --- STRONA 5 --- W odpowiedzi na apelację strona pozwana wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie od powódki na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy zważył co następuje, Apelacja powódki nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy w pełni akceptuje i przyjmuje jako własne tak ustalenia Sądu Rejonowego, które legły u podstaw skonstruowanego stanu faktycznego, wyciągnięte w oparciu o ten stan wnioski jak i zapatrywania prawne tego Sądu, co czyni bezprzedmiotowym prowadzenie szerokich powtórzeń w tym zakresie. Odnosząc się do zarzutów apelacji należy wskazać, że są one bezzasadne. W niniejszej sprawie, w zakresie rozpoznawania sprawy przez Sąd drugiej instancji w związku z granicami wyznaczonymi przez przepis art. 378 § 1 k.p.c., a odnoszącymi się do granic apelacji, problem sprowadzał się jedynie do ustalenia czy przyznane wyrokiem Sądu pierwszej instancji zadośćuczynienie jest odpowiednie w rozumieniu art. 448 k.c. Kwestia odpowiedzialności strony pozwanej za naruszenie dóbr osobistych powódki w efekcie śmierci siostry powódki na skutek zdarzenia drogowego, które miało miejsce 21.01.2009 roku została już przesądzona wyrokiem Sądu pierwszej instancji i wobec braku apelacji strony pozwanej nie może być przedmiotem oceny przez Sąd drugiej instancji. Jedyny problem w związku z granicami rozpoznania sprawy związany z wniesieniem przez powódkę apelacji sprowadzał się do oceny czy przyznane jej zadośćuczynienie winno wynosić orzeczoną zaskarżonym wyrokiem kwotę 15.000 zł czy też winno być wyższe i wynosić maksymalnie kwotę 20.000 zł. Sąd Rejonowy ustalając wysokość przyznanego zadośćuczynienia wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, które winny być uwzględnione przy kształtowaniu odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia, a mianowicie silną więź emocjonalną łączącą powódkę ze zmarłą siostrą, skalę cierpień wywołaną zerwaniem tych więzi na skutek śmierci, rodzaj dobra osobistego, które zostało naruszone oraz jego charakter, stopień nasilenia i czas trwania doznanych ujemnych przeżyć psychicznych przez powódkę, dramatyzm tych doznań, poczucie osamotnienia, cierpienia moralnego i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby bliskiej, rola jaką w rodzinie pełniła osoba zmarła, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem śmierci osoby najbliższej, stopień w jakim pokrzywdzony będzie umiał znaleźć się w nowej rzeczywistości i zdolność akceptacji tej nowej rzeczywistości, konieczność leczenia doznanej traumy, wiek pokrzywdzonego, ale także okoliczność samego zdarzenia, które doprowadziło do śmierci osoby najbliższej oraz wpływ czasu jaki upłynął od samego zdarzenia. Sąd Rejonowy wszystkie powyższe kryteria uwzględnił przy wydaniu zaskarżonego wyroku i w tym zakresie, tak jak wskazano wyżej, Sąd Okręgowy powyższe stanowisko w pełni akceptuje i przyjmuje jako własne. Należy wskazać, że w zakresie w jakim ocena powyższych kryteriów wymagała wiedzy specjalnej w rozumieniu art. 278 § 1 k.p.c. Sąd skorzystał z opinii biegłego psychiatry. Ponadto Sąd Rejonowy odniósł się do wszystkich kwestii związanych z ustaleniem wysokości przyznanego zadośćuczynienia, które zostały podniesione w apelacji co powoduje, że w zasadzie apelacja w tym zakresie stanowi jedynie polemikę z wyrokiem Sądu pierwszej instancji. Na marginesie jedynie należy podkreślić, że wbrew apelacji podstawą przyznania zadośćuczynienia był przepis art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c., a nie wskazany w apelacji przepis art. 446 § 4 k.c. z przyczyn, które wskazał Sąd Rejonowy biorąc pod uwagę datę śmierci siostry powódki i nie obowiązywanie w tym czasie przepisu art. 446 § 4 k.c. Należy również podkreślić, że ingerencja Sądu drugiej instancji w zaskarżone orzeczenie w zakresie zmiany tego orzeczenia poprzez określenie innej kwoty zadośćuczynienia możliwa jest w praktyce jedynie wówczas gdy przyznane zadośćuczynienie jest rażąco niskie lub niewspółmiernie wygórowane. Z taka sytuacją w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia, a ustalone przez Sąd Rejonowy zadośćuczynienie jest odpowiednią sumą w rozumieniu art. 448 k.c. Mając powyższe na uwadze apelacja powódki jako bezzasadna w oparciu o przepis art. 385 k.p.c. podlega oddaleniu. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu w postępowaniu apelacyjnym uzasadnia przepis art. 98 k.p.c. Na zasądzoną z tego tytułu od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 450 zł składają się koszty wynagrodzenia pełnomocnika strony pozwanej ustalone w oparciu o przepis § 2 pkt 3 w związku z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 roku w sprawie --- STRONA 6 --- opłat za czynności radców prawnych w brzemieniu ustalonym przez Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 3.10.2016 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. poz.1667).