Postanowienie I C 1664/11

--- STRONA 1 --- Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 21 kwietnia 2015 r. I ACa 894/14 Definicja dóbr osobistych. TEZA aktualna Dobra osobiste to wartości obejmujące fizyczną i psychiczną integralność człowieka, jego indywidualność oraz godność i pozycję w społeczeństwie, co stanowi przesłankę jego samorealizacji. I II UZASADNIENIE Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SA Jerzy Nawrocki (spr.). Sędziowie SA: Walentyna Łukomska-Drzymała, Jolanta Terlecka. Sentencja Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2015 r. w Lublinie na rozprawie sprawy z powództwa Z. B. przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w Radomiu i Sądowi Okręgowemu w Radomiu zastępowanym przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa o odszkodowanie i zadośćuczynienie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 12 maja 2014 r. sygn. akt I C 1664/11: oddala apelację; zasądza od powoda Z. B. na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za drugą instancję. Uzasadnienie faktyczne Wyrokiem z dnia 12 maja 2014 r. Sąd Okręgowy w Radomiu po rozpoznaniu sprawy z powództwa Z. B. przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w Radomiu i Sądowi Okręgowemu w Radomiu o odszkodowanie i zadośćuczynienie - oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanego 7.200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Pozwem z dnia 7 grudnia 2011 r. powód Z. B. domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Radomiu i Sądu Rejonowego w Radomiu kwoty 330000 zł tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania. Sąd Okręgowy ustalił, że przed Sądem Okręgowym w Radomiu rozpoznawane było zażalenie dłużnika - Z. B., powoda w sprawie niniejszej, na postanowienie Sądu Rejonowego w Kozienicach z dnia 11 lutego 2010 r. (k. 69 akt (...). W postanowieniu z dnia 24 maja 2011 r. Sąd Okręgowy w sprawie (...) Sąd dopuścił się omyłki pisarskiej, polegającej na wpisaniu słów: "na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Radomiu z dnia 11 lutego 2011 r., (...), zamiast "na skutek zażalenia dłużnika na postanowienie Sądu Rejonowego w Kozienicach z dnia 28 stycznia 2011 r., (...). W związku z powyższym postanowieniem z dnia 14 czerwca 2011 r. omyłkę tę sprostował (k. 75). Odpis postanowienia o sprostowaniu doręczył pełnomocnikowi Z. B., pani E. G. (akta sprawy (...) Sądu Rejonowego w Kozienicach k - 69, 75-76). I ACa 894/14, Definicja dóbr osobistych. - Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie --- STRONA 2 --- 1 2 3 Postępowanie w sprawie (...) Sądu Rejonowego w Radomiu, które zostało wskazane w wadliwym postanowieniu Sądu Okręgowego w Radomiu w sprawie (...) nie toczyło się z udziałem powoda Z. B. i dotyczyło innych osób. (akta sprawy (...) Sądu Rejonowego w Radomiu). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zebrane w sprawie dokumenty, akta sprawy (...) Sądu Rejonowego w Kozienicach i (...) Sądu Rejonowego w Radomiu. Wiarygodność zebranych w sprawie dokumentów nie była kwestionowana. Powód uzasadniając swoje roszczenie twierdził, że wskutek powyżej opisanej pomyłki doszło do powiązania jego imienia i nazwiska ze sprawą, w której nie brał żadnego udziału. Wywodził, że użycie jego nazwiska w kontekście innej sprawy toczącej się bez jego udziału stanowiło naruszenie jego dóbr osobistych i spowodowało duże straty materialne, moralne i zdrowotne dla niego i jego rodziny. Było przyczyną wniesienia przez żonę sprawy o rozwód, w konsekwencji którego będzie otrzymywał niższą rentę. W ocenie Sądu pierwszej instancji roszczenie powoda o zasądzenie zadośćuczynienia pieniężnego z tytułu naruszenia jego dóbr osobistych nie jest uzasadnione gdyż działanie pozwanego nie nosiło znamion bezprawności. Wprawdzie Sąd w postanowieniu z dnia 24 maja 2011 r. dopuścił się omyłki pisarskiej, jednakże następnie sprostował ją zgodnie z obowiązującymi przepisami, postanowieniem z dnia 14 czerwca 2011 r., o których była mowa wyżej. Art. 350 k.p.c., który stanowi, że: "sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki". Natomiast art. 361 k.p.c. stanowi, że " do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach Jeżeli kodeks nie stanowi inaczej". Sąd stwierdził ponadto, że powód nie udowodnił niekorzystnych skutków wynikających z omyłki Sądu. Powód nie wykazał także żadnej przesłanki zadośćuczynienia z art. 448 k.c., nie wykazał jakiejkolwiek szkody - majątkowej bądź niemajątkowej, nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność poniesionych strat moralnych, psychicznych, zdrowotnych czy materialnych. Nie udowodnił ani, że jego małżeństwo zostało rozwiązane, ani wysokości dochodzonej kwoty. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie i ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 461). Apelację od tego wyroku wniósł powód zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu: nieważność postępowania, którą powód wywodził z faktu że Sąd Okręgowy orzekał w swojej sprawie, że wydał wyrok za wcześnie, nie dopuszczając dowodów wnioskowanych przez powoda, pozbawiając powoda możliwości obrony swych praw, dokonanie wadliwych ustaleń faktycznych w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy i wadliwe ustalenia sądu co do braku bezprawności działania pozwanego, pominięcie dowodów z dokumentów wskazanych w uzasadnieniu apelacji a znajdujących się w aktach (...). Powód wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji do rozpoznania i zasądzenie kosztów procesu wg norm prawem przepisanych. Pozwany wnosił o odrzucenie apelacji a w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku o jej oddalenie i zasądzenie kosztów procesu. Uzasadnienie prawne Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja jest bezzasadna. W ocenie Sądu Apelacyjnego z przytoczonych w pozwie okoliczności faktycznych, które miały stanowić podstawę roszczenia powoda z tytułu naruszenia dóbr osobistych, wynika, że do naruszenia dóbr osobistych powoda nie doszło. Według utrwalonego poglądu doktryny i orzecznictwa dobra osobiste to wartości obejmujące fizyczną i psychiczną integralność człowieka, jego indywidualność oraz godność i pozycję w społeczeństwie, co stanowi przesłankę jego samorealizacji." (Z. Radwański, Prawo cywilne. Część ogólna, Warszawa 2004, s. 156.). Warunkiem skutecznego dochodzenia ochrony dóbr osobistych jest udowodnienie przez powoda, zgodnie z zasadą rozkładu ciężaru dowodu przewidzianą w art. 6 k.c., faktu naruszenia jego dóbr osobistych. Powód swoje roszczenie o ochronę dóbr osobistych wywodził z faktu wydania wadliwego postanowienia przez Sąd Okręgowy w Radomiu z dnia z dnia 24 maja 2011 r. w sprawie (...). --- STRONA 3 --- Zgodnie z teorią obiektywnego naruszenia dobra osobistego, ocena czy w okolicznościach faktycznych wskazanych przez poszkodowanego doszło do naruszenia dobra osobistego, czy nie, nie jest dokonywana wg subiektywnej oceny poszkodowanego, lecz na podstawie kryteriów obiektywnych uwzględniających społeczną miarę i ocenę rozsądnego, uczciwie myślącego człowieka. Jest okolicznością bezsporną w sprawie, że toczyło się postępowanie sądowe, którego uczestnikiem był powód. Powód jako dłużnik złożył skargę na czynność komornika, która była rozpoznawana przez Sąd Rejonowy, a po wniesieniu zażalenia przez powoda na postanowienie Sądu Rejonowego, przez Sąd Okręgowy. Pomyłka Sądu Okręgowego w Radomiu w postanowieniu z dnia 24 maja 2011 r. rozpoznającego to zażalenie, polegała jedynie na wadliwym oznaczeniu środka odwoławczego, który wniósł powód i wadliwym nazwaniu orzeczenia, od którego powód się odwołał. Sąd bowiem określił zażalenie powoda jako apelację, błędnie wskazał datę zaskarżonego orzeczenia oraz sygnaturę sprawy, w której orzeczenie zostało wydane. Ani nazwa środka odwoławczego, ani data wydanego orzeczenia, ani sygnatura sprawy nie mają żadnego bezpośredniego ani pośredniego powiązania z osobą powoda. Stanowią techniczne, porządkowe oznaczenie sprawy prowadzonej w sądzie, nie zawierające wprost żadnych informacji o uczestnikach i przedmiocie tego postępowania. Tym samym nie sposób uznać, aby pomyłka sądowa w zakresie w jakim dopuścił się jej Sąd Okręgowy w postanowieniu z dnia 24 maja 2011 r. dotyczyła integralności, indywidualności czy godności osoby ludzkiej powoda. Skoro tak, to popełniony błąd nie miał żadnego wpływu - wbrew twierdzeniom powoda - na ocenę jego osoby, a w konsekwencji nie mógł naruszać dóbr osobistych powoda. Z powyższych względów roszczenie powoda z tytułu ochrony jego dóbr osobistych, przy tak sprecyzowanej przez powoda podstawie faktycznej, było oczywiście nieuzasadnione i podlegało oddaleniu. Natomiast przewijające się w uzasadnieniu pism procesowych powoda wskazania innych toczących się postępowań z udziałem powoda nie są wystarczające dla uzasadnienia roszczenia powoda o ochronę dóbr osobistych. Poza podważaniem trafności tych orzeczeń i mnożeniem sygnatur spraw, w których były wydane, powód nie wskazywał w jaki sposób fakt wydania tych orzeczeń naruszał jego dobra osobiste, podnosząc wyłącznie zarzut, że z orzeczeniami tymi się nie zgadza. W oparciu o tak wskazywaną przez powoda podstawę faktyczną roszczenia, nie sposób zbadać zasadność roszczeń w tym zakresie. Powód bowiem nie wyjaśniał w jaki sposób - poza samym faktem wydania orzeczeń - działania pozwanego naruszały jego dobra osobiste. Nie konkretyzował również dóbr osobistych, które wskutek wydania orzeczeń miałyby być naruszone. Skonkretyzowanie roszczenia przez powoda zostało dokonane wyłącznie w zakresie wydania przez Sąd Okręgowy w Radomiu postanowienia z dnia 24 maja 2011 r. w sprawie (...), co skutkowało analizą i oceną roszczenia powoda przez Sąd. Ograniczenie postępowania dowodowego przez Sąd Okręgowy i pominięcie wniosków dowodowych powoda w części dotyczącej dopuszczenia dowodów w postaci kwestionowanych przez powoda orzeczeń, było oczywiście uzasadnione. Po pierwsze dlatego, że wnioski te nie wskazywały okoliczności które miałyby być udowodnione. Natomiast okoliczności wydania przez Sąd Okręgowy wadliwego postanowienia z dnia 24 maja 2011 r. w sprawie (...), zostały wyjaśnione w sposób wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy. Fakt dopuszczenia się przez Sąd Okręgowy w Radomiu błędu w orzeczeniu jest bezsporny i wynika z dokumentów w sprawie (...). Sąd pierwszej instancji rozpoznając roszczenie powoda w sprawie niniejszej nie wypowiedział się w kwestii zasadniczej, a mianowicie czy na skutek popełnionego błędu w postanowieniu sądowym doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, czy nie. Negatywne przesądzenie tej kwestii czyni bezprzedmiotowymi okoliczności, które stanowią przedmiot rozważań Sądu pierwszej instancji. Skoro bowiem nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, bezprzedmiotowe są rozważania dotyczące bezprawności zachowania Sądu, zawinienia pozwanego, krzywdy poszkodowanego, jego szkody, czy związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem pozwanego a naruszeniem dóbr osobistych. Bezzasadny jest zarzut nieważności postępowania. Skład Sądu wydającego zaskarżony wyrok był inny, od tego który wydawał postanowienie z dnia 24 maja 2011 r. w sprawie (...). Zgłaszane przez powoda w toku postępowania wnioski o wyłączenie sędziego rozpoznającego sprawę zostały prawomocnie oddalone. Zarzut pozbawienia powoda możliwości obrony swych praw nie został udowodniony. Sam fakt oddalenia wniosków dowodowych zgłaszanych przez powoda na okoliczności bezprzedmiotowe w sprawie nie może stanowić uzasadnienia zarzutu naruszenia prawa do obrony powoda. Tym bardziej nie uzasadnia takiego zarzutu twierdzenie powoda o "zbyt szybkim wydaniu wyroku". W okolicznościach sprawy przy sprecyzowanej przez powoda podstawie faktycznej roszczenia w sposób pozwalający stwierdzić brak podstaw faktycznych do uznania, że wskutek działania Sądu Okręgowego w Radomiu doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, wbrew zarzutom powoda postępowanie nie toczyło się za krótko. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda na podstawie art. 385 k.p.c. i na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. i art. 11 ust. 3 ustawy o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa w zw. z § 2 ust. 2, § 6 pkt 7 i § 13 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 163, poz. 1348) zasądził od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 5 400 zł tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu odwoławczym. --- STRONA 4 --- Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądów Powszechnych.