Postanowienie I C 1655/09 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 listopada 1997 r. Sąd Okręgowy w To

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1655/09 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 listopada 1997 r. Sąd Okręgowy w Toruniu, Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Andrzej Westphal Ławnicy: ------ Protokolant: stażysta Marcin Klugiewicz, po rozpoznaniu w dniu: 19 maja 2011 r. w Toruniu przy udziale --- sprawy z powództwa: A. C., przeciwko: Skarbowi Państwa – Aresztowi Śledczemu w T. zastępowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w W. o zapłatę, I. oddala powództwa, II. zasądza od powoda A. C. na rzecz P. G. Skarbu Państwa w W. kwotę 3.600,00 zł [ trzy tysiące sześćset ] z tytułu zwrotu kosztów procesu, III. nie obciąża stron kosztami sądowymi od których powód był zwolniony. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 1655 / 09 UZASADNIENIE Powód A. C. wniósł pozew przeciwko Skarbowi Państwa – Aresztowi Śledczemu w T. Domagał się zasądzenia kwoty 100.000,00 zł. za naruszenie jego dóbr osobistych . Wyjaśnił ,że został umieszczony w celi z palącymi , mimo że sam nie pali . Powód jest genetycznie obciążony możliwością zachorowania na nowotwór płuc lub oskrzeli . Jego ojciec zmarł na nowotwór oskrzeli w wieku 48 lat. Poza tym ,cela w której przebywał w sposób rażący odbiegała od norm przewidzianych w art. 110 k.k.w. Było to pomieszczenie izby chorych zaadaptowane na celę mieszkalną . Brakowało w niej wyposażenia . Powód ma obawę ,że mógł się czymś zarazić np. wirusem HIV, HCV lub świerzbem . Zlew nie posiadał osłony . Czynności związane z higieną osobistą powód musiał wykonywać na oczach współosadzonych . W celi przebywały cztery osoby . Musiały one korzystać z jednej 5 litrowej miski . Służyła ona do mycia , golenia , zmywania podłogi , prania , mycia stóp i intymnych części ciała . W piśmie procesowym z dnia 2 stycznia 2010 r. [ k. 59 – 65 ] powód zarzucał także ,że uniemożliwiono mu skorzystanie z telefonu. Miał też zastrzeżenia ,że kąpiel odbywa się raz w tygodniu w obecności innych osadzonych , a prysznice nie miały żadnych przepierzeń. Pozwany wnosił o oddalenie powództwa [ k. 32 – 38 ] . Sąd ustalił, co następuje: Powód przebywał w pozwanym Areszcie Śledczym w T. w okresie od 19 sierpnia 2009r. do 9 września 2009r. okoliczność bezsporna Powód został osadzony w celi numer 10 o powierzchni 14,2 m ² . Jest to cela dla osób niepalących . W związku z panującym przeludnieniem została ona zaadaptowana z pomieszczenia przeznaczonego na izbę chorych . Po każdorazowej zmianie przeznaczenia jest ona dezynfekowana . Obowiązuje też specjalny tryb postępowania z pościelą i bielizną z izby chorych . Określony jest też sposób przeprowadzania dezynfekcji oraz to jakie środki mogą być w tym celu użyte. W celi tej przebywały 4 osoby . W dniu 18 sierpnia 2009r. jeden z osadzonych - M. K. złożył oświadczenie ,że od tego dnia jest osobą niepalącą . W trakcie wizytacji celi numer 10 funkcjonariusze nigdy nie stwierdzili , żeby ktoś palił papierosy . Nie były też zgłaszane na to skargi przez osadzonych w tym pomieszczeniu . Dyrektor Aresztu Śledczego wydawał zarządzenia oraz informował sędziego penitencjarnego o występującym przeludnieniu . W dniu 3 sierpnia 2009r. zostało wydane zarządzenie numer 8 / 09 w sprawie umieszczania osadzonych --- STRONA 3 --- w okresie od 1 sierpnia 2009r. do 31 sierpnia 2009r. w warunkach , w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m ² . Stan zaludnienia aresztu wynosił wówczas 108,4 % . Został o tym poinformowany sędzia penitencjarny. Kolejne zarządzenie o umieszczeniu osadzonych w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m ² zostało wydane w dniu 1 września 2009r. i dotyczyło okresu od 1 września 2009r. do 30 września 2009r. Stan osadzonych wynosił wtedy 112,6 % . dowód: notatka służbowa k. 39 , oświadczenie M. K. k. 40 zarządzenia k. 41 i 43 , pisma do sędziego penitencjarnego k. 42 i 44 , pismo k. 84 , notatka służbowa k. 85 , procedura k. 86 – 91 , skarga k. 211 , sprawozdanie k . 215 – 215 v , pisma k. 216 i 217 , Ubikacja w celi numer (…) była oddzielona ściankami od reszty pomieszczenia . Umywalka znajdowała na zewnątrz tej kabiny i nie była niczym oddzielona od pozostałej części sali. Znajdowały się w niej cztery łóżka . Były tylko dwie szafki na rzeczy osobiste Na skutek interwencji pozwanego do celi wstawiono brakujące szafki i wieszak. Cela była czysta . Podłoga i ściany były wyłożone płytkami do wysokości 2 metrów . Powyżej ściany były odmalowane. Standard tej celi był lepszy niż innych , gdyż była ona przystosowana do przebywania chorych . dowód: zeznania świadków M. K. k. 315 – 316 , M. K. (1) k. 317 , J. F. k. 318 , P. S. k. 385 – 386 , przesłuchanie pozwanego k. 266 – 266 v, W dniu 20 sierpnia 2009r. w czasie wizytacji celi przez wychowawcę powód nie pytał o możliwość skorzystania z telefonu . W każdej celi jest wywieszone zarządzenie o „Porządku wewnętrznym dla tymczasowo aresztowanych i skazanych ” . Możliwość skorzystania z telefonu następuje na pisemny wniosek osadzonego złożony u oddziałowego w dniu poprzedzającym do godziny 9.00 . Zgłoszenia na sobotę powinny być dokonane w piątek . Na podstawie tych zgłoszeń jest sporządzana lista osób zgłaszających zamiar skorzystania z telefonu. Jest ona zatwierdzana przez dyrektora aresztu . W dniu 21 sierpnia 2009r. w czasie apelu wieczornego powód próbował wręczyć dowódcy zmiany prośbę o możliwość skorzystania z telefonu w dniu 22 sierpnia 2009r. Funkcjonariusz nie przyjął tego pisma ponieważ powinno ono być złożone najpóźniej do godziny 9.00 . Następnego dnia była sobota . W ten dzień powód ponownie zgłaszał chęć skorzystania z telefonu i próbował wręczyć wniosek dowódcy zmiany . Funkcjonariusz ponownie go nie przyjął i pouczył powoda o właściwym trybie załatwienia sprawy . dowód: skarga powoda k. 203 – 207 , sprawozdanie k. 208 - 209 , pismo k. 210 , Kąpiel odbywała się w łaźni jeden raz w tygodniu . Wszyscy kąpali się razem. Poszczególne prysznice nie były niczym osłonięte . Więźniowie „grypsujący” korzystali z kąpieli pod nieobecność innych osadzonych . W czasie gdy więźniowie brali kąpiel była dokonywana wymiana ręczników , pościeli i poduszek . --- STRONA 4 --- dowód: zeznania świadków M. K. k. 316 , M. K (1) k. 317 , J. F. k. 318 , P. S. k. 386 , przesłuchanie pozwanego k. 266 – 226 v, Sąd zważył, co następuje : Powód powoływał się na to ,że pozwany Areszt Śledczy naruszył jego dobra osobiste , przepisy ustawy o ochronie przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych , Konstytucję oraz art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste , jak w szczególności zdrowie , wolność , cześć , swoboda sumienia , nazwisko lub pseudonim , wizerunek , tajemnica korespondencji , nietykalność mieszkania , twórczość naukowa , artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska , pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach . Art. 24 § 1 k.c. stanowi ,że ten czyje dobro osobiste jest zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania , chyba ze nie jest ono bezprawne . W razie dokonanego naruszenia może on także żądać , ażeby osoba , która dopuściła się naruszenia , dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków , w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie . Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na cel społeczny . Pozwany nie naruszył żadnych przepisów powoływanych przez powoda. Sąd nie dał wiary powodowi oraz zgłoszonym przez niego świadkom , gdy twierdzili ,że osadzony M. K. palił papierosy i wszyscy się na to skarżyli funkcjonariuszom pozwanego . Gdyby tak rzeczywiście było to z pewnością w dokumentacji pozwanego byłby jakiś ślad po tych zgłoszeniach . Z pewnością także powód złożyłby skargę pisemną . Powód jest osobą , która korzysta z tej formy komunikacji z administracją penitencjarną czego przykładem jest chociażby zawarta w aktach tej sprawy dokumentacja dotycząca rzekomego pozbawienia powoda możliwości skorzystania z telefonu. Tym bardziej więc , skoro ustne skargi powoda i osób współosadzonych miałyby nie osiągnąć żadnego rezultatu , to powód złożyłby odpowiednie pismo . Powód przedłożył w niniejszej sprawie pismo M. K. z dnia 24 sierpnia 2009 r. w którym oświadcza on ,że nigdy nie deklarował ,że jest osobą niepalącą . Pismo to jest adresowane do Aresztu Śledczego w T. , ale nie ma żadnego potwierdzenia ,że rzeczywiście zostało ono tam złożone . Dziwi też dlaczego na dole strony napisano ,że jeden egzemplarz jest przeznaczony dla Sądu Okręgowego w T. – Wydział Cywilny. Przecież pismo to było sporządzone , zanim powód napisał swój pozew – 26 sierpnia 2009r. , a tym bardziej zanim go złożył do sądu 28 sierpnia 2009r. [ k. 7 ]. Przekonuje to ,że pismo to zostało sporządzone --- STRONA 5 --- wyłącznie na użytek sprawy sądowej , a nie po to ,żeby poinformować kierownictwo aresztu o tym ,że osadzony M. K. pali papierosy . Powód w swoich wywodach pomija natomiast zupełnie oświadczenie M. K. z dnia 18 sierpnia 2009r. złożone w administracji pozwanego Aresztu , że tego dnia jest on osobą niepalącą . Dysponując takim pismem pozwany miał prawo umieścić powoda i M. K. w jednej celi jako osoby niepalące . Warunki panujące w celi numer (…) były zgodne z wymogami określonymi w art. 110 § 1 k.k.w. Zarzuty powoda ,że ponieważ cela była zaadaptowana z pomieszczenia przeznaczonego wcześniej na izbę chorych, to powód mógł się czymś, zarazić mają charakter rozważań teoretycznych . Powód nie twierdzi bowiem , aby rzeczywiście zapadł na jakąś chorobę na skutek przebywania w tym pomieszczeniu przez okres 22 dni. Oczywiście, w ślad za tym nie wykazuje też jakiegokolwiek związku przyczynowego między warunkami panującymi w tej celi, a jego stanem zdrowia. Stan ten po prostu nie ulegał pogorszeniu , nie doznał żadnego uszczerbku na skutek przebywania w tej celi . Na marginesie wskazać więc należy ,że pomieszczenie to było dezynfekowane po każdej zmianie przeznaczenia . Warunki panujące w nim były zdecydowanie lepsze niż w innych celach . Było tam czysto , a podłoga i ściany były wyłożone płytkami . Zwrócili na to uwagę świadkowie – współosadzeni - w swoich zeznaniach . Osoby te nie miały żadnych zastrzeżeń co do warunków panujących w tym pomieszczeniu . Pozwany zaprzeczał , aby w celi brakowało „urządzeń kwatermistrzowskich” . Z zeznań świadków wynika jednak , że brakowało dwóch szafek i wieszaka . Braki te zostały uzupełnione po zgłoszeniu funkcjonariuszom . Nie można dopatrzeć się naruszenia jakiegokolwiek dobra osobistego powoda przez brak szafki , czy wieszaka . Nie twierdzi on nawet , że to jemu brakowało szafki , a jedynie ,że było czterech osadzonych , a tylko dwie szafki. Nie nastąpiło też naruszenie dóbr osobistych powoda przez to ,że umywalka w celi nie była osłonięta . Mycie w takiej umywalce zębów, rąk , czy twarzy nie narusza niczyjej prywatności . Czynności higieny intymnej powód mógł wykonywać korzystając z miski w pomieszczeniu, gdzie znajdowała się ubikacja , które jest oddzielone ścianami od pozostałej części celi. Nie sposób też dopatrzeć się jakiegoś naruszenia przepisów w sposobie odbywania kąpieli . Zgodnie z § 5 ust. 6 „Porządku wewnętrznego dla tymczasowo aresztowanych i skazanych w Areszcie Śledczym w T.” [ k. 218 v ] kąpiele osadzonych odbywają się w łaźni pawilonu mieszkalnego w każdy czwartek w godzinach 8.00 – 13.00 na podstawie planów kąpieli . Czas kąpieli określa się na 8 minut dla osadzonego . Dodatkowo , ciepła woda jest udostępniana w celach w określonych porach [ § 5 ust. 12 ] . Przebywanie w areszcie śledczym , czy zakładzie karnym jest związane z pewnymi niedogodnościami . Jedną z nich jest brak możliwości kąpieli w dowolnych --- STRONA 6 --- porach i wybranych warunkach [ oddzielne kabiny ]. Powód popełniając przestępstwo powinien liczyć się z tymi konsekwencjami. Taki skutkiem jest także brak możliwości korzystania z telefonu w dowolnym czasie . Regulamin także w tym przypadku jest jednoznaczny [ § 16 ] . Powód miał obowiązek stosowania się do niego jak każdy inny osadzony. Tylko i wyłącznie na skutek nie przestrzegania przez powoda trybu korzystania z telefonu pozbawił się on tej możliwości. Należy też wskazać ,że aby można było zasadnie mówić o „nieludzkim lub poniżającym traktowaniu” w rozumieniu art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności musi zaistnieć celowe działanie mające na celu potraktowanie w ten sposób osadzonego . Dolegliwości muszą przekraczać nieunikniony element cierpienia lub upokorzenia właściwego dla danej formy traktowania . W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca Powód przebywał w pozwanej jednostce tylko 22 dni w bardzo dobrych warunkach . W jego celi nie występowało przeludnienie . Na powierzchni 14,2 m ² przebywały bowiem tylko 4 osoby . Na jedną osobę przypadało więc 3,55 m ² . Norma 3 metrów z art. 110 § 1 k.k.w. nie była więc przekroczona . Na marginesie więc można wskazać ,że w sprawie przeludnienia w placówce dyrektor pozwanego zachował tryb postępowania przewidziany przepisami . Wydawał stosowne zarządzenie i informował o tej kwestii sędziego penitencjarnego. Podkreślić też należy ,że sam fakt przekroczenia normy powierzchniowej nie stanowi podstawy dla dochodzenia roszczeń pieniężnych , lecz stanowią ją skutki , które z tego wynikają np. dla stanu zdrowia osadzonego. Stan faktyczny został ustalony w oparciu o przedłożone dokumenty , a także zeznania świadków oraz powoda [ oprócz kwestii o której była mowa wcześniej ] . Dowody te są spójne, wzajemnie się uzupełniają i tworzą logiczną całość . Sąd pominął dowód przesłuchania świadka K. U. [ k. 399] . Został on zwolniony z aresztu śledczego , a powód nie podał jego aktualnego adresu . Powództwo podlegało oddaleniu w całości. Na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. sąd zasądził od powoda zwrot kosztów procesu na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa . Składa się na nie wynagrodzenie pełnomocnika wynoszące 3.600,00 zł. [ § 6 pkt. 6 rozporządzenia z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie … Dz. U. nr 163 , poz. 1348 ze zmianami ] . Powód był zwolniony od kosztów sądowych . Zgodnie jednak z art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych [ tekst jednolity - Dz.U. nr 90 z 2010r. , poz. 594 ze zmianami ] zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi . Fakt uzyskania takiego zwolnienia nie jest też szczególna okolicznością , która pozwalałaby na odstąpienie od obciążania nimi na podstawie art. 102 k.p.c. Szeroko w tej kwestii wypowiadał się Sąd Najwyższy oraz inne sądy , a orzecznictwo w tym zakresie ma utrwalony --- STRONA 7 --- charakter { por. np. postanowienie I Cz 112 / 09 z 11 lutego 2010 r. [ lex 564753 ] , postanowienie II Cz 88 / 09 z 27 stycznia 2010r. [ lex 578136 ] , postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach I A.Cz 27 / 07 z 17 stycznia 2007r. [ lex 337333 ] , wyrok Sąd Apelacyjnego w Katowicach I A.Ca 1203 / 03 z 19 lutego 2004r. [ OSA 2005/5/25 ] } . Powód wytaczając powództwo powinien liczyć się obowiązkiem poniesienia kosztów na rzecz pozwanego w przypadku przegrania sprawy . Wobec przegrania sprawy przez powoda żadna ze stron nie ponosi nie uiszczonych kosztów sądowych [ por. art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i art. 98 § 1 k.p.c. ] .