Postanowienie I C 164/11 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Krako

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 164/11 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Paweł Darmoń Protokolant: st. prot. Andżelika Drewno po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2013 r. w Krakowie sprawy z powództwa (…) przeciwko (…) o ochronę dóbr osobistych i zapłatę 1. nakazuje stronie pozwanej (…) zwolnienie łącza telefonicznego dla numeru (…) celem umożliwienia powodowi (…) korzystania z usług innego operatora telekomunikacyjnego; 2. zasądza od strony pozwanej (…) na rzecz powoda (…) kwotę 6.002,96 zł ( sześć tysięcy dwa złote 96/100); 3. w części cofniętej postępowanie umarza; 4. w pozostałym zakresie powództwo oddala; 5. zasądza od strony pozwanej (…) na rzecz powoda (…) kwotę 301 zł ( trzysta jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, a w pozostałym zakresie koszty procesu między stronami wzajemnie znosi; --- STRONA 2 --- 6. zasądza od strony pozwanej (…) na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego … kwotę 3.182,24 zł ( trzy tysiące sto osiemdziesiąt dwa złote 24/100) tytułem brakującej zaliczki na koszty opinii biegłego Sygn. akt I C 164/11 Uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2013 r. Powód (…) w pozwie przeciwko (…) wniósł o: 1/ nakazanie pozwanej przeprowadzenia wszelkich formalności zmierzających do przywrócenia usługi świadczonej przez firmę (…) S.A. według stanu na dzień 1 marca 2010 r., 2/ zasądzenie na jego rzecz od strony pozwanej kwoty 14.000 zł , tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dobrego imienia, 3/ zasądzenie na jego rzecz od strony pozwanej kwoty 1.267,28 zł , tytułem odszkodowania. Nadto, wniósł o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu podał, że był abonentem (…) S.A. na podstawie umowy z dnia 5 maja 2008 r., zawartej na czas nieokreślony w przedmiocie świadczenia usług telefonicznych. W sierpniu 2009 r. umowa ta została objęta bardzo korzystną promocją przedstawioną przez (…) S.A. W dniu 4 marca 2010 r. powód zawarł ze stroną pozwaną umowę datowaną na dzień 23 lutego 2010 r. o świadczenie usług w zakresie neostrady i pakietu TV oraz przekazania sprzętu. W tym zakresie powód na bieżąco reguluje należności wobec pozwanego, mimo nie dostarczania mu faktur. W dniu 4 marca 2010 r. w trakcie instalacji neostrady przedstawiciel (…) S.A. został poinformowany, że powód ma zawartą umowę abonencką z firmą (…) S.A. Były to wszystkie dokumenty jakie powód podpisał w dniu 4 marca 2010r. … podczas instalacji neostrady. W kwietniu 2010 r. powód otrzymał z (…) S.A pismo informujące o rozwiązaniu umowy nr (…), na skutek rzekomego jej zerwania przez powoda. Następnie w maju 2010 r. otrzymał fakturę z (…) S.A. tytułem świadczonych usług abonenckich na podstawie umowy rzekomo przez niego podpisanej. Wszelkie prośby i reklamacje zostały negatywnie rozpatrzone pomimo, że powód wskazywał, iż na umowie (…) S.A. i w oświadczeniu do (…) S.A. figurują podrabiane jego parafki, a nie wymagane czytelne podpisy. W maju --- STRONA 3 --- 2010 r. powód otrzymał notę księgową od (…) S.A. na kwotę 144,80 zł, jako karę umowną tytułem naruszenia postanowień regulaminu promocji specjalnej wraz z pismem zawierającym informację o rozwiązaniu umowy. Powód w piśmie z dnia 4 maja 2010 r., a następnie z dnia 12 maja 2010 r., jak również w monitach telefonicznych na tzw. błękitną linię zaprzeczył, aby kiedykolwiek zawierał umowę z pozwanym na świadczenie usług telekomunikacyjnych. Podkreślił, że jego podpis na umowie został sfałszowany. W związku z zaistniałą sytuacją odmówił uregulowania noty obciążeniowej, wobec nie podpisywania oświadczenia o wypowiedzeniu umowy. W maju 2010 r. złożył na Policji zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa podrobienia jego podpisu na umowie o świadczenia telekomunikacyjne w dniu 4 marca 2010 r. O wszczętym postępowaniu przez Prokuraturę zostały powiadomione (…) S.A., strona pozwana i firma windykacyjna (…) wynajęta przez (…) S.A. Pomimo posiadanych dokładnych informacji o sytuacji powoda, w szczególności kwestionowania przez niego rzekomo podpisanej umowy, pozwany w dniu 16 września 2010 r. pozbawił go – przez wyłączenie – możliwości korzystania z telefonu stacjonarnego. Powód zamieszkuje z obłożnie chorą 90-letnią matką i brak kontaktu telefonicznego między nimi, jak również brak możliwości wezwania przez jego matkę pomocy spowodowały, że musiał w trakcie pracy osobiście sprawdzać sytuację w domu, co wpływało na jego pracę i zmuszało go do ponoszenia dodatkowych kosztów. Powód pełni funkcję przewodniczącego Rady (…) oraz jest członkiem Rady (…), więc brak telefonu w dużym stopniu utrudnia kontakt z reprezentowaną społecznością. Sytuacja ta wiązała się dla niego z poświęcaniem własnego czasu, kosztami i stresem. Powyższa sytuacja naruszyła dobro osobiste powoda w postaci dobrego imienia poprzez zarzucenie mu przez (…) S.A., jak również stronę pozwaną niewłaściwego postępowania w życiu osobistym, polegającego na nieregulowaniu terminowo należności lub uchylania się w ogóle od odpowiedzialności. Narusza to jego dobre imię, gdyż naraża go na utratę zaufania w relacjach z instytucjami gospodarczymi, zwłaszcza finansowymi. Do czasu wyjaśnienia tej sytuacji powód nie jest także w stanie zawrzeć umowy z innym operatorem (w tym z poprzednim), gdyż linia jest zajęta przez pozwaną (…). Powód domaga się zadośćuczynienia za naruszenie przez (…) dobrego imienia, jak również odszkodowania z tytułu odpowiedzialności deliktowej pozwanej (…). To ostatnie żądanie obejmowało zarówno poniesioną przez powoda szkodę majątkową w postaci kosztów dodatkowych przejazdów do --- STRONA 4 --- domu (1.122,48 zł), koszt noty obciążeniowej wystawionej przez (…) S.A.(144,80 zł), jak również szkodę niemajątkową obejmującą zadośćuczynienie za poświęcony przez powoda czas na wyjaśnienie całej sytuacji zarówno przed organami ścigania, jak i przed przedstawicielami pozwanej oraz (…) S.A., stres związany ze zdarzeniem, jak również za dezorganizację czasu pracy i życia osobistego oraz za utrudnianie wykonywania pełnionych funkcji społecznych. W piśmie z dnia 12 grudnia 2011 r. (k. 439-442) powód rozszerzył żądanie pozwu i wniósł o: 1/ nakazanie stronie pozwanej przeprowadzenie wszelkich formalności zmierzających do przywrócenia usługi świadczonej przez firmę (…) S.A. według stanu na dzień 1 marca 2010 r., a to: a/ zwolnienie łącza telefonicznego celem umożliwienia powodowi korzystania z usług innego operatora telekomunikacyjnego, b/ złożenia oświadczenia wobec (…) S.A., iż (…) S.A. nie miała i nie ma skutecznie zawartej umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych z powodem, c/ złożenia oświadczenie wobec (…) S.A., iż dokument z dnia 4 marca 2010 r., zatytułowany „oświadczenie o wypowiedzeniu umowy z (…)” nie został podpisany przez powoda, d/ zwrócenia się do (…) o wznowienie usług telekomunikacyjnych świadczonych dla numeru (…) na zasadach sprzed 4 marca 2010 r., a w przypadku odmowy telefonii (…) S.A. zawarcia umowy z powodem na wskazanych warunkach finansowych o zobowiązanie pozwanego do pokrycia względem powoda różnicy w kosztach usługi, e/ przywrócenia usługi neostrada tp + usługa TV świadczonej na podstawie umowy zawartej pomiędzy stronami w dniu 23 lutego 2010 r., bowiem mimo terminowego opłacania usługi została ona odłączona w styczniu 2011 r., 2/ zasądzenie na jego rzecz od strony pozwanej kwoty 14.000 zł , tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dobrego imienia, 3/ zasądzenie na jego rzecz od strony pozwanej kwoty 1.267,28 zł, tytułem odszkodowania, 4/ zasądzenie od strony pozwanej na rzecz (…) kwoty 10.000 zł, 5/ umieszczenie przez pozwanego w rubryce ogłoszenia Dziennika Polskiego oraz Gazety Wyborczej przeprosin o następującej treści: „(…) przeprasza Pana (…) za naruszenie jego dobrego imienia polegającego na bezprawnym --- STRONA 5 --- pozbawieniu możliwości korzystania z łącza telekomunikacyjnego w związku z nieprawdziwymi zarzutami dotyczącymi nie wywiązania się z umowy”. Wyjaśnił, że jego żądanie z pkt 4 uzasadnione jest zrekompensowaniem strat jakie poniósł dobry wizerunek powoda. Od przeszło roku powód musi się tłumaczyć wobec rodziny i znajomych, a także osób trzecich z niemożności wykonywania i odbierania połączeń telefonicznych, co jest szczególnie dotkliwe z uwagi na fakt, że jest osobą publiczną. Pozwana, mimo jego stanowiska i wszczętego postępowania przygotowawczego podtrzymywała konsekwentnie, że przeprowadziła rzetelne postępowanie wyjaśniające, które doprowadziło do wniosku, że przedmiotowe podpisy bezspornie pochodzą od powoda, gdy z zeznań świadka (…) wynika, że w ogóle nie zwracała się do niego o wyjaśnienie okoliczności zawarcia kwestionowanej umowy. Na rozprawie w dniu 13 grudnia 2013 r. (k. 741/2) powód cofnął pozew w zakresie pkt 1d i 1e (rozszerzonego) pozwu, a także ograniczył żądanie odszkodowania do kwoty 1.002,96 zł. Na kwotę żądanego odszkodowania złożyły się koszty zapewnienia opieki nad obłożnie chorą matką, pozostającą w domu powoda, w czasie kiedy był on w pracy. (…) bezprawnie pozbawiła go sygnału linii do jego domu, pozbawiając chorą wezwania jakiejkolwiek, ewentualnej pomocy. Wyjaśnił, że koszty obejmują tylko koszty rozliczenia samochodu, którym powód lub osoba poproszona przywoziła osobę opiekującą się matką w dniach, kiedy powód był w pracy lub na wyjeździe służbowym. Przedstawił następujące rozliczenie przejazdu samochodem osobowym: samochód osobowy (…) o pojemności silnika 1200 cm 3 ; trasa przejazdu: (…), ul. (…) – (…) ul. (…) (i z powrotem); długość trasy: 2 x 8 km = 16 km. Wykaz dni, w których realizowane były przejazdy na powyższej trasie: styczeń 2012 r. - 13 dni, luty 2012 r. - 13 dni, marzec 2012 r. - 13 dni, kwiecień 2012 r. - 12 dni, maj 2012 r. - 13 dni, czerwiec 2012 r. - 11 dni. Razem - 75 dni. Obliczony koszt odszkodowania: 75 dni x 16 km = 1.200 km; 1.200 km x 0,8358 zł/km = 1.002,96 zł. Całkowity żądany koszt odszkodowania dla powoda w przedmiotowej sprawie to kwota 1.002,96 zł (k. 541). Strona pozwana (…) wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Stwierdziła, że powód podpisał kwestionowane dokumenty poprzez postawnie parafki, dlatego jego roszczenia są bezzasadne. Podniosła poniższe --- STRONA 6 --- zarzuty wobec roszczeń zgłoszonych przez powoda (w zakresie odnoszącym się do ostatecznie przez niego sprecyzowanych żądań). Wskazała, że bezzasadne jest żądanie nakazania pozwanej przeprowadzenia formalności zmierzających do przywrócenia usługi świadczonej przez (…) S.A., gdyż nie jest ona uprawniona do przeprowadzenia tego typu czynności. Podniosła, że powód nie wykazał naruszenia dóbr osobistych, ani jakie zachowanie pozwanego miało doprowadzić do tego naruszenia. Podkreśliła, że nie upubliczniła faktu nie wywiązywania się przez powoda z zawartej umowy oraz blokady linii telefonicznej. Pozwana zawierając negowaną przez powoda umowę posługiwała się profesjonalną firmą zewnętrzną, co do której kompetencji nie miała wątpliwości. Działała zatem w ramach porządku prawnego, jej działanie nie było bezprawne. Z uwagi na brak winy pozwanej wskazała na bezpodstawność roszczeń o zadośćuczynienie oraz zapłaty żądanej kwoty pieniężnej na cel społeczny. Odnosząc się do żądania zapłaty odszkodowania podniosła, że powód nie wykazał rzeczywiście poniesionych kosztów w tym zakresie. Powodowi zablokowano telefon wobec nie płacenia rachunków. W okresie od 15 września 2010 r. do 1 lutego 2011 r. była założona blokada jednostronna – możliwe i realizowane było odbieranie połączeń przychodzących. Dopiero od 1 lutego 2011 r. została założona blokada całkowita. Nie było zatem powodu odbywania podróży między pracą a domem, gdyż telefon nie został całkowicie wyłączony. Odnosząc się natomiast do żądania przeproszenia we wskazanych dziennikach podniosła, że jest ono bezpodstawne, gdyż zarzuty dotyczące nie wywiązywania się z umowy są prawdziwe, a nadto żądanie to nie jest adekwatne do zaistniałej sytuacji. Strona pozwana wniosła też o przypozwanie - w trybie art. 84 k.p.c. - wspólników spółki cywilnej (…), gdyż może jej przysługiwać roszczenie wobec nich w związku z wiążącą umową o współpracy i możliwością ich przyczynienia się do powstania szkody (k. 59-60, 305, 477-479). Sąd zawiadomił o toczącym się procesie w trybie art. 84 § 1 i 2 k.p.c. (…) informując, że mogą zgłosić swoje przystąpienie do sprawy jako interwenient uboczny (k. 301, 303-304). Osoby te nie przystąpiły do procesu i nie zajęły stanowiska w sprawie. Niesporne w sprawie jest: --- STRONA 7 --- Łącze telefoniczne dla numeru (…) (z którego korzystał powód) jest do chwili obecnej zablokowane przez stronę pozwaną. Sąd ustalił nadto następujący stan faktyczny: W dniu 4 marca 2010 r. powód był abonentem (…) S.A. na podstawie umowy zawartej na czas nieokreślony w przedmiocie świadczenia usług telefonicznych. Nie był zainteresowany zawarciem nowej umowy w tym zakresie (usługi telefonicznej). Zainteresowany był ewentualnie korzystniejszą, niż posiadał, ofertą dotyczącą Internetu i taką ofertę przedstawiła mu telefonicznie osoba podająca się za przedstawiciela (…) S.A. W dniu 4 marca 2010 r. powód zawarł ze stroną pozwaną, poprzez pracownika firmy (…), umowę datowaną (na prośbę tej osoby) na dzień 23 lutego 2010 r. o świadczenie usług w zakresie neostrady i pakietu TV oraz przekazania sprzętu. Podpisał się parafą na dokumencie umowy i na oświadczeniu o przetwarzaniu danych z datą 23 lutego 2010 r. oraz złożył dwie parafy na dokumencie potwierdzającym przyjęcie sprzętu. Były to wszystkie dokumenty jakie powód podpisał w dniu 4 marca 2010 r. w (…) podczas instalacji neostrady. W dniu 4 marca 2010 r. w trakcie instalacji neostrady przedstawiciel (…) S.A. został poinformowany, że powód ma zawartą umowę abonencką na telefon stacjonarny z firmą (…) S.A., co nie stanowiło według niego przeszkody do zrealizowania usługi w zakresie Internetu. dowody: umowa z dnia 23.02.2010 r., nr TEL (…) , k. 10-12, oświadczenie z dnia 23.02.2010 r., k. 13, zeznania powoda, k. 544/2-548/2. Podpisami sfałszowanymi przez naśladownictwo są: 1/ dwa kwestionowane podpisy - parafy o imieniu i nazwisku mającym obrazować brzmienie „ (… ) ” usytuowane w rubrykach „czytelny podpis za Abonenta Płatnik” pod tekstem „Umowa o świadczenie dostępnych usług telekomunikacyjnych w tym usługi powszechnej (klient indywidualny” z datą 04.03.2010 r. w (…) (k. 21 - 23), 2/ dwa kwestionowane podpisy - para fy o imieniu i nazwisku mającym obrazować brzmienie „ (…) ” usytuowane w rubrykach „czytelny podpis Abonenta (imię i nazwisko) lub osoby upoważnionej do występowania w imieniu Abonenta” – a) „Upoważnienie dla (…) Upoważniam (…) do --- STRONA 8 --- występowania wobec (…) …”, b) „Oświadczenie abonenta o rozwiązaniu umowy o świadczeniu usług z (…) …” – obydwa podpisy na jednym dokumencie z nagłówkiem „Oświadczenie o wypowiedzeniu umowy z (…) …” z datą: 04.03.2010 r. (k. 24); 3/ podpis - parafa mający obrazować imię i nazwisko o b rzmieniu „ (…) ”, usytuowany w rubryce „Czytelny podpis” na dokumencie z nagłówkiem „ (…) S.A. ul. (…) , sporządzonym z datą „ (…) 4.03.2010”. Podpis występujący w formie parafy mającej obrazować imię i nazwisko o brzmieniu „ (…) ” w rubryce „Podpis Abonenta”, s porządzony na dokumencie „Oświadczenie Abonenta” z datą „04.03.2010” (przy przerobionej dacie dnia) jest autentyczny. dowód: opinie biegłego sądowego z zakresu kryminalistycznych badań dokumentów (pismoznawstwa) (…) , k . 632 - 643, 700 - 710, 727 - 729. W kwietniu 2010 r. powód otrzymał z (…) S.A pismo informujące o rozwiązaniu umowy nr (…), na skutek jej zerwania przez powoda. Po tym jak dowiedział się, że realizowała to strona pozwana zadzwonił na tzw. „błękitna linię” i dowiedział się o rzekomym zawarciu przez niego umowy z dnia 4 marca 2010 r. na telefon stacjonarny z (…) S.A. Zwrócił się o przesłanie kserokopii tej umowy. Następnie w maju 2010 roku powód otrzymał fakturę z (…) S.A. tytułem świadczonych usług abonenckich na podstawie umowy przez niego podpisanej. Wszelkie pisemne i telefoniczne prośby i reklamacje zostały negatywnie rozpatrzone pomimo, że powód wskazywał już w maju 2010 roku, iż na umowie (…) S.A. i w oświadczeniu do (…) S.A. figurują podrabiane jego parafki, a nie wymagane czytelne podpisy. Informował też o wszczęciu postępowania karnego w przedmiocie wyjaśnienia podrabianych podpisów. (…) S.A. w zasadzie nie przeprowadziła żadnego postępowania wyjaśniającego we własnym zakresie co do autentyczności podpisów na wielokrotnie kwestionowanych przez powoda dokumentach, przyjmując początkowe założenie, że pochodzą one od powoda i powielając następnie takie stanowisko. Nie zwróciła się nawet do (…) (osoby która miała podpisywać kwestionowaną umowę i inne dokumenty z powodem jako przedstawiciel (…)) o wyjaśnienie tej kwestii. W maju 2010 r. powód otrzymał notę księgową od (…) S.A. na kwotę 144,80 zł, jako karę umowną tytułem naruszenia postanowień regulaminu --- STRONA 9 --- promocji/oferty specjalnej wraz z pismem zawierającym informację o rozwiązaniu umowy. dowody: korespondencja stron, k. 20, 25-33, nota księgowa, k. 19, pismo telefonii (…) S.A. z dnia 16.04.2010 r., k. 18, pismo powoda z dnia 31.05.2010 r., k. 39, protokół przesłuchania świadka w sprawie karnej z dnia 14.10.2010 r., k. 475-476, częściowo zeznania świadka (…) , k. 436/2-438, zeznania świadka (…) , k. 532-533, zeznania świadka (…) (wcześniej (…) ), k. 598-599, zeznania powoda, k. 544/2-548/2. Stronę pozwaną oraz (…) i (…) prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą (…) (zwanych (…)) łączyła umowa nr (…) z dnia 1 listopada 2007 r., której przedmiotem było pośredniczenie przez (…), za stosownym wynagrodzeniem, przy przyjmowaniu od klientów zamówień oraz przy zawieraniu z klientami umów o świadczenie usług lub umów towarzyszących na rzecz podmiotów (…), podmiotów współpracujących oraz wykonywanie innych usług określonych w umowie. dowód: umowa z dnia 01.11.2007 r. z załącznikami i aneksami, k. 70 - 297. Powód zamieszkuje w (…). Jest emerytem, ale pracuje w niepełnym wymiarze czasu pracy (0,6 etatu) w (…) przy ul. (…), choć charakter jego pracy wiąże się niejednokrotnie z podróżami służbowymi na terenie całego kraju. Powód pełni funkcje społeczne - jest przedstawicielem Rady (…) i członkiem Rady (…). Od dnia 18 maja 2010 r. w domu powoda przebywała jego matka, która ukończyła 90 lat. Nie może się ona samodzielnie poruszać, jest obłożnie chora, a dostęp do telefonu jest jej niezbędny z uwagi na schorzenia, które wymagają niejednokrotnie szybkiej i nagłej pomocy. Z uwagi na brak telefonu stacjonarnego powód musiał dowozić osobę, która opiekowała się jego matką w trakcie jego pob ytu w pracy albo sam w tym czasie przyjeżdżał sprawdzać sytuację w domu. Dodatkowo w okresie od stycznia do czerwca 2012 r. pokonał (z uwagi na brak telefonu stacjonarnego) 1.200 km (w ciągu 75 dni). Jego żona --- STRONA 10 --- w tym okresie pozostawała za granicą i powód s prawował wyłączną opiekę nad matką. Matka powoda z uwagi na reumatyzm nie może korzystać z telefonu komórkowego, telefon stacjonarny jest odpowiedniej dla niej wielkości. Powód posiada telefon komórkowy (zasięg sygnału jest ograniczony w miejscu zamieszkania powoda) i zastrzeżony numer w pracy. Powód stale i wielu osobom był zmuszony wyjaśniać powody zablokowania linii telefonu stacjonarnego. dowód: zeznania powoda, k. 544/2-548/2. W pierwszej kolejności została powodowi zablokowana możliwość wykonywania połączeń wychodzących (od dnia 15 września 2010 r.), a w dniu 1 lutego 2011 r. linia telefoniczna nr (…) została całkowicie zablokowana. Spowodowało to niemożność korzystania z telefonu stacjonarnego, ale także z Internetu, za który powód uiszczał opłaty. W dniu 13 czerwca 2011 r. zerwano z powodem umowę prawidłowo podpisaną i tę, na której widniał sfałszowany podpis powoda. Blokada linii telefonicznej uniemożliwia powodowi zawarcie umowy z innym operatorem telefonicznym. Strona pozwana przekazała dane dotyczące numeru telefonu komórkowego powoda i jego kuzynki firmie windykacyjnej (…). Na te telefony otrzymywał wezwania (sms-y) o dokonanie zapłaty długu, otrzymywał także wezwania listowne. Czynności te były wielokrotnie powtarzane. Dopiero wyjaśnienia powoda (wraz z przesłaniem dokumentów z postępowania przygotowawczego, w tym opinii biegłego grafologa) spowodowało umorzenie postępowania przez ten podmiot. Działanie strony pozwanej spowodowało też windykację należności przysługującej (…) S.A. od powoda przez firmy windykacyjne (…) i (…). dowód: pismo z dnia 14.09.2010 r., k. 36, e-maile z dnia 15 i 28.04.2011 r., k. 306, pismo z dnia 18.04.2011 r., k. 353, pisma z dnia 07 i 08.03.2011 r., k. 354-355, pismo z dnia 18.02.2011 r., k. 357, potwierdzenia wpłat, k. 363-376, wydruk wiadomości sms, k. 377, --- STRONA 11 --- pismo z dnia 06.06.2011 r., k. 392, pisma z dnia 09.03.2012 r., k. 470-474, zeznania powoda, k. 544/2-548/2. Postanowieniem (…) z dnia 2 listopada 2011 r. umorzone zostało postępowanie w sprawie podrobienia w dniu 4 marca 2010 r. w (…) podpisu powoda na dokumencie „Umowa nr (…) zawarta w dniu 4 marca 2010 r. w (…) o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych”, a także na dokumencie – piśmie adresowanym do (…) z dnia 4 marca 2010 r. dotyczącym przedstawienia wymaganej dokumentacji do jej uzupełnienia i podpisania oraz na dokumencie „Oświadczenie o wypowiedzeniu umowy z (…)” z dnia 4 kwietnia 2010 r., nr (…)”, tj. o przestępstwo z art. 270 § 1 k.k. wobec nie wykrycia sprawcy przestępstwa. dowody: postanowienie o umorzeniu dochodzenia z dnia 02.11.2011 r., 2 Ds. (…) , k. 443. W piśmie z dnia 19 września 2012 r. strona pozwana poinformowała powoda, że decyzja o anulowaniu not obciążeniowych na kwoty 657,13 zł i 950 zł została podjęta po wer yfikacji zasadności obciążenia w związku z przesłanymi dokumentami: opinii z dnia 29 sierpnia 2011 r. o sfałszowaniu podpisów i postanowienia o umorzeniu postępowania z dnia 2 listopada 2011 r. dowód: pismo z dnia 19.09.2012 r., k. 607. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd uznał, że powołane w stanie faktycznym dokumenty należało uznać za wiarygodne, nie budziły one wątpliwości Sądu co do ich autentyczności i mocy dowodowej oraz nie były kwestionowane przez strony. Natomiast za wiarygodny dowód nie mogły zostać przyjęte te „dokumenty”, które zawierały sfałszowane podpisy powoda - zgodnie z wnioskami opinii biegłego sądowego grafologa prof. dr hab. (…), którą Sąd uznał za fachową, rzetelną, zawierającą jednoznaczne i kategoryczne wnioski, a zatem miarodajną. Potwierdzeniem jej wniosków jest dodatkowo także opinia grafologiczna z postępowania przygotowawczego (k. 407-413). Powód nie kwestionował tej opinii (k. 653-654). Natomiast zarzuty do opinii zgłoszone przez stronę pozwaną, z wnioskiem o jej uzupełnienie (k. 665- 666, 715) zostały w sposób wyczerpujący wyjaśnione w opinii uzupełniającej --- STRONA 12 --- biegłego (k. 727-729). Dalsze zarzuty nie były już w tym zakresie zgłaszane. W związku z powyższym za niewiarygodne Sąd uznał te zeznania świadka (…), z których wynika, że oceniane przez biegłego dokumenty powód podpisywał osobiście i w jego obecności. Jest to sprzeczne z jednoznaczną opinią biegłego grafologa. Zeznania świadków: (…) i (…) (wcześniej (…)) Sąd uznał za wiarygodne, choć zeznania tego pierwszego świadka niewiele wniosły do wyjaśnienia istotnych dla sprawy kwestii, gdyż świadek ten wielu faktów nie pamiętał lub nie miał wiedzy w pożądanym zakresie. Za wiarygodne logiczne i spójne Sąd uznał zeznania powoda, które znalazły też w dużej mierze potwierdzenie w dokumentach i opinii biegłego. Sąd pominął dowody z zeznań świadka (…) - wobec cofnięcia wniosku przez powoda oraz z zeznań przedstawiciela strony pozwanej - wobec wniosku o jego pominięcie, zgłoszonego przez pozwanego. Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie. Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii naruszenia dóbr osobistych należy podkreślić, że dobrami osobistymi człowieka są uznawane przez system prawny wartości, obejmujące fizyczną i psychiczną integralność człowieka. Wśród przykładowo wymienionych w art. 23 k.c. dóbr osobistych podlegających ochronie prawa cywilnego wskazana jest m.in. cześć (godność osobista, dobre imię). Przez dobre imię należy rozumieć wyraz pozytywnego ustosunkowania się innych ludzi do wartości osobistej i społecznej określonej jednostki. Cześć - godność osobista, dobre imię są pojęciami obejmującymi wszystkie dziedziny życia osobistego, zawodowego i społecznego. Ich naruszenie może nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym, rodzinnym, jak i w życiu zawodowym, mogące narazić daną osobę na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności (zob. wyrok SN z dnia 29 października 1971 r., II CR 455/71, OSNCP 1972, nr 4, poz. 77 oraz wyrok SN z dnia 8 października 1987 r., II CR 269/87, OSNCP 1989, nr 4, poz. 66). Treścią pomówienia mogą być zarówno właściwości, jak i sposób postępowania, które mają charakter poniżający w opinii publicznej albo podrywający zaufanie społeczne. --- STRONA 13 --- Stosownie do art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Bezprawność działania, czyli sprzeczność z prawem lub zasadami współżycia społecznego musi być obalona przez pozwanego, gdyż art. 24 k.c. zawiera domniemanie bezprawności naruszenia dóbr osobistych. Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego, podjęte w obronie uzasadnionego interesu, wykonywanie prawa podmiotowego oraz zgodę pokrzywdzonego (por. wyrok SN z dnia 19 października 1989 r., II CR 419/89, OSP 1990, nr 11-12, poz. 377). Kwestię naruszenia dóbr osobistych należy ujmować w płaszczyźnie faktycznej prowadzącej do ustalenia, czy dane zachowanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, może obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego. Tym samym abstrahuje się od subiektywnych odczuć osób nadwrażliwych oraz takich, które z różnych względów nie mają zdolności do reagowania emocjonalnego na określone zachowania innych podmiotów. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy i przesądzając kwestię, czy doszło w ogóle do naruszenia dóbr osobistych powoda Sąd uznał, iż powód dowodowo wykazał, iż obiektywnie doszło do naruszenia jego dobrego imienia. Działania, za które ponosi odpowiedzialność strona pozwana mogły zdeprecjonować powoda, pokazać go jako człowieka nierzetelnego, nie wywiązującego się ze swoich zobowiązań finansowych. Wprawdzie nie zostało wykazane, czym usprawiedliwiała się strona pozwana, żeby na skutek jej działania doszło do rozpowszechnienia informacji (upublicznienia) faktu nie wywiązywania powoda z zawartej umowy oraz blokady linii telefonicznej, ale przez sam fakt tej blokady informacja taka docierała do osób, które próbowały nawiązać kontakt z powodem, który jest także lokalnym działaczem, a więc nie była to wąska grupa rodziny i znajomych. Niewątpliwie zmuszało to powoda do podejmowania wysiłków tłumaczenia przyczyn zaistniałej sytuacji, stawiając go w niekomfortowej --- STRONA 14 --- sytuacji. Nadto, powód mógł być postrzegany jako nierzetelny klient także przez telefonię (…) S.A. i firmy windykacyjne. Wobec domniemania bezprawności naruszenia dóbr osobistych, to na stronie pozwanej spoczywał ciężar jego obalenia, czemu nie sprostała. Chociaż strona pozwana przy zawieraniu kwestionowanej umowy (wraz z załącznikami) korzystała z pośrednictwa firmy zewnętrznej, to ponosi winę w wyborze (art. 429 k.c.). Wątpliwości budzi profesjonalizm tej Firmy, zważywszy na brak doświadczenia i sposób postępowania jej pracowników, co ujawniły ich zeznania. Natomiast podejmowane przez pozwaną działania zmierzające do wyegzekwowania należności, mających wynikać ze sfałszowanych dokumentów, były niewątpliwie bezprawne. Nawet gdyby przyjąć, że strona pozwana nie ponosi winy w wyborze Firmy, która w jej imieniu miała podpisać sporną umowę (i inne związane z nią dokumenty), to niewątpliwie na dalszym etapie postępowania (już po ich podpisaniu i przesłaniu do (…) S.A.) nie dochowała wymaganej, należytej staranności, aby wyjaśnić, czy zarzuty powoda są zasadne. Sposób postępowania (…) S.A. w sytuacji złożenia reklamacji przez powoda i aktywnej jego postawy w celu wyjaśnienia zaistniałej sytuacji był zdaniem Sądu niedostateczny, niezgodny z podstawowymi standardami rzetelności. Strona pozwana miała wiedzę o toczącym się postępowaniu przygotowawczym, nie wyjaśniła też sprawy podpisów kwestionowanych przez powoda z osobą, która w jej imieniu miała te sporne dokumenty z nim podpisać. Wykazała się nazbyt rutynowym i schematycznym działaniem, które nie zmierzało do rzeczywistego wyjaśnienia sprawy, ale miało na celu szybkie „załatwienie” jednej z wielu zgłaszanych reklamacji i to na niekorzyść klienta. Niewątpliwie takie zachowanie silniejszego podmiotu wobec konsumenta nie może być ocenione jako prawidłowe i usprawiedliwione. Brak należytej staranności czyni zachowanie strony pozwanej zawinionym, choć nie była to wina umyślna. Stopień winy ma natomiast znaczenie dla zasadności zgłoszonych przez powoda żądań (co do ich rodzaju i zakresu). Wobec bezprawności postępowania strony pozwanej powodowi przysługuje ochrona przewidziana w art. 24 k.c. Z uwagi na brak podpisania przez powoda umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych z (…) S.A. i wobec blokady przez nią łącza i numeru, z którego korzystał powód (co w dalszym ciągu narusza jego dobre imię), a co uniemożliwia mu zawarcie umowy z innym operatorem konieczne było nakazanie pozwanemu zwolnienie łącza dla numeru (…), celem umożliwienia powodowi korzystania z usług innego operatora telekomunikacyjnego. --- STRONA 15 --- Sąd uznał, że w związku z naruszeniem dobrego imienia powoda strona pozwana winna uiścić na jego rzecz zadośćuczynienie w kwocie 5.000 zł – w oparciu o art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. (jak wskazano wyżej zachowanie strony pozwanej było zawinione). W związku z tym dalej idące żądanie powoda Sąd w tym zakresie oddalił. Rolą Sądu orzekającego było ustalenie sumy odpowiedniej przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności dotyczących rodzaju chronionego dobra, rozmiaru doznanego uszczerbku, charakteru następstw naruszenia, stopnia winy strony pozwanej. Szkoda niemajątkowa (krzywda) zawsze polega na pewnym subiektywnym przeżyciu psychicznym, które w konsekwencji jest przesłanką istnienia każdej szkody niemajątkowej podlegającej zadośćuczynieniu. Krzywdą jest każde cierpienie człowieka, które nie jest spowodowane przez stratę pieniędzy i wymyka się jakiejkolwiek ocenie gospodarczej, a obejmuje wszelki ból i cierpienie duchowe, wywołane utratą lub nadwerężeniem jakiegokolwiek z posiadanych przezeń dóbr (por. E. Jarra, Szkody moralne a polski kodeks zobowiązań, Warszawa 1935, s. 3–4). Szkoda niemajątkowa jest niewymierna i w zasadzie nieodwracalna, dlatego nie da się jej wyrazić i ocenić w sposób adekwatny w kwocie pieniężnej. Można to uczynić jedynie w sposób przybliżony, pośredni, niedoskonały. Przy określaniu wysokości zadośćuczynienia Sąd kierował się dyrektywą nakazującą ustalać wysokość odpowiedniej kwoty tak, aby nie stanowiła ona wartości symbolicznej, lecz ekonomicznie odczuwalną, ale z drugiej strony nie była wygórowana i nie prowadziła do wzbogacenia powoda (por. postanowienie SN z 12 sierpnia 2008 r., V KK 45/08, LEX nr 438427 oraz wyroki SA w Katowicach z 10 marca 2005 roku, II AKa 55/05, LEX nr 151790 i z 21 grudnia 2006 r., I ACa 1253/06, LEX nr 269587). Przyznana suma pieniężna nie usunie szkody niemajątkowej, ale zmierza do wyrównania doznanego przez powoda uszczerbku drogą pośrednią, przez danie mu pewnej satysfakcji. Zadośćuczynienie pieniężne ma na celu naprawienie krzywdy, a zarazem jest dolegliwością majątkową dla sprawcy naruszenia, która ma go powstrzymać przed kolejnymi naruszeniami. Zasadzając w oparciu o art. 415 k.c. odszkodowanie w żądanej ostatecznie przez powoda wysokości (1.002,96 zł) za okres od stycznia do czerwca 2012 r. Sąd uznał, że wysokość ta nie jest wygórowana, zgodna z rzeczywistym stanem rzeczy i możliwa do zasądzenia w oparciu o art. 322 k.p.c. Powód w okresie, za który domaga się zwrotu kosztów przejazdu (jego lub opiekunki) do jego samotnej, chorej i w podeszłym wieku matki wykazał, że było to niezbędne w celu sprawowania należytej nad nią opieki, a co wymuszała blokada łącza --- STRONA 16 --- telefonicznego przez stronę pozwaną. Natomiast posługiwanie się telefonem komórkowym przez jego matkę, tak z uwagi na brak stałego zasięgu sieci, jak i brak wystarczającej sprawności w obsłudze takiego telefonu nie było możliwe. Zatem poniesione koszty (według precyzyjnego wyliczenia powoda (k. 541) należało uznać za usprawiedliwione tak co do zasady, jak i wysokości. W związku z powyższym Sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Ponieważ powód cofnął pozew ze skutkiem prawnym co do części roszczeń, na co strona pozwana wyraziła zgodę (k. 742/1), a nie zachodzą przesłanki, które uniemożliwiałyby dokonanie takiego cofnięcia, orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku, na zasadzie art. 355 k.p.c. w zw. z art. 203 § 1 i § 4 k.p.c. W pozostałym zakresie żądania powoda Sąd uznał za bezzasadne. Z ustawowego sformułowania, że pokrzywdzony może od naruszającego dobro żądać czynności „potrzebnych” do usunięcia skutków naruszenia (art. 24 § 1 zd. 2 k.c.) wynika wymaganie adekwatności takiej czynności do wynikłych konkretnych skutków naruszenia. Wysokość zasadnej - zdaniem Sądu – kwoty zadośćuczynienia została uzasadniona wyżej. Sąd nie znalazł też podstaw do zasądzenia kwoty pieniężnej na wskazany cel społeczny. Stopień naruszenie dobrego imienia powoda nie miał znacznego nasilenia, (…) S.A. nie upowszechniała w żaden celowy sposób faktu nie wywiązywania się powoda z mającej w jej przekonaniu wiązać umowy, a jej wina, co wskazano wyżej, nie miała charakteru umyślnego. Za niezasadne Sąd uznał żądanie przeproszenia powoda w „Dzienniku Polskim” i „Gazecie Wyborczej”, które jak wskazał powód miało służyć uświadomieniu społeczeństwu, że jest możliwe skuteczne dochodzenie swoich praw przed sądem, z czego często się rezygnuje, miało służyć walce „z procederem (…) naciągania ludzi” (k. 546/2-547). Dobra osobiste powoda nie zostały naruszone na skalę tak powszechną, że uzasadniałoby to opublikowanie przeproszenia we wskazanych wyżej dziennikach. Przeproszenie ma dotrzeć przede wszystkim do tych odbiorców, do których dotarła informacja o naruszeniu dóbr osobistych powoda, co niewątpliwie nie miałoby miejsca (żądanie to było zbyt daleko idące). Przeproszenie nie służy natomiast (poza usunięciem skutków naruszenia dobra osobistego powoda) innym celom także pozytywnym - uświadamianiu, czy informowaniu społeczeństwa. Wreszcie za niezasadne Sąd uznał żądania złożenia przez stronę pozwaną oświadczenia wobec (…) S.A., iż (…) S.A. nie miała i nie ma skutecznie zawartej umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych z powodem i że --- STRONA 17 --- dokument z dnia 4 marca 2010 r. zatytułowany „oświadczenie o wypowiedzeniu umowy z (…)” nie został podpisany przez powoda. Podkreślić należy, że oba te twierdzenia powoda są prawdziwe i stały się podstawą uwzględnienia powództwa (choć tylko w uzasadnionym co do stopnia naruszenia dobra osobistego zakresie), wynikają z treści uzasadnienia wyroku (fakt, że podpis pod umową o świadczenie usług telekomunikacyjnych z (…) S.A. z dnia 4 marca 2010 r. i podpis pod ww. oświadczeniem z tej daty zostały sfałszowane, a zatem umowa nie została zawarta, a oświadczenie jest nieskuteczne). Dlatego w oparciu o wyrok i uzasadnienie powód może te fakty wykazać tak wobec (…), jak i innych podmiotów i zobowiązanie strony pozwanej do złożenia w tym zakresie oświadczeń nie jest potrzebne. Z uwagi zatem na powyższe Sąd orzekł jak w pkt 4 sentencji wyroku. Z uwagi na wynik procesu Sąd orzekł o kosztach procesu (pkt 5 sentencji wyroku) w oparciu o art. 100 zd. 1 k.p.c., tj. zgodnie z zasadą stosunkowego rozdzielenia (zasądzając na rzecz powoda od strony pozwanej część opłaty sądowej od pozwu od uwzględnionego roszczenia o zapłatę, tj. kwotę 301 zł) i wzajemnego zniesienia kosztów (w pozostałym zakresie, w tym kosztów zastępstwa procesowego). O należnościach Skarbu Państwa zasądzonych od strony pozwanej Sąd orzekł na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przy uwzględnieniu art. 100 zd. 1 k.p.c. Sąd zdecydował o obciążeniu strony pozwanej w całości wydatkami przeprowadzonego dowodu z opinii biegłego sądowego (nakazał ściągnięcie brakującej kwoty, uwzględniając wpłaconą już zaliczkę w wysokości 1.000 zł), gdyż przeprowadzenie tego dowodu wnioskowała wyłącznie strona pozwana, był on niezbędny dla wyjaśnienia istotnych dla sprawy kwestii (wobec kwestionowania twierdzeń powoda) i okazał się korzystny (w zakresie wniosków opinii) dla powoda , który co do zasady sprawę wygrał.