Wyrok I C 162/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 grudnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicac

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 162/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 grudnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Jolanta Polko Protokolant: st. sekr. sądowy Katarzyna Stachura po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2012 r. w Katowicach sprawy z powództwa R. O. przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego w W., Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego w M. o zapłatę 1/ oddala powództwo; 2/ odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu; 3/ przyznaje adwokatowi A. M. ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach kwotę 4.674 zł (cztery tysiące sześćset siedemdziesiąt cztery złote), w tym 23 % podatku VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu powodowi R. O.. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 162/12 UZASADNIENIE Powód R. O. w pozwie wniesionym w dniu 24 lutego 2012r. przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego w W. oraz Dyrektorowi Aresztu Śledczego w M. domagał się zasądzenia kwoty 80.000,00zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu, a także zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazał, że roszczenie ma związek z przeludnieniem i złymi warunkami bytowymi w czasie pozbawienia go wolności tych jednostkach w okresach od listopada 2005r. do lipca 2006r., od stycznia 2007r. do marca 2007r., od kwietnia 2010r. do stycznia 2011r. i od stycznia 2011r. do marca 2012r., co doprowadziło do naruszenia jego godności osobistej. Powód zarzucał, że w celach nie było dostatecznej ilości światła, brakowało wentylacji, kąciki sanitarne nie były oddzielone od reszty pomieszczenia, skazani nie mieli zapewnionych warunków intymności, w celach brak było ciepłej wody, kąpiel możliwa była jedynie raz na tydzień, nie było wystarczającej ilości środków czystości i higieny. Pozwany w odpowiedzi na pozew domagał się oddalenia powództwa oraz zasądzenia kosztów procesu. Pozwany zarzucił także brak zdolności sądowej pozwanego wskazanego przez powoda, wskazując, iż Sąd nie jest władny oznaczyć Skarbu Państwa jako strony, jeśli powód wytoczył powództwo przeciwko państwowej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, co stanowi wystarczającą przesłankę do odrzucenia pozwu. Odnosząc się do zgłoszonego przez powoda żądania zadośćuczynienia pozwany wskazał, iż ciężar dowodowy w zakresie istnienia działania lub zaniechania sprawcy krzywdy niemajątkowej, istnienie tej krzywdy wynikające z naruszenia dobra osobistego oraz związek przyczynowy spoczywa na powodzie. Pozwany podniósł, że brak bezprawności zachowania funkcjonariuszy państwowych naruszającego dobra osobiste. Zarzucił brak wykazania domniemanej szkody oraz jej wysokości, a także związku przyczynowego. Pozwany zaprzeczył także by po dniu 6 grudnia 2009r. powód przebywał w warunkach przeludnienia, a także by nie zapewniono powodowi odpowiednich warunków odbywania kary pozbawienia wolności. W piśmie z dnia 24 lipca 2012r. (k. 84-88) pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia za okres osadzenia sprzed 29 lutego 2009r. Sąd ustalił następujący stan faktyczny : Powód czasie osadzenia w Areszcie Śledczym w M. w okresie od 20 kwietnia 2010r. do 12 stycznia 2011r. był osadzony w następujących celach: • cela nr 103 o powierzchni 7,68m 2 , nie wliczając w to powierzchni kącika sanitarnego 1,5m 2 , • cela nr 88 o powierzchni 6,89m 2 , nie wliczając w to powierzchni kącika sanitarnego 1,5m 2 , • cela nr 77 o powierzchni 12,94m 2 nie wliczając w to powierzchni kącika sanitarnego 1,5m 2 . W celach o numerach 103 i 88 powód był osadzony z jeszcze jedną osobą, natomiast w celi nr 77 przebywało wraz z powodem czterech osadzonych (dowód: zeznania powoda – k. 145-146) Powód zeznał, że w Areszcie Śledczym w M. kącik sanitarny w celi nr 103 był osłonięty kotarą, cela była zdewastowana, odpadał tynk występowało zagrzybienie ścian. Cela nr 88 była wyremontowana, kącik sanitarny był odgrodzony płytami pilśniowymi, przy czym góra była niezabudowana, a nieprzyjemne zapachy wydobywały się w celi. W celi nr 77 kącik sanitarny również był zabudowany płytami pilśniowymi, lecz był mały, w celi tej było też słabe oświetlenie. Na wyżywienie powód nie narzekał. Raz w tygodniu mógł korzystać przez jedną godzinę ze świetlicy. W celach nie było ciepłej wody, a ciepła kąpiel była zapewniona jeden raz w tygodniu. Zdaniem powoda niewystarczające były --- STRONA 3 --- ilości wydawanych środków czystości i higieny, brakowało także szafek na osobiste przedmioty osadzonych (dowód: zeznania powoda – k. 145 – 146). W Areszcie Śledczym w M. każdy osadzony ma swoje łóżko, taboret. Ponadto w cele są wyposażone w stół więzienny, w celach jest dostęp do bieżącej zimnej wody. Oświetlenie było dostateczne. Wydawane regulaminowo środki czystości były niewystarczającej ilości (dowód: zeznania świadków: T. S. – k. 106, R. G. – k. 163-164). W okresie od 25 – 26 listopada 2009r. przeprowadzona została wizytacja Aresztu Śledczego w M. przez sędziego wizytatora ds. penitencjarnych Sądu Okręgowego w Katowicach, a kontroli poddane zostały między innymi warunki mieszkalne i sanitarne w celach. Z protokołu wizytacji wynikało, że cele są czysto utrzymywane, a także remontowane w miarę potrzeby i możliwości finansowych, ich wyposażenie jest zgodne z przyjętymi standardami, warunki sanitarne są dobre. Areszt zapewnia korzystanie ze środków higieny a także odzieży i bielizny w zależności od pory roku. Nie stwierdzono naruszeń praw osadzonych ani nadużycia czy przekroczenia obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy służby więziennej, a także nieprawidłowości w wykonywaniu kary pozbawienia wolności (dowód: wyciąg z protokołu wizytacji z dnia 9 grudnia 2009r. – k. 101-102). W Zakładzie Karnym w W. powód przebywał w okresie od 12 stycznia 2011r. do 09 marca 2012r., a był zakwaterowany w następujących celach pawilonu A: 91, 90, 71, 38, 34, 41, 82 wszystkie o powierzchni 9,20m 2 oraz następujących celach pawilonu B: 33 o powierzchni 21,30m 2 i nr 37 o powierzchni 9,20m 2 . W czasie pobytu w tej jednostce powód nie przebywał w celi mieszkalnej bez zapewnionej normy 3m 2 (dowód: notatka służbowa p.o. kierownika działu ewidencji ZK w W. ppor. Ł. B. z dnia 07.11.2012r. – k. 184). W tej jednostce wraz powodem w celach przebywały jeszcze po dwie osoby. Zdaniem powoda nie było żadnych szafek, w celach panowała wilgoć, nie wpadało też światło dzienne. Z kolei świadek J. H. podał, że był osadzony z powodem w jednej celi przez okres 6 miesięcy, a przebywało w niej od 3 do 4 osadzonych, w celi było ciasno. Kącik sanitarny był zabudowany, pomimo tego, że okna w celi można było otwierać, to na zewnątrz były dodatkowe zabezpieczenia, przez które nie wpadało ani powietrze ani światło. Każdy osadzony miał zapewnione osobne miejsce do spania, taboret, był także stolik, dostęp do bieżącej zimnej wody. Środki czystości i higieny były złej jakości, raz w tygodniu była ciepła kąpiel. Widoczne były na suficie niewielkie ślady zawilgocenia (dowód: zeznania świadka J. H. – k. 163, zeznania powoda – k. 145-146). W dniu 29 listopada 2011r. została przeprowadzona kontrola sanitarna w Zakładzie (...) w W., w czasie której nie stwierdzono nieprawidłowości (dowód: protokół kontroli sanitarnej z dnia 29.11.2011r. – k. 103-104). Powód ma obecnie 33 lata, przed osadzeniem pracował jako górnik oraz dorywczo. Został pozbawiony wolności kiedy miał 19 lat, odbywa karę za zabójstwom był także skazany za przestępstwo z art. 158 k.k. (dowód: zeznania powoda – k. 145 -146). Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie powołanych i szczegółowo opisanych dowodów z dokumentów, zeznań świadków oraz zeznań powoda. Ustalając powyższy stan faktyczny Sąd przyjął, że od kwietnia 2010r. do marca 2012. powód nie był osadzony w warunkach przeludnienia, czyli bez zachowania normy 3m 2 na osobę, co wynika z treści zeznań samego powoda, w których podawał ilość osób przebywających z nim w celach, jak i informacji przedstawionej przez Zakład Karny w W. oraz twierdzeń pozwanego. Odnośnie osadzenia powoda w warunkach przeludnienia Sąd nie dał wiary zeznaniom świadków. Świadkowie T. S. oraz R. G., którzy mieli być osadzeni wraz z powodem z Areszcie Śledczym w M. nie sprecyzowali okresów wspólnego osadzenia z powodem, oraz numerów cel, w jakich wspólnie przebywali. Nadto podawany przez świadka R. G. okres osadzenia wraz powodem jako przełom roku 2008-2009 lub 2009 - 2010 nie pokrywał się okresem przebywania powoda w tej jednostce penitencjarnej, gdyż w okresie od marca 2007r. do kwietnia 2010r. powód nie był osadzony w Areszcie Śledczym w M.. Natomiast zeznania świadka J. H. w części wskazującej na ilość osób osadzonych od 3-4 pozostawały w sprzeczności zarówno z zeznaniami samego powoda jak i informacją przedstawioną przez Zakład Karny w W.. --- STRONA 4 --- Sąd zważył, co następuje : Trafny jest zdaniem Sądu zarzut pozwanego, według którego – roszczenie powoda uległo częściowo przedawnieniu. Zważywszy, że źródłem szkody doznanej przez powoda jest czyn niedozwolony, kwestię przedawnienia roszczeń powoda regulowały kolejno przepisy 442 § 1 k.c. oraz art. 442 1 § 1 k.c. (zmiana stanu prawnego, dokonana z dniem 10 sierpnia 2007r. nie ma w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy znaczenia, bowiem polega na odmiennym uregulowaniu przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wynikłej ze zbrodni lub występku, szkody na osobie oraz roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie). W myśl wskazanych przepisów roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (z tym, że termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę). Z § 3 wynika natomiast, że w razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Cytowane wyżej przepisy art. 442 § 1 k.c. i art. 442 1 § 1 k.c. wskazują, że początek biegu terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym wyznacza uzyskanie przez poszkodowanego wiedzy o dwóch faktach: po pierwsze - o szkodzie i po drugie - o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jeżeli zatem poszkodowany dowie się o osobie zobowiązanej do naprawienia szkody później niż o samej szkodzie, to ta późniejsza data wyznacza początek biegu przedawnienia. Skoro, bowiem szkodą powoda było naruszenie przez pozwanego jego dóbr osobistych, to niewątpliwym jest, że musiał o niej wiedzieć przez cały okres pobytu w Areszcie Śledczym w M. jak i w Zakładzie Karnym w W.. Tym samym musiał też wiedzieć, kto jest naruszycielem jego dóbr osobistych, a zatem kto jest osobą obowiązaną do naprawienia szkody. W tym stanie rzeczy wniesienie pozwu dopiero w dniu 24 lutego 2012r. (data nadania pozwu) spowodowało, że roszczenia powoda wynikające ze zdarzeń mających miejsce przed dniem 24 lutego 2009r. uległy przedawnieniu. W sprawie niniejszej nie zaszły też okoliczności wskazane w art. 121 pkt 4 k.c. zawieszające bieg przedawnienia, to jest wtedy gdy z powodu siły wyższej przez cały czas trwania przeszkody powód nie mógłby dochodzić swojego roszczenia przed sądem. Powód w okresie biegu przedawnienia nie podjął czynności wskazanej w art. 123 k.c. to jest nie wystąpił na drogę postępowania sądowego bądź mediacyjnego, którą to czynnością przerwałaby bieg przedawnienia. Zdaniem Sądu podniesienie zarzutu przedawnienia roszczenia przez stronę pozwaną nie było także sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Wiedza osób osadzonych o możliwości dochodzenia roszczeń przed sadem jest powszechna, co potwierdza masowa liczba spraw wpływających do sądów w całym kraju, świadczy to o tym, że osoby tymczasowo aresztowane oraz skazane są poinformowane o możliwości dochodzenia tych roszczeń. Odnośnie okresu nieprzedawnionego, czyli od 24 lutego 2009r. do 9 marca 2012r., dotyczącego osadzenia we wskazanych jednostkach od kwietnia 2010r., żądanie powoda zasądzenia zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych Sąd uznał za nieuzasadnione w oparciu przepisy art. 24 k.c. i art. 448 k.c. Ogólne podstawy cywilnoprawnej ochrony dóbr osobistych określają przepisy art. 23 i 24 k.c., wskazując jednocześnie środki ochrony niemajątkowej, natomiast środki ochrony o charakterze majątkowym przewiduje przepis art. 24 § 1 k.c., który stanowi w ostatnim zdaniu, że zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny można żądać "na zasadach przewidzianych w kodeksie". Przepis art. 448 k.c. uprawnia tego, czyje dobro osobiste zostało naruszone, do domagania się odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub do żądania zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez niego cel społeczny. Art. 448 k.c. obejmuje naruszenie każdego dobra osobistego w rozumieniu art. 23 k.c., jest więc przepisem szczególnym, uzupełniającym regułę ogólną, wyrażoną w art. 24 k.c. Natomiast przepis art. 448 k.c. może znaleźć zastosowanie tylko w razie zawinionego naruszenia dóbr osobistych. Przy czym w zakresie odpowiedzialności władz publicznych obowiązek naprawienia szkody jest niezależny od winy, a odpowiedzialność powstaje za sam skutek bezprawnego działania. Przy określeniu zasady odpowiedzialności podstawowe znaczenie ma treść art. 77 ust. 1 --- STRONA 5 --- Konstytucji RP, zgodnie z którą odpowiedzialność za niezgodne z prawem działania organów władzy publicznej nie wymaga zawinienia sprawcy szkody. Art. 77 Konstytucji stanowi, iż każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej; a ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Przepis ten zawiera bardzo ważną zasadę, mającą dla obywatela istotne znaczenie. Oznacza ona, iż każdy komu została wyrządzona szkoda, wskutek niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej, ma prawo do jej wynagrodzenia. Naruszenie praw może rodzić różne skutki, w tym i o charakterze materialnym. Władze publiczne są zobowiązane szkodę tę wyrównać wypłacając stosowne odszkodowanie. Przepis art. 77 konstytucji jest na tyle niedookreślony, że sam nie daje podstaw do wywodzenia z niego roszczeń cywilnoprawnych. Regulacja zawarta w tym artykule dotyczy tylko części problematyki odszkodowawczej, a jego znaczenie polega głównie na wyeliminowaniu winy jako przesłanki odszkodowawczej. Konstytucyjne wskazania co do wysokości (zakresu) odszkodowania nie są jednoznaczne i wymagają odniesienia się do zasad odszkodowawczych określonych w Kodeksie cywilnym. Przepis konstytucyjny nie określa bowiem wszystkich przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, nie reguluje też trybu odszkodowawczego. Nie można zatem z treści art. 77 ust. 1 Konstytucji wywieść samoistnego roszczenia odszkodowawczego, niezależnego od przepisów ustawowych, należy natomiast interpretować ustawowe przepisy odszkodowawcze w zgodności z zasadami konstytucyjnymi. Odpowiedzialność organów władzy publicznej może być więc oceniana - na tle konkretnych okoliczności - na podstawie art. 448 k.c. i 24 k.c.. Przesłanką odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę jest zatem bezprawność, którą należy rozumieć jako niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, a przesłanki odpowiedzialności podlegały badaniu Sądu w odniesieniu do pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez Dyrektorów Aresztu Śledczego w M. oraz Zakładu Karnego w W.. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy miało ustalenie i ocena, czy w jej okolicznościach faktycznych pozwany dopuścił się naruszenia prawa, które mogłoby rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa za powstałą szkodę. Stosownie do treści art. 24 § 1 k.c. w sprawie o ochronę dóbr osobistych Sąd w pierwszym rzędzie ustala jednak, czy do ich naruszenia doszło i dopiero w razie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie ocenia, czy działanie pozwanego naruszyciela było bezprawne Powód w pozwie wskazał, że okresie osadzenia w Areszcie Śledczym w M. oraz Zakładzie Karnym w W., a obejmującym okres nieprzedawniony od kwietnia 2010 do 12 marca 2012r. przebywał w warunkach przeludnienia bez zachowania normy 3m 2 na osobę w celach o nieodpowiednich warunkach bytowych, czym naruszono jego godność osobistą. Wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym wprost art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę międzynarodowego paktu praw osobistych i publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167 i 169) głoszący, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Także art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych stanowiący, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu, wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej. Łączy się z tym wynikający z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust. 4 i art. 47 Konstytucji wprowadzające wskazane zasady na grunt prawa polskiego.. --- STRONA 6 --- Artykuł 24 k.c., stanowiący podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych, nie wymaga dla odpowiedzialności winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawności jego działania naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że dochodzący ochrony nie musi tej przesłanki udowadniać, natomiast na sprawcy ciąży obowiązek wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. Wobec tego na powodzie spoczywał ciężar udowodnienia, że odbywał karę pozbawienia wolności w warunkach opisywanych w pozwie, w przeludnionych celach, przy nieodpowiednich warunkach bytowych i sanitarnych. Tych okoliczności powód jednak nie wykazał, tym samym nie sposób przyjąć przy zostały naruszone dobra osobiste powoda. Podkreślenia wymaga, że w okresie od kwietnia 2010r. do 12 marca 2012r. powód nie był osadzony w warunkach przeludnienia, czyli bez zachowania normy 3m 2 na jednego osadzonego, co wynikało z powierzchni cel podanych przez stronę pozwaną oraz ilości osób w nich osadzonych, a podanej przez powoda. Powód wbrew zrzutom pozwu nie wykazał, by w okresie nieprzedawnionym był osadzony w warunkach przeludnienia, stąd nie sposób przypisać pozwanemu bezprawności działania bądź zaniechania. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy miało także ustalenie i ocena, czy w jej okolicznościach faktycznych organ władzy publicznej dopuścił się naruszenia prawa, które mogłoby rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa za powstałą szkodę. Wywody powoda mające uzasadniać odpowiedzialność deliktową pozwanego zmierzały do wykazania, że bezprawność działań organów władzy publicznej wynika z zaniechania przedsięwzięcia kroków wystarczających dla skutecznej obrony prawnie chronionych interesów strony powodowej (bezprawne zaniechanie podjęcia skutecznych działań). Zdaniem powoda pozwany nie zapewnił mu w okresie osadzenia w Areszcie Śledczym w M. i Zakładzie Karnym w W. minimalnych warunków bytowych odpowiadającym standardom zdefiniowanym w przepisach kodeksu karnego wykonawczego, a także wynikającym z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka Konwencji, które polegały na przeludnieniu w celach, braku odpowiednich warunków bytowych. Za działanie lub zaniechanie niezgodne z prawem należy rozumieć niezgodność z konstytucyjnie rozumianymi źródłami prawa, czyli Konstytucją, ustawami, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi oraz rozporządzeniami. Przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie tego przepisu jest szkoda w rozumieniu art. 361 § 2 k.c., może też być zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę w przypadkach wskazanych w art. 445 i 448 k.c. Za zaniechanie uznać należy każde niewykonanie, zupełne lub częściowe, dostatecznie skonkretyzowanego obowiązku regulacyjnego. Decydującą wagę ma zatem zgodność zachowania sprawcy z wzorcem postępowania ujętym w przepisie prawa materialnego. Z tego punktu widzenia mniej istotne jest to, czy niewykonanie obowiązku polega na bezczynności, czy też na wadliwym działaniu. Obowiązek działania może być wskazany w różny sposób, poprzez szczegółowy opis czynności, które należy podjąć, bądź poprzez wprowadzenie ogólnego nakazu zapobiegania pewnego rodzaju skutkom (np. wyrządzenia szkody, naruszeniu dóbr osobistych itp.) bez wskazania konkretnych środków (działań), które do tego celu zmierzają. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 15.02.1971 r. (III CZP 33/70, OSNCP Nr 4/1971, poz. 59) stwierdził, że "jeżeli szkoda jest wynikiem zaniechania, to do przyjęcia winy funkcjonariusza konieczne jest ustalenie konkretnego obowiązku działania z jego strony". Ta konstrukcja została zaaprobowana przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4.12.2001 r. (SK 18/00), który stwierdził, że "pojęcie zaniechania (...) dotyczy tych sytuacji, w których obowiązek określonego działania władzy publicznej jest skonkretyzowany w przepisie prawa i można ustalić, na czym konkretnie miałoby polegać zachowanie organu władzy publicznej, aby do szkody nie doszło". Zgodnie z art. 110 k.k.w. skazanego osadza się w celi mieszkalnej wieloosobowej lub jednoosobowej, przy czym powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m 2 . Cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. --- STRONA 7 --- Odnosząc się do zarzutu braku odpowiednich warunków bytowych, w tym do zachowania higieny osobistej, Sąd oparł się na przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, które określa szczegółowo normy wyposażenia w sprzęt kwaterunkowy cel mieszkalnych oraz środków higieny dla osób osadzonych. Z dowodów przedstawionych przez stronę powodową, nie wynikało, by wyposażenie cel oraz dostarczanie środków higieny i czystości odbywało się niezgodnie z przepisami powołanego rozporządzania. Natomiast częstotliwość kąpieli osób tymczasowo aresztowanych została uregulowana w § 32 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania tymczasowego aresztowania (Dz. U. Nr 152, poz.1494), który wskazuje, że tymczasowo aresztowany korzysta co najmniej raz w tygodniu z ciepłej kąpieli. Zapis ten był respektowany przez Areszt Śledczy w M. jaki i Zakład Karny w W. w okresie osadzenia powoda. Ponadto powód miał dostęp w celi mieszkalnej do bieżącej zimnej wody oraz toalety oddzielonej w wystarczający sposób od reszty celi. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zaniechanie podjęcia przez władzę publiczną działań zapewniających uprawnionej osobie realizację jej praw podmiotowych jest bezprawne wówczas, gdy narusza skonkretyzowany w przepisach prawa obowiązek, którego wykonanie wyłączyłoby powstanie szkody (III CK 367/04, Biul.SN 2005/7/14). W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, gdyż pozwany podejmował działania zgodnie z obowiązkami wynikającymi przepisów prawa i nie dopuścił się zaniechania konkretnych obowiązków prawnie uregulowanych, jak również wykonując określone przepisami prawa obowiązki, wykonywał je zgodnie z prawem. W ocenie Sądu, powód nie wykazał natomiast żadnym dowodem, że została mu wyrządzona szkoda bądź krzywda w związku osadzeniem go w celi przeludnionej. Nie wykazał także, w wyposażenie cel było nieprawidłowe. Mając powyższe na uwadze Sąd przyjął, iż z zebranego w toku postępowania dowodowego materiału nie można przyjąć, iż pozwany swoim działaniem naruszył dobra osobiste powoda. Dodatkowo roszczenie było w znacznej części przedawnione. Reasumując powyższe, powództwo oddalono, jako całkowicie nie wykazane (art. 6 k.c.), a dodatkowo w części przedawnione. W ocenie Sądu nie zachodziły podstawy do odrzucenia pozwu zgodnie z art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c., gdyż powód już pozwie dokonał oznaczenia jako pozwanego Skarbu Państwa i wskazał jednostki organizacyjne, z których działalnością wiązał dochodzone roszczenie. Orzeczenie o kosztach procesu Sąd oparł na podstawie przepisu art. 102 k.p.c., wyrażającego zasadę słuszności w orzekaniu o kosztach, stanowiąc wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Sąd miał na uwadze dla możliwości jego zastosowania ocenę zachowania się stron z punktu widzenia zasad współżycia społecznego, uznając, że podstawą do takiej oceny może być także sytuacja poza procesowa strony, uwzględniająca jej stan majątkowy, szczególną sytuację życiową. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art.113 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010r. Nr 90 poz.594 ze zmianami) w zw. z art.102 k.p.c. O kosztach zastępstwa procesowego powoda udzielonego przez adwokata ustanowionego z urzędu, które wyniosły 4.674,00zł w tym 23% podatku VAT orzeczono na podstawie § 15 w zw. z § 6 pkt 6 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).