Postanowienie I C 1595/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 grudnia 2012 roku Sąd Okręgowy w Białym

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1595/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 grudnia 2012 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Elżbieta Małgorzata Kudrycka-Jarosz Protokolant: sekr. protokolant Katarzyna Sokół po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2012 roku w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa W. P. przeciwko A. K. o zapłatę I. Oddala powództwo; II. Zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3 617 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; III. Stwierdza, że nieuiszczone koszty sądowe ponosi Skarb Państwa. UZASADNIENIE Powód W. P. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego A. K. kwoty 80.000 zł tytułem odszkodowania oraz obciążenia pozwanego kosztami procesu (k. 2-4). Uzasadniając żądanie pozwu wskazał, iż działania pozwanego, który poprzez złożenie zawiadomienia o prawdopodobieństwie popełnienia przez powoda przestępstwa doprowadziły do wszczęcia przeciwko powodowi postępowania przygotowawczego, które jakkolwiek zakończyło się umorzeniem, tym niemniej spowodowało szkodę. Powód musiał bowiem zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej, nadto w znacznym stopniu ucierpiało jego zdrowie psychiczne, trafił bowiem do szpitala. --- STRONA 2 --- Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości kwestionując podstawę faktyczną żądania (k. 22-25). Wskazał, iż nie ponosi odpowiedzialności za przebieg postępowania karnego, którego dysponentem pozostawała Prokuratura Rejonowa w Białymstoku. Przyznał, iż w trakcie postępowania korzystał z praw pokrzywdzonego w związku z czym zaskarżył postanowienie umarzające prowadzone przeciwko powodowi postępowanie. Sąd ustalił, co następuje: W sprawie bezspornym było, iż powód prowadził działalność gospodarczą pod firmą (...) prowadząc sprzedaż na portalu aukcyjnym A. pod (...) interfejsów samochodowych (dokumenty z akt sprawy 1 Ds. 628/10 k. 2 notatka urzędowa, k. 11-17 wydruki stron z portalu internetowego Allegro). Pozwany prowadzi działalność gospodarczą pod firmą (...) A. K., w ramach której jest on wyłącznym dystrybutorem oprogramowania komputerowego do diagnostyki samochodowej pojazdów grupy V. (...) pod nazwą (...) (poprzednio pod nazwą (...)) oraz O. pod nazwą (...)i reprezentuje obie marki na polskim rynku. Działalność tę pozwany prowadzi w oparciu o umowy licencyjne z autorami programów – firmą (...) z (...) autorem oprogramowania (...) oraz węgierską firmą (...) – M. K. autorem oprogramowania (...). Zgodnie z umowami pozwany zajmuje się między innymi sprzedażą wskazanych programów wraz z dedykowanymi do nich interfejsami oraz przygotowuje polskie wersje oprogramowania. Do obowiązków pozwanego należy również przeciwdziałanie przypadkom bezprawnego wykorzystywania oprogramowania (...) i (...). W tym celu pozwany zawarł umowę z L. (...) obejmującą monitorowanie rynku, w szczególności sieci internetowej w celu ujawniania przypadków naruszania praw autorskich oraz powiadamianie o takich przypadkach organów ścigania. W wyniku wykonywania czynności przez wskazaną firmę jej pracownik, w dniu 23 marca 2010r. złożył zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przez powoda (k. 23-25, k. 57-58 protokół przyjęcia ustnego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa dokumenty z akt sprawy 1 Ds. 628/10, k. 61, 62 umocowania L. (...)do działania w imieniu pozwanego ). W dniu 24 marca 2010r. funkcjonariusze Komendy Miejskiej Policji w P. dokonali przeszukania i zatrzymania rzeczy w miejscu zamieszkania powoda w postaci komputerów, dysków twardych i płyt CD, interfejsów. Czynność ta została następnie zatwierdzona postanowieniem Prokuratury Rejonowej w Płocku z dnia 29 marca 2010r., zaś zabezpieczone przedmioty na mocy postanowienia z 6 kwietnia 2010r. zostały uznane za dowody rzeczowe. Powód, pomimo pouczenia go, nie skorzystał z przysługującego mu prawa zaskarżenia postanowienia o zatwierdzeniu przeszukania ( protokół przeszukania akta 1 Ds. 628/10 k. 51-56, postanowienie o zatwierdzeniu przeszukania k. 75, postanowienie w przedmiocie dowodów rzeczowych k. 76-77). Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2010r. Prokuratura Rejonowej w Płocku umorzyła postępowanie 1. Ds. 628/10 w sprawie posiadania w dniu 24 marca 2010r. w P. samochodowych interfejsów z podrobionymi znakami towarowymi z przeznaczeniem do obrotu, tj. o czyn z art. 305 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 prawo własności przemysłowej ( postanowienie o umorzeniu śledztwa- akta postępowania przygotowawczego I. Ds. 628/10 k. 136). Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2011r. Sąd Rejonowy w Płocku w sprawie VII Kp 58/11 utrzymał w mocy powyższe postanowienie. W uzasadnieniu orzeczenia o umorzeniu postępowania sąd wskazał, iż zgromadzony materiał dowodowy nie dał podstaw do przypisania pozwanemu czynu zabronionego z przepisu art. 305 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. prawo własności przemysłowej. Wskazano, iż powód sprzedawał, za pomocą (...), interfejsy diagnostyczne wykonane z zakupionych przez siebie części. Przed rozpoczęciem sprzedaży zwracał się z zapytaniem czy może dokonywać sprzedaży w poprzez portal (...) i uzyskał pozytywną odpowiedź. Powód nie sprzedawał jednocześnie żadnego oprogramowania, gdyż jest ono dostępne w sieci internetowej i każdy użytkownik może je sobie pobrać. W uzasadnieniu wskazano również, iż postępowanie z wniosku pozwanego prowadzącego działalność gospodarczą (...) przed Urzędem Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej o rejestrację znaku towarowego (...) nie zostało zakończone zaś w chwili obecnej nie występuje zarejestrowany znak towarowy (...) (dokumenty z akt sprawy 1.Ds.628/10 k. 171-172). --- STRONA 3 --- Sąd zważył, co następuje: Powództwo okazało się niezasadne. Powód wskazywał, iż żądanie zasądzenia na jego rzecz kwoty 80.000zł tytułem odszkodowania oparł na wyliczeniach szkody, której dokonał w oparciu o przedłożone roczne zeznania podatkowe (k. 35-36). Roszczenie to w ocenie powoda znajduje oparcie w działaniu pozwanego, który skierował przeciwko niemu bezpodstawne oskarżenia, doprowadził do tego, iż powód był traktowany jak przestępca czego konsekwencją był fakt pogorszenia stanu zdrowia powoda, hospitalizacja, zniszczona został działalność gospodarcza powoda. Powód podniósł, iż motywem działania pozwanego był fakt, iż jego urządzenia były tańsze i lepiej się sprzedawały zaś urządzenia powoda nie były w stosunku do jego urządzeń konkurencyjne, w związku z czym dążył do zniszczenia jego działalności gospodarczej (k. 55, 59-60). Pozwany wyjaśnił, iż jego działania nie miały charakteru działań bezpodstawnych. Zawiadomienie wynikało z konieczności monitorowania rynku i wykrywania nielegalnego wykorzystywania oprogramowania. Pozwany jako jedyny wyłączny dystrybutor , który reprezentuje markę (...) w Polsce uważa, iż wymagał zawiadomienia fakt, iż działalność gospodarcza powoda godzi w interesy ekonomiczne firmy i narusza jej prawa autorskie. Pozwany zaznaczył, iż dostępność oprogramowania w sieci internetowej jest przeznaczona dla klientów, którzy zakupili produkt są to aktualizacje. Pobranie programu bez klucza jakkolwiek jest możliwe w celach zbadania jak instaluje się go na komputerze, tym niemniej program nie jest aktywny. Sama sprzedaż urządzeń bez oprogramowania nie powoduje, w ocenie pozwanego, zwolnienia od odpowiedzialności, bowiem aby zdobyć program należy aktywować program- ściągnąć go z Internetu z działań takich producenci oprogramowania nie uzyskują wynagrodzenia, bowiem to powód sprzedaje licencje na korzystanie z programu. Nadto pozwany podkreślił, iż powód wystosował list z przeprosinami, w którym przeprasza za swoje działania polegające na naruszeniu praw autorskich. Pozwany wskazał, iż składając wniosek o ściganie ustalił wartość strat na wartości rynkowej oryginalnego produktu-1760zł to cena oryginalnego produktu po wprowadzeniu 23% podatku VAT(k. 60). Stanowisko pozwanego w sprawie zostało potwierdzone zeznaniami świadka Ł. K. (k. 58-59). Świadek ten podkreślił, iż działalność którą prowadził powód wymagała sprawdzenia pod kontem naruszenia praw autorskich firm produkujących oprogramowanie (...) i (...). Zeznał, iż nie wykonywał żadnych czynności w postępowaniu przygotowawczym, które było prowadzone przez organy ścigania a jedynie był przesłuchiwany w charakterze świadka. Sąd nie miała żadnych zastrzeżeń, co do wiarygodności zeznań wskazanego świadka. Pozostawały one spójne i logiczne z zeznaniami złożonymi w toku postępowania przygotowawczego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy podważył zasadność roszczenia powoda. Podstawą roszczeń powoda jest niewątpliwie odpowiedzialność deliktowa. Znajdująca oparcie w niniejszej sprawie w przepisie art. 415kc zgodnie z którym, iż ten kto ze swej winy wyrządził drugiemu szkodę zobowiązany jest do jej naprawienia. Do przesłanek odpowiedzialności deliktowej należą: zdarzenie, z którym system prawny wiąże odpowiedzialność na określonej zasadzie, oraz szkoda i związek przyczynowy między owym zdarzeniem a szkodą. Sprawca szkody ponosi odpowiedzialność na zasadzie winy. Zatem powód kierując się regułami rozkładu ciężaru dowodu w procesie określonymi w przepisie art. 6 kc powinien wykazać nie tylko zaistniałą szkodę i związek przyczynowo skutkowy pomiędzy działaniem pozwanego a powstałą szkodą ale i winę pozwanego. Przesłanek tych powód nie wykazał. Na wstępie wskazać należy, iż czyn sprawcy, który rodzi odpowiedzialność cywilną, musi posiadać pewne właściwości, cechy, zwane znamionami, odnoszące się do jego strony przedmiotowej i podmiotowej. Znamiona niewłaściwości --- STRONA 4 --- postępowania od strony przedmiotowej określa się pojęciem bezprawności czynu, natomiast od strony podmiotowej określa się jako winę w znaczeniu subiektywnym. Za niewłaściwe, w ocenie powoda, było zachowanie pozwanego polegające na złożeniu zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, w wyniku którego wszczęte i prowadzone było postępowanie przygotowawcze. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. Słusznie pozwany wskazał, iż społeczny obowiązek zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa dawał mu przepis art. 304 § 1 kpk. Nadto pozwany na podstawie wiążących go umów licencyjnych z producentami oprogramowania zobowiązany był do ochrony ich praw autorskich. Działanie pozwanego nie było zatem ani bezprawne ani zawinione. Pozwany wbrew stanowisku powoda nie działał z chęci zysku czy eliminacji konkurencji. Gdyby faktycznie pozwany zawiadamiając o możliwości popełnienia przestępstwa przez powoda działał w sposób bezprawny i dokonał fałszywego oskarżenia zachowanie to wyczerpałoby znamiona o jakim mowa w art. 234 kk., co skutkowałby wszczęciem postępowania przeciwko pozwanemu. Organy prowadzące postępowanie przygotowawcze nie dopatrzyły się natomiast w działaniu pozwanego wypełnienia znamion przestępstwa z art. 234kk. Podważeniem stanowiska pozwanego jest również treść maila znajdującego się w aktach postępowania przygotowawczego k. 102, w którym powód, po dokonaniu u niego przeszukania, przeprasza pozwanego za swoje działania i prosi o wskazanie formy rekompensaty. Niezależnie od powyższego, powód nie wykazał także zaistnienia ani wysokości szkody. Za niewystarczające należy uznać wskazanie, iż domaga się kwoty 80.000 zł na podstawie własnych wyliczeń. Wyliczeń tych powód nie przedstawił, natomiast na podstawie zeznania podatkowego (k. 34), na którym miał opierać się powód wynika, iż uzyskany przez niego miesięczny przychód oscylował w kwocie ok. 3000 zł. Powód nie wskazał wielokrotnością czego jest więc wskazana kwota 80.000zł. Niewątpliwie powód nie odniósł szkody w wyniku zatrzymania jego ruchomości w toku postępowania, bowiem wszystkie przedmioty zostały mu zwrócone. Nadto powód w toku postępowania przygotowawczego jako właściciel mógł skorzystać z zaskarżenia postanowienia o zatwierdzeniu przeszukania i zatrzymania, z którego to prawa nie skorzystał. Pozwany nie miał żadnego wpływu na przedmiot własności powoda w toku postępowania przygotowawczego. W końcu brak jest przesłanek do uznania związku przyczynowego pomiędzy zaprzestaniem prowadzenia przez powoda działalności gospodarczej w ogóle a zdarzeniami z którymi łączy on powstanie szkody. Jak wynika z maila powoda z dnia 25 marca 2010r. (k. 102 akt 1 Ds.628/10) powód z własnej inicjatywy zawiesił działalność gospodarczą o profilu sprzęt diagnostyki samochodowej, niemniej jednak powód miał zarejestrowaną działalność gospodarczą o dwóch dodatkowych profilach (...) i „(...)”, z którą prowadzone postępowanie przygotowawcze nie miało żadnego związku. Jakkolwiek powód nie domagał się naprawienia szkody niemajątkowej to podważyć należy, twierdzenia powoda jakoby w wyniku wszczętego postępowania traktowany był jako przestępca, co odbiło się na jego stanie zdrowia. Podkreślić należy iż podstawowym, pierwszym zadaniem wszczętego dochodzenia lub śledztwa staje się ustalenie, czy w ogóle popełniono czyn zabroniony i czy jest on przestępstwem- faza in rem. Postępowanie wszczyna się bowiem w razie "uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa" (art. 303 kpk) i to dopiero we wszczętym postępowaniu należy ustalić, czy rzeczywiście miał miejsce czyn zabroniony i kogo można pociągnąć za niego do odpowiedzialności, co przesuwa postępowanie do fazy in personam- przeciwko osobie. W niniejszej sprawie postępowanie przygotowawcze nie wyszło poza fazę in rem. Powód nie występował w nim w charakterze podejrzanego, nie były mu postawione żadne zarzuty a jedynie został przesłuchany w charakterze świadka. Co do stanu zdrowa powoda to wskazać należy, iż powód jest osobą niepełnosprawną od 2002r. (k. 33), zaś zgromadzona w aktach postępowania przygotowawczego dokumentacja medyczna (k. 87-88) wskazuje, iż do 2007r. powód hospitalizowany był 11-krotnie, hospitalizacja w kwietniu 2010r. miała miejsce po raz szesnasty. Z dokumentacji tej wynika wprost, iż powód jest uzależniony od alkoholu, zaś jego hospitalizacje mają bezpośredni związek z rozpoznaniem, bowiem przy przyjęciu jako rozpoznanie wskazana jest halucynacja alkoholowa (k. 7-8). --- STRONA 5 --- Skoro choroba alkoholowa powoda rozpoznana została już w 2007r. brak jest związku przyczynowego pomiędzy hospitalizacją powoda w 2010r. i zdarzeniami z którymi łączy on powstanie szkody. Reasumując, wobec powyższych ustaleń należy stwierdzić, iż powód nie wykazał zaistnienia żadnej z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, na której oparł swoje roszenie. Z tych względów, na mocy art. 415 kc, powództwo podlegało oddaleniu jako całkowicie bezzasadne. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 kpc i art. 108 ustawy o kosztach sądowych w zw. z § 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.).