Postanowienie I C 1590/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 grudnia 2017 roku Sąd Okręgowy w

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt I C 1590/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 grudnia 2017 roku Sąd Okręgowy w (...), I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Maciej Ferek Protokolant: protokolant Przemysław Król po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2017 roku w (...) na rozprawie sprawy z powództwa J. P. (1), D. P., I. P., M. P. przeciwko (...) w W. oraz (...) w P. o zapłatę I. zasądza od strony pozwanej (...) w W. na rzecz każdego z powodów: J. P. (1), D. P., I. P. kwotę po 32.474,51 zł oraz na rzecz powoda M. P., kwotę 20.000,00 (dwadzieścia tysięcy 00/100) złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 24 stycznia 2017 roku do dnia zapłaty, II. w pozostałej części powództwo oddala, III. zasądza od strony pozwanej (...) w W. na rzecz powodów: J. P. (1), D. P., I. P., M. P., solidarnie kwotę 5.412,54 (pięć tysięcy czterysta dwanaście 54/100) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygnatura akt I C 1590/16 Uzasadnienie wyroku z dnia 28 grudnia 2017 roku. Powodowie J. P. (1), D. P. (1), I. P. i M. P. pozwem z dnia 30 sierpnia 2016 roku (data złożenia pozwu w placówce pocztowej k. 34) wnieśli o zasądzenie solidarnie od strony pozwanej (...) w W. oraz (...) w P. kwoty 200.000 zł, po 50.000 na rzecz każdego z powodów, tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych i doznaną krzywdę, wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wniesienia pozwu, oraz zasądzenie kwoty 42.347,69 zł po 14.480,63 zł na rzecz powodów J. P. (1), D. P., I. P., tytułem odszkodowania za utraconą rentę rodzinną po zmarłej J. P. (2), za okres od czerwca 2009 roku do stycznia (...) roku, wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wniesienia pozwu, oraz zasądzenie kosztów procesu. Na uzasadnienie swojego żądania powodowie wskazali, że (...) powoda J. P. (1), a (...) pozostałych powodów J. P. (2), zaginęła w dniu 27 marca 2009 roku. Powód J. P. (1) rozpoczął poszukiwania (...) i zgłosił jej zaginięcie na komisariacie Policji w P.. Oficer dyżurny okazał mu wówczas rower odnaleziony w okolicach mostu na W., który powód zidentyfikował jako należący do jego (...). W tym dniu Policja odebrała zgłoszenie, że nieznana kobieta w N. skoczyła z mostu do rzeki, nie odnaleziono jej ciała. Powodowie wskazali, że w dniu 22 maja 2009 roku w okolicach W. wyłowiono z W. ciało kobiety, którą pochowano jako NN. Czynności w tej sprawie prowadziła komenda Policji w P.. Tuż po wyłowieniu tej kobiety pobrano od niej materiał genetyczny. Dopiero w czerwcu (...) roku powód został wezwany do Komisariatu Policji w W., gdzie okazano mu fotografię ciała w celach identyfikacji jego (...), a później pobrano materiał do badań genetycznych. Powodowie wskazali, że przez cztery lata od zaginięcia J. P. (2) do jej identyfikacji --- STRONA 2 --- i możliwości pochowania pozostawali w obciążającym ich psychicznie stanie niepewności co do losów najbliższej osoby. Ciągle przeżywali te wydarzenia, nie byli w stanie wyciszyć swoich emocji i rozpocząć żałoby. Zostali pozbawieni możliwości pożegnania się ze zmarłą (...). J. P. (1) angażował wszystkie swoje siły i uwagę na poszukiwaniu (...). Powód M. P. w chwili zaginięcia(...) miał (...)lata, I. P. (...) lat a D. P. (1) (...) lat. Powodowie ci ze względu na młody wiek szczególnie dotkliwie przeżyli okres niewiedzy o losach matki. Ponadto powodowie wskazali, że J. P. (1) oraz małoletni I. i D. P. (1) spełniali przesłanki renty rodzinnej po zmarłej J. P. (2). Jednakże wniosek o rentę mogli złożyć po uzyskaniu aktu zgonu w styczniu (...) roku. Skoro identyfikacja była możliwa już w maju 2009 roku, już w tym miesiącu powodowie dysponowaliby aktem zgonu J. P. (2), zgłosiliby wniosek do ZUS i otrzymywaliby świadczenia tytułem renty rodzinnej. Zachodzi więc bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy zaniedbaniami Policji przy identyfikacji zwłok, a stratą po stronie powodów w postaci nieuzyskiwania renty rodzinnej w okresie od maja 2009 roku do stycznia (...) roku – 43 miesiące. Świadczenie z lutego (...) roku wyniosło 984, 83 zł i taką kwotę powodowie otrzymywaliby w tym okresie, co daje łącznie 42.347,69 zł, a 14.480,63 zł na osobę. Powodowie podnieśli, że funkcjonariusze Policji, którzy prowadzili czynności poszukiwania zaginionej oraz identyfikacji zwłok dopuścili się rażącego zaniechania w wypełnianiu swoich obowiązków służbowych. Już choćby sama ilość zdarzeń w rejonie, odpowiadająca domniemanemu czasowi śmierci odnalezionej kobiety, pozwalała na wyciągnięcie wniosku, że zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, iż jest to zaginiona J. P. (2). Zaniechanie Policji pozostaje w bezpośrednim związku przyczynowym z naruszeniem dóbr osobistych powodów i pozbawieniem ich prawa do renty. Strona pozwana Skarb Państwa – Komendant Powiatowy Policji w W. oraz Komendant Powiatowy Policji w P., zastępowany przez Prokuratorię Generalną RP, w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenia powództwa oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Strona pozwana podniosła zarzut przedawnienia roszczenia, wskazując, iż powodowie o krzywdzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia wiedzieli już w trakcie postępowania poszukiwawczego i identyfikacyjnego, począwszy od 27 marca 2009 roku, a najdalej w chwili okazania zwłok J. P. (2) w dniu (...) roku. Wobec tego roszczenia powodów za okres przed tą datą uległy przedawnieniu. Niezależnie od tego zarzutu strona pozwana zakwestionowała powództwo, co do zasady oraz co do wysokości. Strona pozwana zakwestionowała to, że działania funkcjonariuszy Policji noszą cechy bezprawności. W tym zakresie strona pozwana wskazała, że zaginięcie J. P. (2) zostało zakwalifikowane do I kategorii zgodnie z obowiązującym wówczas zarządzeniem KG Policji; KP Policji w W. rozpoczęła intensywne poszukiwania zaginionej, dokonując m.in. penetracji rzek i nadbrzeży; cały czas badano okoliczności zdarzenia, zbierano informacje, ustalano ewentualnych świadków; dokonywano bieżącej analizy telegramów osób zaginionych pod kątem typowania zwłok NN. Po ujawnieniu na terenie KP P. zwłok NN kobiety wyłowionych z W., podjęte zostały czynności mające na celu weryfikacje posiadanych informacji pod kątem czy nie jest to poszukiwana J. P. (2). O zdarzeniu tym powiadomiono KP w W.. Funkcjonariusz Policji w związku z różnicami występującymi w rysopisie podanym przez męża zaginionej, a odnalezionymi zwłokami, stwierdził że istnieje małe prawdopodobieństwo, aby była to ta samo osoba. W (...) roku, na skutek ponownej analizy sprawy, po wydanym przez Sąd postanowieniu o uznaniu poszkodowanej za zmarłą, postanowiono porównać próbki materiału genetycznego dzieci J. P. (2) z profilem zwłok NN. Strona pozwana podkreśliła, że obowiązujące w 2003 roku zarządzenie KG Policji nie wymagało pobierania materiału biologicznego od osób najbliższych zaginionej w celu wykonania badań DNA. Natomiast po uzyskaniu informacji o wykonanej opinii stwierdzającej zbieżność profilu ujawnionych zwłok NN z profilami rodziny zaginionej J. P. (2), w tym samym dniu poinformowano o tym J. P. (1) oraz E. Ł.. Następnie w dniu 27 sierpnia (...) roku zapoznano ich z opinią (...) w K.. Strona pozwana podniosła, że funkcjonariusze Policji w pełni wywiązali się z nałożonych na nich przez przepisy prawa obowiązków, podjęli szereg czynności mających na celu ustalenie przyczyn i okoliczności zaginięcia J. P. (2), a także zidentyfikowania zwłok NN, wyczerpali wszystkie dostępne wówczas możliwości identyfikacji ujawnionego ciała. Działania pozwanych nie miały na celu naruszenie dóbr osobistych powodów. Ponadto strona pozwana podniosła brak adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem dóbr osobistych a działaniem, zaniechaniem pozwanych. Subiektywne przekonanie powodów o doznanej szkodzie niematerialnej w związku z rzekomymi nieprawidłowościami funkcjonariuszy Policji, nie jest wystarczającą przesłanką uzasadniającą podniesione roszczenie. Powodowie nie wykazali by doszło do naruszenia ich dóbr osobistych, będących następstwem zaniedbań ze strony Policji. W ocenie strony pozwanej dochodzona przez powodów kwota jest rażąco wygórowana w stosunku do stopnia ewentualnego naruszenia ich dóbr osobistych, jak również nie przystaje do realiów ekonomicznych i stopy życiowej społeczeństwa, w sposób znaczący przekraczając funkcje kompensacyjną roszczenia o zadośćuczynienie. Dodatkowo termin naliczania odsetek --- STRONA 3 --- od ewentualnie zasądzonego roszczenia powinien być od dnia wyrokowania. Strona pozwana w całości zakwestionowała również roszczenie o zasądzenie odszkodowania tytułem utraconej renty, wskazując iż roszczenie to nie pozostaje w bezpośrednim związku przyczynowym z ewentualnymi uchybieniami poczynionymi przez pozwanych. Nawet gdyby poszukiwania zaginionej doprowadziły do szybszej identyfikacji zwłok, to powodowie i tak nie otrzymaliby przedmiotowego świadczenia. Pozwane jednostki Policji w żadnym zakresie nie ponoszą odpowiedzialności za decyzje wydawane przez ZUS, ani nie są organem stosującym ustawę o emeryturach i rentach z FUS, która określa przesłanki nabycia uprawnienia z tytułu renty rodzinnej. Sąd ustalił następujący stan faktyczny. W dniu 27 marca 2009 roku zaginęła J. P. (2). Wyszła wczesnym rankiem z domu zabierając ze sobą rower marki F. koloru szary metalic. J. P. (2) leczyła się na powracającą (...), miała problemy (...). Tego samego dnia J. P. (1) zgłosił na Komisariacie Policji w N. zaginięcie (...). Zgłoszenie to zostało zarejestrowane w bazie (...). Dowód: -zawiadomienie o zaginięciu osoby k. 3-7; notatka urzędowa k. 9. potwierdzenie rejestracji wydruk z bazy (...) k. 19-21, 39, akt o sygn. (...). J. P. (2) w dniu 27 marca 2009 roku w N. skoczyła z mostu do W. i utonęła. W dniu 27 marca 2009 roku Komenda Miejska Policji w K. otrzymała zgłoszenie, że w N. NN kobieta najprawdopodobniej popełniła samobójstwo skacząc z mostu do W.. Na miejsce udał się patrol z KPP w W., gdzie zabezpieczono rower marki F. kolor szary metalic. Podjęte zostały czynności poszukiwawcze w związku z zaginięciem J. P. (2). Mąż zaginionej rozpoznał rower pozostawiony i odnaleziony na moście. Na miejscu czynności poszukiwawcze prowadziła jednostka straży pożarnej. Nurt rzeki nie pozwalał na wykorystanie płetwonurka. Ponadto przy użyciu śmigłowca policyjnego z kamerą termowizyjną dokonano penetracji nurtu W. i jej brzegów. Informacje o poszukiwaniu osoby, która skoczyła z mostu do rzeki, z prośbą o kontakt z Policją, oraz o zaginięciu J. P. (2) zostały umieszczone w lokalnej prasie i stronie internetowej KWP w K.. W dniach 26 i 29 kwietnia 2009 roku w związku z informacjami uzyskanymi przez rodzinę zaginionej od jasnowidza, podjęto czynności poszukiwawcze – penetrację terenu w miejscu wskazywanym przez jasnowidza. W dniu 29 kwietnia 2009 roku przeprowadzono działania penetracyjne w celu poszukiwania zaginionej J. P. (2). Dowód: - notatka urzędowa k. 10-18; 22- 34, wydruki z bazy (...) k. 38,40-47 akt o sygn. (...), -zeznania świadka B. P. k. 94v-95, -zeznania świadka E. Ł. k. 95-96. Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2009 roku umorzono śledztwo w sprawie namowy do targnięcia się na własne życie J. P. (2) zaistniałego w dniu 27 marca 2009 roku w N. tj. o przestępstwo z art. 151 k.k. wobec braku danych dostatecznie uzasadniających popełnienie czynu zabronionego. Dowód: -postanowienie o umorzeniu śledztwa k. 12. W dniu 22 maja 2009 roku w miejscowości W. w pobliżu żwirowni wyłowiono z W. zwłoki NN kobiety. Na miejscu zdarzenia czynności wykonywali funkcjonariusze KPP w P.. Kobieta miała czarne włosy, brak lewego oka, przednią część twarzy bez widocznych rysów, ciało znajdowało się w rozkładzie. Zwłoki ubrane były w czarny sweter wkładany przez głowę, spodnie koloru czarnego, pasek damski koloru brązowego z klamrą, czarne skarpety i czarne buty z szerokim obcasem. W wyniku przeprowadzonej sekcji zwłok w dniu 23 maja 2009 roku stwierdzono, że zwłoki NN to kobieta w wieku ok. 30 lat, prawidłowej budowy ciała, --- STRONA 4 --- w daleko posuniętym rozkładzie gnilnym, nie stwierdzono żadnych śladów obrażeń poza zmianami spowodowanymi rozkładem pośmiertnym i przebywaniem ciała w wodzie, nie stwierdzono zmian chorobowych, stwierdzono z dużym prawdopodobieństwem, że przyczyną śmierci NN kobiety stało się gwałtowne uduszenie przez utopienie. Dowód: - notatka urzędowa k. 5-6, protokół oględzin k. 7-9, opinia CM UJ Katedry Medycyny Sądowej k. 14-20, akt o sygn. KOD-5470/49/2009. Po uzyskaniu opinii biegłego NN ciało zostało przekazane (...) w K., który przeprowadził czynności związane z pochówkiem zwłok oraz wystawił w dniu 23 lipca 2009 roku odpis zupełny aktu zgonu nr 25/2009. Ciało zostało pochowane na cmentarzu parafialnym w miejscowości W. w miejscu wskazanym przez proboszcza parafii. Dowód: -notatka urzędowa k. 95, 47-54, 28-29, akt o sygn. KOD-5470/49/2009, - notatka urzędowa k. 13. W dniu 24 lipca 2009 roku KPP w P. poinformowała drogą telefonograficzną KPP w W. o wyłowionych z W. w dniu 22 maja 2009 roku zwłokach żeńskich, z informacją, że dokumentacja fotograficzna dostępna będzie w systemie (...). W przesłanej informacji znalazł się opis wyglądu NN zwłok oraz wskazanie, iż dane te przesyłane są do wykorzystania w sprawie o sygn. (...). Dowód: - notatka urzędowa wraz z dokumentacją fotograficzną k. 23, akt o sygn. KOD-5470/49/2009. Sprawę poszukiwawczą J. P. (2) prowadzili Funkcjonariusze A. D. i A. F.. W związku ze sprawą poszukiwawczą J. P. (2) KPP W. zwróciła się do KPP P. z prośbą o podanie informacji i rysopisu zwłok NN kobiety wyłowionej z W.. W dniu 28 lipca 2009 roku funkcjonariusz KPP W. A. D. skontaktował się z prowadzącym sprawę identyfikacyjną zwłok wyłowionych w miejscowości W., po dokonaniu porównania opisu denatki z cechami wyglądu zaginionej J. P. (2), z uwagi na różnice występujące w rysopisie (postura, wzrost) stwierdził, że istnieje małe prawdopodobieństwo, aby to była ta sama osoba. Dowód: - notatka urzędowa k. 35-37 akt o sygn. (...). - zeznania świadka A. D. k. 96, -zeznania świadka A. F. k. 96v-97, - zeznania świadka T. D. k. 106-107, - przesłuchania w charakterze strony pozwanej J. G. k. 107-108, . W dniu 16 marca 2010 roku na zlecenie KPP w P. dokonano oznaczenia profilu DNA materiału genetycznego pobranego ze zwłok NN kobiety wyłowionej z W. w dniu 22 maja 2009 roku, w celu wprowadzenia do Bazy D. P. (2) DNA. Dowód: -opinia Laboratorium Kryminalistycznego KWP W K. k. 31-32, zarządzenie o wprowadzeniu do Bazy D. DNA k. 42-43, akt o sygn. KOD-5470/49/2009. --- STRONA 5 --- W dniu 3 lutego 2012 roku KPP w P. poinformowała Fundację (...) o sprawie poszukiwawczo-inentyfikacyjnej zwłok NN kobiety wyłowionych z W. w dniu 22 maja 2009 roku. Ponadto prowadzono typowanie spośród nadesłanych do jednostki materiałów dotyczących zgłoszonych na terenie kraju zaginięć osób, pod kątem identyfikacji z NN kobietą. Dowód: - pismo z dnia 3 lutego 2012 roku k. 44, notatka urzędowa k. 46, 55-58 akt o sygn. KOD-5470/49/2009. Na przestrzeni 2009 - (...) roku KPP W. dokonywała również sprawdzeń prewencyjnych, analizy rekordów NN zwłok zarejestrowanych w bazie (...). Dokonywano również przeglądnięcia telegramów przychodzących z Polski dotyczących NN zwłok kobiet, pod kątem identyfikacji zaginionej J. P. (2). Dowód: - notatka urzędowa k. 48-55, wydruki z bazy (...) k. 38, 40-47, akt o sygn. (...). W dniu (...) roku w KPP w P. J. P. (1) i E. Ł. dokonali oględzin dokumentacji fotograficznej z ujawnienia zwłok NN kobiety. J. P. (1) i E. Ł. nie byli przekonani w 100%, iż znajdujące się na tych zdjęciach ciało kobiety to J. P. (2). J. P. (1) rozpoznał żonę po rysach i budowie ciała. Dokonano rozpytania tych osób na temat cech morfologicznych, rzeczy posiadanych przez zaginioną, cech charakterystycznych, znaków szczególnych, posiadanych w chwili zaginięcia rzeczy. W wyniku tego znaleziono cechy wspólne, które mogły pasować do zwłok (usunięty wyrostek robaczkowy, nie zgadzały się dane co do uzębienia). Poinformowano o konieczności zaczekania na opinie DNA. Dowód: - notatka urzędowa k. 61 akt o sygn. KOD-5470/49/2009, -zeznania świadka E. Ł. k. 95-96, -przesłuchanie powoda J. P. (1) k. 128v-129v, 131. W dniu 10 czerwca (...) roku pobrano materiał genetyczny od J., M. i I. P.. W dniu 7 lipca (...) roku funkcjonariusz KPP W. A. D. po uzyskaniu informacji o wydaniu aktu zgonu J. P. (2) dokonał ponownej analizy sprawy poszukiwawczej w efekcie czego, postanowiono porównać DNA dzieci J. P. (2) ze zwłokami znalezionymi w m. W., gdyż pomimo braku zgodności rysopisu były to jedyne zwłoki kobiety wyłowione z W. na terenie województwa (...). Opinia (...) Laboratorium Kryminalistycznego KWP w K. z dnia 17 lipca (...) roku wykazała zbieżność profilu DNA NN kobiety z profilami I. P. i M. P. -mogą oni być jej dziećmi. Opinia Pracowni Genetyki (...) w K. z dnia 12 sierpnia (...) roku potwierdziła z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że identyfikowana kobieta to J. P. (2) (jest (...) I. P. i M. P., dzieci J. P. (1)). Dowód: -notatka urzędowa k. 57-58, opinia (...) Laboratorium Kryminalistycznego KWP w K. z dnia 17 lipca (...) roku k. 63-67, Opinia Pracowni Genetyki (...) w K. z dnia 12 sierpnia (...) k. 71-74 akt o sygn. (...), - zeznania świadka A. D. k. 96, -zeznania świadka A. F. k. 96v-97, W dniu 20 sierpnia (...) roku KPP W. nadała do KPP P. w formie przesyłki listownej opinię (...). Opinia te wpłynęła do KPP P. w dniu 26 sierpnia (...) roku. W dniu 21 sierpnia (...) roku KPP W. przesłała te opinię w formie telegramu do KPP P.. Dowód: --- STRONA 6 --- - notatka urzędowa k. 79-80, akt o sygn. (...), notatka urzędowa k. 62, 76 akt o sygn. KOD-5470/49/2009. W dniu 21 sierpnia (...) roku KPP w P. po otrzymaniu z KPP w W. drogą faksową opinii (...), powiadomiła J. P. (1) i E. Ł. o jej wynikach. Dowód: - notatka urzędowa k. 71 akt o sygn. KOD-5470/49/2009, -przesłuchanie powoda J. P. (1) k. 128v-129v. W dniu 27 sierpnia (...) roku w KPP P. odbyło się protokolarne zapoznanie J. P. (1) i E. Ł. opinią (...). W tym samym dniu J. P. (1) powiadomił o tym fakcie swoje dzieci. Dowód: - protokół przesłuchania świadka k.88-89 akt o sygn. KOD-5470/49/2009. -przesłuchanie powoda J. P. (1) k. 128v-129v. -przesłuchanie powoda M. P. k. 129v-130, 131, -przesłuchanie powoda D. P. (1) k. 130- 130v. Pismem z dnia 20 września (...) roku J. P. (1) wystąpił do Komendanta KPP W. o udostępnienie całej dokumentacji dotyczącej czynności poszukiwawczych jego (...) J. P. (2). W odpowiedzi na to pismo KPP W. odmówiła wglądu w te dokumenty i poinformowała J. P. (1), iż czynności operacyjno-rozpoznawcze prowadzone w trackie poszukiwań są niejawne, dlatego wgląd do materiałów sprawy posiadają osoby identyfikując się certyfikatem bezpieczeństwa. Dowód: - notatka urzędowa k. 83-84, akt o sygn. (...), Postanowieniem z dnia 12 listopada 2012 roku Sąd Rejonowy w (...) sygn. akt I Ns 680/11 uznał J. P. (2) za zmarłą w dniu 27 marca 2009 roku o godz. 04.55 w N.. Dowód: - kserokopia Postanowienia z dnia 12 listopada 2012 roku Sądu Rejonowego w (...) sygn. akt I Ns 680/11, k. 16. Decyzją z dnia 22 marca (...) roku ZUS przyznał od 1.02.2013r. rentę rodzinną dla I. P. do dnia 30.09.2013r. w wysokości 984,83 zł. Wniosek o rentę został złożony w dniu 12.02.2013r. Decyzją z dnia 22 marca (...) roku ZUS przyznał od 1.02.2013r. rentę rodzinną dla J. P. (1) i D. P. (1) do dnia 30.06.2014r., w wysokości 984,83 zł. Wniosek o rentę został złożony w dniu 12.02.2013r. Decyzją z dnia 18 października (...) roku ZUS odmówił J. P. (1) przyznania renty rodzinnej od 27.03.2009r., podkreślając, iż świadczenie wypłaca się nie wcześniej niż od miesiąca złożenia wniosku. Wnioskodawca złożył wniosek w dniu 10.10.2013r. Dowód: -decyzje ZUS k. 17-21. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2014 roku Sąd Rejonowy w (...) sygn. akt II Kp 242/14 utrzymał w mocy postanowienie Prokuratury Rejonowej K. P. z dnia 31 marca 2014 roku, o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie niedopełnienia obowiązków służbowych --- STRONA 7 --- w okresie pomiędzy 27.03.2009r. a czerwcem 2013r. przez funkcjonariuszy KPP w W., poprzez niewłaściwe prowadzenie sprawy poszukiwawczej za zaginioną J. P. (2), co skutkowało dokonaniem dopiero w sierpniu (...) roku, ustalenia, że zwłoki kobiety o nieustalonej tożsamości, odnalezione w dniu 23.05.2009 r. w miejscowości W. były zwłokami J. P. (2), co było działaniem na szkodę interesu prywatnego jej męża J. P. (1) tj. o przestępstwo. z art. 231 § 1 k.k., wobec stwierdzenia, że czynu nie popełniono. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd stwierdził, że identyfikacja zwłok była możliwa już w 2009 roku, gdyby nie zaniechanie właściwych czynności na skutek niewłaściwej oceny materiału dowodowego. Jednakże Sąd stwierdził, że zaniedbania te nie stanowią przestępstwa, co najwyżej mogą prowadzić do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Pokrzywdzony niewątpliwie poniósł szkodę w postaci niepewności co do stanu osoby najbliższej, niemożności jej pochowania przez długi okres czasu, niemniej jednak nie stanowi to znacznej szkody w rozumieniu art. 231 § 2 k.k. Dowód: - kserokopia Postanowienia z dnia 23 lipca 2014 roku Sądu Rejonowego w (...) sygn. akt II Kp 242/14, k. 14-15. J. i J. P. (2) od (...) roku byli małżeństwem i stanowili zgodną i kochająca się rodzinę. J. P. (1) pracował zarobkowo, a J. P. (2) zajmowała się domem i wychowaniem (...) dzieci - M., I. i D. P. (1). J. P. (2) od 2002 roku leczyła się (...) chorowała na powracającą(...), zażywała silne leki. W chwili zaginięcia matki M. P. miał (...) lata, I. P. (...) lat, a D. P. (1) (...) lat. Wszyscy zamieszkiwali w wspólnym domu w N.. J., J. i M. P. prowadzili działalność gospodarczą – (...). J. P. (2) prowadziła księgowość w firmie męża, później prowadziła sklep. Dzieci były bardzo związane z matką i bardzo przeżyły jej zaginięcie. Po tym zdarzeniu I. i D. byli bardzo zamknięci w sobie i nie do końca zdawali sobie sprawę z tego, co się stało. Cały czas mieli nadzieję, że (...) żyje i wróci. D. P. (1) przez okres jednego roku spał w sypialni ojca. Najbardziej świadomy był M. P. i podejrzewał, że (...) nie żyje, choć zawsze miał nadzieję, iż (...) żyje. Szczególnie trudne dla powodów były święta, spotkania rodzinne i dzień matki. Gdy poruszano temat J. P. (2) to dzieci płakały. Dotkliwe było również to, że nie było symbolicznego grobu matki. Jak był dzień matki to M. P. zanosił kwiaty na grób babci, jako kwiatki dla mamy. J. P. (1) kilka dni po zaginięciu (...), kiedy dowiedział się od lekarza, że mogła ona skoczyć do rzeki, przestał wierzyć, że J. P. (2) żyje. Jednakże 100% pewność, że (...) nie żyje uzyskał dopiero po przeprowadzonych badaniach DNA. Po zaginięciu (...) powód normalnie pracował, prowadził (...). Musiał również przejąć sklep, który prowadziła (...), pozałatwiać sprawy związane z ustanowieniem kuratora, aktu zgonu. W opiece nad dziećmi i ich nauce pomagała mu siostra (...) E. Ł.. Powód chodził na wywiadówki do szkoły dzieci. Dla powodów najtrudniejsza była niepewność, co do losów zaginionej (...) i matki. Szczególnie męczyło ich to, że nie było ciała J. P. (2) i ostatecznego potwierdzenia, że ona nie żyje. Po przeprowadzonych badaniach powodowie odczuli pewną ulgę, bo skończyła się dla nich niepewność. Powodowie nie korzystali z pomocy psychologa, psychiatry. Wniosek o rentę rodzinną powodowie złożyli zaraz po uzyskaniu aktu zgonu J. P. (2) w styczniu (...) roku. Dowód: - zeznania świadka E. Ł. (k. 95-96), - przesłuchanie powoda J. P. (1) k. 128v-129v. -przesłuchanie powoda M. P. k. 129v-130, 131, -przesłuchanie powoda D. P. (1) k. 130- 130v. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych powyżej dokumentów, które w ocenie Sądu są w pełni wiarygodne, a ponadto ich autentyczność i prawdziwość nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. Szczególnie przydatna w tym zakresie była dokumentacja zgromadzona w aktach z KPP w W. o sygn. (...) i KPP w P. o sygn. KOD-5470/49/2009, na podstawie, której Sąd ustalił szczegółowy przebieg postępowania poszukiwawczego i identyfikacyjnego J. P. (2). --- STRONA 8 --- Ponadto, Sąd poczynił ustalenia faktyczne na podstawie zeznań świadków: A. D., A. F., K. B., T. D., oraz przesłuchania w charakterze strony J. G.. Wymienieni świadkowi to funkcjonariusze Policji, którzy mieli dochodzeniowy związek ze sprawą J. P. (2). Co do zasady zeznania te Sąd ocenił jako wiarygodne. Zauważyć jednak należy, iż w małym stopniu były one przydatne do rekonstrukcji stanu faktycznego, gdyż świadkowi ci ze względu na upływ czasu oraz dużą liczbę podobnych spraw i wykonywanych czynności zawodowych, nie pamiętali szczegółów dotyczących poszukiwania i identyfikacji J. P. (2). Ustalenia faktyczne, zwłaszcza w zakresie doznanych przez powodów cierpień i krzywdy, Sąd poczynił na podstawie zeznań świadków E. Ł., B. P. oraz przesłuchania w charakterze strony powodów: J. P. (1), M. P., D. P. (1). Sąd dał wiarę w całości tym zeznaniom, uznając je za spójne – rozbieżności w zeznaniach poszczególnych osób nie dotyczyły istotnych kwestii, przekonujące, logiczne, przedstawiające w konsekwentny sposób ciąg zdarzeń oraz wzajemnie ze sobą korespondujące, jak również korespondujące z materiałem dowodowym w postaci dokumentów, w oparciu o który zostały poczynione ustalenia faktyczne w sprawie. Nadto Sąd miał na względzie, że wydarzenia objęte niniejszym postępowaniem były połączone zarówno dla powodów jak i świadków ze znacznym ładunkiem emocjonalnym oraz że upłynął od nich już pewien okres czasu. Nie bez znaczenia pozostaje także fakt, że pomiędzy wskazanymi zeznaniami nie wystąpiły tego rodzaju sprzeczności lub nieścisłości, które nakazywałby odmówić im wiary w całości lub w znacznej części. Przesłuchani świadkowie potwierdzili istnienie więzi emocjonalnej łączącej powodów ze zmarłą i dobrych relacji między nimi. Świadkowie zgodnie wskazali też, że zaginięcie J. P. (2) była dla powodów sytuacją trudną emocjonalnie. Sąd uwzględniając wniosek strony powodowej, pominął dowód z zeznań świadka A. W. oraz znajdując zrozumienie dla trudności w składaniu zeznań – z przesłuchania powódki I. P.. Sąd zważył, co następuje. Powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie. Zgodnie z art. 417 § 1 k.c. za niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Odpowiedzialność Skarbu Państwa, wynikająca z cytowanego artykułu powstaje wówczas, gdy spełnione są łącznie jej trzy przesłanki: bezprawność działania lub zaniechania przy wykonywaniu zadań z zakresu władzy publicznej, szkoda oraz normalny związek przyczynowy między bezprawnym zachowaniem (zaniechaniem) a szkodą. Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Bezprawność działania przy wykonywaniu władzy publicznej należy wykładać ściśle, jako naruszenie zakazów lub nakazów wynikających z normy prawnej. Nieprawidłowość w działaniu władzy publicznej może przybrać postać naruszeń konstytucyjnych praw i wolności, konstytucyjnych zasad funkcjonowania władzy publicznej, uchybień wymaganiom określonym w ustawach zwykłych, aktach wykonawczych (uchybienia w sferze prawa materialnego i procesowego) jak i uchybień normom pozaprawnym w różny sposób powiązanym z normami prawnymi. Bezwątpienia prowadzone przez funkcjonariuszy Policji działania poszukiwawcze i identyfikacyjne osoby zaginionej związane są z wykonywaniem władzy publicznej. Pojęcie „wykonywanie władzy publicznej" obejmuje bowiem takie działania, które ze swej istoty, czyli ze względu na charakter i rodzaj funkcji przynależnej władzy publicznej, wynikają z kompetencji określonych w Konstytucji RP oraz w innych przepisach prawa, a ich wykonywanie z reguły łączy się z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki. W realiach tej sprawy Sąd nie miał żadnych wątpliwości, że zachowanie strony pozwanej było bezprawne. Zgodnie z art. 14 ust 1 pkt 3 ustawy o Policji z dnia 6 kwietnia 1990 roku, w granicach swych zadań Policja wykonuje czynności: operacyjno-rozpoznawcze, dochodzeniowo-śledcze i administracyjno-porządkowe w celu: poszukiwania osób, które na skutek wystąpienia zdarzenia uniemożliwiającego ustalenie miejsca ich pobytu należy odnaleźć w celu zapewnienia ochrony ich życia, zdrowia lub wolności, zwanych dalej "osobami zaginionymi". Ponadto zadania Policji związane z poszukiwaniem osób zaginionych regulowane były przez obowiązujące wówczas (w 2009 roku) zarządzenie Nr 352 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 lipca 2003 r. w sprawie prowadzenia przez Policję poszukiwania osób zaginionych oraz postępowania w przypadku ujawnienia osoby o nieustalonej tożsamości lub znalezienia nieznanych zwłok (Dz. Urz. KGP Nr 15, poz. 75 oraz z 2004 r. Nr 16, poz. 97). Szczegółowa metodyka działań funkcjonariuszy Policji w tych sprawach została określona w Instrukcji - załączniku do tego zarządzenia. Zgodnie z § 30 Instrukcji prowadząc identyfikację NN zwłok należy stosować następujące metody identyfikacji: porównanie kodu genetycznego DNA; porównanie odcisków linii papilarnych; badanie uzębienia i innych danych odontologicznych; badanie radiologiczne; porównanie danych medycznych o przebytych zabiegach leczniczych i chirurgicznych; porównanie znaków --- STRONA 9 --- szczególnych, w tym blizn i tatuaży; porównanie cech rysopisowych; identyfikacja rzeczy osobistych; identyfikacja na podstawie dokumentów ujawnionych przy zwłokach lub szczątkach zwłok; rozpoznanie przez świadków, członków rodziny lub znajomych. Ponadto do obowiązków Policji w tym zakresie należało m.in. dokonania wstępnych ustaleń zmierzających do identyfikacji NN zwłok, w szczególności na podstawie analizy okoliczności ich znalezienia i wyników przeprowadzonych wywiadów, rejestracji w ewidencji policyjnej informacji o ujawnieniu NN zwłok; przeprowadzenia stosownego typowania na podstawie zgromadzonych w tej ewidencji danych, uzupełnienia rejestracji o zdjęcia zwłok, umożliwiające ich identyfikację; spowodowania pobrania tkanek od NN zwłok i ich przekazania do badań celem oznaczenia kodu genetycznego - § 31 Instrukcji. Z dokonanych ustaleń faktycznych wynika, że prowadząc czynności identyfikacyjne NN zwłok nie skorzystano z wszystkich możliwych metod identyfikacji, proces typowania został przeprowadzony zbyt pobieżnie, bez dogłębnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, a przyjęta metodologia działania była niewłaściwa. W tym zakresie podkreślić należy, że subiektywna ocena prowadzącego czynności funkcjonariusza Policji z dnia 28 lipca 2009 roku, który po dokonaniu porównania opisu NN zwłok z cechami wyglądu zaginionej J. P. (2), z uwagi na różnice występujące w rysopisie, stwierdził, że istnieje małe prawdopodobieństwo, aby to była ta sama osoba, była oczywiście błędna i wynikała z niedostatecznego przeanalizowania zgromadzonego materiału dowodowego. Funkcjonariusz Policji nie uwzględnił bowiem takich okoliczności jak: jednoznacznego rozpoznania porzuconego na moście roweru, jako należącego do zaginionej, informacji o jej stanie zdrowia, a przede wszystkim faktu, iż wyłowione w dniu (...)roku zwłoki, były to jedyne zwłoki kobiety wyłowione z W. na terenie województwa (...) w tym czasie. Funkcjonariusz Policji powinien wziąć pod uwagę fakt, iż opis wyglądu zaginionej J. P. (2) może się różnić od opisu wyglądu NN zwłok, co wynika z faktu, iż zwłoki te były już w procesie rozkładu. Oparcie się tylko na różnicach w wyglądzie pozostaje w oczywistej sprzeczności ze wskazaniami Instrukcji wymieniającej szereg metod identyfikacji. Jeżeli nawet funkcjonariusz stwierdził różnice w wyglądzie zaginionej i NN zwłok, powinien podjąć dodatkowe działania identyfikacyjne umożliwiające dokonanie jednoznacznych ustaleń, a nie poprzestanie tylko na „małym prawdopodobieństwie”, wynikającym z jego subiektywnej oceny. Co więcej już w tym czasie Policja dysponowała zdjęciami NN zwłok i już w tedy można było okazać te zdjęcia powodom w celu identyfikacji zaginionej J. P. (2). Z niewiadomych powodów zaniechano tych czynności. Dodatkowo bezprawnego charakteru tych czynności nie zmienia fakt, iż w 2009 roku przepisy Instrukcji nie wprowadzały obowiązku pobierania materiału biologicznego celem badania DNA od najbliższych osoby zaginionej. Wskazać należy, iż pobranie materiału biologicznego to tylko jedna z metod prawidłowego typowania i identyfikacji. Ponadto to do prowadzącego czynności należała ocena zasadności przeprowadzenia tych czynności. Biorąc pod uwagę okoliczności tej sprawy przeprowadzenie tych czynności było jak najbardziej zasadne. W konsekwencji należy uznać, że identyfikacja zaginionej J. P. (2) była możliwa już w 2009 roku, a na skutek błędnych działań Policji do jej zidentyfikowania doszło dopiero w (...) roku. Podkreślić należy, iż w realiach tej sprawy bezprawność działań Policji wiąże się bezpośrednio z niezgodnymi z prawem zaniedbaniami przy identyfikacji NN zwłok jako zaginiona J. P. (2). Czynności te były przeprowadzone bezpośrednio przez funkcjonariuszy KPP w W.. Jak ustalił Sąd KPP P. po przeprowadzeniu czynności związanych z znalezionymi zwłokami NN dane dotyczące tej sprawy wraz z opisem wyglądu zwłok przesłała do KPP W. ze wskazaniem, że materiały te są do wykorzystania w sprawie J. P. (2). Tym samym należy uznać, że KPP P. należycie wywiązała się ze swoich obowiązków i nie można w tym zakresie dopatrywać się bezprawności działania. Za nieprawidłowości w identyfikacji NN zwłok z zaginioną J. P. (2) odpowiada bezpośrednio KPP W.. W ocenie Sądy pozostałe działania Policji (zarówno KPP W. i P.) w zakresie poszukiwania zaginionej oraz postępowania z znalezionymi zwłokami NN były prawidłowe. Z poczynionych ustaleń faktycznych wynika, że w tym zakresie podjęto szereg czynności znajdujących oparcie w obowiązujących wówczas przepisach prawa. Kierując się powyższymi względami Sąd przyjął odpowiedzialność za wyrządzone szkody jedynie KPP W., a nie jak wskazała strona powodowa solidarnie KPP W. i KPP P.. Powyższa modyfikacja nie ma większego znaczenia, gdyż de facto w ramach tego procesu stroną pozwaną jest Skarb Państwa, a wskazane jednostki Policji są jedynie statio fisci Skarbu Państwa (organ państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalności wiąże się dochodzone roszczenie). Zgodnie z art. 361 § 1 i 2 k.c. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Podstawą prawną dochodzonego przez powodów roszczenia o zadośćuczynienie jest art. 448 k.c. z zw. z art. 24 § 1 k.c. Zgodnie z art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę --- STRONA 10 --- tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Zaś stosownie do treści art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Nie ulega żadnych wątpliwości, że w skutek niezidentyfikowania we właściwym czasie NN zwłok jako J. P. (2), doszło do naruszenia dobra osobistego powodów. Ochroną przewidzianą w art. 23 i 24 k.c. objęte są wszelkie dobra osobiste rozumiane jako pewne wartości niematerialne związane z istnieniem i funkcjonowaniem podmiotów prawa cywilnego, które w życiu społecznym są uznawane za doniosłe i zasługujące z tego względu na ochronę. Takimi dobrami są niewątpliwie zdrowie fizyczne i psychiczne, spokój psychiczny, prawo do pożegnania się z osobą zmarłą, pochowania zwłok, odwiedzania grobu, godnego przeżycia żałoby. Odnosząc się do tych wartości podkreślić należy, że pomiędzy powodami a J. P. (2) istniała silna więź emocjonalna. Tworzyli oni zgodną i kochająca się rodzinę. J. P. (2) była dla męża oparciem i pomocą zarówno w wychowywaniu domu jak i prowadzonej działalności gospodarczej. Dzieci były bardzo związane z matką i bardzo przeżyły jej zaginięcie, były bardzo zamknięte w sobie, cały czas miały nadzieję, że (...) żyje i wróci. Dotkliwe było również to, że nie było symbolicznego grobu matki. Dla powodów najtrudniejsza była niepewność, co do losów zaginionej (...) i matki, niemożność pożegnania się ze zmarłą, pochowania jej w godny sposób, właściwego przeżycia okresu żałoby. Szczególnie męczyło ich to, że nie było ciała J. P. (2) i ostatecznego potwierdzenia, że ona nie żyje. Po przeprowadzonych badaniach powodowie odczuli pewną ulgę, bo skończyła się dla nich niepewność. Powyższe przeżycia powodów potwierdzają, że w skutek działania strony pozwanej doszło do naruszenia wyżej opisanych dóbr osobistych powodów. Przechodząc do kwestii wysokości zasądzonego zadośćuczynienia zauważyć należy, że zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę jest roszczeniem majątkowym zmierzającym do zniwelowania szkody niemajątkowej (krzywdy) w postaci cierpienia, wstrząsu i negatywnych przeżyć psychicznych, moralnych i emocjonalnych. W tym zakresie abstrahuje się zatem od poszukiwania uszczerbków majątkowych w dobrach prawnych uprawnionego. Roszczenie o zadośćuczynienie ma na celu kompensację doznanej krzywdy, a więc złagodzenie cierpienia psychicznego. Krzywda z trudem podlega racjonalizacji, a co za tym idzie obiektywnej ocenie, natomiast w przepisach obowiązującego prawa nie sprecyzowano sposobu ustalenia wysokości zadośćuczynienia – ustawodawca posługuje się jedynie nieostrym pojęciem „odpowiedniej sumy”. Powszechnie przyjmuje się jednak, że określając wysokość zadośćuczynienia należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności mające wpływ na rozmiar doznanej przez poszkodowanego krzywdy, takie jak: dramatyzm doznań osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny. Zadośćuczynienie ma przede wszystkim charakter kompensacyjny i tym samym jego wysokość musi przedstawić pewną ekonomicznie odczuwalną wartość – wysokość ta jednak nie może być nadmierna w stosunku do doznanej krzywdy i aktualnych stosunków majątkowych społeczeństwa, a więc powinna być utrzymania w rozsądnych graniach. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że cierpnie(...)jakich doznali powodowie były znaczne. Przez okres czterech lat powodowie żyli w niepewności co do losów (...) i matki. Ten okres był dla nich szczególnie trudny i łączy się z licznymi negatywnymi emocjami i przeżyciami. Powodowie zostali pozbawieni możliwości pożegnania się z zaginioną, właściwego rozpoczęcia i przeżycia żałoby. Z drugiej strony - co wpływa na zmniejszenie wysokości zasądzonego zadośćuczynienia - podkreślić należy, iż krzywda jaką w tej sprawie doznali powodowie nie wynika bezpośrednio z zaginięcia J. P. (2), a następnie jej śmierci, lecz wynika z nieprawidłowości przy identyfikacji zwłok NN jako J. P. (2). W żadnym zakresie strona pozwana nie odpowiada za zaginięcie, a następnie śmierć i to samobójczą poszkodowanej. Ponadto w zakresie zadośćuczynienia za doznana krzywdę nie mieszczą się uszczerbki o charakterze majątkowym, co podnosił powód J. P. (1), wskazując np. na problemy w prowadzeniu działalności gospodarczej po zaginięciu (...) czy konieczność zatrudnienia opiekunki do dzieci. Dodatkowo wskazać należy, że powodowie stosunkowo dobrze poradzili sobie z trudną sytuacją życiową, skoncentrowali się na życiu codziennym, swoich obowiązkach. Obecnie powodowie, mimo przeżytej tragedii, prawidłowo funkcjonują w przestrzeni społecznej. Z powyższych względów Sąd uznał za zasadne zasądzenie na rzecz każdego z powodów kwoty po 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. W ocenie Sądu kwota ta odpowiada rzeczywistemu rozmiarowi doznanej przez powodów krzywdy, przedstawia dla nich ekonomicznie odczuwalną wartość i nie jest symboliczna, a przy tym nie jest wygórowana na tle panujących stosunków --- STRONA 11 --- majątkowych i społecznych i nie prowadzi do nieuzasadnionego przysporzenia w ich majątku. Natomiast dochodzona przez nich kwota 50.000 zł jest nieadekwatna do poziomu i rozmiaru doznanych krzywd i jest znacząco wygórowana. W tym miejscu należy odnieść się do drugiego z roszczeń dochodzonych przez powodów J. P. (1), D. P. (1), I. P.. Jak zostało to już powiedziane, zgodnie z art. 361 § 1 k.c. szkoda obejmuje straty, które poniósł poszkodowany. W realiach tej sprawy stratą powodów było pozbawienie ich możliwości otrzymywania renty rodzinnej. Jak wynika z poczynionych ustaleń faktycznych powodowie wniosek o przyznanie renty rodzinnej złożyli w dniu 12 lutego (...) roku, po prawomocnym uznaniu J. P. (2) za zmarłą i uzyskaniu aktu zgonu. Wcześniej nie było to możliwe ze względu na brak tego dokumentu. W tym zakresie powodowie wskazali, że skoro identyfikacja zaginionej była możliwa już w maju 2009 roku, to w tym miesiącu dysponowaliby aktem zgonu, zgłosili wniosek do ZUS i otrzymywali rentę. W ocenie Sądu prawidłowo przeprowadzony proces identyfikacji J. P. (2) powinien rozpocząć się sierpniu 2009 roku. Wtedy to bowiem, (w dniu 28 lipca 2009 roku) do KPP w W. wpłynęły z KPP w P. materiały dotyczące ujawnionych NN zwłok i wtedy zapadła błędna decyzja funkcjonariusza Policji o uznaniu, że nie zachodzi tożsamość pomiędzy zaginioną, a ujawnionymi zwłokami. Natomiast postępując zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa to właśnie wtedy powinien rozpocząć się proces typowania i identyfikacji J. P. (2). Proces ten jednak jest rozciągnięty w czasie, gdyż należałoby wykonać szereg czynności, np. okazania zwłok, czy zdjęć, a następnie pobrania materiału genetycznego od ujawnionych zwłok i jego oznaczenia, jak i pobrania tego materiału od najbliższych członków rodziny. Następnie należałoby wykonać opinię, co do zgodności profili DNA. W ocenie Sądu działania te zajęłyby łącznie ok. 3 miesiące, biorąc pod uwagę fakt, że w tej sprawie oznaczenie profili DNA powodów trwało ponad miesiąca (11.06-17.07.2013r.) opinia (...) została sporządzona po miesiącu (23.07-12.08.2013r.). Należy również uwzględnić czas konieczny na uzyskanie aktu zgonu J. P. (2) oraz wytępienie z wnioskiem do ZUS (ok. 1 miesiąca). Powyższe prowadzi do wniosku, iż najwcześniej powodowie mogliby wystąpić z wnioskiem do ZUS i otrzymać rentę dopiero w grudniu 2009 roku (po 4 miesiącach od prawidłowo rozpoczętych czynności identyfikacyjnych w sierpniu). A zatem powodowie zostali pozbawieni możliwości pobierania renty za okres od grudnia 2009 roku do stycznia (...) roku – 38 miesięcy. Z decyzji ZUS wynika, że wysokość renty przyznanej powodom w lutym (...) roku wynosiła 984.83 zł. Dlatego też wysokość szkody, jaką ponieśli powodowie z tego tytułu wynosi 37.423,54 zł (984,83 zł *38). Należy również wskazać, że świadczenie, które otrzymywaliby powodowie ma charakter renty rodzinnej, co oznacza, że jest to jedna renta podlegająca podziałowi na trzy osoby. Z tych względów Sąd zasądził ww. odszkodowanie podzielone na 3 części tj. po 12.474,51 zł na rzecz powodów: J. P. (1), D. P. (1), I. P.. W ocenie Sądu pomiędzy bezprawnym działaniem strony pozwanej a szkodą, którą ponieśli powodowie, zarówno w aspekcie szkody materialnej – utracona renta, jak i niematerialnej - doznanej krzywdy, istnieje bezpośredni, adekwatny związek przyczynowy, a szkoda stanowi normalne następstwo zaniechania, za które odpowiedzialność ponosi strona pozwana. Gdyby bowiem czynności identyfikacyjne NN zwłok zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy, do identyfikacji J. P. (2) doszłoby już pod koniec 2009 roku. Oznacza to, że powodowie przez okres czterech lat nie żyliby w stanie niepewności i nie odczuliby dotkliwej krzywdy z tego tytułu, a ponadto mogliby pobierać renetę rodzinną już od grudnia 2009 roku i nie odnieśliby z tego tytułu straty majątkowej. O odsetkach za opóźnienie od zasądzonej kwoty zarówno tytułem zadośćuczynienia, jak i odszkodowania Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 k.c., zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Z kolei w myśl art. 455 k.c. jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. W niniejszej sprawie powodowie domagali się zasądzenia odsetek od dnia wytoczenia powództwa (pozew wpłynął do Sądu w dniu 30 sierpnia 2016 r.), jednakże w tym dniu roszczenia te nie były wymagalne, gdyż powodowie nie wzywali strony pozwanej do zapłaty. Dlatego też za wezwanie do zapłaty należy uznać doręczenie odpisu pozwu co miało miejsce w dniu 23 stycznia 2017 roku (k. 57). Od następnego dnia strona pozwana pozostawała w opóźnieniu. W ocenie Sądu, we wskazanym dniu, istniały już wszelkie przesłanki uzasadniające dokonanie na rzecz powodów wypłatę kwoty pieniężnej tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania w wysokości określonej treścią wydanego w niniejszej sprawie wyroku. Podkreślić należy, iż orzeczenie w przedmiocie zadośćuczynienia – pomimo pewnej swobody Sądu przy określaniu jego wysokości – nie ma charakteru konstytutywnego, lecz deklaratoryjny. Zaznaczyć bowiem należy, że możliwość przyznania pokrzywdzonemu odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia nie zakłada dowolności ocen sądu, lecz stanowi konsekwencję niewymiernego charakteru okoliczności decydujących o doznaniu krzywdy i jej zakresie (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2011 r., I CSK 243/10, LEX nr 848109). W niniejszej sprawie istnienie krzywdy nie --- STRONA 12 --- budziło wątpliwości, dlatego uzasadnionym jest przyjęcie, iż odsetki ustawowe powinny być naliczane od dnia wezwania dłużnika do zapłaty, albowiem przyznane zadośćuczynienie należało się powodom już od wskazanego przez nich dnia. W ocenie Sądu nie doszło do przedawnienia dochodzonego roszczenia. Zgodnie z art. 442 1 § 1 k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenia wywołujące szkodę. W ocenie Sądu powodowie o krzywdzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia w sposób pełny i jednoznaczny dowiedzieli się dopiero w ramach niniejszego postępowania. O „dowiedzeniu się o szkodzie" można mówić wtedy, gdy poszkodowany „zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody". Inaczej rzecz ujmując, gdy ma „świadomość doznanej szkody". Zwrócić należy uwagę, iż powodowie domagali się zadośćuczynienia za naruszenie ich dóbr osobistych i doznaną krzywdę, w postaci (...), niepewności co do losów osoby najbliższej, oraz odszkodowania za utraconą rentę, wynikających z zaniechania czynności poszukiwawczych i identyfikacyjnych zaginionej J. P. (2). Bezpośrednim źródłem szeroko pojmowanej szkody, którą doznali powodowie, było zatem zaniechanie, które doprowadziło do tego, że identyfikacja NN zwłok pomimo, iż możliwa była już w 2009 roku, miała miejsce dopiero po 4 latach, w (...) roku. Co istotne po identyfikacji J. P. (2) powodowie podjęli działania mające na celu ustalenie jak przebiegały czynności poszukiwawczo-identyfikacyjne J. P. (2) i czy w ramach tych czynności nie doszło do bezprawnych działaniach, które doprowadziły do tego, że identyfikacja miała miejsce dopiero w (...) roku. W tym celu powód J. P. (1) w dniu 20 września (...)roku wystąpił do Komendanta KPP W. o udostępnienie całej dokumentacji dotyczącej czynności poszukiwawczych jego (...) J. P. (2). Jednakże KPP W. odmówiła wglądu w te dokumenty. Powodowie nie mając dostępu do dokumentacji policyjnej nie byli zatem wstanie ocenić, czy doszło do bezprawnych działań, z których wynikła dla nich szkoda. Powodowie w (...) roku mogli czuć się subiektywnie pokrzywdzeni, jednakże do wystąpienia z powództwem o zadośćuczynienie i odszkodowanie konieczne jest spełnienie przesłanek obiektywnych, co wymaga stosownych dowodów. Pełną wiedzę o szkodzie, a zwłaszcza osobie zobowiązanej do jej naprawienia powodowie uzyskali dopiero po dołączeniu w nin. procesie akt z KPP w W. i P.. Dopiero bowiem analiza tych akt pozwala na ocenę prawidłowości czynności poszukiwawczo-identyfikacyjnych J. P. (2) i ustalenie osoby, a raczej organu, za to odpowiedzialnego. Strona pozwana podniosła zarzut przedawnienia dochodzonych należności powstałych przed dniem (...) roku, twierdząc, iż o krzywdzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia powodowie wiedzieli już w trakcie postępowania poszukiwawczego i identyfikacyjnego, a najpóźniej w chwili okazania zwłok J. P. (2) w dniu (...) roku. się dopiero w chwili w chwili, kiedy w sposób ostateczny dowiedzieli się, że NN kobieta wyłowiona z W. w dniu 22 maja 2009 roku, to J. P. (2). Zdaniem Sądu zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Jeśliby nawet nie podzielić argumentacji, że powodowie o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia dowiedzieli się dopiero w ramach niniejszego postępowania, należy uznać, iż stan niepewności, co do losów zaginionej i związane z tym negatywne przeżycia psychiczne powodów, zakończyły się z chwilą ostatecznej identyfikacji J. P. (2). A zatem wtedy to powodowie dowiedzieli się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Jak wynika z poczynionych ustaleń faktycznych powód J. P. (1) i E. Ł. o treści opinii (...), potwierdzającej jednoznacznie, iż wyłowione w dniu (...)roku zwłoki kobiety to J. P. (2), zostali poinformowani w dniu (...) roku, natomiast protokolarne zapoznanie z tą opinią miało miejsce w dniu 27 sierpnia (...) roku. A zatem od dnia 27 sierpnia (...) roku powodowie wiedzieli o szkodzie i o tego dnia należałoby liczyć trzy letni termin przedawnienia określony w art. 442 1 § 1 k.c. Oznacza to, że dochodzone roszczenie przedawniłoby się z dniem 27 sierpnia 2016 roku. Powództwo w tej sprawie zostało wniesione w dniu 30 sierpnia 2016 roku (data nadania przesyłki pocztowej), a zatem zaledwie 3 dni po upływie terminu przedawnienia roszczenia. Dla jasności wywodu wskazać należy, iż w dniu 27 sierpnia (...) roku informację o wynikach opinii (...) formalnie otrzymał J. P. (1), jednakże jak wynika z poczynionych ustaleń faktycznych, powodowie M. i I. P. zostali w tym dniu powiadomieni o tym fakcie. Ponadto powód D. P. (1) jest małoletni, a zatem w jego imieniu czynności prawnych dokonuje przedstawiciel ustawowy, czyli ojciec J. P. (1), dlatego poinformowanie J. P. (1) odnosi skutek także wobec powoda D. P. (1). W ocenie Sądu nie doszło do przedawnienia roszczenia, jednak w przypadku uwzględnienia tego zarzutu, Sąd stoi na stanowisku, że jego podniesienie w realiach tej sprawy stanowi nadużycia prawa i dlatego nie może zostać uwzględnione. --- STRONA 13 --- Na wstępie wskazać należy, iż przedawnienie jest instytucją stabilizującą stosunki prawne, a jego istotą jest, to aby dłużnik nie pozostawał bezterminowo w niepewności, co do swojej sytuacji prawnej. Zarzut przedawnienia ma charakter materialno prawny. Stanowi on prawo podmiotowe dłużnika, dlatego jedynie w wyjątkowych sytuacjach może nie zostać uwzględniony przez Sąd i potraktowany, jako nadużycie prawa na podstawie art. 5 k.c. Przegląd orzeczeń Sądów dotyczących tego problemu pozwala na stwierdzenie, że nie budzi zastrzeżeń sam pogląd o prawie Sądu do nieuwzględnienia przedawnienia w wyjątkowo rażących i rzadkich okolicznościach (jak przedawnienie zbrodni stalinowskich). Nieuwzględnienie przedawnienia ze względów słuszności (art. 5 k.c.) może mieć miejsce w sytuacjach rzadkich, mających charakter wyjątkowy (zob. np. wyroki SN., I CSK 238/2011, IC 2012, nr 11, s. 38; z 10 kwietnia (...) r., IV CSK 611/2012, LexisNexis nr 5167457). Samo podniesienie zarzutu przedawnienia co do zasady nie stanowi nadużycia prawa. Może być uznane za nadużycie prawa jedynie zupełnie wyjątkowo, gdy indywidualna ocena okoliczności w rozstrzyganej sprawie wskazuje, iż opóźnienie w dochodzeniu przedawnionego roszczenia jest spowodowane szczególnymi przesłankami uzasadniającymi to opóźnienie i nie jest ono nadmierne. Powód podnosząc zarzut nadużycia prawa przez pozwanego powinien zatem wykazać, iż zaistniały wyjątkowe okoliczności, które skutki zgłoszenia tego zarzutu niweczyłyby, takie jak charakter uszczerbku, jakiego doznał poszkodowany, przyczyna opóźnienia i czas trwania tego opóźnienia. Uwzględnienie zarzutu przedawnienia może być uznane za naruszające art. 5 k.c. tylko jeśli przekroczenie terminu przedawnienia jest niewielkie. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 23 listopada 2016 I ACa 620/16). W ocenie Sądu w realiach tej sprawy zachodzą szczególne okoliczności, niweczące podniesiony zarzut przedawnienia. Po pierwsze wskazać należy na to, że działania w celu dochodzenia roszczenia powodowie podjęli już we wrześniu (...) roku, kiedy to J. P. (1) wystąpił do Policji o dokumentację czynności poszukiwawczo-identyfikacyjnych. Wobec odmowy udostępnienia tych materiałów należy uznać, iż powodowie doznali poważnej przeszkody w realizacji swojego roszczenia. Po drugie okres przedawnienia jest bardzo niewielki wręcz minimalny - zaledwie 3 dni. Nie sposób przy tym nie uwzględnić, iż zdarzenia będące źródłem s. miały dla powodów bardzo dramatyczny przebieg i wiązały się z silnymi przeżyciami i emocjami, co może tłumaczyć ich minimalne opóźnienie w dochodzeniu roszczenia. Ponadto charakter uszczerbku doznanego przez powodów i stopień zawinienia strony pozwanej Skarbu Państwa KPP w W. jest znaczny, co uzasadnia sięganie po nadzwyczajne rozwiązania. Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności można przyjąć, iż w sprawie występuje szczególna przyczyna opóźnienia w dochodzeniu roszczenia. Mając powyższe względy na uwadze Sąd orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku. W pkt. II sentencji wyroku Sąd oddalił powództwo w zakresie przekraczającym zasądzone kwoty, w zakresie roszczenia odsetkowego od dnia 30 sierpnia 2016 roku, oraz w zakresie żądania zasądzenia roszczenia solidarnie od wskazanych jednostek Skarbu Państwa. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie III sentencji wyroku na podstawie art. 100 k.p.c. zgodnie z zasadą stosunkowego rozdzielenia kosztów. Powodowie żądali zasądzenia łącznie kwoty 242.347,69 zł. Sąd uwzględnił roszczenie powodów co do kwoty 117.423,54 zł, a zatem powodowie wygrali sprawę w 48,4% a przegrali w 51,6%. Każda ze stron poniosła koszty zastępstwa procesowego w wysokości 14.400 zgodnie z § 2 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych - w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia pozwu. Dodatkowo powodowie ponieśli koszty opłaty od pełnomocnictwa - 17 zł oraz kwotę 12.118 zł tytułem opłaty od pozwu, co łącznie daje kwotę 26.535 zł. Suma kosztów niniejszego postępowania wynosi 40.935 zł. Powodowie powinni ponieść te koszty w wysokości 51,6%, czyli 21.122,46 zł (40.935 * 51,6%). Powodowie ponieśli koszty w wysokości 26.535 zł, a zatem strona pozwana powinna im zwrócić kwotę 5.412,54 zł (26.535-21.122,46). Podkreśłić należy, iż Sąd przyjął do rozliczenia koszty jednego wynagrodzenia pełnomocnika po stronie powodowej, mimo że pełnomocnik reprezentował czworo powodów, będących współuczestnikami formalnymi. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 10 lipca 2015 r. (III CZP 29/15) oraz z dnia 8 października 2015 r. (III CZP 58/15) wskazał, że współuczestnikom formalnym (art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c.), reprezentowanym przez jednego pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, należy się zwrot kosztów procesu obejmujących jego wynagrodzenie ustalone odrębnie w stosunku do każdego współuczestnika. Sąd Najwyższy podkreślił jednak, że --- STRONA 14 --- sąd powinien obniżyć to wynagrodzenie, jeżeli przemawia za tym nakład pracy pełnomocnika, podjęte przez niego czynności oraz charakter sprawy (art. 109 § 2 k.p.c.). W ocenie Sądu okoliczności niniejszej sprawy przemawiają za obniżeniem wynagrodzenia do wysokości jednego wynagrodzenia. Podkreślenia wymaga bowiem, że fakt reprezentowania czworo powodów nie wpłynął na zakres nakładów pełnomocnika – sprawa została zainicjowana jednym pozwem, w którym dla uzasadnienia żądania wszytskich powodów powołano zbliżone okoliczności, jak i tożsame dowody. W sprawie nie zostały podniesione żadne indywidualne zarzuty. Podejmowane przez pełnomocnika czynności odnosiły taki sam skutek w stosunku do wszystkich współuczestników, a zatem liczba reprezentowanych przez niego osób nie miała wpływu na zwiększenie nakładu i czasu pracy.