Wyrok I C 1584/11 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 października 2012 r. Sąd Okręgowy w

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1584/11 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 października 2012 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Katarzyna Oleksiak Protokolant: sekr. sądowy Małgorzata Szeląg po rozpoznaniu w dniu 9 października 2012 r. w Krakowie sprawy z powództwa T… S… przeciwko Z… K… o ochronę dóbr osobistych i zapłatę I. oddala powództwo, II. zasądza od powoda T… S… na rzecz pozwanego Z… K… kwotę 1697, 40 zł (jeden tysiąc sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych i czterdzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. odstępując od obciążania powoda kosztami postępowania w pozostałej części, IV. przyznaje od Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Krakowie na rzecz adwokata B… K… kwotę 1697, 40 zł (jeden tysiąc sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych i czterdzieści groszy) tytułem kosztów pomocy prawno – procesowej udzielonej pozwanemu z urzędu. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 1584/11 Uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 9 października 2012 roku W pozwie z dnia 27 września 2010 roku, ostatecznie sprecyzowanym w piśmie procesowym z dnia 20 kwietnia 2012 roku, powód T… S… wniósł o zasądzenie od pozwanego Z… K… na jego rzecz zadośćuczynienia za naruszenie dobra osobistego w kwocie 15 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 16 stycznia 2010 roku do dnia zapłaty oraz nakazanie pozwanemu, aby w terminie tygodniowym od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądowego przeprosił powoda na piśmie o następującej treści: „Ja niżej podpisany Z… K… przepraszam Pana za naruszenie dobra osobistego za wyrządzenie krzywdy w postaci oszczerstwa stwierdzenie nieprawdziwego stanu faktycznego jakie odniosłem w stosunku do Pana, co oświadczam, że tego rodzaju zachowanie więcej się nie powtórzy, co jeszcze raz przepraszam”. Ponadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania i nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności. Na uzasadnienie swego żądania podał, że jest byłym pracownikiem firmy M… S z o.o. w P…, gdzie wykonywał prace porządkowe, zaś pozwany był jego przełożonym. Pracodawca na wniosek pozwanego rozwiązał z powodem umowę o pracę bez okresu wypowiedzenia w dniu 25 stycznia 2010 roku na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. z powodu nieusprawiedliwionej nieobecności powoda w pracy od dnia 12 do 14 stycznia 2010 roku. Podniósł, że w Sądzie Rejonowym dla K.- N. H. w K. do sygn. akt IV P … /10/N toczy się postępowanie o przywrócenie do pracy i zapłatę, gdyż rozwiązanie umowy było niesłuszne i bezzasadne. Zdaniem powoda pozwany dopuścił się pomówienia i oszczerstwa wobec niego w powyższym postępowaniu, polegającego na tym, że w swojej notatce służbowej zwanej postępowaniem wyjaśniającym z dnia 16 stycznia 2010 roku jednoznacznie wskazał, że powód chodził na śniadania i obiady do domu w czasie godzin pracy. Następnie w notatce z dnia 16 lutego 2010 roku zwanej wyjaśnienia zwolnienia powoda podał, że T… S… w czasie rozmowy oświadczył, iż nie będzie przychodził do pracy do końca tygodnia, tj. do dnia 15 stycznia 2010 roku włącznie, gdyż pękła mu rura w domu i musi ją naprawić, przy czym o tym, że przyczyną nieobecności powoda w pracy było pęknięcie rury mówił mu pracownik G… K… . Ponadto w notatce tej pozwany wskazał, że powód w dniach 12-14 stycznia 2010 roku nie przychodził do pracy z powodu naprawienia rury, ale w tych samych dniach przychodził do dodatkowej pracy popołudniu i wieczorem do firmy O… , czego świadkiem był pracownik ochrony G… K… , który go widział. Dalej powód podniósł, że pozwany w sprawie toczącej się przez Sądem Pracy zeznał w dniu 17 czerwca 2010 roku, że powód pracował w zespole, który składał się z trzech osób- S… R… , K… S… i powoda, a ponadto zeznał o okolicznościach zawartych w w/w notatkach. Powyższe stwierdzenia pozwanego są zdaniem powoda nieprawdziwe, przez co dopuścił się on oszczerstwa i pomówienia powoda oraz dopuścił do wprowadzenia w błąd pracodawcy. Powód podniósł, że pozwany musiałby chodzić za nim do domu, żeby stwierdzić, że je tam śniadania i obiady, co nie miało miejsca, nie było możliwe, aby czynili to też inni pracownicy, a zatem nieprawdą jest, że o tym mówili Z… K… . Ponadto z zeznań G… K… wynika, że powód przechodził koło portierni, ale pracownik ten nie wychodził z dyżurki, zatem nie mógł on widzieć powoda jak wchodzi i wychodzi z dodatkowej pracy. Dalej powód stwierdził, iż rura od wody pękła w dniu 5 stycznia 2010 roku (w piśmie z dnia 20 kwietnia 2012 roku podał 6 stycznia 2010 roku), wada --- STRONA 3 --- ta usunięta została w ciągu 3 godzin, zaś przyczyną jego nieobecności w pracy było to, że obawiał się pracownika S… R… , o czym pozwany wiedział już 11 stycznia 2010 roku. Nieprawdziwą tezą zdaniem powoda było również to, iż pracownicy jeździli po niego do domu i wyciągali go z łóżka, bowiem nikt z rodziny powoda tego faktu nie potwierdza, a nawet G… K… w swoich zeznaniach tego nie stwierdził. Nadto powód podkreślił, że nie pracował z K… S… tylko A… B… . W piśmie z dnia 20 kwietnia 2012 roku podniósł, iż w/w notatki nie zostały mu pokazane przez pozwanego. Przyznał też, że mówił pozwanemu o pękniętej rurze, ale 6 lub 7 stycznia 2012 roku. W odpowiedzi na pozew Z… K… wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na rzecz pełnomocnika nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 2 760 zł powiększonej o podatek VAT. Podniósł, iż sprawa tocząca się przed Sądem Rejonowym dla K.- N. H., Wydziałem IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, do sygn. akt IV P … /10/ zakończyła się oddaleniem powództwa, co świadczy o zasadności rozwiązania umowy o pracę z powodem, to zaś potwierdza prawdziwość i słuszność notatek i twierdzeń pozwanego. Podkreślono, że art. 24§ 1 k.c. przewiduje domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego, ale nie istnieje instytucja domniemania samego naruszenia, zatem wykazać powinien to powód. Zaznaczono, że nie można każdej informacji nieprecyzyjnej czy nawet nieprawdziwej traktować jako naruszającej dobra osobiste, zaś w działaniach pozwanego trudno się doszukać zachowań stanowiących jakąkolwiek dolegliwość wobec powoda. Nadto wskazano, że zgodnie z koncepcją obiektywnego podejścia do dóbr osobistych nie dochodzi do naruszenia dobra osobistego, gdy wyrządzona drugiemu dolegliwość jest przykrością małej wagi. W ocenie pozwanego nie ma znaczenia, czy nieusprawiedliwione nieobecności powoda w pracy wynikały z tego, że chodził on do domu na śniadania i obiady, miał pękniętą rurę, czy też z innych powodów, bowiem istotne jest nieusprawiedliwione oddalenie się pracownika z miejsca pracy. Podkreślono, że pozwany nie przebywał stale w miejscu pracy, wobec czego czerpał informacje od pozostałych pracowników. W dalszej kolejności podniesiono zarzut braku bezprawności naruszenia dóbr osobistych powoda, gdyż twierdzenia pozwanego mieściły się w ramach zasad współżycia społecznego, a gdyby pozwany zaniechał sporządzania notatek, to on sam pewnie zostałby zwolniony. Ponadto sporządzanie notatek na temat pracowników nie stanowi naruszenia dóbr osobistych. Odnosząc się do roszczenia o zadośćuczynienie wskazano, iż jego przesłanką jest wina, której w przedmiotowej sprawie brak, zakwestionowano też datę początkową liczenia odsetek. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco : Powód był pracownikiem gospodarczym- sprzątającym w firmie M… Sp. z o.o. w P… na ¾ etatu, zaś pozwany był jego kierownikiem. T… S… mieszkał około 600-700 metrów od obiektu, w którym pracował. Często się spóźniał do pracy, a współpracownik J... G… nieraz po niego dzwonił. Zdarzyło się, że pracownik G… K… pojechał do powoda, gdyż była godzina dziewiąta, zaś T… S… miał przyjść o siódmej. G… K… zastał go zaspanego w domu. Parę razy około godziny pierwszej T… S… pojechał do domu na rowerze i wrócił za pół godziny. Na pytanie J… G… odpowiadał, że jedzie do domu. Ponadto powód w czasie pracy zajmował się pisaniem pism do sądu, zwalniał się z pracy na rozprawy sądowe, a na jego biurku leżały kodeksy i papiery. /dowód: zeznania świadków J… G… , k.125 v. oraz G… K… , k. 125 v.-126; przesłuchanie pozwanego Z… K… , k. 138/ --- STRONA 4 --- Powód nie stawił się do pracy w dniach od 12 stycznia 2010 roku do 15 stycznia 2010 roku. /okoliczność bezsporna/ T… S… poinformował pozwanego oraz G… K… , że przyczyną jego nieobecności jest awaria rury. /dowód: zeznania świadka G… K… , k. 125 v.-126; przesłuchanie pozwanego Z… K… , k.138/ W dniu 15 stycznia 2010 roku pozwany Z… K… sporządził notatkę służbową stanowiącą postępowanie wyjaśniające wszczęte z uwagi na wniosek powoda otrzymany dnia 11 stycznia 2010 roku, w którym wniósł on o przeniesienie pracownika S… R… na inny obiekt, podnosząc, iż w przeciwnym razie będzie zmuszony zawiesić wykonywanie czynności pracowniczych. Powód uzasadniał swój wniosek tym, iż w/w pracownik zachowywał się wobec niego wulgarnie, agresywnie i go obrażał. Pozwany wyraził pozytywną opinię o S… R… , nie stwierdził podstaw do przeniesienia pracownika i oświadczył, że opinię taką przedstawił powodowi w dniu 13 stycznia 2010 roku. /dowód: notatka służbowa z dnia 15 stycznia 2010 roku, akta sprawy sygn. IV P …/10, k.55/ W dniu 16 lutego 2010 roku Z… K… sporządził notatkę w sprawie wyjaśnienia zwolnienia powoda, w której stwierdził, iż T… S… w dniu 12 stycznia 2010 roku nie stawił się do pracy, zaś o przyczynie jego nieobecności pozwany nie został poinformowany. Dnia 13 stycznia 2010 roku powód również nie przyszedł do pracy. Około godziny 19 tego dnia G… K… , pracownik ochrony, widząc powoda idącego do domu powiadomił go, że pozwany chce z nim porozmawiać. W notatce tej pozwany wskazał, iż „w trakcie rozmowy powód oświadczył, że nie przychodzi do pracy, gdyż pękła mu rura w domu i musi ją naprawiać, przy czym do pracy nie będzie przychodził do końca tygodnia, to jest do 15 stycznia 2010 roku włącznie”. Pozwany wskazał nadto, że o przyczynie nieobecności w pracy powód mówił też pracownikowi ochrony G… K… , opisał także, że zaproponował powodowi przeniesienie na inny obiekt bądź rozwiązanie umowy za porozumieniem stron, na co T… S… nie wyraził zgody. Dalej w notatce tej pozwany wskazał, iż „w dniu 14 stycznia 2010 roku powód trzeci dzień z rzędu nie przyszedł do pracy z powodu- jak twierdzi- naprawiania rury i że ponownie zaproponowano mu rozwiązanie umowy za porozumieniem stron, jednak odmówił”. Z… K… w notatce stwierdził ponadto, że powód „w czasie wykonywania pracy dał się poznać jako pracownik niepunktualny, nagminnie spóźniał się rano do pracy, tak iż niekiedy pracownicy ochrony zniecierpliwieni jego nieobecnością często jeździli po niego, wyciągając go z łóżka. Zdarzały się przypadki, że spóźniał się do pracy dwie godziny. Jest pracownikiem, który musi pracować pod nieustannym nadzorem, nie wykonywał powierzonych zadań.” Ponadto Z… K… stwierdził, że „były nieodosobnione przypadki, że powód szedł sobie po prostu do domu na śniadanie lub obiad w godzinach pracy, jako że mieszkał niedaleko miejsca pracy, za co dostał ustną naganę. W godzinach pracy pisał pisma do sądów, a biurko było zawalone kodeksami i przepisami, często zwalniał się na rozprawy sądowe”. /dowód: notatka służbowa z dnia 16 lutego 2010 roku, akta sprawy sygn. IV P 1…/10, k.56-57/ --- STRONA 5 --- Informacje zawarte w notatkach dotyczące spóźnień oraz wychodzenia powoda z pracy na śniadanie pozwany posiadał od pracowników, którzy pracowali z T… S… . /dowód: przesłuchanie pozwanego Z… K… , k.138/ Powyższe notatki zostały sporządzone dla pracodawcy, tylko on się z nim zapoznał, a powód dowiedział się o nich dopiero, kiedy przeglądał akta sądowe w sprawie o przywrócenie do pracy. /dowód: przesłuchanie powoda T… S… , k.137 v.-138/ Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2010 roku, sygn. akt IV P… /10/N Sąd Rejonowy dla K.- N. H. w K., Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie z powództwa T… S… przeciwko M… Sp. z o.o. w P… o przywrócenie do pracy i zapłatę umorzył postępowanie w zakresie objętym oświadczeniem o cofnięciu pozwu oraz oddalił powództwo w pozostałej części. Podstawą takiego rozstrzygnięcia Sądu był fakt, iż rozwiązanie umowy o pracę było zasadne z uwagi na nieusprawiedliwione niestawiennictwo powoda w pracy. /dowód: wyrok z dnia 10 grudnia 2010 roku, akta sprawy sygn. IV P … /10, k.117/ Powyższy stan faktyczny sprawy został ustalony na podstawie wyżej wskazanych dowodów z dokumentów prywatnych (notatek) oraz urzędowego (wyroku), których prawdziwość i autentyczność nie budzi wątpliwości, nie została też zakwestionowana przez żadną ze stron postępowania. Ponadto Sąd oparł się na zeznaniach świadków J… G… i G… K… oraz pozwanego, gdyż są one jasne, logiczne, wewnętrznie spójne, a ponadto wzajemnie się uzupełniają i ze sobą korespondują. Natomiast powodowi dano wiarę tylko w części, w jakiej jego wyjaśnienia nie są sprzeczne z zeznaniami świadków i pozwanego. W pozostałym zakresie odmówiono im waloru wiarygodności, gdyż nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Nie zasługują na wiarę w szczególności twierdzenia T… S… , iż przyczyną jego nieobecności nie była awaria rury, ale konflikt z pracownikiem S… R… . Podkreślić należy, iż zeznania świadka Z… K… oraz pozwanego na tę okoliczność są zbieżne i jednoznacznie wskazują na to, iż powód informował ich o tym, że nie będzie go w pracy, gdyż pękła mu rura. Zauważyć trzeba, iż sam powód przyznał, iż sytuacja taka miała miejsce, tyle, że wskazał inną datę- 5 lub 6 stycznia 2010 roku. Okoliczności, iż powodem niestawiennictwa w pracy była obawa S… R… nie potwierdza natomiast żaden z dowodów. Ponadto w tym zakresie zeznania powoda są niekonsekwentne, gdyż stwierdził on, iż o tym, że S… R… nie zostanie przeniesiony pozwany powiadomił go 14 stycznia i wtedy powód poinformował Z… K… , że nie będzie się stawiał do pracy. Jednocześnie jednak T… S… przyznał, że jego nieobecność trwała już od 12 stycznia. Wskazać nadto należy iż pozwany w swych notatkach podał jedynie wskazywaną przez powoda w rozmowie z nim przyczynę jego nieobecności w pracy Niewiarygodne jest nadto stwierdzenie, że powód nie wychodził w czasie pracy do domu, a był na obiekcie, gdyż jak wynika z zeznań J… G… informował on go o tym, iż jedzie do domu. Pozostałe wnioski dowodowe powoda nie zasługiwały na uwzględnienie, gdyż dotyczyły okoliczności niemających istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W szczególności brak było podstaw do powołania biegłego na okoliczność czasu potrzebnego na usunięcie awarii rury, bowiem znaczenie miał wykazany zeznaniami świadka --- STRONA 6 --- G… K… i Z… K… fakt, iż powód taką przyczynę podał w rozmowie z nimi, nie zaś to, czy do usunięcia awarii był potrzebny określony czas. Natomiast dowód z zeznań świadka J… S… został powołany na okoliczności irrelewantne w świetle podstawy żądania powoda. Nie zasługiwał również na uwzględnienie wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków i stron w postępowaniu o przywrócenie do pracy, zasadą bowiem jest bezpośrednie przeprowadzanie dowodów przed sądem rozpoznającym daną sprawę. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: W myśl art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji i inne pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Stosownie do art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Art. 448 k.c. stanowi natomiast, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Jakkolwiek powód w pozwie nie wskazał wprost dóbr osobistych, które jego zdaniem zostały naruszone, to jednak stwierdzenie, iż został pomówiony, a słowa pozwanego stanowią oszczerstwo, wskazuje na to, iż domaga się on ochrony swojej czci i godności. Godność osobista (cześć wewnętrzna) odzwierciedla wewnętrzne poczucie własnej wartości i ważności jako indywidualnej jednostki ludzkiej. Naruszona zostaje ona wtedy, gdy inna osoba daje wyraz gorszej ocenie, co wywołuje usprawiedliwiony dyskomfort psychiczny u adresata (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2003 roku, sygn. akt IV CK 149/02, LEX nr 209289). Natomiast cześć zewnętrza obejmuje opinię (dobre imię, reputację), jaką inni ludzie mają o danym człowieku, czyli jego obraz w oczach osób trzecich. Dla stwierdzenia naruszenia godności osobistej nie jest konieczne, aby zarzut sformułowany pod adresem danej osoby został rozpowszechniony albo dotarł do wiadomości innych osób. Natomiast naruszenie czci zewnętrznej ma miejsce dopiero wtedy, gdy dyskredytująca wypowiedź dotrze do osób trzecich, czyli zostanie upubliczniona (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2005 roku, sygn. akt IV CK 213/05, LEX nr 604054). Podkreślić należy, że ocena, czy nastąpiło naruszenie dóbr osobistych nie może być dokonywana wyłącznie według miary indywidualnej wrażliwości osoby zainteresowanej (ocena subiektywna), która może być szczególnie duża ze względu na cechy osobowe, np. szczególna drażliwość czy przewrażliwienie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2001 roku, sygn. akt III CKN 323/00; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 31 grudnia 2009 roku, sygn. akt III ACa 24/09, OSP 2011/3/35). Nie każda bowiem dolegliwość w postaci doznania przykrości stanowi naruszenie dóbr osobistych, lecz tylko taka, która według przeciętnych ocen przyjmowanych w społeczeństwie przekracza próg dozwolonych zachowań i nie jest małej wagi. Z tego względu należy uwzględnić oprócz uczuć i wrażliwości powoda także kontekst społeczny (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 28 października 2010 roku, sygn. akt I ACa 908/10, LEX nr 743278). Ponadto zaznaczyć trzeba, że przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, należy brać pod uwagę całokształt --- STRONA 7 --- okoliczności, a nie np. zwrot wyrwany z całej wypowiedzi (por. S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego, LexisNexis 2012, s. 111). W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż nie narusza godności osobistej pracownika krytyczna ocena wykonania przez niego zadań, jeżeli jest ona rzeczowa i nie ma na celu wyłącznie lub w przeważającym stopniu dyskryminacji i szykany, nawet jeśli okaże się niesłuszna, lecz nie prowadzi do krzywdzącej pracownika dyskwalifikacji zawodowej i nie zawiera zbędnych sformułowań wykraczających poza potrzebę w ramach wewnętrznej działalności podmiotu zatrudniającego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1973 roku, sygn. akt I PR 493/73, OSNC 1974/9/156; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 października 1981 roku, sygn. akt II CR 384/81, LEX 8364). Zwrócić należy uwagę również, iż interes prawny w żądaniu ochrony dóbr osobistych musi mieć charakter na tyle obiektywny, by uzasadniał przypuszczenie, że świadomość pracownika o istnieniu ujemnych ocen na jego temat w dokumentacji nie przeznaczonej do powszechnego użytku wywołała takie poczucie niezasłużonej krzywdy lub zagrożenia, które utrudnia mu kontynuowanie normalnej działalności zawodowej lub społecznej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 1973 roku, sygn. akt II PR 428/72, LEX nr 14204). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, aby została naruszona godność bądź cześć powoda. Treść notatki z dnia 15 stycznia 2010 roku nie zawiera żadnych sformułowań, które odnosiłyby się w negatywny sposób do postępowania powoda, natomiast wypowiedzi, które zdaniem T… S… były krzywdzące zawarte są jedynie w notatce z dnia 16 lutego 2010 roku. W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż powód w żaden sposób nie wykazał, aby powzięcie wiadomości o treści powyższej notatki wywarło negatywny wpływ na jego wewnętrzne poczucie własnej wartości albo prowadziło do dyskomfortu psychicznego czy stanów depresyjnych. Nie można zatem przyjąć, aby treść tego pisma mogła w jakikolwiek sposób naruszać przyrodzoną godność pozwanego jako pracownika czy człowieka. Dokonując natomiast oceny treści notatki pod kątem naruszenia czci powoda, zaznaczenia wymaga okoliczność, iż stanowi ona pismo wewnętrzne, które zostało sporządzone w ramach stosunku pracy powoda, w zakresie obowiązków służbowych pozwanego. Nie było przeznaczone dla osób trzecich, ale jedynie dla pracodawcy i tylko on się z nim zapoznał, co przyznał sam powód. W związku z powyższym nie ma podstaw do twierdzenia, aby treść notatki w jakikolwiek sposób mogła naruszyć dobre imię T… S… , to jest doprowadzić do wytworzenia nieprawdziwego obrazu powoda w oczach osób trzecich. Jednocześnie wobec potwierdzenia faktu nieusprawiedliwionego niestawiennictwa powoda w pracy nie można przyjąć, aby pracodawca został wprowadzony w błąd. Zwrócić należy uwagę, że celem sporządzenia powyższej notatki było wskazanie przez pozwanego podstaw do rozwiązania umowy o pracę z powodem, co wiązało się z koniecznością przedstawienia wszystkich informacji, które taką decyzję uzasadniały. Jak wynika z analizy całości wypowiedzi pozwanego, jej istotą było wskazanie, iż powód nie stawia się do pracy, a także w inny sposób narusza swoje obowiązki pracownicze, m.in. poprzez opuszczanie miejsca pracy w czasie pracy czy też spóźnianie się. O prawdziwości takich informacji wyrażonych przez powoda jednoznacznie świadczy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Przyczyny nieobecności powoda miały natomiast znaczenie drugorzędne, nie wpłynęły na rozwiązanie umowy o pracę z powodem, gdyż wynikało ono z samego faktu, iż niestawiennictwo powoda w pracy było nieusprawiedliwione, co potwierdził wyrok Sądu Rejonowego dla K.- N. H. w K. z dnia 10 grudnia 2010 roku. Niemniej podkreślić należy, że niemal wszystkie okoliczności zawarte w notatce znalazła bezpośrednie --- STRONA 8 --- potwierdzenie w wiarygodnych zeznaniach świadków i pozwanego. W szczególności wykazano, że powód w rozmowie zarówno z G… K… jak i pozwanym jako przyczynę swojej nieobecności wskazał pęknięcie rury. W sposób niebudzący wątpliwości ustalono nadto, iż T… S… spóźniał się do pracy, miała także miejsce sytuacja, w której współpracownik musiał jechać po niego do domu. Świadek J… G… potwierdził natomiast, że powód opuszczał miejsce pracy w okolicach południa, mówiąc, że jedzie do domu i zaraz wróci. W świetle powyższego, oceniając wypowiedzi zawarte w notatce przy uwzględnieniu całego kontekstu, uznać należy je za oparte na rzeczywistych zdarzeniach. Jednocześnie pozwany nie przedstawił żadnych zbędnych czy niepotrzebnych z punktu widzenia celu sporządzenia notatki informacji, fakty relacjonowane są w sposób rzeczowy, wyważony, przy użyciu odpowiedniego słownictwa, a wyrażane przez niego oceny są stonowane. Reasumując, stwierdzić należy, iż treści zawarte w notatce nie naruszyły dóbr osobistych powoda, a w konsekwencji bezzasadne jest również twierdzenie, że do naruszenia takiego mogło dojść w trakcie zeznań pozwanego na okoliczność jej treści na rozprawie w dniu 17 czerwca 2010 roku. Nie ma ponadto podstaw do przyjęcia, że jakiekolwiek dobro osobiste powoda mogło zostać naruszone poprzez wymienienie jako współpracownika powoda K… S… zamiast A… B… . Wobec braku naruszenia dóbr osobistych powoda, nie zasługiwało na uwzględnienie żądanie nakazania pozwanemu złożenia stosownego oświadczenia ani zasądzenia zadośćuczynienia, a zatem powództwo oddalono w całości. O kosztach procesu orzeczono w oparciu art. 102 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania, uwzględniając jednocześnie trudną sytuację materialną powoda. W związku z powyższym zasądzono od niego na rzecz pozwanego ½ kosztów zastępstwa procesowego, odstępując od obciążenia go kosztami postępowania w pozostałej części. Wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego wyniosło 3 394,80 zł brutto (2 760 zł + 23% VAT), co ustalono stosownie do §2, §6 pkt 5 i §11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. 2002, nr 163 poz. 1348 z późn. zm.). W związku z powyższym od powoda zasądzono kwotę 1 697,40 zł, zaś pozostałą część kosztów zastępstwa prawnego pozwanego przyznano adwokatowi B. K. od Skarbu Państwa- Sądu Okręgowego w Krakowie, na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturze (Dz.U. 2009, nr 146, poz. 1188 z późn. zm.). --- STRONA 9 --- Sygn. akt I ACa 179/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 marca 2013 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Wojciech Kościołek Sędziowie: SSA Piotr Rusin (spr.) SSA Barbara Górzanowska Protokolant: st.sekr.sądowy Beata Lech po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2013 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa T… S… przeciwko Z… K… o ochronę dóbr osobistych i zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 9 października 2012 r. sygn. akt I C 1584/11 1. oddala apelację; 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2.546,10 zł (dwa tysiące pięćset czterdzieści sześć złotych 10/100), w tym 476,10 zł podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. --- STRONA 10 --- Sygn.akt I A Ca 179/13 UZASADNIENIE Powód T… S… po sprecyzowaniu żądania wniósł o nakazanie pozwanemu Z…. K… złożenia na piśmie w terminie jednego tygodnia od uprawomocnienia się wyroku oświadczenia o następującej treści : „ Ja niżej podpisany Z… K… przepraszam Pana za naruszenie dobra osobistego za wyrządzenie krzywdy w postaci oszczerstwa stwierdzenie nieprawdziwego stanu faktycznego jakie odniosłem w stosunku do Pana , co oświadczam, że tego rodzaju zachowanie więcej się nie powtórzy, co jeszcze raz przepraszam" oraz o zasądzenie zadośćuczynienia w kwocie 15.000 zł. z odsetkami ustawowymi od dnia 16 stycznia 2010 r. za naruszenie dobra osobistego, a także zasądzenie kosztów procesu i nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu żądań pozwu podał, że powód był zatrudniony na podstawie umowy o pracę przy wykonywaniu prac porządkowych w Firmie M ... Spółce z o.o. w P… , a pozwany był jego bezpośrednim przełożonym. Na skutek pomówienia przez pozwanego zakład pracy rozwiązał z powodem umowę o pracę ze skutkiem natychmiastowym z powodu nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy od 12 do 14 stycznia 2010 r. W związku z tym powód wytoczył pracodawcy powództwo o przywrócenie do pracy, gdyż rozwiązanie umowy o pracę było bezzasadne i toczy się o to sprawa zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla K.-N. H. w K. do sygn..akt IV P … /10/N. Pomówienie pozwany dopuścił się w dwóch pismach - z dnia 16 stycznia 2010 r. i 16 lutego 2010 r. W pierwszej notatce pozwany podał, że powód w czasie godzin pracy chodził do domu na śniadania i obiady, a w drugiej iż powód oświadczył, że nie będzie przychodził do pracy do końca tygodnia ,tj. do dnia 15 stycznia 2010 r., gdyż pękła mu rura w domu i musi ją naprawić i że w dniach od 12 do 14 stycznia 2010 r. powód rzeczywiście nie przychodził do pracy z powodu naprawiania rury, ale w tych samych --- STRONA 11 --- dniach przychodził popołudniu i wieczorem do dodatkowej pracy w innej Firmie. Powód dodał też, że awaria rury miała miejsce w dniu 5 lub 6 stycznia 2010 r., rura została naprawiona w ciągu trzech godzin , a prawdziwą przyczyną jego nieobecności w pracy w okresie od 12 do 14 stycznia 2010 r. była obawa przed pracownikiem S… R… , którego pracodawca nie chciał zwolnić. Powód zaprzeczał też kierowanym przeciwko niemu zarzutom aby pracownicy Firmy, w której razem z pozwanym był zatrudniony jeździli po niego do domu i wyciągali go z łóżka aby przeszedł do pracy. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu i podniósł, że fakty nieusprawiedliwionej nieobecności powoda w pracy we wskazanych wyżej dniach rzeczywiście miały miejsce, a ich przyczyna w takiej sytuacji była nieistotna dla oceny zasadności rozwiązania z powodem stosunku pracy bez zachowania terminu wypowiedzenia, informacja pracodawcy o tym fakcie nie była więc pomówieniem , a zatem nie stanowiła naruszenia dobra osobistego , nie była też działaniem bezprawnym , a wręcz przeciwnie zawiadomienie o nieusprawiedliwionej nie obecności powoda w pracy było obowiązkiem pracowniczym pozwanego jako bezpośredniego przełożonego powoda , a niedopełnienie tego obowiązku mogłoby narazić pozwanego na negatywną reakcję ze strony pracodawcy. Roszczenia powoda o przywrócenie do pracy zostały prawomocnie oddalone , gdyż Sąd Pracy uznał racje pracodawcy zwalniającego powoda z pracy na podstawie art. 52 & 1 pkt.l k.p. Wyrokiem z dnia 9 października 2012 r. sygn.akt IC 1584/11 Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił powództwo , zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1.697,40 zł. tytułem zwrotu kosztów procesu , odstąpił od obciążania powoda dalszymi kosztami postępowania i przyznał od Skarbu Państwa ( Sądu Okręgowego w Krakowie ) na rzecz pełnomocnika pozwanego kwotę 1.697,40 zł. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu. W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy ustalił, że strony pracowały w tym samym --- STRONA 12 --- zakładzie pracy, powód na ¾ etatu na stanowisku pracownika gospodarczego-sprzątającego, a pozwany jako kierownik jednostki organizacyjnej pracodawcy w K… był jego bezpośrednim przełożonym. Powód mieszkał w odległości około 600-700 m. od miejsca zatrudnienia , często spóźniał się do pracy, współpracownik J… G… nieraz po niego dzwonił, a zdarzyło się że inny pracownik G… K… zastał go zaspanego w domu, gdy przyszedł do niego aby ściągnąć go do pracy. Kilka razy około godziny 13.00 powód jechał do domu na rowerze i wracał po upływie około 30 minut, w czasie pracy zajmował się też pisaniem pism do sądu , zwalniał się z pracy na rozprawy sądowe. Powód zwrócił się w dniu 11 stycznia 2010 r. do pozwanego z wnioskiem o przeniesienie pracownika S… R… na inny obiekt, podnosząc że w przeciwnym wypadku będzie zmuszony zawiesić wykonywanie swoich obowiązków pracowniczych. Wniosek uzasadniał twierdzeniem , że S… R… jest wobec niego wulgarny, agresywny i go obraża. Pozwany nie uwzględnił tego wniosku mając o S… R… pozytywną opinię , którą przedstawił powodowi w dniu 13 stycznia 2010 r., a w dniu 15 stycznia sporządził notatkę służbową stanowiącą sprawozdanie z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wszczętego na wniosek powoda. W dniu 16 lutego 2010 r. pozwany sporządził notatkę w sprawie wyjaśnienia zwolnienia powoda , w której podał że powód w dniach 12,13 i 14 stycznia 2010 r. nie stawił się do pracy, w dniu 13 stycznia 2010 r. około godz.19.00 w rozmowie z pracownikiem ochrony G… K… oświadczył że w mieszkaniu pękła mu rura , którą musi naprawić w związku z czym do końca tygodnia ,tj. do dnia 15 stycznia nie będzie przychodził do pracy. Pozwany w notatce tej wskazał także , że powód w rozmowie z G… K… poinformował go , że pozwany nie wyraził zgody na przeniesienie S… R… na inne stanowisko pracy i że po trzech dniach nieobecności w pracy zaproponowano powodowi rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron , ale powód nie wyraził zgody. Pozwany ponadto w notatce z dnia 16 lutego 2010 r. podał, że powód dał się poznać jako pracownik niepunktualny, nagminnie --- STRONA 13 --- spóźniający się do pracy, czasami inni pracownicy zniecierpliwieni jego nieobecnością jeździli po niego do domu i wyciągali go z łóżka , zdarzały się wypadki że w godzinach pracy szedł do domu na śniadanie lub obiad , gdyż mieszkał w pobliżu , a poza tym zachodziła konieczność ciągłego nadzorowania wykonywanych przez niego obowiązków. W godzinach pracy zajmował się także pisaniem pism do sądów, często zwalniał się na rozprawy. Informacje zawarte w powyższych notatkach pozwany uzyskał od pracowników zatrudnionych razem z powodem. Notatki te zostały sporządzone dla pracodawcy i tylko on się z nimi zapoznał, natomiast powód dowiedział się o nich w czasie sprawy sądowej o przywrócenie do pracy. Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2010 r. sygn..akt IV P … /10/N Sąd Rejonowy dla K.- N. H. w K. w sprawie z powództwa T… S… przeciwko M ... Spółce z o.o. w P… o przywrócenie do pracy i zapłatę umorzył postępowanie w zakresie objętym cofnięciem pozwu , a w pozostałej części oddalił powództwo po przyjęciu , że rozwiązanie umowy o pracę z powodem było zasadne z uwagi na jego nieusprawiedliwione niestawiennictwo w pracy. Sąd Okręgowy poczynił powyższe ustalenia na podstawie zeznań świadków J… G… i G… K… , a także powoda , które znalazły potwierdzenie w zeznaniach tych świadków , natomiast nie dał wiary zeznaniom powoda co do przyczyny nieobecności w pracy w dniach od 12 do 14 stycznia 2010 r. Powód zeznawał, że rura mu pękła w dniu 5 stycznia 2010 r., a przyczyną nieobecności w dniach od 12 do 15 czerwca 2010 r. było nieuwzględnienie wniosku o przeniesienie S… R… na inne stanowiska pracy, ale z zeznań świadków wynika , że jako przyczynę nieobecności w tych dniach podawał im awarię rury w mieszkaniu. Wnioski dowodowe powoda , które nie zostały uwzględnione dotyczyły okoliczności nieistotnych dla rozstrzygnięcia sprawy , jak wniosek o dowód z opinii biegłego na okoliczność czasu potrzebnego do usunięcia awarii rury , gdyż wskazywana przez powoda przyczyna nieobecności w pracy wynikała z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków, natomiast świadek J… S… miał zeznać w jaki sposób wykonywali swoje obowiązki pracownicze --- STRONA 14 --- pozwany jako kierownik jednostki organizacyjnej, w której pracował powód , oraz świadek J… G… . Poczyniwszy powyższe ustalenia Sąd Okręgowy powiada , że powód nie wskazał jakie jego dobra osobiste zostały przez pozwanego naruszone, ale stwierdzenie że pozwany dopuścił się względem jego osoby pomówienia i oszczerstwa wskazuje , że domaga się ochrony czci i godności. Stosując kryteria obiektywne do oceny postępowania pozwanego należy stwierdzić, że nie dopuścił się on naruszenia czci czy godności powoda. Nie stanowią tego użyte w wymienionych w pozwie notatkach służbowych sformułowania, notatki te nie były rozpowszechniane , a przeznaczony tylko dla pracodawcy i tylko on się z nimi zapoznał, co przyznał powód. Fakt czy przyczyną nieobecności powoda w pracy była awaria rury czy inna przyczyna (jak np. wskazywane przez powoda nieuwzględnienie jego wniosku o przeniesienie S… R… na inne stanowisko pracy), jest bez znaczenia dla oceny czy informacja w notatce z dnia 16 lutego 2010 r. miała charakter oszczerstwa czy pomówienia , gdyż żadna z tych przyczyn nie usprawiedliwiała niestawiennictwa w pracy i obie uzasadniały rozwiązanie z powodem umowy o pracę na podstawie art. 52 & 1 pkt. 1 k.p. Poza tym pozwany sporządzając przedmiotowe notatki nie kierował się chęcią znieważenia powoda , lecz działał w ramach swoich obowiązków pracowniczych polegających na sprawowaniu nadzoru służbowego nad podległymi mu pracownikami, w tym powodem. W tej sytuacji wobec braku naruszenia dóbr osobistych powództwo jako bezzasadne w świetle art. 23 i 24 k.c. zostało oddalone. Mimo oddalenia powództwa Sąd nie obciążył powoda obowiązkiem zwrotu w całości kosztów zastępstwa procesowego z urzędu stosując art. 102 k.p.c. z uwagi na trudną sytuację majątkową powoda. Koszty te rozdzielił po połowie na powoda i Skarb Państwa , a wysokość ich ustalił w oparciu o & 2 , & 6 pkt. 5 i & 11 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz --- STRONA 15 --- ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U.Nr.163 , poz. 1348 ze zm.), natomiast jako podstawę prawną ich zasądzenia powołał art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze ( Dz.U. z 2009 r. Nr.1188 ze zm. -jednol.tekst). W apelacji opartej głównie na zarzutach naruszenia przepisów postępowania przez wadliwą ocenę dowodów i konsekwencji błędne ustalenia faktyczne i niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego, powód wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku przez orzeczenie zgodnie z żądaniem pozwu lub o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniósł także o zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego i całkowite odstąpienie od obciążania powoda kosztami zastępstwa procesowego pozwanego. W odpowiedzi na apelację pełnomocnik pozwanego wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego pozwanego z urzędu w postępowaniu apelacyjnym w wysokości 3.105 zł. powiększonej o kwotę podatku od towarów i usług. Rozpoznając apelację , Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja nie może odnieść skutku. Wbrew odmiennym zarzutom powoda Sąd Okręgowy nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania przy ocenie wartości dowodowej przeprowadzonych w sprawie dowodów osobowych , jak również dowodów zgromadzonych w sprawie z powództwa T… S… o przywrócenie do pracy i zapłatę. Twierdzenia zawarte w notatkach służbowych , których treść legła u podstaw dochodzonych w niniejszej sprawie roszczeń znalazła potwierdzenie w zeznaniach świadków oraz w materiale zebranym w sprawie IV P … /10/N , gdzie Sąd Pracy uznał, że zachodziły podstawy do zastosowania sankcji z art. 52 & 1 pkt. 1 k.p., gdyż dochodziło do nieuzasadnionej absencji powoda w pracy, a przyczyna tej nieobecności w sytuacji gdy każda z wersji jej nie usprawiedliwiała jest bez większego znaczenia , gdyż powód dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. --- STRONA 16 --- Poza tym pozwany nie użył sformułowań uwłaczających godności czy czci powoda , wskazał zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy fakty nieusprawiedliwionej absencji powoda , co było z kolei jednym z jego podstawowych obowiązków pracowniczych z racji kierowania i nadzoru nad pracownikami jednostki organizacyjnej pracodawcy, w której zatrudniony był między innymi powód . Zachowanie jego oprócz tego ,że nie stanowiło naruszenia żadnego z dóbr osobistych powoda wymienionych przykładowo w art. 23 k.c., nie było w dodatku działaniem bezprawnym , a wręcz obowiązkiem służbowym pozwanego , co w świetle art. 24 & 1 k.c. wyklucza odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych. Sąd Apelacyjny nie znalazł także podstaw do całkowitego zwolnienia powoda od kosztów zastępstwa prawnego powoda z urzędu przez Sądem I instancji, gdyż wytaczając powództwo powód naraził pozwanego na konieczność podjęcia fachowej obrony swych prawa co pociągnęło za sobą koszty z tym związane. Z przytoczonych wyżej względów Sąd Apelacyjny na mocy art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako całkowicie bezzasadną. O kosztach postępowania apelacyjnego, na które składają się koszty zastępstwa prawnego z urzędu w wysokości określonej w & 2 ust. 3 , & 6 pkt. 5 i & 11 ust. 1 pkt. 2 i & 13 ust. 1 pkt. 2rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu , Sąd Apelacyjny orzekł w oparciu o art. 98 w związku z art.391 & 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny nie znalazł w obecnej fazie procesu podstaw do częściowego zwolnienia powoda od tych kosztów częściowo , jak to uczynił Są Okręgowy, gdyż znając motywy rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie , a także sprawie o przywrócenie do pracy , powód zdecydował się na wniesienie apelacji i naraził pozwanego bądź Skarb Państwa na dodatkowe koszty zastępstwa prawnego z urzędu w postępowaniu odwoławczym. Sąd Apelacyjny nie znalazł przy tym podstaw do zasądzania kosztów zastępstwa prawnego z urzędu w postępowaniu apelacyjnym w wysokości przekraczającej stawkę --- STRONA 17 --- minimalną , gdyż charakter sprawy nie wymagał zwiększonego nakładu pracy pełnomocnika , a & 19 pkt. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości określa wysokość stawki maksymalnej, a nie minimalnej.