Wyrok I C 158110

--- STRONA 1 --- 1 Sygn.a1<t IACa 850/10 V §\.§“4/ ’ ¢Q? " 7’ ____, " 1 _._ V WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 stycznia 2011 r. Sqd Apelacyjny W Katowicach I Wydzial Cywilny W skladziez  ‘ Przewodniczapy’ : SSA Zofia KawifiskaSzwed Sqdziowie : SA 1\/Iieczys1awBrzda¢k (spr.) SA Piotrwéjtowicz Protokolant : Anna Wieczorek p0 rozpoznaniu W dniu 26 stycznia 2011 1'. w Katowicach na 1'02prawie sprawy z powédztwa Jarosiawa S. przeciwko S. P.  Dyrektorowi Aresztu §ledczeg0 w M. 0 zapiatq na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sqdu Okrqgowego w K. z dnia 7 wrzeénia 2010 r., sygn. akt I C 158110 _/,_. 1) zmienia zaskarzony wyrok W ten sposéb, Ze powédztwo oddala i zasqdza od powoda na rzccz S. P. — P. G. S. P. 500 (piQc':set) zlotych tytukem kosztéw procesu; 2) zasqdza od powoda na rzecz S. P. — P. G. S. P. 450 (czterysta piqédziesiagu) zkotych tytukcm kosztéw postqpowania apelacyjnego. 4 1 Sygn. akt IACa 850/10 t \'\.§'*`4' ' ‹-ŁŜ' 'Í 7' ____, "'- - _._ ' WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 stycznia 2011 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: - ` Przewodniczący : SSA Zofia I<Ĺawińska-Szwed Sędziowie : SA Mieczysław Brzdąk (spr.) SA Pioifwójwwicz Protokolant : Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2011 r. W Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa Jarosława Ś. przeciwko S. P. - Dyrektorowi Aresztu Śledczego W M. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt I C 158110 _/,_. 1) zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że powództwo oddala i zasądza od powoda na rzecz S. P. - P. G. S. P. 500 (pięćset) złotych tytułem kosztów procesu; 2) zasądza od powoda na rzecz S. P. - P. G. S. P. 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. . --- STRONA 2 --- 2 Sygn. akt I ACa 850/ 10 Uzasadnienie Powod domaga1 siq zasqdzenia od S. P. — Dyrektora Aresztu $1edczego W M. kwoty 100 000 21 z odsetkami ustawowymi od dnia Wniesienia pozwu, W tym kwoty 80 000 z1tytu1em odszkodowania, a 20 000 z1tytu1em zadoééuczynienia. Na uzasadnienie swojego Zqdania powéd podah Ze przebyWa1 W Areszcie $1edczym W M. W okresie od 13 marca 2002 r. do 16 stycznia 2004 r. i od 27 stycznia 2007 r. do 16 grudnia 2009 1:, a pozwany nie zapewnil odpowiednioh Warunkow odbywania kary bowiem W Areszcie tym W"yS1lQpOW8.1O nadrnierne przeludnienie, sanitariaty W pomieszczeniach mieszkalnych by1y niezabudowane, Wystqpowaio zawilgocenic i zagrzybienie écian, brak byio przewodow Wentylacyjnych W celach, Wystegpowala zbyt Wysoka. temperatura, brak by1o éwiozeli fizycznych i zajqé kulturalnooéwiatowych, brak dostqpu do aktow prawnych oraz brak Warunkow do utrzymania nalezytej higieny osobistej. Ponadto powod by! nieW1a§ciWie Zywiony, 1aZnia by1a. brudna, utrudniano mu kontakty z rodzinao nie zapewniano odpowiedniej temperatury zimq, powodowano zagrozenie bezpiecze1'1stWa osobistego przez umieszczanie W jednej celi osob 0 réznym stopniu demoralizacji, kantyna funkcjonoWa1a W sposob nieW1aéciWy, zawyzano oeny towarow, system opieki zdrowotnej by1 niewydolny oraz/fimieszczano osoby palqce razem z niepalqcymi. Pozwany Wniosl 0 oddalenie powodztwa zarzucajqc, Ze czegéé roszczefi powoda ulegka przedawnieniu, a nadto, Ze powod nie Wykaza1 Zadnej Z przeslanek uzasadniajqcych Zqdanie odszkodowania oraz zadoééuczynienia. Zaskarzonym Wyrokiem Sqd Okreggowy W K. zasaLdzi1 0d pozwanego na rzecz powoda 3 000 212 ustawowymi odsetkami od 29 marca 2010 r., oddalii powédztwo W pozosta1ym zakresie, nie obciqzyi powoda pozostalrymi kosztami procesu oraz odstqpii od obciqzenia powoda. kosztami sqdowymi od zasqdzonego roszczenia. Swoje rozstrzygniocie nastqpuj qco uzasadnfl. PoW6d przebywal W Areszcié §ledczym W M. W okresie o_d 13 marca 2002 1*. do 16 stycznia 2004 r. i od 27 stycznia 2007 r. do 16 grudnia 2009 r., poczqtkowo jako. osoba tymczasowo aresztowana, a ' nastqpnie jako odbywajqca kart‘; pozbawienia 2 Sygn. akt I ACa 850/10 Uzasadnienie Powód domagał się zasądzenia od S. P. - Dyrektora Aresztu Śledczego w M. kwoty 100 000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu, w tym kwoty 80 000 zł tytułem odszkodowania, a 20 000 zł tytułem zadośćuczynienia. Na uzasadnienie swojego żądania powód podał, że przebywał W Are-szcie Śledczym w M. w okresie od 13 marca 2002 r. do 16 stycznia 2004 r. i od 27 stycznia 2007 r. do 16 grudnia 2009 r., a pozwany nie zapewnił odpowiednich warunków odbywania kary bowiem w Areszcie tym występowało nadmierne przeludnienie, sanitariaty w pomieszczeniach mieszkalnych były niezabudowane, występowała zawilgocenie i zagrzybienie ścian, brak było przewodów wentylacyjnych w celach, występowała zbyt wysoka temperatura, brak było ćwiczeń fizycz.nych i zajęć kulturalno-oświatowych, brak dostępu do aktów prawnych oraz brak warunków do utrzymania należytej higieny osobistej. Ponadto powód był niewłaściwie żywiony, łaźnia była brudna, utrudniano mu kontakty z rodziną, nie zapewniano odpowiedniej temperatury zimą, powodowano zagrożenie bezpieczeństwa osobistego przez umieszczanie w jednej celi osób 0 różnym stopniu demoralizacji, kantyna funkcjonowała w sposób niewłaściwy, zawyżano ceny towarów, system opieki zdrowotnej był niewydolny orazftímieszczano osoby palace razem z niepalącymi. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa zarzucając, ze część roszczeń powoda uległa przedawnieniu, a nadto, że powód nie wykazał żadnej z przesłanek uzasadniających żądanie odszkodowania oraz zadośćuczynienia. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w K. zasądził od pozwanego na rzecz powoda 3 000 zł z ustawowymi odsetkami od 29 marca 2010 r., oddalił powództwo W pozostałym zakresie, nie obciązył powoda pozostałymi kosztami procesu oraz odstąpił od obciążenia powoda kosztami sądowymi od zasądzonego roszczenia. Swoje rozstrzygnięcie następuj ąco uzasadnił. Powód przebywał w Areszciex Śledczym WM. w okresie o_d 13 marca 2002 r. do 16 stycznia 2004 r. i od 27 stycznia 2007 r. do 16 grudnia 2009 r., początkowo jako. osoba tymczasowo aresztowana, a ' następnie jako odbywająca karę pozbawienia --- STRONA 3 --- 3 Wolnoéci W ZW13LZkL1 2 popeinieniem przestegpstw rozboju, kradziezy i oszustw. Areszt 81edczy W M. nalezy do aresztow, W ktorych liczba. osadzonych przekracza ogolnq liczbfg przeznaczonyoh dla nich miej sc, przy uwzglcgdnieniu normy, i2‘: na jednego osadzonego Winno przypadaé co najmniej 3 mg powierzchni celi. Z tego powodu Dyrektor Aresztu ustawicznie, W okresie 0d WI'Z88I'11£:1 2008 r. do pafcdziemika 2009 r., podejmowai kolejne decyzje 0 umieszczeniu osadzonych na czas okreélony W Warunkach, W ktérych powierzchnia celi na jednq osobe; Wynosi mniej niz 3 m2, o czym kazdorazowo informowai Wlaéciwego miejscowo segdziego penitencjarnego. Przeludnienie to W styczniu 2008 r. Wyrazalo sing W przekroczeniu o 12 % liczby miejsc dla osadzonych W Areszcie i dotyczylo 92 cel mieszkalnych. W lutym 2008 r. przeludnienie Wyrazalo sio W przekroczeniu 0 6 % liczby miejsc dla osadzonych i dotyczylo 73 col mieszkainych. W maju 2008 r. liczba miejsc dla osadzonych zostaia przekroczona 0 14,5 %, a. przeludnienie dotyczylo 79 cel mieszkalnych. W czerwcu 2008 r. liczba miejsc dla osadzonych W Wymienionej placowoe penitencjarnej zostala przekroczona o 5,2 %, a przeludnienie dotyczyio 74 cel mieszkalnych. W lipcu 2008 r. liczba miejso dla osadzonych W Wymienionej placowce penitencjamej. zosta1a przekroczona o 7,2 %, a przeludnienie dotyczy1o 70 cel mieszkalnych. Z kolei W sierpniu 2008 r. liczba miejsc dla H osadzonych W Wymienionej placowce penitencjarnej zostaia przekroczona o 4,1 %, a przeludnienie obejmowalo 76 eel mieszkalnych. W dniu 26 sierpnia. 2009r. poddano kontroli sanitarnotechnicznej cele nr 126,129,131,132,136, 141. Trzy spoérod tych cel byly niezarnieszkale i przeznaczone do remontu, a W pozostalych nie stwierdzono éladéw zawilgocenia na écianach i sufioie, natomiast Wystopowaly ubytki W tynku oraz W p1ytkach podiogowych PCV. We Wszystkioh tych celach tzw. kqciki sanitarne oddzielone by1y od pozostalej czqéci celi zas1onami 2 tkanin. Poddano takze kontroli cele nr 134,135, 137,139,140 i 142. By1y to cele Wyremontowane, z zabudowanymi kapika1ni sa.nitam_vmi, a na podlogach poioione by1y p1ytki ceramiczne. ’Nie stwiordzono tam éladow zawilgocenia. Skontrolowano takze cele nr 3, 7, 17, 18, 19, 29, 85, 86 i 56. W celach tych nie stwierdzono zawilgocenia. Wietrzenie Acel rnieszkalnych po1ega10 jedynie na otwieraniu okien, gdyz cele dysponowaly jedynie kratkq Wentyl'acyjnq, umieszczona, na écianie iapzapej danq celq 2 kon/tarzcm. W dniu 19 paidziernika 2009 r. rowniez 3 wolności w związku z popełnieniem przestępstw rozboju, kradzieży i oszustw. Areszt Śledczy w M. należy do aresztów, w których liczba osadzonych przekracza ogólną liczbę przeznaczonych dla nich miejsc, przy uwzględnieniu normy, iż na jednego osadzonego winno przypadać co najmniej 3 mz powierzchni celi. Z tego powodu Dyrektor Aresztu ustawicznie, w okresie od września 2008 r. do paździemika 2009 r., podejmował kolejne decyzje o umieszczeniu osadzonych na czas określony w warunkach, w których powierzchnia celi na jedną osobę wynosi mniej niz 3 mz, o czym każdorazowo informował właściwego miejscowo sędziego penitencjarnego. Przeludnienie to w styczniu 2008 r. wyrażało się w przekroczeniu o 12 % liczby miejsc dla osadzonych w Areszcie i dotyczyło 92 cel mieszkalnych. W lutym 2008 r. przeludnienie wyrazało się w przekroczeniu o 6 % liczby miejsc dla osadzonych i dotyczyło 73 cel mieszkalnych. W maju 2008 r. liczba miejsc dla osadzonych została przekroczona o 14,5 %, a przeludnienie dotyczyło 79 cel mieszkalnych. W czerwcu 2008 r. liczba miejsc dla osadzonych W wymienionej placówce penitencjarnej została przekroczona o 5,2 %, a przeludnienie dotyczyło 74 cel mieszkalnych. W lipcu 2008 r. liczba miejsc dla osadzonych W wymienionej placówce penitencjarnej. została przekroczona o 7,2 %, a przeludnienie dotyczyło 70 cel mieszkalnych. Z kolei w sierpniu 2008 r. liczba miejsc dla 'I osadzonych w wymienionej placówce penitencjarnej została przekroczona o 4,1 %, a przeludnienie obejmowało 76 cel mieszkalnych. W dniu 26 sierpnia 2009r. poddano kontroli sanitarno-technicznej cele nr 126,129,l3l,l32,136, 141. Trzy spośród tych cel były niezamieszkałe i przeznaczone do remontu, a w pozostałych nie stwierdzono śladów zawilgocenia na ścianach i suficie, natomiast występowały ubytki w tynku oraz w płytkach podłogowych PCV. We wszystkich tych celach tzw. kąciki sanitarne oddzielone były od pozostałej części celi zasłonami z tkanin. Poddano także kontroli cele nr 134,135, 137,139,l40 i 142. Były to cele wyremontowane, z zabudowanymi kącikami sanitarnymi, a na podłogach położone były płytki ceramiczne. *Nie stwierdzono tam śladów zawilgocenia. Skontrolowano takze cele nr 3, 7, 17, l8, 19, 29, 85, 86 i 56. W celach tych nie stwierdzono zawilgocenia. Wietrzenie cel mieszkalnych polegało _jedynie na otwieraniu okien, gdyż cele dysponowały jedynie kratką wentylacyjna, umieszczoną na ścianie łączącej daną celę z koiytarzern. W dniu 19 października 2009 r. równiez --- STRONA 4 --- 4 Areszt 8ledczy W M. poddano kontroli sanitarnej Pafistwowego Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego W K., W kwestii temperatur Wydawanych osadzonym posiikow. W dniu kontroli 33 posiiki Wydano z termosow, a pozostaiych 361 obiadow Wydano z gamkow kuchennych ze stali nierdzewnej z pokrywkat. Z uwagi na temperaturq; Wydawanych p0si1koW oraz procedurq ich Wydawania nie stwierdzono Zadnych nieprawidlowosci. Tego samego dnia Pafistwowy Powiatowy Inspektorat Sanitamy W K. poddai Wymieniona, placowkq penitencjarna, rowniez inspekcji ogolnej, W czasie ktorej kontroli poddano jedynie celq nr 129, ktora byia Wylapzona 2 uzytkowania. Stwierdzono Wowczas, iZ brak jest wentylacji W celi, sciany W celi byiy suche, nie stwierdzono Wilgoci na scianach i suficie, a jedynie maie ubytki tynku W lamperii. Na parterze budynku umiejsoowiona byia iaénia, ktorej sciany byiy Wyiozone kafelkami. Przy 1212111 znajdowaiy siQ dwa okieiika. Osadzeni, przed skorzystaniem z natrysku iaini, do okienka znajdujapego siq po prawej stronie oddaja, brudna, bieliznq, posciel i rqczniki, a ozysta, odbierajq z okienka. po stronie Iewej. W czasie kontroli na poikach magazynu znajdowala sing Wyiatcznie bieiizna czysta. Nie stwierdzono Zadnych niepraWid1oWos'.ci. Warunki panujqce W celach Aresztu Sledczego, W ktorych przebywai powod, byiy nieodpowiednie. W niektorych celach WyS1Qp0Wfl1E1 Wiigoé, czego skutkiem byio Wystopowanie jednoczeénie nieprzyjemnej Woni, zwiaszcza, Ze cele byiy przeludnione. Ponadto na scianach niektorych col Widoczny byi grzyb. Umieszczone W celach kqciki sanitarne zawierajqce ubikacjq najczosoiej byly nieodpowiednio oddzielone od pozostaiej czqéoi celi, co powodowaio, ii poW6d zmuszony do zaiatwiania potrzeb fizjologicznyoh W takich Warunkacli ozui siq ponizony. W celaoh Wystegpowaiy insekty. Cele mieszkalne sprzagmane byiy przez umieszczonych W nich osadzonyoh, przy czym nie zapewniono im srodkow umozliwiajaccych zmywanie podiogi. l 4 US1El16f1 co do ,,obecnosci Wilgoci, grzyba oraz insektow W niektorych celach” Sa,d Okrogowy dokonai W oparciu o ,,ca1koWicie zbieine zeznania. swiadkéw oraz poWoda, bowiem ziozone W sprawie protokoly inspekcji sanitamych dokumontowaly kontrole, W ktorych Pylko niektoro z, eel A mieszkalnych poddano kontroli, a nie Wszystkie cele mieszkalne”. _ . Ooeniajqc tak dokonane ustalenia faktyczne Sa,d Okrqgowy podzielil stanowisko pozwanego, Ze roszozenie powoda o zadoséuczynienie oraz 4 Areszt Śledczy w M. poddano kontroli sanitarnej Państwowego Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego w K., w kwestii temperatur wydawanych osadzonym posiłków. W dniu kontroli 33 posiłki wydano z termosów, a pozostałych 361 obiadów wydano z garnków kuchennych ze stali nierdzewnej z pokrywką. Z uwagi na temperaturę wydawanych posiłków oraz procedurę ich wydawania nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. Tego samego dnia Państwowy Powiatowy Inspektorat Sanitamy w K. poddał wymienioną placówkę penitencjarną również inspekcji ogólnej, w czasie której kontroli poddano jedynie celę nr 129, która była wyłączona z użytkowania. Stwierdzono wówczas, iz brak jest wentylacji w celi, ściany w celi były suche, nie stwierdzono wilgoci na ścianach i suficie, a jedynie małe ubytki tynku W lamperii. Na parterze budynku umiejscowiona była łaźnia, której ściany były wyłożone kafelkami. Przy łaźni znajdowały się dwa okienka. Osadzeni, przed skorzystaniem z natrysku łaźni, do okienka znajdującego się po prawej stronie oddają brudną bieliznę, pościel i ręczniki, a czystą odbierają z okienka po stronie lewej. W czasie kontroli na półkach magazynu znajdowała się wyłącznie bielizna czysta. Nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. Warunki panujące w celach Aresztu Śledczego, w których przebywał powód, byly nieodpowiednie. W niektórych celach występowała wilgoć-, czego skutkiem było występowanie jednocześnie nieprzyjemnej woni, zwłaszcza, że cele były przeludnione. Ponadto na ścianach niektórych cel widoczny byl grzyb. Umieszczone w celach kąciki sanitarne zawierające ubikację najczęściej byly nieodpowiednie oddzielone od pozostałej części celi, co powodowało, iż powód zmuszony do załatwiania potrzeb fizjologicznych w takich warunkach czuł się poniżony. W celach występowały insekty. Cele mieszkalne sprzątane były przez umieszczonych w nich osadzonych, przy czym nie zapewniono im środków umożliwiających zmywanie podłogi. I Ą Ustaleń co do „obecności wilgoci, grzyba oraz insektów w niektórych celach” Sąd Okręgowy dokonał w oparciu o „całkowicie zbieżne zeznania świadków oraz powoda, bowiem złożone w sprawie protokoły inspekcji sanitarnych dokumentowały kontrole, w których tylko niektóre -z cel A mieszkalnych poddano kontroli, a nie wszystkie cele mieszkalne”. _ _ Oceniając tak dokonane ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy podzielił stanowisko pozwanego, -ze roszczenie powoda o zadośćuczynienie oraz --- STRONA 5 --- 5 odszkodowanie za. pobyt W Areszcie 8ledczym W M. W czasie od 13 marca 2002 r. do 16 stycznia 2004 r. ulegio przedawnieniu W dniu 17 stycznia 2007 r. na podstawie art. 442 § 1 k.c., bowiem zgodnie z ustavva, Z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy  kodeks cywilny, ,,wproWadzony” art. 442‘ k.c. ma zastosowanie jedynie do roszczefi powstaiych Wczesniej, a nieprzedawnionych W chwili Wejécia W Zycie tegoz przepisu  tj. dnia 10 sierpnia 2007 roku. Oceniajqc zasadnoéé zgioszonych przez powoda roszczefi z tytulu pozbawienia Wolnosci W dniach od 27 stycznia 2007 r. do 16 grudnia 2009 r. Sad Okregowy podkreslii, 2e Paiistwo Wykonuja,o swoje uprawnienia Wiadcze, W ramach iinperium Wykonujag: zadania represyjne, nie moze ograniczaé praw cziowieka W stopniu Wyiszym, niz Wynika to z zadafl ochronnyeh i eelu stosowanych srodkow. Z tego Wzgledu art. 110 § 2 k.k.W. przewiduje, Ze powierzchnia W celi mieszkalnej przypadajapa na jednego skazanego nie mote bye’: mniejsza. niZ 3 m2. Przepis art. 248 § 1 k.k.W. do dnia utraty jego mocy 4 tj. do 6 grudnia 200912 — przewidywai, Ze W szozegolnie uzasadnionych Wypadkaeh dyrektor aresztu sledczego mogi umiescié osadzonych, na czas okreslony W Warunkach, W ktoryoh powierzehnia W celi na jedna, osobewynosi mniej nit 3 m2. Jednakze przepis ten dopuszezat tylko przejsciowe ograniezenie normy Wynikajaoej z art. 110 § 2 k.k.W. i to W szczegolnie uzasadnionych przypadkach. Dodatkowo uznanie art. 248 § 1 k.k.W. przez Trybunal Konstytueyjny za niezgodny z Konstytucja RP, Wyklucza moziiwosé odwoiania sit; przez pozwanego do zgodnoéci dzialania z prawem i braku po stronie pozwanej bezprawnosci. Od dnia 6 grudni§,,2009r. przepisy art. 110 § 2a  § 2i k.k.W. W sposob szezegolowy i konkretny okreslaja przypadki, W ktoiych mofzliwe jest umieszczenie skazanego W celi, gdzie powierzchnia mieszkaina przypadajaca na osadzonego Wynosi mniej niZ 3 rnz. Pozwany — W ocenie Sadu I instancji — nie Wykazat, Ze umieszczenie powoda W celi niespeiniajacej normy przestrzennej, nie stanowito dziaiania bezprawnego. W okresie obowiazywania art. 248 § 1 k.k.w. przepis ten Wymagai, aby umieszczenie skazanego byto nastepstwem szczegélnie uzasadnionego Wypadku, nastepowaio na czas okreslony, a o umieszczeniu nalezaio niezwiooznie powiadomié sedziego penitenojarnego. Pozwany przediozyl szereg decyzji Dyrektora Aresztu Sledczego W M. o umieszczeniu osadzonych na czas okreslony W Warunkach, W ktoryoh powierzchnia celi na jedna osobe Wynosi mniej nit 3 m2, jednakze decyzje 5 odszkodowanie za pobyt W Areszc-ie Śledczym w M. w czasie od 13 marca 2002 r. do 16 stycznia 2004 r. uległo przedawnieniu W dniu l7 stycznia 2007 r. na podstawie art. 442 § 1 k.c., bowiem zgodnie z ustawą z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - kodeks cywilny, „wprowadzony” art. 442' k.c. ma zastosowanie jedynie do roszczeń powstałych wcześniej, a nieprzedawnionych w chwili wejścia w życie tegoż przepisu - tj. dnia 10 sierpnia 2007 roku. Oceniając zasadność zgłoszonych przez powoda roszczeń z tytułu pozbawienia wolności w dniach od 27 stycznia 2007 r. do 16 grudnia 2009 r. Sąd Okręgowy podkreślił, ze Państwo wykonując swoje uprawnienia władcze, w ramach imperium wykonując zadania represyjne, nie może ograniczać praw człowieka w stopniu wyższym, niż wynika to z zadań ochronnych i celu stosowanych środków. Z tego względu art. 110 § 2 k.k.w. przewiduje, że powierzchnia w celi mieszkalnej przypadająca na jednego skazanego nie może być mniejsza niż 3 m2. Przepis art. 248 § 1 k.k.w. do dnia utraty jego mocy F tj. do 6 grudnia 2009r. - przewidywał, że w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor aresztu Śledczego mógł umieścić osadzonych, na czas określony w warunkach, w których powierzchnia w celi na _jedną osobęwynosi mniej niż 3 mz. Jednakże przepis ten dopuszczał tylko przejściowe ograniczenie normy wynikającej z art. 110 § 2 k.k.w. i to w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Dodatkowo uznanie art. 248 § l k.k.w. przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP, wyklucza możliwość odwołania się przez pozwanego do zgodności działania z prawem i braku po stronie pozwanej bezprawności. Od dnia 6 grudnia„2009r. przepisy art. 110 § 2a - § 2i k.k.w. w sposób szczegółowy i konkretny określają przypadki, w których możliwe jest umieszczenie skazanego w celi, gdzie powierzchnia mieszkalna przypadająca na osadzonego wynosi -mniej niż 3 mz. Pozwany - W ocenie Sądu I instancji - nie wykazał, że umieszczenie powoda w celi niespełniającej normy przestrzennej, nie stanowiło działania bezprawnego. W okresie obowiązywania art. 248 § 1 k.k.w. przepis ten wymagał, aby umieszczenie skazanego było następstwem szczególnie uzasadnionego wypadku, następowało na czas określony, a o umieszczeniu .należało niezwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. Pozwany przedłozył szereg decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w M. o umieszczeniu osadzonych na czas określony' w warunkach, W których powierzchnia celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 mz, jednakże decyzje --- STRONA 6 --- 6 te byiy ogolne, a nie indywidualne i stanowiiy Wielomiesieczna oiagtosé, co swiadozyio o sprzecznosci z charakterem umieszczenia na czas okreslony. Sad Okregowy uznai, iz powod udowodnii, ice niektore cele tegoz Aresztu nie zapewniaiy prywatnoéci przy korzystaniu z toalety, miaiy Zia Wentylacje i Wystepowaiy W nich insekty. Pomieszczenia niektorych cel byiy zawilgocone, Wystepowaly W nich na scianach grzyby i bylo duszno. ,,Oko1icznoéci te potwierdzili zgodnie slwiadkowie powoiani przez powoda, a pozostaty material dowodowy nie Wykluczyi tych okolicznosci”. Sad nie uznal za udowodnione okolicznosci dotyczacych braku zajeé i dziaialnosoi kulturalnooswiatowej oraz éwiezefi fizycznych W Areszcie, bowiem swiadkowie poWoda okolicznosci tych nie potwierdzili, a brak byio jakichkoiwiek innych doWod6W swiadezacych o takich okolicznosciach. Wskazai tez Sad, 2e jako. dziatanie bezprawne, naruszajace dobro powoda, zarzucono brak dostepu do aktéw prawnych, W tym i kornentarzy do kodeksow, jednakze art. 79 b § 1 k.k.W. naktada na zaklad penitencjamy obowiazek zapoznania skazanego jedynie z podstawowymi aktaini prawnymi dotyczacyini Wykonywania kary pozbawienia Wolnosci i porzadkiem Wewnetrznym zakiadu kamego, a nie z Wszelkimi mozliwymi aktami prawnymi i publikacjami ich dotyczacymi. PoW6d mégl korzystaé z biblioteki Aresztu, a nieobszerny zaséb jej zbior6W nie moze bye uznany za okolicznoslé dot;/'cza,ca, bezprawnoéci zanieohania pozwanego. W kWestii braku zapewnienia przez Areszt Warunkow do utrzymania higieny, Sad uznai, Ze poW6d nie L1C1OW0(1I111?/1I6j okolicznoéci. Brak byio podstaw dla twierdzenia, Ze powodowi nie Wydawano srodkow czystosci, a umozliwienie korzystania z laéni tylko raz W tygodniu stanowi dzialanie uprawnione, uwarunkowane przepisami rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 25 sierpnia 2003r. W 'Sp1‘£1Wi€ regulaminu organizacyjnoporzadkowego wykonywania kary pozbawienia Wolnoéci. W kwestii zarzutu niewiaseiwego wyzywienia W Areszcie, Sad Okregowy przyjai, Ze byt to zarzut niezasadny, bowiem jak Wynikaio z protokoiu inspekcji sanitarnej, zarowno temperatura posiikow jak i sposob ich podawania nie budziiy Zadnych zastrzezefi organu kontrolujacego. A Q , Odnosnie zgioszonego przez powoda zastrzezenia co do opieki medycznej, nie sposob przyjaé — Wedtug Sadu — by Areszt odpowiedniej opieki medycznej nie 6 te były ogólne, a nie indywidualne i stanowiły wielomiesięczną ciągłość, co świadczyło o sprzeczności z charakterem umieszczenia na czas określony. Sąd Okręgowy uznał, iz powód udowodnił, że niektóre cele tegoż Aresztu nie zapewniały prywatności przy korzystaniu z toalety, miały złą wentylację i występowały w nich insekty. Pomieszczenia niektórych cel były zawilgocone, występowały w nich na ścianach grzyby i było duszno. „Okoliczności te potwierdzili zgodnie świadkowie powołani przez powoda, a pozostały materiał dowodowy nie wykluczył tych okoliczności”. Sąd nie uznał za udowodnione okoliczności dotyczących braku zajęć- i działalności kulturalno-oświatowej oraz ćwiczeń fizycznych w Areszcie, bowiem świadkowie powoda okoliczności tych nie potwierdzili, a brak było jakichkolwiek innych dowodów świadczących o takich okolicznościach. Wskazał też Sąd, że jako działanie bezprawne, naruszające dobro powoda, zarzucono brak dostępu do aktów prawnych, w tym i komentarzy do kodeksów, jednakże art. 79 b § 1 k.k.w. nakłada na zakład penitencjarny obowiązek zapoznania skazanego jedynie z podstawowymi aktami prawnymi dotyczącymi wykonywania kary pozbawienia wolności i porządkiem wewnętrznym zakładu karnego, a nie z wszelkimi mozliwymi aktami prawnymi i publikacjami ich dotyczącymi. Powód mógł korzystać z biblioteki Aresztu, a nieobszerny zasób jej zbiorów nie może być uznany' za okoliczność- dotyczącą bezprawności zaniechania pozwanego. W kwestii braku zapewnienia przez Areszt warunków' do utrzymania higieny, Sąd uznał, że powód nie udowodniłftej okoliczności. Brak było podstaw dla twierdzenia, że powodowi nie wydawano środków czystości, a umożliwienie korzystania z łaźni tylko raz w tygodniu stanowi działanie uprawnione, uwarunkowane przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003r. w 'sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności. W kwestii zarzutu niewłaściwego wyżywienia W Areszcie, Sąd Okręgowy przyjął, że był to zarzut niezasadny, bowiem jak wynikało z protokołu inspekcji sanitarnej, zarówno temperatura posiłków jak i sposób ich podawania nie budziły żadnych zastrzeżeń organu kontrolującego. A Q , Odnośnie zgłoszonego przez powoda zastrzeżenia co do opieki medycznej, nie sposób przyjąć - według Sądu - by Areszt odpowiedniej opieki medycznej nie --- STRONA 7 --- 7 zapewniat, ,,gdyZ brak byio materialu dowodowego W sprawie swiadozacego o takich okolicznosciach”. Odnosnie zarzutu utrudniania przez administracje Aresztu kontaktow 2 osobami najblizszymi Sad I instancji Wskazai, Ze poW6d sam W zeznaniach swych podai, ice zgodnie z regulaminem, na ktory sie powoiai, mogi dwa razy W tygodniu korzystaé 2 aparatu telefonicznego, prowadzac rozmowe tw/ajatcal do 10 minut, z ezego korzystal. Dlatego, Wediug Sadu, brak byio podstaw by poezynié jakiekolwiek zarzuty pod adresem administracji Aresztu.  ,,W kwestii zarzutu umieszczenia W Areszeie palaoych tytofi osadzonych W celach 2 niepalacymi” Sad Okregowy podai, Ze powod W ogole nie odniosi sie do stanowiska strony pozwanej, ktora zarzucaia, Ze powod sam zadeklarowai na pismie, i2 korzysta 2 Wyrobow tytoniowych. Z tego Wzgledu Sad przyjai, Ze powod przyznai ten fakt, ,,zatem jako Ze powod nalezai do spoiecznosci palqcej tytofi, to nie mozna rnowié 0 naruszeniu jego dobra osobistego poprzez uinieszczenie go W jednej eeli z osobami niepalaccymi Wyrobow tytoniowych”. Pozostaie zarzuty pc.Woda odnosnie funkcjonowania Aresztu, W ocenie Sadu byiy niezasadne i stanowiiy efekt Wy1a,cznie subiektywnego odczucia powoda. Oceniajac zasadnosé Zqdania. powoda, Sad I instancji podkreslii, Ze powod, jako osoba. skazana na kart; pozbawienia Wolnoéci, ma zagwarantowane przez prawo Warunki odbywania tej kary, ktore sq szczegoiowo okreslone W przepisach Kodeksu karnego Wykonawczego, a przede Wszystkim Wypiywaja, Wprost z norm ustawy zasadniczej i Wiagacyeh Polskfg/_,,nor1n prawa miedzynarodowego, zwtaszcza art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Cziowieka i Podstawowych Wolnoéci, zakazujacej ponizajacego traktowania lub karania. Odbywanie kary pozbawienia Wolnosci W przeludnionych eelach, stanowi przejaw ponizajacego traktowania, prowadzacego do naruszenia godnosci osob pozbawionych Wolnoéci, zwiaszcza ze efekt przeludnienia poiaozony jest z niehigienicznymi Warunkami panujqcymi W celi, gdzie zachodzi koniecznosé przebywania W tym samyin pomieszczeniu Z osobq zaiatwiajaca potrzeby iizjologiezne W miejscu niedddzielony/rn odpowiednio od reszty celi, przy jednoczesnym braku odpowiedniej Wentylacji. Sqdy orzekajag Wobec oskarzonych bezwzgledne kary pozbawienia Wolnosei, Winny zapewnié skazanym nalezyte Warunki odbywania przez nich tej kaiy. Nie mofze byé zatem tak, i2 pafistwo egzekwuje Wobec oskarionego z caia stanowezoscia, 7 zapewniał, ,,gdyż brak było materiału dowodowego W sprawie świadczącego o takich okolicznościach”. Odnośnie zarzutu utrudniania przez administrację Aresztu kontaktów z osobami najbliższymi Sąd I instancji wskazał, że powód sam W zeznaniach swych podał, że zgodnie z regulaminem, na który się powołał, mógł dwa razy w tygodniu korzystać z aparatu telefonicznego, prowadząc rozmowę trwającą do 10 minut, z czego korzystał. Dlatego, według Sądu, brak było podstaw by poczynić jakiekolwiek zarzuty pod adresem administracji Aresztu. - ,,W kwestii zarzutu umieszczenia W Areszcie palących tytoń osadzonych W celach z niepalącymi” Sąd Okręgowy podał, że powód w ogóle nie odniósł się do stanowiska strony pozwanej, która zarzucała, że powód sam zadeklarował na piśmie, iż korzysta z wyrobów tytoniowych. Z- tego względu Sąd przyjął, że powód przyznał ten fakt, ,,zatem jako że powód należał do społeczności palącej tytoń, to nie można mówić o naruszeniu jego dobra osobistego poprzez umieszczenie go w jednej celi z osobami niepalącymi wyrobów tytoniowych”. Pozostałe zarzuty powoda odnośnie funkcjonowania Aresztu, w ocenie Sądu były niezasadne i stanowiły efekt wyłącznie subiektywnego odczucia powoda. Oceniając zasadność żądania. powoda, Sąd I instancji podkreślił, że powód, jako osoba skazana na karę pozbawienia wolności, ma zagwarantowane przez. prawo warunki odbywania tej kary, które są szczegółowo określone W przepisach Kodeksu karnego wykonawczego, a przede wszystkim wypływają wprost z norm ustawy zasadniczej i wiążących Polskę/¬,,nor1n prawa międzynarodowego, zwłaszcza art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, zakazującej ponizającego traktowania lub karania. Odbywanie kary pozbawienia wolności w przeludnionych celach, stanowi przejaw ponizającego traktowania, prowadzącego do naruszenia godności osób pozbawionych wolności, zwłaszcza że efekt przeludnienia połączony jest z niehigienicznymi warunkami panującymi W celi, gdzie zachodzi konieczność przebywania W tym samym pomieszczeniu z osobą załatwiającą potrzeby íizjologiczne w miejscu nieóddzielonym odpowiednio od reszty celi, przy jednoczesnym braku odpowiedniej wentylacji. Sądy orzekając wobec oskarżonych bezwzględne kary pozbawienia wolności, winny zapewnić skazanym należyte warunki odbywania przez nich tej kary. Nie może być zatem tak, iż państwo egżekwuje wobec oskarżonego z całą stanowczością --- STRONA 8 --- 8 niezastosowanie sic; do porzadku prawnego, a jednoezesnie samo, poprzez powoiywanie sie na okolioznosci takie jak przeludnienia W jednostkach penitenojarnych, moze uchylaé sie od odpowiedzialnosci za nie Wywiazywanie sie 2 obowiazkow naiozonych na nie ustawa. Powod Wykazai, iz odbywai kare pozbawienia Wolnosci W Areszeie Sledozym W Mysiowicach przez okres blisko dwoch lat‘ od 13 maroa 2002 r. do 16 stycznia 2004 r. oraz przez okres biisko trzech lat od 27 stycznia 2007 r. do 16 grudnia 2009 r., W Warunkach W ktorych pobyt uwlaczai godnoéci ludzkiej, a tym samym naruszai dobro osobiste powoda, Wyrzadzajac mu krzywde ponad dolegliwosé Wynikajaca, z odbywania kary pozbawienia Wolnoéci, za ktora odpowiedzialnosé na podstawie art. 417 k.o. W ZW. z art. 24 k.c. W ZW. z art. 448 k.c. ponosi Skarb Pafistwa. Majac na uwadze, 2e powod przebywai W Areszcie W okresie niespeina trzech lat od 27 stycznia 2007 r. do 16 grudnia 2009 1". Sad przyjai, Ze rozmiar krzywdy powoda rekompensowaé bedzie kwota 3 000 zi tytuiem zadoséuezynienia. Sad Okregowy podai, Ze Wziai pod uwage kryterium aktualnyeh Warunkow i przecietnej stopy Zyciowej ,,a tak okreslona Wysokosé zadoséuczynienia stanowi Wartoéé ekonomicznie odczuwalna przez powoda i moze stanowié kompensate doznanych przez niego krzywd W postaci naruszenia dobr osobistych, W szezegolnoéoi jego godnosoi”. Wedlug Sadu i instancji rozmiar krzywdy powoda nie uzasadniai zadoséuczynienia W takim rozmiarze, ktorego W pozwie domagai sie poW6d, Zadanie bylo a2 nadto Wygorowane 145116 odpowiadalo ani rozmiarowi krzywdy, ani nie uwzgledniaio obecnych stosunkow majatkowyeh,‘ dlatego poW6dztWo o zadoséuczynienie W pozostaiym zakresie Sad okregowy oddalil. Sad I instancji przyjai, Ze powod nie udowodnii Zadnej 2 przesianek odpowiedzialnosci odszkodowawozej Skarbu Pafistwa. Odsetki ustawowe od zadoséuczynienia na podstawie art. 481 § 1 k.c. Sad zasadzii od dnia doreczenia P. G. S. P. odpisu pozwu, tj. od dnia 29 marca 2010 r., bowiem poW6d nie Wzywai Wczesniej strony pozwanei do dobrowolnego speinienia siwiadczenia, a pozwany dowiedziai sie o jego roszczeniu dopiero Wraz 2 otrzymaniem odpisu pozWu. _ _ . Jako podstawe orzeczenia o kosztach procesu podai Sad art. 102 k.p.c. oraz art. 113 ust. 4 ukse ,,QdStepujac od obciazania nimi powoda, bowiem jego sytuaeja 8 niezastosowanie się do porządku prawnego, a jednocześnie samo, poprzez powoływanie się na okoliczności takie jak przeludnienia w jednostkach penitencjarnych, może uchylać się od odpowiedzialności za nie wywiązywanie się z obowiązków nałożonych na nie ustawą. Powód wykazał, iz odbywał karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w Mysłowic-ach przez okres blisko dwóch lat' od 13 marca 2002 r. do 16 stycznia 2004 r. oraz przez okres blisko trzech lat od 27 stycznia 2007 r. do 16 grudnia 2009 r., w warunkach w których pobyt uwłaczał godności ludzkiej, a tym samym naruszał dobro osobiste powoda, wyrządzając mu krzywdę ponad dolegliwość wynikającą z odbywania kary pozbawienia wolności, za którą odpowiedzialność na podstawie art. 417 k.c. w zw. z art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. ponosi Skarb Państwa. Mając na uwadze, że powód przebywał w Areszcie w okresie niespełna trzech lat od 27 stycznia 2007 r. do 16 grudnia 2009 r. Sąd przyjął, ze rozmiar krzywdy powoda rekompensować- będzie kwota 3 000 zł tytułem zadośćuczynienia. Sąd Okręgowy podał, że wziął pod uwagę kryterium aktualnych warunków i przeciętnej stopy życiowej ,,a tak określona wysokość zadośćuczynienia stanowi wartość ekonomicznie odczuwalną przez powoda i może stanowić kompensatę doznanych przez niego krzywd W postaci naruszenia dóbr osobistych, w szczególności jego godności”. Według Sądu i instancji rozmiar krzywdy powoda nie uzasadniał zadośćuczynienia w takim rozmiarze, którego W pozwie domagał się powód, żądanie było aż nadto wygórowane iafiie odpowiadało ani rozmiarowi krzywdy, ani nie uwzględniało obecnych stosunków majątkowych, dlatego powództwo o zadośćuczynienie w pozostałym zakresie Sąd okręgowy oddalił. Sąd I instancji przyjął, że powód nie udowodnił żadnej z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. Odsetki ustawowe od zadośćuczynienia na podstawie art. 481 § 1 k.c. Sąd zasądził od dnia doręczenia P. G. S. P. odpisu pozwu, tj. od dnia 29 marca 2010 r., bowiem powód nie wzywał wcześniej strony pożwanej do dobrowolnego spełnienia świadczenia, a pozwany dowiedział się o jego roszczeniu dopiero wraz z otrzymaniem odpisu pozwu. _ _ _ Jako podstawę orzeczenia o kosztach procesu podał Sąd art. 102 k.p.c. oraz art. -113 ust. 4 uksc „odstępując od obciążania nimi powoda, bowiem jego sytuacja --- STRONA 9 --- 9 majatigowa, prowadzi do Wniosku, i2 pokrycie tyeh kosztow mogioby stanowié dla niego nadmierny uszczerbek, zas koszty sadowe poehioneryby eaie zasadzone roszczenie, a eharakter sprawy W tym Wartosc’: przedmiotu Sp01‘1.1'Z3.16ZE11& od subiektywnego odczuwania przez powoda poezucia jego krzywdy, co miaio znaezenie przy oeenie sprawy jako przypadku szezegolnie uzasadnionego”. Wyrok ten zaskariyi pozwany W czeéci obejmuj acej pkt 1, 3 oraz 4 i zarzueii:  naruszenie prawa materialnego  art. 3 Konwencji o Ochronie PraW Cziowieka i Podstawowyeh Wolnoéei, sporzadzonej W dniu 4 iistopada 1950 roku W Rzymie (Dz.U. z 1994 r. nr 61, poz. 284) przez niewiasciwe zastosowanie poprzez przyjeeie, Ze powod byl W Areszcie Sledezym W M. traktowany W sposob nieludzki i ponizaj aey; .  naruszenie praWa materialnego — art. 248 § 1 W zW. z art. 110 § 2 Kodeksu karnego Wykonawczego przez niezastosowanie poprzez przyjeeie, Ze nie Wytaeza on bezprawnoéei pozwanego;  naruszenie praWa materialnego — art. 248 § 1 W zw. z art. 110 § 2 Kodeksu karnego Wykonawezego przez niezastosowanie poprzez przyjeeie, Ze przed dniem 6 grudnia 2009 r. W stosunku do powoda Winny ‘bye Wydawane ind}/Widualne deeyzje o urnieszezeniu W eelach, W ktorychpowierzehnia na jednego osadzonego vq/nosi mniej niz 3mg; _  naruszenie prawa materialnego — art. 448, 415 W zW. z art. 24 14.0. przez nieW1asciWe zastosowanie poprzez przyjeeie, Ze W opareiu 0 ustalony . M)... W sprawie stan faktyezny moZ1iWe jest stwierdzenie zaistnienia Wszystkich przesianek odpowiedzialnoéci z tytulu zadoséuczynienia; — naruszenie prawa materialnego — art. 5 k.e. przez niewlaéeiwe zastosowanie poprzez niezastosowanie przez przyjeeie, Ze Zadanie oczywiécie nadrniernego zadoééuczynienia przez osobe pozbawiona Wolnosci W zwiazku z naruszeniem dobr osobistyeh nie stanowi naduzyeia prawa podmiotowego;  naruszenie prawa proeesowego art. 102 k.p.e. W ZW. z art. 98 k.p.e. przez niewkaseiwe zastosowanie przez przyjecie, Ze powod jako strona przegrywajaca proces nie jest zoboWia,za11y,_doi zWrotu kosztow proeesu na rzecz pozwanego poniewai jego sytuaeja miesei sie W okreslonym W tyin przepisie" Wypadku szczegolnie uzasadnionym. 9 majątkowa, prowadzi do wniosku, iż pokrycie tych kosztów' mogłoby stanowić- dla niego nadmierny uszczerbek, zaś koszty sądowe pochłonęłyby całe zasądzone roszczenie, a charakter sprawy w tym wartość przedmiotu sporu ' zależała od subiektywnego odczuwania przez powoda poczucia jego krzywdy, co miało znaczenie przy ocenie sprawy jako przypadku szczególnie uzasadnionego”. Wyrok ten zaskarżył pozwany w części obejmującej pkt 1, 3 oraz 4 i zarzucił: - naruszenie prawa materialnego - art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w dniu 4 listopada 1950 roku W Rzymie (Dz.U. z 1994 r. nr 61, poz. 284) przez niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że powód był w Areszcie Śledczym w M. traktowany w sposób nieludzki i poniżaj ący; _ - naruszenie prawa materialnego - art. 248 § 1 w zw. z art. 110 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego przez niezastosowanie poprzez przyjęcie, że nie wyłącza on bezprawności pozwanego; - naruszenie prawa materialnego - art. 248 § 1 w zw. z art. 110 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego przez niezastosowanie poprzez przyjęcie, że przed dniem 6 grudnia 2009 r. w stosunku do powoda winny 'być wydawane indywidualne decyzje o umieszczeniu w celach, w których ' powierzchnia na jednego osadzonego wynosi mniej niz 3m2; _ - naruszenie prawa materialnego - art. 448, 415 w zw. z art. 24 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że w oparciu o ustalony _ if.. w sprawie stan faktyczny mozliwe jest stwierdzenie zaistnienia wszystkich przesłanek odpowiedzialności z tytułu zadośćuczynienia; - naruszenie prawa materialnego - art. 5 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie poprzez niezastosowanie przez przyjęcie, że żądanie oczywiście nadrniemego zadośćuczynienia przez osobę pozbawioną wolności W związku z naruszeniem dóbr osobistych nie stanowi nadużycia prawa podmiotowego; - naruszenie prawa procesowego art. 102 k.p.c. w zw. z art. 98 k.p.c. przez niewłaściwe zastosowanie przez przyjęcie, że powód jako strona przegrywająca proces nie jest zobowiązanydo zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanego ponieważ jego sytuacja mieści się w określonym w tym przepisie" wypadku szczególnie uzasadnionym. --- STRONA 10 --- 10 W opareiu o tak sformulowane zarzuty pozwany Wniosi o zmiane zaskarzonego Wyroku W zaskarzonej ezesci i oddalenie powodztwa oraz zasadzenie kosztow zastepstwa procesowego na rzeoz S. P. — P. G. S. P., eWentua1nie o uehylenie zaskarzonego Wyroku W pkt 1, 3 oraz 4 i przekazanie sprawy Sadowi pierwszej instaneji do ponownego rozpoznania. Sad Apelaeyjny zwazyi co nastepuje. Przede Wszystkim podkreslenia Wymaga, Ze materialnoprawna podstawe Zadania powoda mogiby stanowio art. 448 k.e. W zwiazku Z art. 24 k.c., co 2 koiei Wymaga rozwazenia W pierwszej kolejnosei czy pozwany W sposob bezprawny naruszyt dobra osobiste powoda. Trafnie zauwaza skarzacy, Ze jego dziaianie nie moze bye uznane za bezprawne W swietle przepisow art. 40 i 41 ust. 4 Konstytueji RP oraz art. 3 Konweneji PraW Cziowieka, a takze utiwvalonego na tle tych przepisow orzecznietWa zarowno sadow powszechnyeh oraz Sadu Najwyzszego, jak i Europejskiego Trybunahl Praw Cziowieka. Przede Wszystkim naleiy zauwazyé, Ze same przeludnienie jednostki penitenejarnej nie mote bye kwalifikowane jako dziaianie niehumanitarne lub degradujace. D1a stwierdzenia tego rodzaju nieludzkiego, okrutnego lub ponizajaeego traktowania niezbedne jest, aby kumulatywna oeena Warurikow panujaeych W jednostkaeh penitenejarnyeh pozwalaia stwierdzié, Ze byly one tego rodzaju, Ze do takiego naruszenia prowadziiy./Poglad taki zaprezentowat min. Sad Najwyzszy W postanowieniu z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I CSK 553/09, W ktorym stwierdzit m.in., Ze z orzeeznietwa Europejskiego Trybunaiu Praw Cztowieka piynie Wniosek, Ze nie doehodzi do naruszenia debr osobistych, a zwiaszeza godnosci, automatycznie przez to, Ze osadzonemu przypada W celi mniej niz 3m2 powierzchni. Naruszenie tej norrny jest Wazna okolicznoscia, jednakze dopiero kumulatywnie, W zwiazku z innymi okolicznoseiami, pozwala na podstawie oceny indywidualnych przypadkow stwierdzie, ezy doszio do “naruszenia dobr osobistyeh osadzonego. Nalezy tez podkreslié, 2e Trybunai Praw Cziowieka Wyrainie Wskazuje, ze kazdorazowo dla przyjecia ezy doszlo do zaehowafi opisanyeh W art. 3 Konweneji o Oehronie Praw Cziowieka, a tym samym ezy naruszono okreslona W tym artykule norme, nalefzy zbadae nie tylko kwestie przeludnienia czy tez innych Warunkow 10 W oparciu o tak sformułowane zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego na rzecz S. P. - P. G. S. P., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt 1, 3 oraz 4 i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zwazył co następuje. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że materialnoprawną podstawę żądania powoda mógłby stanowić art. 448 k.c. w związku z art. 24 k.c., co z kolei wymaga rozwazenia w pierwszej kolejności czy pozwany w sposób bezprawny naruszył dobra osobiste powoda. Trafnie zauważa skarżący, że jego działanie nie może być- uznane za bezprawne w świetle przepisów art. 40 i 41 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 3 Konwencji Praw Człowieka, a także utrwalonego na tle tych przepisów orzecznictwa zarówno sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego, jak i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Przede wszystkim należy zauważyć, ze samo przeludnienie jednostki penitencjarnej nie może być kwalifikowane jako działanie niehumanitarne lub degradujące. Dla stwierdzenia tego rodzaju nieludzkiego, okrutnego lub poniżającego traktowania niezbędne jest, aby kumulatywna ocena warunków panujących w jednostkach penitencjarnych pozwalała stwierdzić, że były one tego rodzaju, że do takiego naruszenia prowadziły./Pogląd taki zaprezentował m.in. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I CSK 553/09, w którym stwierdził m.in., ze z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka płynie wniosek, ze nie dochodzi do naruszenia dóbr osobistych, a zwłaszcza godności, automatycznie przez to, że osadzonemu przypada w celi mniej niż 3m2 powierzchni. Naruszenie tej normy jest ważną okolicznością, _jednakże dopiero kumulatywnie, W związku z innymi okolicznościami, pozwala na podstawie oceny- indywidualnych przypadków stwierdzić, czy doszło do “naruszenia dóbr osobistych osadzonego. Należy też podkreślić, że Trybunał Praw Człowieka wyraźnie wskazuje, ze każdorazowo dla przyjęcia czy doszło do zachowań opisanych w art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka, a tym samym czy naruszono określoną w tym artykule -normę, należy zbadać nie- tylko kwestie przeludnienia czy też innych warunków --- STRONA 11 --- 11 bytoWyeh, ale takze inne okolieznosci, ktore mega mieé Wpiyw na ocene zarowno stopnia dolegliwosei, takich jak W szczegolnosci Wiaseiwosei i Warunki osobiste pozwanego, pied, Wiek, ezy tez stan zdrowia, jak rowniez zgodnose dziaiaii pozwanego panstwa z prawem krajowym. Trybunai Wskazuje tez, Ze dla przyjeeia, iz dane zachowanie Wypeinia znamiona I nieludzkiego traktowania W przypadku osadzenia niezbedne jest, aby dolegliwosei zwiazane z Wykonywana kara przekraczaly prog dolegliwosci immanentnie Wpisanych W nature odbywania kary pozbawienia Wolnosei. Jak trafnie Wywodzi skarzaey W apelacji, Trybunai Praw Cziowieka nie Wskazuje rowniez normy powierzehni W zakiadzie karnym, ktorej przekroczenie oznaezaioby naniszenie art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Cziowieka i Podstawowyeh Wolnosei. Z orzecznictwa Trybunaiu Wynika natomiast, Ze powierzehnia eeli przysiugujaea osadzonemu nie jest sainoistna i Wystarczajapa przesianka do oceny, czy doszio do naruszenia praw zagwarantowanych W Konweneji (por. Wyrok Z dnia 6 marca 2001 r., Ws. Dougoz przeeiwko Grecji). Siusznie tez zauwaza autor apelaeji, Ze W Wyroku z dnia 19 kwietnia 2001 r. (Peers przeeiwko Greeji, 28524/95) Europejski Trybunai Praw CZiOW161(E1 Wskazat, Ze ,,dokonujac oceny, ezy kara lub traktowanie jest ponizajaee W rozumieniu art. 3 Konweneji, nalezy Wziaé pod uwage, czy W zamierzeniu ma ponizyé i upol<;orzyc': dana osobe oraz ezy W odniesieniu do nastepstw Wywario negatywny Wp1yW na jej osobowosé W sposob sprzeezny Z art. 3”. Podobnie W Wyrokaeh z dnia 6 kwietnia 2000 r. (Labita przeciwko Wicbehom, 26772/95) i 2 dnia 26 parédziernika 2000 r. (Kudla przeciwko Polsee, 30210/96), W ktoryeh Trybunai uznai traktowanie za ,,nie1udzkie” gdy m.in. jest one dokonywane z premedytaeja, stosowane przez Wiele godzin, ma eharakter eiagiy i prowadzi do badi: to faktycznyeh obrazeii eiaia, badi terix do dotkliwego oierpienia fizyeznego i psychieznego ofiar. Traktowanie jest ,,poni2ajace” gdy ma na eeiu Wywoianie W ofiarachpoezucia strachu, eierpienia i nizszosci, prowadzi do ich ponizania oraz deprecjonowania, przy czym eierpienie oraz ponizanie musi W kazdym Wypadkti Wykraozaé daleko poza niezbedny element dolegliwosei, ktory zwiazany jest .2 danym rodzajem uzasadnionego prawnie traktowania, badi karania. A _ 'WbreW zatem stanowisku Sadu I instancji, zebrany W sprawie materiai nie stwarza podstaW do przyjeeia, Ze traktowanie powoda byio ponadprzecietnie 11 bytowych, ale także inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na ocenę zarówno stopnia dolegliwości, takich jak w szczególności właściwości i warunki osobiste pozwanego, płeć, wiek, czy też stan zdrowia, jak równiez zgodność działań pozwanego państwa z prawem krajowym. Trybunał wskazuje też, że dla przyjęcia, iż. dane zachowanie wypełnia znamiona 1 nieludzkiego traktowania w przypadku osadzenia niezbędne jest, aby dolegliwości związane z wykonywaną karą przekraczały próg dolegliwości immanentnie wpisanych W naturę odbywania kary pozbawienia wolności. Jak trafnie wywodzi skarżący w apelacji, Trybunał Praw Człowieka nie wskazuje równiez normy powierzchni w zakładzie karnym, której przekroczenie oznaczałoby naruszenie art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Z orzecznictwa Trybunału wynika natomiast, że powierzchnia celi przysługująca osadzonemu nie jest samoistną i wystarczającą przesłanką do oc-eny, czy doszło do naruszenia praw zagwarantowanych w Konwencji (por. wyrok z dnia 6 marca 2001 r., ws. Dougoz przeciwko Grecji). Słusznie też zauważa autor apelacji, ze w wyroku z dnia 19 kwietnia 2001 r. (Peers przeciwko Grecji, 28524/95) Europejski Trybunał Praw Człowieka wskazał, że „dokonując oceny, czy kara lub traktowanie jest poniżające w rozumieniu art. 3 Konwencji, należy wziąć pod uwagę, czy W zamierzeniu ma poniżyć- i upokorzyć daną osobę oraz czy w odniesieniu do następstw' wywarło negatywny wpływ na jej osobowość w sposób sprzeczny z art. 3”. Podobnie w wyrokach z dnia 6 kwietnia 2000 r. (Labita przeciwko Włc¿c,hom, 26772/95) i z dnia 26 pażdziernika 2000 r. (Kudla przeciwko Polsce, 30210/96), W których Trybunał uznał traktowanie za „nieludzkie” gdy m.in. jest ono dokonywane z premedytacja, stosowane przez wiele godzin, ma charakter ciągły i prowadzi do bądź to faktycznych obrażeń ciała, bądź też do dotkliwego cierpienia fizycznego i psychicznego ofiar. Traktowanie jest ,,poniż.ające” gdy ma na celu wywołanie w ofiarachpoczucia strachu, cierpienia i niższości, prowadzi do ich poniżania oraz deprecjonowania, przy czym cierpienie oraz poniżanie musi w każdym wypadkú wykraczać daleko poza niezbędny element dolegliwości, który związany _jest .z danym rodzajem uzasadnionego prawnie traktowania, bądż karania. ` _ 'Wbrew zatem stanowisku Sądu I instancji, zebrany w sprawie materiał nie stwarza podstaw do przyjęcia, że traktowanie powoda było ponadprzeciętnie --- STRONA 12 --- 12 upokarzajaee, nieiudzkie ezy ponizajaee, a tym samym bezprawne. Powed nie Wykazai Wiee, by W sposeb bezprawny naruszono jego dobra (dobro) osobiste W postaci godnosci. Za takie naruszenie nie moze bye uznany sam fakt osadzenia poWoda (W blizej zreszta nieokreslonej celi (ee1aeh)przy niezachowaniu normy 31112 na osadzonego. Jak to wyjasnii Sad Najwyzszy W Wyroku 2 2 paidziemika 20071" (II CSK 269/07 same umieszczenie skazanego W przeludnionej celi nie swiadczy o naruszeniu jego godnosei (niehumanitarnym traktowaniu). Podkreslenia Wymaga tez, 2e dziaianie pozwanego byio zgodne Z prawem, skoro obowiazujaey Wewezas art. 248 § 1 k.k.W. uprawniai dyrektora aresztu sledezego do umieszezenia skazanego W celi, W kterej na 1 skazanego przypadaio mniej niz 3 1112. Trafnie tez zarzuca skarzacy, Ze Sad I instancji nie by} uprawniony do oeeny iegalnosei ezy prawidiowosei Wykonywania kary pozbawienia Wolnosci. Uprawnienia te przyshiguja sedziemu penitenejarnemu. Jezeli zostal zawiadomiony o deeyzjach Dyrektora Aresztu Siedczego W M. 0 umieszezaniu skazanych W celaeh ponizej 3m2 na osobe i nie uchyiiityeh zarzadzen, to sad eywilny nie moze badae czy W ten sposeb dokonano naruszenia praWa. Z tyeh zatem przyezyn zaskarzony Wyrok naiezaio zmienie (art. 386 § 1 k.p.c.) 3 ustavvy o Prokuratorii Generalnej Skarbu Paiistwa) i orzee jak W senteneji oraz zasadzie od powoda jako przegrywajacego sprawe zarewno przed Sadem I jak i II instancji koszty proeesu na rzeeipozwanego reprezentowanego przez P. G. S. P. (art. 98 § 1 i 3 W ZW. z art. 99 k.p.e. ‘oraz 11 ust. 3 ustawy o Prokuratorii Generalnej Skarbu Panstwa). . 12 upokarzające, nieludzkie czy ponizające, a tym samym bezprawne. Powód nie wykazał więc, by w sposob bezprawny naruszono jego dobra (dobro) osobiste w postaci godności. Za takie naruszenie nie może być uznany sam fakt osadzenia powoda (w bliżej zresztą nieokreślonej celi (celach) przy niezachowaniu normy 31112 na osadzonego. Jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy W wyroku z 2 października 20071' (II CSK 269/07 samo umieszczenie skazanego W przeludnionej celi nie świadczy o naruszeniu jego godności (niehumanitarnym traktowaniu). Podkreślenia wymaga tez, ze działanie pozwanego było zgodne z prawem, skoro obowiązujący' wówczas art. 248 § 1 k.k.w. uprawniał dyrektora aresztu Śledczego do umieszczenia skazanego W celi, W której na 1 skazanego przypadało mniej niz 3 1112. Trafnie tez zarzuca skarżący, że Sąd I instancji nie był uprawniony do oceny legalności czy prawidłowości wykonywania kary pozbawienia wolności. Uprawnienia te przysługują sędziemu penitencjarnemu. Jeżeli został zawiadomiony o decyzjach Dyrektora Aresztu Śledczego w M. o umieszczaniu skazanych w celach ponizej 3m2 na osobę i nie uchyliłtych zarządzeń, to sąd cywilny nie moze badać czy W ten sposob dokonano naruszenia prawa. Z tych zatem przyczyn zaskarzony wyrok należało zmienić (art. 386 § 1 k.p.c.) 3 ustawy o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa) i orzec jak W sentencji oraz zasądzić od powoda jako przegrywającego sprawę zarówno przed Sądem I jak i II instancji koszty procesu na rzeezpozwanego reprezentowanego przez P. G. S. P. (art. 98 § l i 3 W zw. z art. 99 k.p.c. oraz ll ust. 3 ustawy o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa). -'.