Postanowienie I C 156/18 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2019r. Sąd Okręgowy w Opolu

--- STRONA 1 --- 1 Sygn. akt I C 156/18 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2019r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Marta Kulpa Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marta Barwińska po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2019 r. w Opolu sprawy z powództwa J. Ś. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w B. zastępowanego przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej o zapłatę I. powództwo oddala, II. zasądza od powoda J.Ś. na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Na oryginale właściwy podpis U Z A S A D N I E N I E Powód J. Ś. wystąpił w dniu 14 listopada 2017r. z pozwem przeciwko Skarbowi Państwa Zakładowi Karnemu w B. o zasądzenie kwoty 120.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wskazał, iż od 16.06.2015r. przebywa w Zakładzie Karnym w B., a warunki w jakich odbywał karę naruszają jego dobra osobiste. W myśl art. 110 k.k.w., osadzonym przysługuje minimum 3 m kw., a pozwany w okresie pobytu w pozwanym zakładzie był osadzony w celach, które nie spełniały tych norm. Pozwany ponosi odpowiedzialność w szczególności za: osadzenie powoda w celi pozbawionej ciepłej wody, złe warunki sanitarne, wilgoć, grzyb na ścianach, brak ogrzewania, brak możliwości umycia się, nieszczelne okna, powodujące że na --- STRONA 2 --- 2 ścianach robił się szron i woda zamarzała na ścianach, cele mieszkalne bez wentylacji, niezabudowany kącik w.c Pozwany Skarb Państwa – Zakład Karny w B. wniósł o oddalenie powództwa oraz obciążenie powoda kosztami postępowania. Ponadto podnosił, że powód był osadzony w celach spełniających wszystkie standardy wskazane w obowiązujących przepisach. Ponadto wskazał, że powód nie udowodnił swojego roszczenia tj. faktu naruszenia swych dóbr osobistych, a tym bardziej doznania krzywdy w jakiejkolwiek postaci. Sąd ustalił następujący stan faktyczny : Powód J.Ś. w okresie od 16.06.2015 do 5.01.2017r i od 18.05.2017r. do 19.01.2018 r. przebywał w Zakładzie Karnym w B. W tym okresie powód nie przebywał przeludnionej celi. Powód miał możliwość korzystania z ciepłej kąpieli pod prysznicem dwa razy w tygodniu w łaźni ogólnej. W celach dostępna jest bieżąca woda zimna. Od września 2016r. dostarczana jest ciepła woda do cel mieszkalnych w pawilonie B, trzy razy dziennie po 60 minut przez cały tydzień, natomiast od stycznia 2017r. dostarczana jest również ciepła woda do cel mieszkalnych w pawilonie A oddział III, a od października 2017r. dostarczana jest również ciepła woda do cel mieszkalnych w pawilonie A oddział I i II . Ponadto osadzeni maja oprawo do korzystania w celach mieszkalnych z czajników i grzałek elektrycznych. Cele mieszkalne, w których przebywał powód pomalowane są farbą emulsyjną, a lamperia farbą olejną. Nie stwierdzono zawilgoceń ścian oraz sufitów. Wszelkie nieprawidłowości są usuwane na bieżąco. Instalacja grzewcza jest sprawna przez cały okres grzewczy. Minimalna temperatura w celach musi wynosić 18 st. W celach mieszkalnych, w których przebywał powód, znajdują się okna drewniane dwuskrzydłowe takie jak wynikają z architektury budynku, które są w miarę potrzeb naprawiane i odnawiane. Były przeprowadzane przetargi na wymianę okien, ale na razie żaden z nich nie doszedł do skutku. Zakład Karny w B. ma podpisaną aktualną umowę z firmą w zakresie dezynsekcji i deratyzacji, która na zgłoszenie podejmuje interwencje. Kącik sanitarny w celi zapewnia podstawowy poziom intymności. W celach mieszkalnych kąciki sanitarne są zabudowane płytą laminowaną z okleiną w pełni od podłogi do sufitu. W wielu celach, a zwłaszcza większych są murowane kąciki sanitarne. W celach na --- STRONA 3 --- 3 pawilonie A, w których przebywał osadzony z uwagi na architekturę, budynek nie posiada odrębnego kanału wentylacyjnego. Wentylacja odbywa się poprzez okno i kratkę wentylacyjną z wywierconym otworem, na korytarz. Powód w okresach pobytu w pozwanym Areszcie przebywał w 15 celach. Osadzony może być przenoszony z celi do celi w każdym czasie. Dowód: Notatka służbowa k.53-54, przeglądarka historii rozmieszczenie powoda k. 52, zeznania świadka M. K. k. 70 Sąd zważył : Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Powód J.Ś. dochodził w niniejszym postępowaniu zasądzenia kwoty 120.000zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy. Powód zarzucał, iż przebywając w placówce penitencjarnej pozwanego był umieszczany w przeludnionej celi, ponadto stan techniczny cel i ich wyposażenie nie spełniało wymaganych standardów. Podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej za naruszenie dóbr osobistych stanowi art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego w związku z art. 448 § 1 k.c. Jak stanowi art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Zgodnie zaś z art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis art. 445 § 3 stosuje się. Przesłanką odpowiedzialności przewidzianej w art. 448 k.c. jest nie tylko bezprawne, ale i zawinione działanie sprawcy naruszenia dobra osobistego. (por. wyr. SN z 2011-04-06, ICSK 475/10, --- STRONA 4 --- 4 LEX nr 846539). W procesie cywilnym obowiązuje zasada kontradyktoryjności. Zgodnie z art. 6 kodeksu cywilnego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Odnosząc się zatem roszczenia powoda w ocenie Sądu w żaden sposób nie wykazał on zgodnie z regułą wynikającą z art. 6 k.c. w z 232 k.p.c., by w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w B. doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, a ciężar dowodu w tym zakresie obciążał powoda, tak jak pozwanego obciążał obowiązek wykazania, iż jego działanie nie było bezprawne. Powód zarzucił pozwanemu, iż w czasie odbywania kary pozbawienia wolności w jednostce penitencjarnej pozwanego panowało przeludnienie, przy czym nie wskazał dokładnie w której celi i w jakim okresie był narażony na dyskomfort przebywania w przeludnionej celi. Z dokumentów dołączonych do odpowiedzi na pozew, a to historii przeglądarki rozmieszczenia jak i notatki służbowej, nie wynika że powód przebywał przeludnionej celi. Zauważyć należy, iż treść pozwu zawiera same ogólniki, jest napisana niemalże według szablonu jaki większość osadzonych stosuje występując do Sądu z podobnymi roszczeniami, bez odniesienia się do jakichkolwiek konkretów. W ocenie Sądu twierdzenia powoda są nieuzasadnione. Cele wbrew twierdzeniom powoda wyposażone były w niezbędny sprzęt kwaterunkowy. Powód miał możliwość wykonywania codziennej toalety w sposób nie niekrępujący i zapewniający intymność. Wyposażenie cel odpowiadało normom Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 .01.2014r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, jak z obecnie obowiązującym Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 19.12.2016r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Analizując ustalenia dokonane w przedmiotowej sprawie, należy stwierdzić że powód nie udowodnił po swojej stronie szkody, jak również w żaden sposób nie wykazał związku przyczynowo skutkowego pomiędzy działaniem pozwanego a hipotetyczną poniesioną przez niego szkodą, a co za tym idzie nie wykazał również wysokości ewentualnej szkody. Nie jest bowiem wystarczające samo tylko twierdzenie, że w okresie w którym przebywał w jednostce organizacyjnej pozwanego nie zapewniono mu odpowiednich warunków bytowych. Wyprowadzanie --- STRONA 5 --- 5 z powszechnie znanego faktu przeludnienia panującego w jednostkach penitencjarnych wniosku, iż każdy osadzony był dotknięty tym zjawiskiem, lub też warunki osadzenia jakie mu zaoferowano były złe, jest wnioskiem zbyt daleko idącym i nie znajdującym potwierdzenia w przedmiotowej sprawie. Sąd dopuścił dowody z dokumentów na okoliczności podnoszone przez powoda. Z tych dokumentów – notatki służbowej, protokołów rozmieszczenia powoda, oraz zeznań świadka M. K. – pracownika działu kwatermistrzowskiego ZK w B. nie wynika, aby pozwany naruszył jakiekolwiek przepisy dotyczących warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych. Sąd dopuścił dowód z przesłuchania powoda, jednakże w zeznaniach tych powód nie sformułował żadnych okoliczności stanowiące o naruszeniu jego dóbr osobistych, jak również nie wskazał konkretnych zarzutów odnośnie wadliwego wyposażenia cel , czy złych warunków bytowych . Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, iż panujący w zakładach karnych i aresztach śledczych dyskomfort jest elementem odbywania kary pozbawienia wolności, w związku z czym powód rażąco naruszając porządek prawny, winien liczyć się z karą pozbawienia wolności i wszystkimi ograniczeniami i dolegliwościami z tej kary płynącymi. Podkreślić należy również, iż poziom tych dolegliwości uwarunkowany jest nie tylko samym pozbawieniem wolności, ale także standardem życia w danym, kraju, w tym sytuacji ekonomicznej determinującej przeciętny poziom życia obywateli. Powszechnie znanym jest fakt nie dofinansowania nie tylko więziennictwa, ale też wiele innych dziedzin publicznej działalności państwa w tym także i tej działalności, która jest podejmowana na rzecz osób nie naruszających porządku prawnego (służba zdrowia, szkolnictwo, opieka społeczna). Zwrócić należy także uwagę, iż niedogodności które spotkały powoda w związku z odbywaniem kary w takim samym stopniu dotyczyły także innych osadzonych. Warunki te zaś były takie jakie w danej sytuacji mogła optymalnie zapewnić administracja zakładu. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż zasądzenie na rzecz powoda zadośćuczynienia stoi zdaniem Sądu w sprzeczności z powszechnym poczuciem sprawiedliwości. Fakt bowiem ewentualnego osadzenia pozwaneg o w przeludnionej celi (czego powód w żaden sposób nie wykazał) oraz zaoferowanie powodowi określonych warunków bytowych z pewnością nie wynikał z celowego i --- STRONA 6 --- 6 nacechowanego złą wolą działania jakiegokolwiek podmiotu, ani też próby represjonowania skazanego, a był co najwyżej efektem braku należytego dofinansowania więziennictwa. Co więcej działania pozwanego nie było skierowane indywidualnie przeciwko powodowi, tylko dotyczy wszystkich osadzonych. W tym kontekście zwrócić należy również uwagę, iż wynikły na tym tle konflikt wartości w postaci naruszenia dóbr osobistych skazanego i z drugiej strony konieczności wykonywania kary trzeba rozstrzygnąć zdaniem Sądu na rzecz tego drugiego dobra. Konieczność wykonywania kary pozbawienia wolności jest wartością nadrz ędną mającą na celu uchronienie społeczeństwa przez osobami, które weszły w konflikt z prawem takimi jak powód. Stąd też interes społeczny wyrażający się w poczuciu bezpieczeństwa indywidualnego i zbiorowego przemawia za oddaleniem powództwa, nawet gdyby przyjąć, iż na ruszono dobra osobiste powoda. I ten interes przeważa nad potrzebą udzielenia ochrony dobrom osobistym powoda. Mając na uwadze powyższe powództwo oddalono. Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Zgodnie z treścią art. 108 ustawy z dn. 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. 2010.90.594 j.t.) zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi. Podstawową zasadą rządzącą kosztami postępowania w procesie cywilnym jest reguła, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę ma obowiązek zwrotu przeciwnikowi poniesionych przez niego kosztów postępowania niezbędnych do celowej obrony jego praw (art. 98 § 1 k.p.c.). Wyjątek od tej zasady stanowi art. 102 k.p.c. pozwalający na odstąpienie od obciążania strony kosztami postępowania w sytuacji, gdy zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności. Fakt ich nastąpienia (bądź braku) podlega ocenie sądu orzekającego w każdym jednostkowym wypadku, także na tle całokształtu rozpoznanej sprawy. W sprawie taka wyjątkowa sytuacja nie występuje. Zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi (art. 108 u.k.s). Należy więc rozróżnić sytuację, w której strona ze względu na brak środków materialnych, byłaby pozbawiona, czy ograniczona dostępu do wymiaru sprawiedliwości, od zobowiązania takiej strony przegrywającej proces do zwrotu kosztów procesu. Zasądzenie ich bowiem na rzecz --- STRONA 7 --- 7 przeciwnika nie ogranicza strony w prawie do sądu. Zwolnienie strony od kosztów sądowych samo przez się nie wskazuje, że występuje szczególnie uzasadniony przypadek, aby odstąpić od obciążenia takiej strony kosztami procesu. Fakt, że powód przebywa w Zakładzie Karnym nie jest „wypadkiem szczególnie uzasadnionym” w rozumieniu art. 102 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2011 r., II CZ 90/11, niepubl.). Powód wytaczając powództwo powinien był liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów postępowania, gdyż odpłatność wymiaru sprawiedliwości stanowi regułę.