Wyrok I C 1558/12 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 września 2013 r. Sąd Okręgowy w Kra

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1558/12 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 września 2013 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Elżbieta Bednarczuk Protokolant: st. sekr. Alina Pieczara po rozpoznaniu w dniu 11 września 2013 r. w Krakowie sprawy z powództwa (…) przeciwko (…) o ochronę dóbr osobistych i zapłatę I nakazuje pozwanemu (…), aby umieścił na stronie internetowej „(…)” w (…), oraz odczytał na najbliższym Walnym Zgromadzeniu „(…)” oświadczenie o następującej treści: „Ja (…) przepraszam Pana (…) za informacje zawarte w uzasadnieniu projektu uchwały o odwołaniu członków Rady Nadzorczej z dnia 21 maja 2012 r., że < Pan (…) już w VIII kadencji Rady Nadzorczej wprowadził tylko sobie znane metody oszukiwania członków (…). To niewłaściwe działanie Pana (…) polegało na tym, że z Funduszu Remontowego i Funduszu Eksploatacyjnego poszczególnych bloków os. (…) --- STRONA 2 --- wykonywane były różne prace remontowe na rzecz bloku nr (…), gdzie mieszka (…)> – informacje te są nieprawdziwe.” II zasądza od pozwanego (…) na rzecz (…) kwotę 1 000 zł. III oddala powództwo w pozostałym zakresie IV zasądza od pozwanego (…) na rzecz powoda (…) kwotę 1 190 zł. tytułem kosztów postępowania Sygn. akt I C 1558/12 Uzasadnienie wyroku z dnia 11 września 2013 r. Powód – (…) wniósł o nakazanie pozwanemu (…) złożenia pisemnego oświadczenia o treści: „Ja (…) oświadczam, iż informacje zawarte w uzasadnieniu projektu uchwały o odwołanie członków Rady Nadzorczej z dnia 21 maja 2012 r., są nieprawdziwe, a zawarty zwrot >Pan (…) już w VIII kadencji Rady nadzorczej wprowadził tylko sobie znane metody oszukiwania członków spółdzielni SM (…) . To nie właściwe działanie Pana (…) polegało na tym, że z funduszu Remontowego i Funduszu Eksploatacyjnego poszczególnych bloków os. (…) wykonywane były różne prace remontowe na rzecz bloku nr (…) , gdzie mieszka (…) < - jest kłamstwem i nie dotyczy osoby Pana (…) ponieważ nie on był inicjatorem tych działań” , które ma zostać umieszczone na stronie internetowej SM „ (…) ”, w Informatorze kwartalnym SM „ (…) ” oraz odczytane na najbliższym Walnym Zgromadzeniu SM „ (…) ”. Powód wniósł o nakazanie --- STRONA 3 --- pozwanemu przeproszenia powoda o treści „Ja (…) przepraszam za informacje zawarte w uzasadnieniu projektu uchwały o odwołanie członków Rady Nadzorczej z dnia 21 maja 2012 r., są one nieprawdziwe, a zawarty zwrot >Pan (…) już w VIII kadencji Rady nadzorczej wprowadził tylko sobie znane metody oszukiwania członków spółdzielni SM (…) . To nie właściwe działanie Pana (…) polegało na tym, że z funduszu Remontowego i Funduszu Eksploatacyjnego poszczególnych bloków os. (…) wykonywane były różne prace remontowe na rzecz bloku nr (…) , gdzie mieszka (…) < - jest kłamstwem i nie dotyczy osoby Pana (…) , ponieważ nie on był inicjatorem tych działań”. Powód wniósł również o zasądzenie od pozwanego kwoty 1.000 zł na rzecz (…) w (…) . Na uzasadnienie roszczenia podał, że jest członkiem „ (…) ” w (…) , w której pełni również funkcję członka Rady Nadzorczej. Członkiem tej Spółdzielni jest również pozwany. W dniu 21 maja 2012 r. pozwany sporządził wniosek z projektem uchwały oraz uzasadnieniem o odwołanie wszystkich członków Rady Nadzorczej, który przedłożył w siedzibie . W uzasadnieniu zawarł nieprawdzie i zniesławiające powoda zarzuty. Upublicznienie powyżej wskazanych pism pozwanego spowodowało, że powód stał się obiektem niewybrednych i obraźliwych komentarzy ze strony niektórych członków Spółdzielni i naruszone zostało jego dobre imię. Pismem z dnia 12 czerwca 2012 r. powód wezwał pozwanego do usunięcia skutków naruszenia jego dóbr osobistych poprzez złożenie stosownego oświadczenia. W skierowanej do powoda odpowiedzi z dnia 19 czerwca 2012 r. pozwany podtrzymał treść podniesionych zarzutów i nie złożył wymaganego oświadczenia. Treść odpowiedzi pozwanego nie jest dla powoda satysfakcjonująca. Jakkolwiek pozwany ogólnikowo przyznał w nim, że mógł użyć „niewłaściwego słowa lub określenia”, to jednak powoda nie przeprosił i podtrzymał podniesione przeciwko niemu zarzuty. Tym samym doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci jego dobrego imienia, czci i godności. Powód podkreślił też, --- STRONA 4 --- że piastuje funkcję radnego Dzielnicy (…) w (…) , w związku z czym powyższe dobra oraz opinia środowiska mają dla niego szczególne znaczenie. Pozwany – (…) wniósł o oddalenie powództwa w całości. Pozwany zarzucił, że już wycofał się z użytego w piśmie z dnia 21 maja 2012 r. określenia podejmowanych działań powoda jako „metody oszukiwania członków”, uznając to określenie za niewłaściwe wobec powoda. Podniósł, że jego intencją nie było obrażanie powoda, ani podważanie jego osobistych cech charakteru. Jego intencją było wskazanie na to postępowanie powoda, które doprowadziło w poprzednich latach do tego, że środki z funduszu remontowego i eksploatacyjnego poszczególnych bloków były wykorzystywane na prace przy budynku nr (…) , w którym to budynku mieszka powód, co pozwany łączy z działalnością powoda w Radzie Nadzorczej Spółdzielni. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Pozwany (…) pismem z dnia 21 maja 2012 r. zwrócił się do Zarządu „ (…) ” w (…) o umieszczenie w porządku obrad najbliższego Walnego Zgromadzenia punktu zebrania dotyczącego odwołania członków Rady Nadzorczej. Do wniosku dołączył projekt uchwały wraz z uzasadnieniem, który został podpisany przez dwunastu członków …. We wskazanym uzasadnieniu w szczególności odnośnie powoda (…) pozwany podał, że: „Pan (…) już w VIII Kadencji Rady Nadzorczej wprowadził tylko sobie znane metody oszukiwania członków Spółdzielni S.M. (…) . To niewłaściwe działanie Pana (…) polegało na tym, że z funduszu Remontowego i Funduszu Eksploatacyjnego poszczególnych bloków oś. (…) wykonywane były różne prace remontowe na rzecz bloku nr (…) , gdzie mieszka Pan (…) . Oczywiście z funduszu tego były wykonywane różne prace remontowe w innych blokach od (…) tj. tzw. …. --- STRONA 5 --- Wydatnie w tych oszukańczych działaniach pomagał Panu (…) były […].” dowód: pismo z dnia 21 maja 2012 r., k. 4; projekt uchwały w sprawie odwołania z funkcji członka Rady Nadzorczej, k. 5-6; uzasadnienie projektu uchwały o odwołanie członków Rady Nadzorczej, k. 7-10; przesłuchanie powoda, k.117; przesłuchanie pozwanego, k.117 Statut … stanowi, że aby wystąpić z wnioskiem o odwołanie członków Rady Nadzorczej należy zebrać co najmniej 10 podpisów członków … W celu zebrania podpisów pozwany odwiedził kilkanaście mieszkań. U odwiedzanych członków Spółdzielni odczytał pismo z dnia 21 maja 2012 r. i wyjaśniał o co chodzi. dowód: pismo z dnia 21 maja 2012 r., k. 4; projekt uchwały w sprawie odwołania z funkcji członka Rady Nadzorczej, k. 5-6; uzasadnienie projektu uchwały o odwołanie członków Rady Nadzorczej, k. 7-10; przesłuchanie powoda, k.117; przesłuchanie pozwanego, k.117 Pismo z dnia 21 maja 2012 r. zostało złożone do zarządu . (…) w (…) bezpośrednio przed Walnym Zgromadzeniem, które miało się odbyć 30 czerwca 2012 r. Ostatecznie nie było ono przedmiotem obrad Walnego Zgromadzenia. Nie zostało przyjęte na Walne Zgromadzenie, ponieważ dotyczyło całej Rady Nadzorczej a nie poszczególnych jej członków. Pismo to było natomiast wystawione w sekretariacie … – do zapoznania się przez członków … dowód: przesłuchanie powoda, k.117; pismo z dnia 22 czerwca 2012 r., k. 13; przesłuchanie pozwanego, k.117 --- STRONA 6 --- Powód (…) jest członkiem Rady Nadzorczej . „ (…) ” w (…) od 2009 r. Powód jest również radnym Dzielnicy (…) w (…) . Zyskał wysokie poparcie w ostatnich wyborach. dowód: przesłuchanie powoda, k.117 Po upublicznieniu projektu uchwały (…) zmuszony był tłumaczyć się członkom …, którzy zapoznali się z treścią uzasadnienia projektu i w rozmowach z powodem nawiązywali do treści uzasadnienia tego projektu, że skierowane pod jego adresem zarzuty są nieprawdziwe. dowód: przesłuchanie powoda, k.117 Koszty remontów bloku nr 6, w którym mieszka pozwany przekraczały koszty remontów bloku 11, w którym mieszka powód. dowód: przesłuchanie powoda, k.117; rozliczenia remontów, k. 59-62; plan remontów w 2010 r., k. 74; wykonanie robót remontowych w 2010 r., k. 75 Uchwałą nr (…) podjętą 31 stycznia 2005 r. Nadzwyczajne Zebranie Przedstawicieli . „ (…) ” uchwalono Regulamin tworzenia i wykorzystywania funduszy remontowych w … „ (…) ”. Od tego czasu każdy blok rozlicza się osobno i pieniądze, które blok zbiera są przeznaczane na ten konkretny blok. dowód: uchwała nr 2/2005 z dnia 31 stycznia 2005 r., k. 57-58; przesłuchanie powoda, k.117 Powód zwrócił się pisemnie do (…) do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych poprzez złożenie oświadczenia, w którym pozwany wycofa się --- STRONA 7 --- z oskarżeń kierowanych pod adresem powoda i przeprosi za ich bezzasadne upublicznienie. W odpowiedzi pozwany (…) wskazał, że powód pełni funkcję publiczną w Spółdzielni, w którą wpisane jest podleganie publicznej ocenie i krytyce członków. Podał, że podtrzymuje wszystkie opisane w uzasadnieniu projektu uchwały zarzuty. Przyznał, że użyte słowa mogły być niewłaściwe. dowód: pismo powoda, k. 11-12; pismo pozwanego, k. 24; przesłuchanie powoda, k. 117; przesłuchanie pozwanego, k.117 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zaoferowanych przez strony dowodów z dokumentów oraz przesłuchania powoda (…) i pozwanego (…) . Prawdziwość dokumentów nie była kwestionowana w toku procesu oraz nie wzbudziła zastrzeżeń Sądu. Sąd dał wiarę przesłuchaniu powoda, nie znajdując podstaw do odmowy przyznania im waloru wiarygodności, w szczególności, że znajdują potwierdzenie w dowodach z dokumentów. Sąd jedynie częściowo dał wiarę zeznaniom pozwanego. Sąd nie dał wiary zeznaniom (…) co do wymuszania przez powoda na byłym wiceprezesie … dodatkowych pieniędzy na blok, w którym (…) mieszka. Twierdzenia te są gołosłowne. Natomiast np. plan remontów na 2010 r. (k. 74) przewidywał wartość ogólną remontów dla bloku, w którym zamieszkuje pozwany (nr 6) 127.625 zł, a dla bloku, w którym mieszka powód (nr (…) ) 13.375 zł, co nawet przy uwzględnieniu różnej wielkości obu bloków wskazywało na większe wydatki na blok pozwanego. Nie ma to jednak większego znaczenia, skoro każdy członek …pokrywa wydatki na blok, w którym mieszka, zgodnie z Regulamin tworzenia i wykorzystywania funduszy remontowych w . „ (…) ”. Sąd zważył, co następuje: --- STRONA 8 --- Powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 23 i art. 24 § 1 k.c. dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa cywilnego. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych Sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a następnie w przypadku pozytywnej odpowiedzi, ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne ( wyrok SN z dnia 17 czerwca 2004 r., V CK 609/03, LEX nr 109404 ). Dowód, że dobro osobiste zostało naruszone zgodnie z ogólną regułą rozkładu ciężaru dowodu (art. 6 k.c.) ciąży na osobie, która poszukuje ochrony prawnej. W przypadku stwierdzenia naruszenia dobra osobistego osobę, która dobro osobiste naruszyła obciąża obowiązek wykazania, że nie miało ono charakteru działania bezprawnego, a to wobec ustawowego domniemania bezprawności (art. 24 § 1 k.c. zd. pierwsze in fine ). Dobre imię danej osoby, to jej obraz w oczach innych; opinia, jaką inni ludzie mają o wartości danego człowieka. Ze strony pozwanego (…) padły pod adresem powoda zarzuty nieuczciwego postępowania jako członka Rady Nadzorczej Spółdzielni, w celu skierowania środków gromadzonych przez członków Spółdzielni na prace remontowe, które dotyczyły bloku, w którym zamieszkiwał (…) . Zarzucono więc wykorzystywanie zajmowanego stanowiska do uzyskania korzyści na swoją rzecz, kosztem mieszkańców pozostałych bloków. Działania te miały mieć „oszukańczy” charakter. --- STRONA 9 --- O naruszeniu dobrego imienia można mówić wówczas, gdy dyskredytująca daną osobę wypowiedź dotrze do osób trzecich, zostanie upubliczniona, co w niniejszej sprawie nastąpiło. Informacje zawarte w „projekcie uchwały …” zostały upublicznione w ten sposób, że osoby zainteresowane sprawami Spółdzielni mogły się z nimi zapoznać (projekt został wyłożony w sekretariacie … przed Walnym Zgromadzeniem). Pozwany odwiedził też kilkunastu członków Spółdzielni podczas zbierania podpisów pod projektem uchwały, którym prezentował jej treść i jej uzasadnienie. (…) jest członkiem Rady Nadzorczej …, więc osobą znaną przez członków Spółdzielni, w szczególności znaną wśród osób, które interesują się sprawami Spółdzielni, jej funkcjonowaniem. Powód jest również radnym Dzielnicy (…) . W pełnieniu obu funkcji potrzebne jest odpowiednio wysokie zaufanie społeczne. Osoba, która „oszukuje członków …”, podejmuje „oszukańcze działania” traci takie zaufanie. Co najmniej zostaje nadszarpnięty jej wizerunek, w stopniu odpowiadającym zarzuconym naruszeniom zasad uczciwości. Zapoznanie się ze wskazanym pismem zdecydowanie mogło mieć wpływ na wyrobienie sobie opinii przez osoby, do których dana informacja dotarła. W ten sposób w szczególności naruszono dobre imię powoda, jego wizerunek (cechy określonej osoby). Określenia, które zostały użyte w uzasadnieniu projektu uchwały były nieprawdziwe. Pozwany nie wskazał, na czym te „oszukańcze metody” miały polegać. Twierdzenia, że pieniądze były przesuwane z innych bloków nie zostały potwierdzone. Koszty remontów bloku, w którym mieszka pozwany przekraczały koszty remontów, w którym mieszka powód. Sąd miał na uwadze, że powód jest radnym i dobre imię jest mu niezbędne nie tylko w pełnieniu funkcji w Spółdzielni ale także funkcji radnego dzielnicy. W ocenie Sądu wystarczające jest umieszczenie oświadczenia na stronie internetowej Spółdzielni oraz odczytanie oświadczenia na najbliższym Walnym Zgromadzeniu Spółdzielni. W ten sposób treść oświadczenia będzie --- STRONA 10 --- mogła trafić do osób interesujących się sprawami … tak jak miało to miejsce w przypadku możliwości zapoznania się z treścią uzasadnienia projektu uchwały z dnia 21 maja 2012 r. o odwołaniu członków Rady Nadzorczej. Umieszczenie informacji na stronie internetowej Spółdzielni pozwoli dodatkowo zapoznać się z treścią oświadczenia szerszej grupie osób, także tych, które nie są członkami … Jest to istotne ze względu na społeczną aktywność powoda jako radnego Dzielnicy. Skuteczne ubieganie się o tą funkcję bez wątpienia wymaga zdobycia zaufania społeczności Dzielnicy. Treści zawarte w „projekcie uchwały” mogły natomiast doprowadzić co najmniej do nadszarpnięcia tego zaufania u odbiorców. W zakresie zamieszczenia oświadczenia w informatorze kwartalnym „ (…) ” Sąd powództwo oddalił. Jak wskazano opisany powyżej sposób upublicznienia oświadczenia jest wystarczający i odpowiada sposobowi naruszenia dóbr osobistych powoda. Sąd usunął z przedstawionej przez powoda treści oświadczenia zwrot podkreślający emocjonalne umotywowanie („kłamliwe”), jako zbędny i nieprzystający do istoty przeprosin nakazanych wyrokiem Sądu. Podstawowym celem prawnym wiązanym z oświadczeniem jest zniweczenie skutków dokonanego naruszenia w szczególności przez skorygowanie obrazu osoby dotkniętej naruszeniem dobrego imienia w oczach osób, które na podstawie zachowań naruszającego mogły ukształtować sobie fałszywy wizerunek pokrzywdzonego. W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny (art. 448 k.c.). Sąd uznał za zasadne zasądzenie kwoty 1.000 zł na (…) w (…) . Przesłanką zadośćuczynienia, jak również zasądzenia odpowiedniej kwoty na wskazany cel społeczny obok bezprawności zachowania prowadzącego do naruszenia dobra osobistego jest jego zawiniony charakter. Informacja zawarta w „projekcie --- STRONA 11 --- uchwały” nie była zgodna ze stanem rzeczywistym, a jego treść miała na celu przedstawienie powoda w złym świetle. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c., mając na uwadze, iż powództwo zostało oddalone w nieznacznej części, w szczególności dotyczącej jednego ze sposobów opublikowania oświadczenia. Dlatego Sąd włożył na pozwanego obowiązek zwrotu wszystkich koszów, które poniósł powód. Na koszty procesu złożyły się: opłata od pozwu (650 zł) oraz koszty zastępstwa powoda przez radcę prawnego (540 zł). Na sumę wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika złożyły się kwoty: 360 zł i 180 zł zasądzone na mocy § 10 ust. 1 i 2 w zw. z § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawego ustanowionego z urzędu ( tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz.490 ).