Wyrok I C 1551/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 marca 2018 r. Sąd Okręgowy w Krakowie I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1551/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 marca 2018 r. Sąd Okręgowy w Krakowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Elżbieta Bednarczuk Protokolant: Ewelina Urbanek po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2018 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa M. M. przeciwko M. B. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę I oddala powództwo II przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Krakowie na rzecz radcy prawnego A. S. prowadzącej działalność w Kancelarii Radcy Prawnego, Rynek Dębnicki 6/1-3 w K. kwotę 664, 20 zł. tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu Sygn. akt I C 1551/17 UZASADNIENIE wyroku z dnia 7 marca 2018 r. Powód M. M. w pozwie skierowanym przeciwko pozwanej M. B. (k.2-4,) wniósł o nakazanie pozwanej zaprzestania przekazywania informacji zniesławiających go, a dotyczących jego udziału i kierowania przestępstwem wyłudzenia odszkodowania od (...), jakiego miał dokonać T. S., o zobowiązanie pozwanej, aby w terminie 14 dni, licząc od dnia uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie, złożyła oświadczenie i opublikowała je w Gazecie (...), iż przeprasza powoda za manipulowanie materiałem dowodowym i tworzenie fałszywych dowodów w postaci własnych zeznań, mających obciążyć powoda w postaci nieprawdziwych informacji, iż kierował popełnieniem przestępstwa wyłudzenia odszkodowania, którego miał dopuścić się T. S. oraz o nakazanie pozwanej, aby zapłaciła kwotę 1000 zł na Schronisko (...) w K. (ul. (...)) tytułem nawiązki. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iż pozwana narusza dobra osobiste powoda poprzez fałszowanie zeznań jakie składa w sprawach sądowych, przeciwko niemu, jak i w sprawach, które powoda bezpośrednio nie dotyczą, ale tyczą się jego znajomego. Pozwana twierdzi, że powód zorganizował przestępstwo wyłudzenia odszkodowania od (...) i przekonał do niego znajomego powoda - T. S.. W sprawie o zapłatę toczącej się przed Sądem Okręgowym w Tarnowie V Wydział Gospodarczy (sygn. akt V GC 900/15) w dniu 23 marca 2017 r. pozwana zeznała jako świadek, odwołując się do rzekomego ujawnienia jej takiego faktu przez T. S., będącego pod wpływem alkoholu. Jak podkreślił powód nie popełnił on takiego czynu, a T. S. nie popełnił żadnego przestępstwa. Sąd Okręgowy w Tarnowie V Wydział Gospodarczy ocenił zeznania pozwanej jako wiarygodne i oddalił powództwo. Takie same zeznania pozwana złożyła przed Sądem Rejonowym w Krakowie XII Wydział Cywilny (sygn. akt XII C 924/16/P) w dniu 7 kwietnia 2017 r. Sąd Rejonowy w Krakowie XII Wydział Cywilny uznał zeznania pozwanej za wiarygodne. Powód niezależnie od niniejszej sprawy "wytoczył pozwanej sprawę karną o fałszywe zeznania". Jak wskazał powód, pozwana w składanych zeznaniach odwołuje --- STRONA 2 --- się do jedynego konfliktu powoda z prawem - pobytu w zakładzie karnym w związku z przestępstwem podatkowym, przy czym odbył on karę w 2003 r., naprawił szkodę wyrządzoną Skarbowi Państwa i od tego czasu żyje uczciwie. Zdaniem powoda pozwana składając nieprawdziwe zeznania, naruszyła jego dobra osobiste. Podczas jej zeznań na sali oprócz sądu znajdowała się również publiczność, w tym M. W., który przywozi powoda na rozprawy, pełnomocnicy, którzy są zapoznawani z zeznaniami pozwanej, które to według powoda naruszają jego godność osobistą. W piśmie z dnia 20 października 2017 r. Powód zmienił żądanie (k.37) i zamiast zamieszczenia przeprosin w Gazecie (...), wniósł o nakazanie pozwanej sporządzenia przez pozwaną pisemnych przeprosin powoda o treści: "Ja, niżej podpisana M. B. przepraszam M. M. za to, że w sprawie do sygn. V GC 900/15 jaka toczy się przed Sądem w Tarnowie podałam informacje, iż M. M. kierował popełnieniem przestępstwa wyłudzenia odszkodowania którego dopuścić miał się T. S., a które to informacje są nieprawdziwe.", a także zobowiązanie pozwanej do zaprzestania podawania do publicznej wiadomości jakichkolwiek insynuacji o tym, że powód dopuścił się przestępstwa kierowania wyłudzeniem odszkodowania. Na rozprawie w dniu 7 marca 2018 r., powód wskazał, iż pozwana naruszała jego dobra osobiste - jego dobre imię. W odpowiedzi na pozew (k. 57-58) pozwana M. B. wniosła o odrzucenie powództwa w całości. Swoje stanowisko pozwana uzasadniła tym, że nigdy nie przekazywała żadnych informacji zniesławiających powoda. Wskazała, że na wezwanie Policji i Sądu Rejonowego w Tarnowie złożyła zeznania dotyczące próby wyłudzenia odszkodowania z (...) przez T. S., stwierdzając przy tym, że zeznania te podtrzymuje, a także, że Sąd Rejonowy w Tarnowie uznał jej zeznania za całkowicie wiarygodne. Bezsporne w sprawie było, iż: Pozwana w dniu 23 marca 2017 r. podczas rozprawy przed Sądem Rejonowym w Tarnowie V Wydział Gospodarczy w sprawie z powództwa T. S. przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. (sygn. akt: V GC 900/15) zeznawała w charakterze świadka. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Pozwana w dniu 23 marca 2017 r. podczas rozprawy przed Sądem Rejonowym w Tarnowie V Wydział Gospodarczy w sprawie z powództwa T. S. przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. (sygn. akt: V GC 900/15) zeznała, iż w lutym 2013 r. po godzinie 23:00, kiedy wróciła do domu, zastała w swoim domu w stanie nietrzeźwym powoda oraz T. S.. Powód spał, natomiast T. S. opowiedział jej o włamaniu do jego biura, którego dokonał on sam, natomiast jego organizatorem był powód. dowód: kopia protokołu z rozprawy z dnia 23 marca 2017 r., w sprawie przed Sądem Rejonowym w Tarnowie V Wydział Gospodarczy, z powództwa T. S. przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. (sygn. akt: V GC 900/15) - k. 15-18, Przesłuchanie pozwanej -k. 63 Z uwagi na fakt, iż pozwana dobrze znała T. S., ponieważ przez 5 lat był z związku z jej córką, z którą mieszkał, jak i na fakt, iż powód w przeszłości odbywał karę pozbawienia wolności na skutek popełnienia przez niego przestępstwa podatkowego, pozwana uznała, że informacje przekazane przez T. S. są prawdziwe. dowód: przesłuchanie pozwanej M. B. - k. 63 oraz zapis protokołu elektronicznego rozprawy z dnia 7 marca 2018 r. Na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. w czasie zeznań pozwanej obecny był świadek M. W., który przywiózł powoda do Sądu w Tarnowie, gdyż powód również zeznawał jako świadek, w tej samej sprawie co pozwana. Na sali nie był obecny T. S., reprezentował go jego pełnomocnik. dowód: zeznania świadków M. W. oraz T. S. - k. 62 oraz zapis protokołu elektronicznego rozprawy z dnia 7 marca 2018 r. Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dokumentów wskazanych powyżej i niekwestionowanych przez strony, a także przez Sąd z powodu braku podstaw do ich kwestionowania. Nadto stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zeznań świadków M. W., T. S. oraz przesłuchania stron. --- STRONA 3 --- Przesłuchanie pozwanej Sąd ocenił jako wiarygodne, ponieważ były one spontaniczne, spójne i zgodne z zeznaniami złożonymi w dniu 23 marca 2017 r. podczas rozprawy przed Sądem Rejonowym w Tarnowie V Wydział Gospodarczy w sprawie z powództwa T. S. przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. (sygn. akt: V GC 900/15). Sąd uznał, że przesłuchanie powoda nie zasługuje na wiarę. Pozwana, jak wynika z protokołu rozprawy z dnia 23 marca 2017 r., zeznała jedynie, że T. S. powiedział jej o włamaniu do swojego biura oraz o tym, że powód to zorganizował. Pozwana nie zeznała, że T. S. dopuścił się przestępstwa włamania do własnego biura, a powód był mózgiem tego całego przedsięwzięcia, jak przedstawił to w czasie przesłuchania powód. Podczas przesłuchania w niniejszej sprawie pozwana podała, że T. S. użył określenia, że powód to zorganizował, a ponieważ powód miał problemy z prawem, odbywał karę pozbawienia wolności za sprawę związaną z VAT - em, to nie miała podstaw, aby nie wierzyć T. S.. Sąd przyjął zeznania świadka T. S. za niewiarygodne w zakresie w jakim twierdził on, iż nie rozmawiał z pozwaną na temat włamania, ponieważ jak wynika z zeznań pozwanej, podczas ww. rozmowy na temat włamania T. S. był w stanie nietrzeźwym, wobec czego prawdopodobnym jest, że nie pamięta on tej rozmowy. Co do zeznań świadka M. W., to należało je ocenić jako nieprzekonywujące. Świadek zeznał, że pozwana oskarżała powoda o jakieś oszustwo, że chodziło o wyłudzenie jakiegoś odszkodowania, co jednak nie znalazło potwierdzenia w treści protokołu rozprawy z dnia 23 marca 2017 r., ani w innych dowodach przeprowadzonych w niniejszej sprawie. Sąd zważył co następuje: Powód M. M. domagał się nakazania pozwanej sporządzenia przez pozwaną pisemnych przeprosin powoda o treści: "Ja, niżej podpisana M. B. przepraszam M. M. za to, że w sprawie do sygn. V GC 900/15 jaka toczy się przed Sądem w T. podałam informacje, iż M. M. kierował popełnieniem przestępstwa wyłudzenia odszkodowania którego dopuścić miał się T. S., a które to informacje są nieprawdziwe.", a także zobowiązanie pozwanej do zaprzestania podawania do publicznej wiadomości jakichkolwiek insynuacji o tym, że powód dopuścił się przestępstwa kierowania wyłudzeniem odszkodowania oraz nakazania pozwanej, aby zapłaciła kwotę 1 000 zł na rzecz Schroniska (...) w K. (ul. (...)) tytułem nawiązki. W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości. Zgodnie z art. 23 kc dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Stosownie zaś do art. 24 § 1 kc ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Przepis ten odsyła do treści art. 448 kc., zgodnie z którym, w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia Z przepisu art. 24 § 1 kc wynika domniemanie, iż naruszenie dobra osobistego nastąpiło bezprawnie. Z tego powodu na pozwanym ciąży obowiązek udowodnienia, iż naruszenie to nastąpiło w okolicznościach uchylających bezprawność zachowania. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je, do których zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego, działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 19 października 1989 roku, II CR 419/89, Lex nr 8996) W pierwszej kolejności jednak osoba, która żąda ochrony dóbr osobistych, powinna udowodnić, iż zgodnie z art. 6 k.c., że z obiektywnego punktu widzenia - faktycznie doszło do naruszenia tego rodzaju prawa niemajątkowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1997 r., III CKN 33/97, OSNC --- STRONA 4 --- 1997/6-7/93). Nie decyduje tutaj subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej. Zależnie od charakteru dobra osobistego, które zostało naruszone, kryteria tej oceny mogą być nieco różne. Na pierwszy plan wysuwają się poglądy rozsądnie i uczciwie myślących ludzi oraz osąd opinii publicznej. ( S.A. (...) do wyroku SN z dnia 25 kwietnia 1989 r., I CR 143/89, Lex nr 5282). Niewątpliwie dobre imię oraz godność należy uznać za dobra osobiste w rozumieniu art. 23 k.c. i podlegające ochronie w trybie art. 24 k.c.. Naruszenie dóbr osobistych przez świadka zeznającego w procesie było przedmiotem rozważań sądów powszechnych, a także Sadu Najwyższego. Co do zasady przyjmuje się, że naruszenie dóbr osobistych przez świadka może rodzić jego odpowiedzialność z art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 448 k.c. Jednakże naruszenie dóbr osobistych rodzi odpowiedzialność cywilnoprawną tylko wtedy, gdy jest bezprawne. Przyjmuje się, że w rozumieniu tej regulacji bezprawne jest każde działanie naruszające dobro osobiste, chyba że wystąpi szczególna przyczyna usprawiedliwiająca naruszenie. Do okoliczności wyłączających bezprawność zalicza się działanie w ramach porządku prawnego, wykonywanie prawa podmiotowego, ochronę uzasadnionego interesu, a pod pewnymi warunkami także zgodę pokrzywdzonego. W orzecznictwie wielokrotnie zwracano już uwagę, że zeznania świadków składane w toku procesów sądowych często dotykają dóbr osobistych, a te same wypowiedzi w innych warunkach byłyby oceniane jako bezprawne. Dla przypisania odpowiedzialności zgodnie z art. 24 § 1 k.c. musi dojść do wyraźnego i poważnego naruszenia przepisów, w szczególności polegającego na wykroczeniu poza cel i niezbędny zakres postępowania lub wyrażeniu ocen bądź użyciu sformułowań nieuzasadnionych przedmiotem i potrzebami tego postępowania oraz naruszającymi godność osoby, której dotyczą, (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 8 maja 2015 r., sygn. akt: I ACa 12/15). Złożenie zeznań w charakterze świadka stanowi działanie w ramach porządku prawnego. Co do zasady niedopuszczalnym jest, aby świadek był obciążony konsekwencjami treści złożonych zeznań, nawet jeśli okaże się, że jego spostrzeżenia, wiadomości nie znalazły potwierdzenia w faktach. Obowiązkiem świadka jest złożenie zeznań zgodnych z posiadaną wiedzą, a czasem z własnymi przekonaniami czy wyobrażeniami. Dopiero złożenie zeznań subiektywnie nieprawdziwych (fałszywych) wyłącza ochronę prawną, z jakiej korzysta świadek i czyni je działaniem bezprawnym w rozumieniu prawa cywilnego (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2004r. IV CK 304/02, Lex nr 602281.) Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że złożenie zeznań przez pozwaną w dniu 23 marca 2017 r. podczas rozprawy przed Sądem Rejonowym w Tarnowie V Wydział Gospodarczy w sprawie z powództwa T. S. przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. (sygn. akt: V GC 900/15) nie cechowało się bezprawnością. Pozwana opisała rzeczowo sytuację, w której uczestniczyła, tj. rozmowę z T. S. na temat włamania, którego on dokonał, a które to włamanie organizował powód. Treść zeznań nie miała na celu obrażenia powoda, naruszenia jego godności, czy też dobrego imienia, była jedynie relacją przebiegu zdarzenia. Zeznania te były związane ze sprawą, w której były złożone, bowiem dotyczyła ona odpowiedzialności odszkodowawczej (...) S.A. względem T. S. w związku z włamaniem do jego biura, były one zgodne z posiadaną przez pozwaną wiedzą. Nie zostało wykazane ażeby zeznania te były niezgodne z prawdą. T. S. może bowiem nie pamiętać rozmowy z pozwaną na temat włamania z uwagi na stan po spożyciu alkoholu, w jakim się znajdował podczas tej rozmowy. Wobec powyższego, biorąc pod uwagę, iż w ustalonych okolicznościach sprawy działanie pozwanej polegające na złożeniu przed Sądem Rejonowym w Tarnowie V Wydział Gospodarczy w sprawie z powództwa T. S. przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. (sygn. akt: V GC 900/15) nie mogło być uznane za naruszenie dóbr osobistych powoda, a to wobec braku bezprawności, zgłoszone przez powoda powództwo jako nie zasługujące na uwzględnienie należało oddalić , na podstawie powołanych przepisów Kodeksu cywilnego. W punkcie II sentencji wyroku Sąd przyznał radcy prawnemu ustanowionemu dla powoda z urzędu kwotę 664 zł. tytułem kosztów pomocy prawne; aa podstawie § 8 pkt 1, § 14 ust. 1 pkt 2 oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z rzędu (( Dz. U. z 2016 r., poz. 1715 ).