Postanowienie I c 1543/09

--- STRONA 1 --- +.‘&=:;. "=:._ ,§ygn. akt. I c 1543/09 . 13r‘k .1:.51 T'! ._‘_ _Vi._  .. ; i=_§;.= ; 5:='=.:'.: ..  . :31‘ .1r_. 1 ‘ '";;'i=5:='~;~ ; r1;.;;~_ . '1?"'.‘a . 1.11;<.» . Q. 1;==§~ '. E W .;'._, , 511113.; ' ‘£':'. . fig; k i L ‘x J‘ T 4‘ 2 i 1:.—'~._ l¥>‘ '~1 , 1: Y; . I T I I \ \ I I ‘I 1 a 13 sq __ 4:= "@ .=| .,_._._.n T;'==" .,4 '. '~. ., "'. E_>&\‘\ f‘(;':";=.1 ' ~ xv /‘KI <.”» ii ‘ I WYROK =' I:5 * . _ W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ IPOLSKIEJ ~ DnIa 101ist0pada 2(I10 r.  Sqd Okrqgowy Warszawa Praga w Warszawie Wydzial I Cywilny, w skiadzie nastqpujqcym: ~ Przéwodniczqcy: ssojEwa Harasimiuk I Protokolantz sekt. sa‘d.’P1'zemys1aw Barafiski po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2010 r. w Warszawie narozprawm sprawyzpowédztwak __ ..P " zego . w Wmszawie ' przeciwko Skarbowi Pa.t'1stwa Dyrektorowi Aresztu Sledc ( " ‘ * 7 l 0 zadciééuczynienie ' ' ozzeka: I. H. III. umarza postqpowanie co do kwoty 810 000 (osiemsetldziesiqé tysiqcy) zlotych; w pozostaiym zakresie powédztwo oddala; nie obciqza powoda kosztami postqpowania w ' k na rachunek Skarbu Pafistwa; I’ I v $ V! 5 5 I .. ..;;';.=:_=L§<,1=.1»§s.@!;'¢s'.=:=;=.mrt:.....». sprgwm, oszly sqdowe przejmujap --- STRONA 2 --- 3 ‘a \ ; ;. . _;_ ii . n . S.‘ . 5 1. I '1 J "1' IC1S13/09  ' UZASADNIENIE . _ __ ' _P_ozwem z 26.09.2009 r. powéd R‘ 1 P: ._, powolujqc sig na art. 77 ust 1 .\ KOIJSiY11_l0ji RP oraz art. 417 k.c. i 44I§ k.c. wniésl 0 zasqdzenie na jego rzecz od Skarbu Pax'1stwa  Dyrektora Aresztu 'Sledczego I ' ~  .a kwoty 900 000 ziotych z ustawowymi odsctkami od dnia wyroku do dnia zaplaty, tytulem zadoééuczynienia. Wgkazal, dozoal dlugotrwalych, bezpra_wnych~naruszefl jego débr osobistych, prawa do respoktowanja _i poszanowania zycia osobistego, godnoéci jednostki na skutek niewywiqzywania sio przoz pozwanego z obowiqzku ‘zapewnienia wioiniom humanitarnycli, _warun_k6_w bytowych w myél an. I10 § *1 Jk.low. Podniosl, standardy wprowadzanodo jednostek p.enite1_1cjarnych’w"my§l art.» 248 >lg.k.w. sa_ sprzeczne 'z "Konstytucjq i art. 3 _Euro jskiej Konwencji Praw Cziowieka i:PodstavI'owych‘Wo1noéci. w AreszcieQledczym ~ Q7 _ przebywal jalgo tymczasowo aresztowany od lutcgo do czorwca 20091., "czas od _czorwca"do ch\_»vi1i obeonej przebywa w pozwanej jednostcepenitencjarnej jako osobo tymczasowo aresztowana i skazana. ' ' _ _ Podai,iz oele byly przeludnione,.co skutkowalo narastaniem przemocy psychiczncj i fizyoznej "i c_1oprowadzalo_ di zezwierzocenia odruchow ludzkich, nie zapewniono podstawowego. Sp1'ZQ{I.l kwate_runkow_ego odpowiedniej jakoéci, byly niedrotne kominy wentylacyjne, bzfak miejsca do sgzszenia prania, bra1<mozliwoéciswobodnego poruszania "sic; "p0 celi — icrata uniemozliwiajapa swobodnyo d0S1QP'dookna, przerwy w'dostawach prqdu, brak zajqé kulturalno — oéwiatowych, .b_rak dostopu do wychowawo6w,' brak .opieki.'lekarskiej, brak pzywjatnoéci _w zalatwianiu potzzeb fizjolvogicznych  brak drzwi do sanitarnego, wadliwe instalaojo — _ cieknqoy kran, rury; brak zapewnienia cieplego posilkul po uozestniozenio osadzonego w czynnoéciach w sa_dzie, oraz pozbawienie moiiiwoéci skorzystania z przygloguj qcej godziny spacem w tym dniu, zagrozenie zarazenia np. 2.61taczka_  jedna maszynka do strzyzenia, osadzanie powoda jako osoby,niepa1apej w celi z osobami palqoymi, xfiedostorczanie dziennikow ustaw, kodeksow; wykladni ustawy — <50 lmicmflzliwifl podjqcie sensownej obrony, brak kontaI<1u‘ze éwiatem popxzez niezapewniaoie biezqcej pracy i zmuszanic osadzonych do ewentualnego wykupywania prenumeraty. ' Powéd byl poddawany niezgodnemu z prawem,'njc1udzkiemu i porfiiajapemu traktowani_u._Wszystkie wfw okoliczno§ci spowodowaly u powoda ,,trwa{y uraz p$ychi<=zny, powodujqcy spadek samoooceny wzglqdem ‘samego siebie, a co za tym idzie znalezienie sio we wlaéciwy sposéb w spo_leczer'1s1wie” » A ‘  ' ' D 1 --- STRONA 3 --- ._ .;f_;_q|.=;L:=1 =;.£1 =35'1==»'_:' . £1" (F1 r‘ i Q" 1 fizifil ‘ "'+ 4 . *1‘ 1I ...~Fr ' :5 =31?; E',=1. 17' .1.. 6 ;" 5. ._N_ ,_._ "J \_,q '\ .;,.. .1 1'" ' é,'=:‘. .=1'~. 1 iEb z.=;, __‘I I of ,1 ._;< ._,__.._.am am ‘. .i 2; :1‘ < |' I 5 5. _F € Z 4’ Na rozprawie powod wniosl o zasqdzonie na jogo rzecikwoty 90 000 zlotych tytulem zadoééuczynienia za namszcnie dobr osobistych, tj. godnoéci, prawa do ochrony zdrowia, W P0Z05ifl1yIn zakresie cofnaj pozew zc zrzeczoniem sio roszczenia (k. 137). Pozwany wniosl 0 oddaleniepowédztwa i zasqdzcnie k0SZi6W‘pOStQp0wania, wtym kosztéw zastqpstwa procesowego wodlug norm przepisanych. ' W uzasadnieniu wskazano, iz powod W‘ zaden sposob nie wykazal, aby doszio do bezprawnego dzialania funkcjonariuszy Sluzby Wiqziexmej wobec niego, oraz ze takie dzialania doprowadziiy do powstania u niego szkody, jak réwniez nie wykazai no czym ta‘ szkoda mialaby polegaé. Powéd, wocenie pozwanego, nie wykazal takze namszenia jego dob: osobistyoh,a tym bardziej nie zaistnialy przcslanki do wyplaty zadoééuczynienia. Powyzsze stanowisko bylo popierane w toku rozprawy. Sqd ustalii, co nastqpujo: I  Powéd ma 39 lat. PrzeBy\wai w Afi ¢  > * 0d 9 lutego 2009 r. do 9 grudnia 2009 r., a takze okolo miesiqca w l997r. lub 1996 r. Ogéiem z paloowkach {J6I1iI,6I1Cj31'I1yCh przobywal przez 6 lat, w tym w Aresztach $ledczych ponizej 3 lat. Zapadiy w stosunku do niego 4 prawomocnc wyroki. Nalczy do subkultury wioziennej. (k. 139, 142 i n.). Zastrzezenia dotyczqce jakoéci poécieli, sprzotu kwatenmkowego, stanu olden, ctc zglaszal oddzialowemu. Kilka razy by} przeziobiony i ,,wystawial  karteczka; na wizytq Iekarskq", ale nigdy siq na niq nie dostal. Loczyl sio pozyczajap od osadzonych Gripex, bqdi Apap. Kilka razy zgiaszal proébo do oddzialowcgo 0 wymiano materaca, ale nie zostal on Wymioniony. Uciailiwe dla powoda byio, ii nic mial dostopu do biezapej wody, gdy ktoé korzystal z kqta sanitarnego, a takze brak mozliwoéci podgrzania posilku, gdy wracai z rozprawy po obiedzie. Nie kierowai skarg ani wnioskow do sodziego ponitencjamcgo, ozy tez dyrektora Aresztu §lodczego. Cele, w ktérych przebywai sq wyposdzone sfandardowo. Na bietqco usuwane sq w nich zglaszane usterki — przy czym zaprawy odbywaja_ siq w kolejnoéci zg{oszefi. Stan instalacji elektrycznej i wolno kanalizacyjnej spelnia ogélnie przyjote normy i nie stwarza zagrozenia epidemiologicznego (k. 121 — notatka urzodowa). Wyposazone sq w kratki wentylacyjne, pxzewody wentylacyjne sq drozne. W kazdcj celi jest jedna Icratka (k. 135, 136 protokoly z okmsowej kontroli przcwodow kominowych — sprawdzenie techxficznej sprawnoéci przewodow kominowych i poiqozcfi dymowych; spalinowych i wentyldcyjnych, zeznanialil ‘W ). I '6 I _ o I R. ' P. przebywal w celaoh, wktozych powierzchnia w celi na jednq osobq wynosila mniej niz 31112 w krotkich okresach, tj. trzy,dni wlutym 2009, r., 10 dni W marcu I 2 --- STRONA 4 --- 13$ *; :5 ' J‘ I _5_lg '>.F . ,= 2;.‘ . C. re _. 1! ‘ . ;._ 3‘ '€ _.::5 ' .:4 .1'adiolog,__c1iirurg, psych.iot1'a,_ dermatolog, neurolog, Iaryogolog, okulisia, I0 pielggniarek, W tym 8 na otatach funkcjonariusza, oraz 2 po ‘/1 etatu cywilnego, oraz technik RTG naotacie =.. v j'_lBkarskich, stomatolodzy przyjqli 3 866 vosadzonych. 437 éwiadczefi zdrowotnych udzielono _;;..>, . J.“ ':;.'§?e ..~.; 2009 r., 3 dni w lipcu 2009 r. 18 dni w sierpniu 2009 r. f po jednym dniu we wrze§niu i paidzieniiku 2009 r. Kqcik sanitamy w ce1ach,%w_kt6rych przcbywail powéd byl odgrodzony écianami, bez drzwi wejéciowych, ktérzrzastqpowala nieprzejrzysta zaslona. Przez dwa dni, w tzw. celi przejéciowej bylo sadzony z osobami palqcymi, chooiaz samjest osobq riiepalapq. R1 '1 P; . " oéwiadozyl, Z0 generalnie za uszczerbekina psychics nalezy mu si’Q 90.000 z1otych,.1eczihnie potrafil sprecyzowafgjalciego rodzajui uszczerbku doznal. Nie by! k0I1S1ll’l0Wa11yW psychiatrycznio ani psyc11o1ogicznie w zwiqzku z wanmkami odbywania kary .pozb§wienia wolnoéci (brak jest no to dowodéw, nie zgloszono tez wnioskéw dowodowych_ W Wmizalqesie). ‘ A Na wolnoéoi mieszk:11 z Zona_ i dwéjkq dzieci‘ w mieszkaniu ok., "40 m2. Prowadzii dzi_alo1no§6"__gospodarcza1i.Iosiqga1 éredni miesiqczny dochod no poziomie 1500  2000 zlotych netto.  _ W. dniach 19 ~ 20.10.2009 »r. odbywaia sic; wizytacja Arosztu przcz sqdziego _Wizy.tat0ra ds. penitencjamych obejmujqca okres 1.01.2009r. — 20.10.2009 r. (k; 73  99 __sprgwozdanie z wizytacji). Pojemnoéé Aijesztu wynosi "1385 miejsc. Zalddnienie na dato wizytacji wynosiio 1387 osadzonych. Wizytator stwierdzil, iz dokonywane sq remonty _pawi1on'6w i cel __micszka1nych, komploksowy rcmont osprzotu kwaterunkowego Za1I10HtOW&H6gO __w oelach. Pozylywnic oocniono wyzywienio "osadzonych (wplynoly pochwaly osadzonych). _W.dzi'alo_sh.\2b'y zdrowia Aresztuzatrudnionych‘oyloz jeden lekarz {ogélnyna otaciefilnkojonariusza,trzech lekmzy ogolnych — 0,5 etatu cywilnego, jeden lokarz specjalista medycyny rodzizmej w 40 godzin miosiocznie, 2 Iekarzy stomatoiogow, W_ tyni jeden na 0,5 etatii cywilnego, 7 lekzuzy épecjalistow w lczqstek etatow: .f1u1kcjonariusza. W okresic objotym wizytacjq lekarze =og6lni udzielili 7 695 porad Szpitaiu A$ WW I , przy u1icy( I ~~ ~ 7 I _. 232 ossidzonyoh bylo konsultowanych, diagnozowanych w placowkach CYVVIIIICJ sluzby ZdI'OW18., a takzo konsultowanychw oétrego dyzuru. Dostabczona iloéd Iekow zabezpicczala potrzeby zdrowotne Badania radiologiczne osadzonyoh wykonywane byly raz w tygodniu przez Niepublicznego Zakladu EKO Rent, oarz ambulans wiqziennej sluzby idmwia z ' * 26.11.2008 r. uruchomiono pracowniq RTG na terenie Aresztu Siedczego | _, w ktorej do , 30.09.2009 r. wykonano lqcznie 3766 zdjqé h. Na torenie Aresztu fimkcjonuje takze oérodek diagnostyczny  --- STRONA 5 --- E . /151 I 2 2 ;;:»= ‘_ psychologiozny. Przygotowywany jest program wgpomigania readaptacji spolecznej ‘ skazanych w zakresie korekcji zachowafi agresyiivnych. Na dziefi 19.10.2009 r. W Areszcie zatrudnionych byio odplafnie 153 osadzonych, yd 7 osadzonych w podmiotach zewnotrznych, oraz 4 osadzonych przy pracach charytatywnych i W 59 osadzonych nioodplatnie na rzocz jvednostki. W Areszcio prowadzona jest dzialalnoéé .11 2; postpenitencjarna, kulturalno  oéwiatowa, dziala biblioteka, wewncgtrzny radiowozci. : Woelach mieszkalnych sq gniazda antenowe do odbioru telewizji kabiowej. Dziaiaja, éwietlice oddzialowe. Prowadzone 1.'l.(""§fi{EiFi7 jest toz Oentrum Ksztalcenia Ustawicznego no poziomié‘ “' szkoly podstawowej, gimnazjum, zasadniczej ozkoly zawodowej, technikum uzupelniajqcego i liceum umipehiiajapego. Fimkcjonuje praoownia komputcrowa, gdzie prowadzone sq lcusy 1:11. ‘[1’‘;FT"X" iz1fonnatyczz1o— 10 stanowisk. :‘_ W okresie 1.01.  30.09.2009 1'. rozpoznano 517 skarg, w tym 5 uznano za zasadne. 90 if. F . zaiatwiono w inny spos6b, pozostale uznano za bozzasadne. Wplynqlo 122 skarg z tyluhl .. jg opieki zdrowotnej, 83 na warunki bytowc, 80 na traktowauie przez filnkcjonariuszy, 9  ~ dzialalnoéé k.o. i spor_towa. W trakcie wizytacji w oddzialach osadfieni nie zglaszali ska:g, uwag i postulatow dotyczqcych warunkow odbywania kary lub tymczasowego aresztowania. W bezposirednich rozmowach z osadzonymi wyja.<;niano kwestie zwiqzane z warunkowym zwolnieniem i uzyskiwaniein zezwolefi na czasowe opuszczenie jednostki penitencjamcj. ' W A1eszoic §ledczym ' £ * # ~ 7 w czasie pobytu w nim powoda iSt0111i6 wystopoxmio przeludnienio. Dyroktor wydawal stosowne zarzqdzenia wewnqtrzne (k. 104). ___ Na biezapo informowano takze sqd pcnitoncjamy 0 aktualnej sytuacji d0ty¢Zqfiei Z3111dI1i°!1ia Wjednostce (k. 100103 pisma). Powéd nie wnosil skarg zwie.z;mych z warunkami odbywania pozbawienia wolnoéci, przeludnienio w celach, niezapelnienie odpowiednicj jakoéci Sprzotu kwatcrmistrzowskicgo, nieodpowiednie Ieczenie lub jego brak. ' _ _ Powyzszy stan faktyczny ustalony zostal na podstawie dokumcntéw u_tZ§d0WY0l1 prywamych, ktorym Sqd dal wiarq na okolicznoéoi wskazanc w art. 244 i 245 kP°~» Zadna ze stron nie kwestionowala ich autentycznoéci i prawdziwoéci, Oral wzbudziiy one wqtpliwoéci Sqdu, co do czasu i micjsca ich sporzadzenia. Ustalcfi ' .§L~ cznych dokonano takze na podstawie zoznafi éwiadlcéwz Jr D ' ' (k 139   ___ 40), K w (k,. 140  141) ;w.1<ze zeznafi powoda (k. 142, 139). _i Sqd dal wiarq zaréwno zeznaniom éwiadkow, ja.k.i powoda. co do Ok01i<>Zl10§¢i cznyoh, ktore opisywali. I‘od1<re§lenia‘wymaga, iz te same fakty b3/{Y P1’°Z¢m°wa11° w inny spos6b przez éwiadkow i pfzez powodfi. fiwiadkowie relacjonowali procedury .i'.:~‘1§E ."'   . . 1, ' _ _ 543 = := l 4 --- STRONA 6 --- 5 =_:1|'. Q‘? .'3' .; . 5?? pé .. vxml :‘qt, ¥.'. .* P? _._ . i ‘\ ,1. 6 I .0 »' 3] ';*_5_l:=H 1 1 .. ;' ' lg S /. 1. '\ 1 . 1 € P = 1.1 1% . ‘I’ I I |' 0b°Wi<'=1Z".19.°° W placowce penitenojamej, bowiem K_= W w ogéle nie pamjqtala; 1J0W0dfl. Zflé J: ' D nie przypominai sobie, aby powod zwracal siq do hiego zjakimikolwiek interwencjami, czy proébami, réwniez z zakresu jakoéci Sp;Zqiu kwaterunkowego. Powéd przedstawial swoje zastmezenia do wanmkow bytowych WAIeSZOie, jednoczeénie nie w_ykaza1,~aby zglaszal akoes do jakiejkolwiek dzialainoéci oferowanej ow ramaoh plaoéwki. ‘Pomijqiqc rezim i szczegélne zasady ‘wykonywania iymczasowego aresztowania powéd nie przedstawil. zdarzefi, ktfire mialyby éwiadczyé odzialaniach pfacownikow joclnostki penitencjamej, zinicrzajapyoh bezpoérédnio do naruszenia débr »»;osobist.ych powoda, odbiogajqcych od przyjotych norm traktowania pozostalych osadzonych. . . . "Pozostalownioski dowodowe»powoda' zostaiy odda1onc,'bowiem powod albo nie uz1_1peh1i1__danych niezbqdnych do wezwania éwiadkéw, albo .tez zglaszal wnioski na _ o1<oliczno§_c'i niesporno, albo t_ez nieistotne dla me:ytoryczncgo'rozpozna11ia sprawy. ‘  "W éwictlo poczynionych ustaledizaoferowanych dowodéw Sod zwazyl, co nastqpuje: _ Powod przobywal _w oelaoh mieszkalnych, w ktorych powierzchnia ptzypadajqca '11fli@<111<‘=go 'osad_zoI_1ego'wy_nosila_1nniej mz ad m2 (okolicznoéé niespoma). Powieizcimia .1_1z'yt1cowa oeli nio odpowiadola wymogom z_ art. "110 kkw. Pozwany "dzialai w ramach obowia.zuja_cegopo_rza_dku prawnego (legalnie), bowiem w myélan. 248 § 2 kkw dyrcktor A0  ._'l1_1b zakiadnkarnogo mo_2e umicécié osadzonych, na czas okreélony W warunkach, w ktorych powierzchnia W celi na_jec1na_ osobqgwynosi mniej xiiz 3m2. Przepis ten nakiada obowiqzek bczzwloczriego ioformowania otym:fa1<cic sqdziego penitencjamego. Sodzia penitenojarny wiedzq na 1.611.1611131 posiadal, gdyz ;1;yl,1egulamie informowany 0 panojqcej sytuacji. .Ares_ztjost _regu1arnie wizytowanyprzez przedsta\vicieli Sqdu Okrogowcgo w Warsiawio, VIII Wydzial Penitencjamy, Sodzia dokonuje min. oglodzin pomieszczefi Aresztu, wgzczegolnoéci col mieszkalnych witgkszoéci oddzialéw, przeprowadza rozmowy zewszysfldini osadzonymi. ktérzy podczas wizyiy w celach wy1'a2ajq chqé i zglaszajq siq narozmowo zwizytujqcym. Zdecydowania wiokszoéé osadzonych (W tym powéd) nio zglgszaia Zadnych skarg i uwag ani wnioskow) lub pytafi. Protokoly wizytacyine potwierdzily, iz praca kierownictwa iadministracji Aresztu zasluguje na pozytywna. occnq i nie wymaga przedstawiania wnioskow i zaleccfi. . I _ An. 102 ust. 10 kkw gwarantuje osobio skazanej Aprawo do skladania wnioskow i skarg, p0dObI1i8j&_kiS1.I1i_6j6 mozliwoéé zaskarionia docyzji 'Dyrckto1'a AS (m.in. art. 6 kkw,  7 par. 1 i2 kkw. Powod w zakifesie okoiioznoéci fa.ktyczr_1ych, bqdqcych podstaws. '5 0 --- STRONA 7 --- 11,. .' . I$4 . g ,. *2..fi't ' ew‘ ‘ . “" 1!;... 5:_. _.1" ‘L IN: .'._.'J 'Ii.1.=:';é¢.' _;   .   ..:|'_; '.'.=2,53 . ..=1. 51 j_'_I':';I==  *1‘ ":'.:_.=,. ; 1...,1. ..;= 1.lr;  iii; ‘E11.’ ..r;' ‘:53’ I 5' \ . 2,. .  2&1 1. , >1‘: .E . it. 'r.. 1 ii". { 51 .3:. ': if . \ 1 E A. if . 1:. = _ u J .1: . roszczenia w zfiiiiojszej sprawie w tego prawa nie korzystai. Podlcroélcnia wymaga, iz Powéd zalfidwie ponad miesiac przebywal w celach przeludnionych. Takae w celach dla palqcych przebywai jedynie w okresie przojéciowym  dwa dni. Powéd nie zaoferowal takzo zadnygh dowodow na okolicznoéé, i2 niezagwarantowano mu opieki lekarskiej i lokdw, kiedy {egg p0f1fZ6b0Wa1. Powéd nie zglaszal wniosku 0 przeprowadzenie dowodu :2 doktimentu w postaoi ksiazki Zdrowia osadzonego. W materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie Zadnq mire. nie potwierdzily sia okolicznoéci wskazywane przez powoda z pozwie, a zwiazane ze stimem Psychicmym powoda, ewéntualna depresja. M.in. powdd nigdy nie v§rnioskowa1'~ ° °b.1Q°i° 8° °Pi°k9. .PS)'¢h0l0giczna,, Nie byl tez nawet jcdnoxazowo konsultowany przoz psychologa ani psychiatrq, nie zglaszal tez w trakcie lekarskich dolegliwoéci dopresyjnych. . A  Przesianka odpowiedzialnoéci odszkodowawczej na podstawio art. 417 k.o. jest szkoda w rozumieniu art. 361 § 2 k.c., mote tez byé dochodzone zadoééuczynienic pieniotne za doznana krzywdo w przypadkach wskazanych w an. 445 i 448 k.o. Roszozenie powoda moze znaleié oparcie rdwniez w przepisach k.c. dotyczacych ochrony ddbr osobistych, 9133 P1'Z¢PiS=1¢i1 prawa miodzynarodowego, na ktone powolujo sit; powdd  wymieniajac jedynie akty. .2 " Stosownie do dyspozycji art. 417 par. 1 k.c. za szkodo wyrzadzona ptzez niezgodne zprawcm dzialanio lub zaniechanie pizy wykonywaniu wiadzy publicznej ponosi odpowiedzialnoéé Skarb Paxistwa Iub jednostka samorzadu terytorialnego iub itma osoba prawna wykonujaca ta wladzq. W konteksicie odpowiedzialnoéci z art. 417 k.c., przoz ,,dzia1anie Iub zaniechanie niezgodnc z prawem"‘ nalezy rozumieé niezgodnoéé z konstytucyjnie rozumianymi irédlami prawa, czyli Konstyttlcja, ustawami, ratyfikowanynli umowami mi'Qdzyx1arodovv3'mi oraz rozporzadzeniami, a ciiozar wykazania tej niezgodnoéci spoczywa na poszkodowanym. (...). I Warunkiem odpowiedzialnoéci Skarbu Pafistwa ‘ jest zatem bezprawne dzialanie funkcjonariuszy Skarbu Paristwa, szkoda po stronie powoda, oraz normalny zwiazek przyczynowy pomiqdzy szkoda_ a bezprawnym dzialaniom, ba_dz zaniochaniem. ' W" ustalonym stanie faktycznym, brak jest wykazanej szkody po ' stronio powoda, a zatem bezprzcdmiotowe sq rozwazania co do ewentualncj bozprawnoéci dzialania pozwancj statio fiscii. Powdd uskarzajac sio generalnie na poziom éwiadczefi zdrowotroych, kulturalno " oéwiatowych, socjalnych, etc. nie przedstawil Zadnoj konkretnej szkody, jaka mialaby mu . . 6 --- STRONA 8 --- I‘ __.a 1' \. . .= *1rd; LI.'.'= 2?. 3'.?:¥=. | I. =' Baffi I £1" ' ac‘ [I ‘it; ..3;_. .11 '..53...,» 1.. _ iI.' . 3. 5. :1? IiiT_ . . . 3  12' I " a. . ts‘ . is . i; _ Ii; $11 it ' . _,;. .v,v I! 3 Z ._ .1. 1,;__ 2:11;  ~: ‘.1Z5." . '==""».: . _t . '‘ .'3i' '' 1 \. . mstaé “'YrZ9=dZ°"a W Z“’i4Zkl! Z SW31'flI1'l0Wa11ym w Areszeie $ledczym poziomem wlw éwiadczefi i generalnie w zwiagku z warunkami odbywania kary pozbawienia wolnoéoi, W kontekécie niezachowania ‘normy powierzcimiowej I dzialanie pozwanego W I11'11i°.1$Z°.1 SP1?W16" byte Zgodne z prawem, a konkretnie z art. 77 ust. 1 Konstytucji, art. 248 a§.1 k.k.w., § 2 ust. 4 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 26' siorpnia 2003 r. wsprawie trybu ‘postepowania wlaéciwyohi o1ganéw w wypadku, gdy liczba osadzonych w_zak1adach karnych Iub‘ aresztachiéledczych przekroczy w skaii kraju‘og61i‘1a.poje1nno§6 tych zakiaddw (Dz.U._Nr 152, .poz=. »1497) oraz"§' 14 rozporzadzeniadviinistra Sprawiedliwoéci z dnia 25 sierpnia 2003.1‘. W sprawieregulaminu organizac3jno¢porzadkowego wykonywania kary pozbawienia wolnoéci. “P0 Zlnianie przcpisdw (mtin. uchyienie 248 kkw) i'6w11iez 'Zflfihowane 554?‘ P1T0°@d\11'y pod owzglqdem ich zgodnoéoi z obowiazujacymi przepisami. _Na1ez_y.po_dzielié_ stanowisko pnezentowane przez jielnomocnikapozwanego, iz w europejskiej aprzestrzeni .';.prawnej nie _funkejonuje pojocie standarddw europejskich W zalcresie ytrykonywaniaj kary pozbawienia wolnoéci, a zwlaszcza brak jest écisiego iwiazacego okredlenia norm. powierzchnimajacych ' przypadaé na kazdcgo osadzonego. Kazdy lcraj .we wlasnych przepisach decyduje o tzw. warunkach odbywania karypozbawionia wolnoéci. "P°d1<1'°§l°I1ifi wymaga. iZ zazwyczajl 15 1'62;nia sie do wanmkéw. stosowania tymczasowego aresztowauia;podobnie jak w Poisce, wynika to zespecyfiki tego érodka, lktdry;jest érodkiem zapobiegawczym na czas trwania procesu w sprawie kamej ijako taki .reg_lamentuj_e zaloe's'pra1}v i wo1_noéci'osoby‘w podejrzanejbadi oskaxzonej. Trybunai Praw Cziowieka (ECIIR), "oraz Europejski K6mitet‘Przcciwdzia1ania Torturom oraz Nieludzkicmu iPonitajacemu _Tra1ctowaniualbo..Karaniu jedynie zaleca, a nionarzuca podejmowania _o1_<1¢eélonych krokéw dotyczacyoh efunkcjonowania jednostek _penitencjamych. Europejskie I{egu1y__ Wiezienne nie przewidujq takze norm powierzchni. Co wiecej zardwno _z orzecgnictwa Sadu Najwyzszego, ‘jak Europejskiego Trybut1a1u1Praw Cziowieka nie wynika, "20 powierzchnia celi vprzyslugujape kazdemu osadzonexmr mote byé samoistna iwystarczajaca pgzeslanka oceny,»czy doszlo do naruszenia zagwarantowanych W Konwencji (orzeczenie 26.03.2001 1'. Dougoz przeciwko Grecji). Przy ustaianiu, ozy warunki pobytu Wlaifilfldzie .przek1aczaja_ zakres dolegliwoéci uzasadniajacych stwierdzenie, Ze nastapilo namszenia_ art. 3 e.k.p.c. ECHR posluguje. sig kryterium tzw. kumulatywnej oceny zaistnialych wanmkow. Polega ono na kompleksowej ooenie wszystkich aspektdw drarunkdw oraz rygordw pobytu, min. powierzoimi celo, liczby osob w celi, warunkow sanitarnych, mozliwoéci zapewnienia minimum prywatnosici, iloéci czasu spedzanego poza cela, czas_ i¢ZQS_totliwoé6. zajeé sportowych, rekreacyjnych. wiék, pied osadzonych, Mich dobér, oraz . ‘ 7 --- STRONA 9 --- 11"‘'5 — .—  _..1_\:w .1..=  .  = ; .;. .,.=1,.|_; =; ,; .1; ' ' ' 11¢r.¢.:'=:;=;:1'=.'.<e:_.'.— ,  _. _ ' ;*_\'.,; I . “.','£5; .. in H ' ' "'3:; » '9 ,  ; . x '5.’ ° l‘ h 1 I:i¢?;1('_I__f.I "'ifZ , :=:.~'.o. r\_ ._ = _ __ _ ,. 1 1+ . L.i2!1‘1.. ' ‘._l _ E". 1 .. 1 .51. . T? 2I"2'=::5.1’=!,'.=' FEI .. ;.= 5,11 :.:. . 4. _ :§EfI‘i£' ., _.{1:=.‘. . 315' "'='=eaE.‘ ", 5 2':2315.11 :11 §¢.|I'J' ‘ " “I '3..‘_ 115 L iv  <2.’ _ 1E ti if E} T wt» P "x .\ 3 1K. 31' : ,. wieie irmych okolioznoéci, ktérych lista jest otwazta. Zastosowanie tego kryterium ma 0 W16 znaczexiie, ze braki i nieprawidiowoéci w jednej tylko z wymienionych okolicznoéci, jezgli ,,2.rekompensowane” sq pewnymi udogodnieniami w zakresie innych, nie musza spowodowaé oceny negatywnej i stwierdzenia naruszenia praw cziowieka. Poza tym zarzut niewiaéeiwego traktowania musi zostaé poparty odpowiednimi dowodami (wyrok z 2.04. 2001 r."Keena11 przeciwko Wielkiej Brytanii, wyrok z 15.11.2001 1. Iwaxiczuk przeciwko 1’o1sce) W kontekéeie ’ewentualnej' odpowiedzialnoéci pozwanego za naruszenie dobr <2 osobistych powoda: godnoéci i prawa do ochrony zdrowia podkreélié nalezy, 2e zgodnie z dyspozycja art. 23 k.c. dobra osobistecziowieka, jak w szozegélnoéci zdrowie, wolnoéé, ezeéé, swoboda _sumienia (...), pozostaja .pod ochmna_ prawa cywilnego niezaleznie od ochrony przewidzianeju w innych przepisach. Kodeks cywilny nie zawiera definicji ddbr osobistych, ani tez pxzepisu wyjaéniajaoego, ezy ma na wzgledzie. ogél ddbr osobistych jako pewien zbidr, ktdremu odpowiada ogolne prawo osobiste podmiotowe. Brak jest takze zamlcnietego katalogu tyeh débr. . _ Na zasadzie art. 24 § I k.c. ten, czyie dobro osobiste zostaje zagrozone cudzym dzialaniem moze zadaé zaniechania tego dzialania, chyba, ze nie jest one bezprawne. W razie dokonania naruszenia moze on takze Zadaé, azeiay osoba, ktdradopuécila sie namszenia dopelnila ezynnoéci potrzebnych do usuniecia jego skutkow, w szoiegélnoéci, azeby zlozyla oéwiadczenie odpowiedniej tresici i wodpowiedniej formic. Na zasadach przewidzianych wkodelmie moze 011 rdwniez Zadaé zadoééuczynienia pienieznego lob zapiaty odpowiedniej sumy pienieznej na wskazany eel spoleczny. Natomiast jezeli wskuteknaruszenia dobra osobistego zostala wyrzqdzona szkoda majqtkowa, poszkodowany moze zadaé jej naprawienia na zasadach ogolnych (§ 2 cytowanego pxzepisu). Takze art. 448 k.e. stanowi, iz w razie naruszenia dobra osobistego sad moze przyznaé temu, czjje dobro osobiste zostalo naruszone, odpowiedniq sume tytulem zadoééuczynienia pienieznego za doznanz1 krzywdq. (...) niezaleénie od innych érodkéw potrzebnych dousuniecia skutkow naruszenia. Przepisy dotyczaee ochrony débr osobistyeh maja odpowiednie zastosowanie do oséb prawnych (vide art. 43 k.c.) A Przeslanka ocbrony d6br osobistych jest zatem ich naruszenie lub powstanie groiby naruszenia, oraz. bezprawnoéé dzialania spraweynaruszenia. Przy ocenie, ozy doszlo do naruszenia dobra osobistego nalezy" poslugiwaé sie lcryteriami natury obiektywnej, nie zaé jedynie subiektywnym odczuciem osoby zadajacej ochrony  co wielokrotnie w swych orzeczefiiach podkreélal Sad Najwyzszy — i miemika, pozwalajacego ustaiié, czy doszlo do naruszenia d'6bra osobistego, nalezy szukaé w opinii 8 --- STRONA 10 --- 1,...;;1_;_1 . .  _.1.=  " ' 2:1: "" an ':.=_ 1 1 w»_ _=.\.32’ I .4 '  1.‘. 313': he7  "1 2‘:.\» “.‘' i"Z3*1 r 1:. .1 . .’ifT‘‘~‘~it . _;1» '" '1'Tit .\ _>_. LI 3'] i §'=_;\ 515 *' I |j.'1 .' 52. .3 . fill 51 .._.,_,_._._.._.1 1. I J. 1? *1. Yr1"»!_v?t»' 2‘? ‘. \ I E ' . ._\ ____'r;'' In publicznej. Podkreéla sie przy tym, iz przy ocenie, czy doszio do naruszenia dobra osobistego, ktdrego ochrony domaga sie osoba zglaszajaca zadnie, nalezy brad pod uwage Oalqkgzfah okolicznoéci, nie zaé zwrot, czy zachowaiiie wyrwane z calej wypowiedzi, czy tez z kontekstu sytuaeyinego. I _ Natemat bezpzawnoéci dziaiania Sad Naiwyzszy wypowi_edz.ia1 sie w sposob bardziej og_6lnyV W orzeczeniu ,z idnia 19.10.1989 r. wsprawie II CR 419/89 (OSP :1112/90, poz. 377), jwyjaéniajac, ze»za,;bezprawne uwaza sie kazde, dzialanie naruszajace dobro osobiste, jezeii nie ;za<;h0dzi Zadna» ,1... Szezegélnych okolieznoéci usprawiedliwiajacych je oraz, be ...do _oko1ic;no.§ci.wy1aczajqcyeh bezpmwnoéé namszenia dob: .osobistych~,na og61 zalicza sie: dzialanie w ramach»po1za‘dku prawnego, tj. dzialanie dozwolone pzzez obowiazt1jace przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgode pokrzywdzonego (ale z zastrzezeniem :._u_chy1enia jej skuteeznoéci w niektérych przypadimch), oraz dziaianie w "obronie aaasadriionego interesu_”._ czym nalezy pamietaé, w art. 24 .§ 1 k.c. ustawodawca wptowadzil d0I1ZlI'l.16I113Il16 bezprawnoéci i'2e to pozwany w pnocesie o ochrone débr osobistyoh ma. obowiazek _wykazariia istnienie _oko1iczno§ci usprawiedIiwiajacyeh' I9 dZifl1fl11i¢. a wiec .wy1aczajacych bezprawnoéé. . Powdd w niniejszej _sp_1awie domagai sic; ochrony takich dob: jak: go_dnoé6, IJ0$Zfli10W3l1_i¢ zdrflwia(psychicmegoj. oraz prawa do ,;odpowiedniej opieki medycznej” _ ' ._Przepis 32I__k.k._w. stanowi, it nadzdr nad legalnoécia i prawidlowoéeiq wykonywania _ pozbawienia wolnodci, aresztu, tymczasowego aresztowania, zatrzymania oraz hérodkazabezpieczajacego zwiazanego Zumieszozeniem w zakiadzie zamknietym, atakze kar poizadkowych firodkdw przymusuv tskutkujacych pozbawieniewoh10,éci _spraw"aje sedzia ~peniten_rj:jatny. Natomiaat przepis.»art.V 102 ust. 1 k.k.w. stanowi, 12 skazany ma prawo wszczegdlnoéci jdo: odpowiedniego vze wzgledu na zachowanie zdiowia wyzywitmia, odziezy, warunkdw bytowych. pomieszczefi. oraz éwiadczefi zdrowotnych i odpowiednich warunkow higieny. I ' ~. Wejécie w zycie ‘Konstytueji RP w istotny sposéb wplynelo na ewolucje, uksitaltowanego upzzednio syatemu odpowiedzialnoéci Skaibu Paem. Art. 17 konstytucji .stano_wi, iz kazdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka zostala mu wyrzqdzona przez niezgodne z prawem dzialanie orgami wiadzy pub1icznej.Ustawa nie "moze nikomu zamykaé drogi sadowej doohodzenia naruszonyeh woinoéci Iub praw. Wprowadzo1_1o nowy, podwyzszony statidard odpowiedzialnoéci odszkodowawczej, "niezaleinej od winy i oparty jedynie na przesiankach niezgodnoéci A z prawem dzialania organu w zwiazku 2 wykonywaniem wiadzy publieznej, _sz1_c0dy po stronie"osoby poszukujapej ochrony prawnej ' ' 9 4 --- STRONA 11 --- ;,»..' 5;; ..at 5; :1. .. . ...—..4.. “'il}'I:::==:_1' =‘ 5=1':r ,§‘_ . .. 21*:_. _ 114‘'F=%?=?~:'§;'j.a‘i;:_;' 2|,+§=__; ~e__ 1r,==.{a;\ #4==—"'=r.4. 1;. . ‘T§$='.:;::. ,, L .;_a=' . ‘.. I2? '=.': , v'. F. \' .3* =1: ii} .!< I 11 ' ‘. ti’ .1 I } r . £ .,,. Q s 1' '5 I‘  '  _ _ _'___;....... ‘.....¢»‘ 4' 1. OraZ Ztviatllfll przyczynt:wego miqdzy szkodq ta niezgodnym z prawem dziaianiem wladzy publicznej.  ' Dobra osobiste cziowieka pozostajq pod ochronq Konstytucji; zgodnie z art. 30, przyrodzonayi niezbywalna godnoéé cztowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie iochrona jest obowiqzkiem wladz publicznych. Obowiagek ten powinien jayé realizowany przez wladze publiczne ptzede wszystkim tam, gdzie Pafistwo dziala w ramach .imperium,' realizujqc swoje zadania represyjne, ktérych wykonanie nic moze prowadzié do wiqkszégo Ograilittzcnia praw czlowieka i jego godnoéci, niz to wynika z zadati ochronnych i celu zastosowanego §1odka. Sqd Najwyzszy w wy_1oku z dnia 25 kwietnia 1989 r., I CR 143/89 (OSPiKA 1990, nr 9, poz. 330) wyjiaénil, Ze godno§é osobista jest tq sferq osobowoéci, ktéra konkrctyzuje siq w poczuciu wlasnej Watto§ci cz}owieka i oczekiwaniu szacunku ze _ strony innych luclzi. Poczucie to, stanowiqce istotny element psychiki Jczlowieka, ksztaltowane jest przez okolicznoéci zevmqtrzne. l. " ' . Stosownie do treéci _art. 30 Konstytucji RP, przyrodzona i niczbywalna godnoéé czlowieka jest niengruszalna, _a jej poszanowanie i ochrona jest  obowiqzlcietn wtadz publipznych. Obowiqzek ten powinien byé realizowany przez wladze publiczne ptzede wszystkim tam, gdzie Pafistwo dziala w ramach imperium, realizujap swoje zadania represyjne, ktérych wykonanie nie mozc ptowadzié do wigkszego ograniczenia praw cilowieka i jego godnoéci, niz to wynika z zadafi ochronnych i celu zastosowanego érodka. (LEX 111' 315849, M.Prawq. 2007/21/1172). W wyroku z 2.10.2007 1'. (II CSL 269307) Sa_d Najwyzszy wypbwiedziail sig, iz zapewnienie przez Paristwo godziwych wartmkdw odbywania kary pozbawienial walnoicijestjednym z poaktawougwch ugymagari demokrtnjvcznego paristwa prawnego, znajdujqcym wyraz w normach prawa migdzynarqdowego jednalcée osadzgmie skazanego w celi w warunkach, w lctérych powierzchnia najednq osobq wynosiia mniej nié 3 mg, przy spefnieniu przeslanek okreflonyck w art. 248 § 1 k.kw., jest zgodne z pfawem (OSNCZD zoos/ans). A Obowiqzelg 0 ktérym mowa powyzej wynika wprost 2 art. 10 ust. I ratyfikowanego przez Polskq miqdzynarodowego paktu prawjosobistych i publicznych z dnia 19 >grudnia 1966 1._(Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz.» 167i 169) oraz z art. 3 e.k.p.c., stanovviqcych, zegkazda osoba pozbawiona wolnofici bqdzie traktowana qr sposéb humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godnoéci czlowicka. Te ztisady prawa migdzynarodowego wyrazajq art. 40, 41 ust. 4 i 47 Konstytucji. _ _ _1o --- STRONA 12 --- —. ,;_ . .@_:.;n~:"1 _. _'  ~. ,.\._ \ H...  .. :1.1“ A I I I > “ \ : F Przeslankq odpowieclzialnoéci za naruszenie cudéego dobra osobistego jagf ' bezprawnoéé dzialania, przez ktérq rozumie siq dzialanie (zaniechanie) sprzegzng z porzqdkiem prawnym i zasadami wspéizycia vspolecznego. Przepis art. 24 k.c. przewiduje domniemanie bezprawnoéci dziaiania naruszajqcego dobra osobiste, co powoduje, 24: na, nim r= wt»;i:'f'_*".L* ‘ 51 =3 spoczywa ci;2_ar wykazania, iz jego dziaianie bylo zgodne z prawem. i I _ _ : P0ZWany Skarb Pafistwa ze jego dzialanie, w tym osadzenie skarzqcego ,;. H w tzeli w w ktérych powiezzchnia na<jedna_ osobq wynosiiai mniej nit 3 m2' byte _ zgodne »z pIaWem.»:;>Dyre1ctor’pozwanego Zakladu, stosownie do art; 248 § I k.'k.‘w.,'wyda14"  . 116031}? 0 osadzonych na czag okrcélony w warunkach, w .kt6fych powierzchnia {FE, ,3.5 :¢.?l_:M5{fi _ _ __ . _ wpeli na jtacinq osobg wynosi nmiej 3 ml Decyzjata zostaia utrzymana w mocy prz¢zsqd _ __ pe1_;itencjamy._Tej oceny nie moze zmienié treéé wyroku Sqdu Najwytszago z dnia 28 "lutego __ _ _ 2__007._r., _\_!_'CSK_¢i31Z06, wktérym pxzyjqto, z¢ odbywanie w_ przeludnionej celi narusza  'cit1b_t0_ o$obi$te,__;qsta1 on "b0_wiem_ wydany w innym stanie Ifaktycznym, w ktérym powéd  \ . pdbywat kart; pozbawieliig wolnqéci nie tylkotw przciudnionej celi, alé w kt6rej..nie bylo . . ;l6Zek_d_let\_avszyst1<ic11_ osadzonych otjaz Qddzicinego wgzla .._sanitamego, i te olmlicznoéci _. _zawazyly I13.:TI‘C§Ci rozstrzygnigcia, Naogélnactccnq zasadnoéci roézczenia pdw0da.pozbstajq _: tez abezistotnggo wplywu pi_It>t3zo_wc_ orzeczenizt ECHR w sprawach Orchowski przeciwko . 1.. hf.   l Po_1s_t:e__(ska1fga nr 17885/05),_S_i_korsI<i_1§rzeciwko 'Polsoc_(skarganr..17599/05),:bowiei11;jt12 w ‘ .  ..;_ . . kolejnych skargaph. uznano je Iza xiiedopuszbzalne wobec zmiany przepisbw_i brak przéslanki . _ p‘rzetrzym}'f¢vania osadztjnych w przeludnionych celagih na daty zidzenist skarg do ECRH. __ _ ' _\7_\'/'__01fzec_znict1_2vieSa_di1_Najwyiszego w wyroku z 28.02.2007 r. uznano préwo r... . _ .£__osadzQ1_iego _dq _do1_nagania_ siq zadoééuczynienia w p1"zywédztwi'e przeciwko Skarbowi ' za szkociy spow0d_qwane:p1'zcludtzienietn i nicodpowiednimi Wanmkami .. Z_aI<i_a._dach penitencjamych. H(wy1ok SN z 2s.o2.2o07 rt w sprawie v cs1< 431/06, tam V SA we Wvroclawiu z 6.12.2007 1". w sprawie I ACa 499/07). W met raktycznynt, przedtniotem badania Sqdu byly uszkodzenia ciaia osadzonego. Po skierowaniu ilfflwy; Clo ponownego ’ roztioztmnia t Sqd Apelacyjny wiei Wroclawiu stwierdzii, iirzieludnienie p>o1a‘czeni1i1 z nieodpowiednimi wamnkami zycia i warunkami sanitamymi . l kamym mogto » przyczynié sic; do poniiajqcego traktdwania, w sposéb _. dobra __osobiste » osadzonego. Sqd potqpil praktyki utlzymywania wysokiego przeludnieniaw zaldadacit kamych na terenie calego Icraju. Zauwazono jednak, _nie ma obowia;_ku przyznawaitia odszkodowania za kazde namszenie débr osobistych. z gléwxgych kryt_er_i6w oceny, ciy nalez;' przyzriaé zadoééuczynietaie za naruszenie osobistych"by! stopieti winy sn'miy pozwancj. Uiitano, iz w zwi:1_zku z przeludnieniem --- STRONA 13 --- ~ At '\ir=1?" r .3‘ ‘l.=11.:.'a=4==;=. .  .‘;....  , ‘ r _'—‘= .:.=;$151= . _’ '1 '1 ;.egg :31_;,_,_ ___1._.,. = . _'1=.:1}tr iiiitif §a'§\>5\' '1'=2‘ it ““;»§1" 1» an ' g1 '. . ti: , ti 41 ' . "J'yN',1u'¢~. 2' i >. §. '1:P’1 .,¢' =4, n . . r I nie mozna przypisaé winy osobom zarzatdztgiqoytn konkretnyini jednostkami penitenojamymi, bowiern nie mogly one odméwié przyjtgoitt kolejnych skazanyoh, bqdi tymczasowo arcsztowanych. Ogélnokrajowa sytuacja powodowala, ii trudno byloby przyjqé, iz dziaiano w celu ponizenia, bqdz w zlej wierze.,Nadto podkreélono, iz przyznawanie jakichkolwiek icwot pieniqznych z tytulu naruszenia débr osobistyoh w zwizgzku z przeludnieniem byloby sprzeczne z powszechnym poczuciem sprawiedliwoéci (ostatecznie roszczenie oddalono). ‘  26.05.2000 r. TK uznai art. 24's kkw za sprzeczny Z art. 40 1 41 konstytucji R9. (sprawa ’SK 25/07) Nie wykluczono jednak mozliwoéci czasowego umieszczenia skazanycli w oelach o powierzclmi na osobq mniejszej niz 3m2, w sytuacjach nadzwyczajnych, typu nagly wzrost przestqpczoéoi i wyrokéw skazujqcych  zgodnie z art. 110 par. 2 kkw. Odroczono tannin utraty mocy obowiqzujqcej art. 248 kkw W wyrokach Orchowski przeciwko Polsce (skarga nr 17885/05  sprawa o Z3.d0§<§l10ZYl1iBI‘li6 z tytulu naruszenia débr osobistych toczyla siq w I instancji ptzed polskim sqdem chwili orzekania przez ECIIR), Sikorski przeciwko Polsce (skarga nr 17599/05) uwzglodniono roszczenia osadzonych z tytulu pxzcludnienia. W wyrokach w sprawach: Latak przcciwko Polsce (skaxga nr 52070f08) i Lomifiski przcciwko Polsce (skarga m" 33502109) Trybunal uznal skargi za niedopuszczaloe w kontckécic procedury wdrozonej przez art.110 par; 2 kkw, oraz zwazywszy, iz'po 26.l1.2009r. skarzqcy nie byli juz osadzani w celach 0 powielzchni ponizcj 3m2 przypadajqcej najednego osadzonego. _  Przepis art. 3 ECHR (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 zo 2m.) stanowi, iz: ,,r_1ikt nie moze byé poddany torturom ani nieludzkicmu luh p,oni2.ajqcemu tralctowaniu albo karaniu.” Definicja pojqcia ,,tortury” zostala w caloéci z'Konwencji w sprawio zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub ponizajqcego traktowania albo karania, przyiqtej przez Zgromadzenie Ogélne Narodéw Zjednoczonych dnia 10' grudnia 1984 r. (Dz. U. z 1989 r., N1" 63, poz. 378)  art.__.1 ust. 1 W/w Konwencji brztni: ,,W rozmnieniu niniejszejkonwenoji okreélenie "tortury" oznacza kazde dziaianie, ktérym jakiejkolwiek osobie utnyéinie zadaje siq ostry bél lub‘ cierpienie, fizyczne bqdz psychiczne, w celu uzyskania od niej lub od osoby trzeciej informacji lub wyznania, w oelu ukarania jej za czyn popeiniony przez nia_ lub osobq trzcciq albo 0 ktérego dokonanie jest ona podejzzana, a takze w celu zastraszenia lub wjtwarcia nacisku na niq lub trzeciq osobo albo W jaldmkolwiek innym celu wynikajqcym z wszelkiej formy dyskrymixiacj i, gdy taki b6l lub cietpienie powoclowane sq przez finikcjonariusza pafistwowego Mlub im1_q osobq Wystgpujqcq wcharakterze urzqdowym lub z ich polecenia albo za wyrainq Iub milcza_ca. In 12 0|".1|~ { --- STRONA 14 --- .¢..1,:.E.t __. 1 _= ;.;s:'2:1‘???;i_  .. , ~..11 1 _, ,, :.~' 0 '=11. L; ...:'»;;:.1' 1;, =.;.\_,.,£.._£_f .:,.»_;  1 1 . .. “L1 __»' . Y“, .=  . .';.aI' ~ '55." 'iI+f'%;=:1  PEI.I '‘ I‘ .5; r._+I r _;=.4. 1 C. "' .r  . ' \ _%¢.: T. Q. rt ,1 . ¥ »= 4'. E. i 9 1 \__ ~.'_*.'.e L:: Pi r C en .  zgodq. Okreélenie to nie obejmuje bélu lub cierpieniawynikajagcych jedynie ze zgodnych zprawem sankcji, nieodiqcznie zwiezanych z tymi sankojami lub wywolanych przez nie przypadkowo.’_’. Ust,. 2 cytowanego przepisu ‘stanowi, iz: ,, Artykul ten nie narugza uméw mitgdzynaiodowych lub ustawodawstwa wewnetrznego, zawierajqcych' lub mogqcygh zwieraé postanowienia oi szerszym zastosow0niu.” 1 ' Z definicji zacytowanej powyzej wynika, iz ta czeéé art. 3 e.k.p.c. nie ma zastosowania do stanu ,fa_ktycznego,»zt ktérego powéd wywodzi swoje roszozenie. <W. tej sytuacjiitylko _uboc_znie’nalezy fstwierdzié,,ze Europejski T1'ybm1al'Pmw Czlowieka tiokonujqc wykladnil 3 e.k'.p.c. stwierdzil, ze Eierpienie iupokorzenie musza. w razie .przekmczaé 11ieu_ni_kn_iony _eIement.»cie1pienia wpisanego w pozbawienie wolnoéci, aby stanowily naruszenie tegoprzepisu (np. orzeczeniaz dnia29 kwietnia 2003 r., nr'388l2/97, Péltoracki pIZ6ci\fIk0 .Ukrainie, oraz nr 5.0390199, MoG1inchey i przeciwko Zjednoczonemu Kiélestwu). W wytoku"z >19.04.2001 r. (Peers przeciwko Grecji, 23524/95) EC!IR wskazal, Ze__.dokonujqc oceny, czy kma<1iub traktowanie jest ponizajape w rozumieniu art. 3 Konwencji, nal¢Z__Y..Wzia_é pod".uwage, 'czy w zamierzeniu maponizaé i upokorzyé da11z[osobfi, oraz czy w _ odniesieniu""do1nastepst\\*.."wyw.ar1a negatywny wplyw na jej osobowo§é W spos6b sprzeczny z art.. 3 K_onwe11cji.. (por. EC.I_IR W wyrokach z 6.04.2000 r. Labita1":rzeciwko'W1ochom, _26'Z72/95;.2: 26.10.2000 r. Kudla przeciwko Polsce. 30210/96)“  . _ __ _ Powédniewykaza1.'tal<ze (de facto na_wet niezglaszai takowego zarzut1J.).7iZ by} w sposéb nieIudzl<:i_i potfiztijqcy . firzez fimkcjonariuszy sluzby wieziennej. 'W_.k0I1'wk§<=i¢ kryteriéw przyjetych przezv Komisje Pmw Czlowieka iIEuropejski Ttybunai P1aw Cz1owiek_a'_m.in. w sprawach tprzeciwko G1ecji ‘(1969r.), Wielskiej Brytanii (1971r., 19_8;2r.),_ przeciwko »Szwajcarii (1977) nalezy. uznaé, iz dzialanie funkcjonariuszy SW w niniejszej spmwie ;w zaden sposbb nie moze z obiektywnego punktu widzenia byé uznane za ziieludzkie lub ponizajqce dla powoda. ‘Brak byio w ich zachowaniu cech brutalnoéci, fizycznego ipsychicznego zneoania sie 0 natezeniu dajqcym zakwalifikowaé ich dzialanie jako wyczerpujape znamiona przepisu, na ktéry powoluje sie powéd. 0 " . Reasumujap,’ »w niniejszej sprawie powéd nie wykazai zadnej z przeSl&I1¢1< odpowiedzialnoéci Skatbu Par'1stwa,.a to na zgoidnie a art. 6 k.c. spoczywal ciezar udowodnienia faktéw, z ktélych wywodzii prawne. Powéd nie udowodnil, iz dzialanie pozwanego bylo niezgodne z p1awem,(bezpra)rvne), nic wykazal, by popiésl _iakq$ szkode W zwiqzlcu z dziaianiem pozwanego. Ponadtow ocenie Sqdu brak jest réwniez adekwatncgo zwiqzku przyczynowego miedzy rzekotnymi cierpieniami powoda zwiqzanymi z jegfl zlym H ' 13 --- STRONA 15 --- :> yr '..<..r.... .1. . .. ...c  ..:. al ti _ ‘J .  t !\ _.| é k . I. E E  .: Q € ,. 5' 9! . . , . .1 3 \ ;. i‘  . 0 If .~ 1 £ . . § 1 i, . .51 2; i 1'E*|_rx\v.*‘~‘?. gr; .~=. *. >. 51' . <1’ E, :5. " . ::.$_ ;  '  \..;.'.   1 "4' '.'f::. 5 I . 1 $am°P°°Zl1°i°1T1 P$Y°11i°ZI13'1T1 W ZWiB.Z1<l1 z osadzeniem w p;Z6111dI)1OI1}’Ch zle Wyposazonych i wentylowanych oelaoh, niezapewnieniem wiaéoiwych warunkéw higieny (strzyztmic jednat ma$ZY11k@J 8 P°5t'~2P0Wfi11iem pozwanego (wykonywanie kary pozbawienia wolnoéci). "B°Z$P°m3~ 1°51 °'k0li¢Z110§¢, ii powéd ‘co najmniej 6 lat spedzil w placéwkaeh penitenojarnych. Przeciwko kazdej z jednostek penitencjarnych wystepuje w roszczeniami na drodze procesu oywihtego (oéwiadczenie powoda). Wczeéniejsze doéwiadozenia odnoénie warunkéw panujqeyoh w tego typu placéwkach nie wplynely na zmiane stylu zycia powodg, I1i°WP1Y11Q1)’ Odstraszajqco. ' Konieoznym bylo dla merytorycznego rozstrzygniecia zqdatiia powoda takze ustalenie °ZY 11° 51101156 P°ZWaI1¢j Zflistnialy jakiekoiwiek bezprawne dzialania lub zaniechania, zaniedbania, ktétych skutkiem byio pogorszenie stanu zdrowia powoda. Na te okolicznosié, jak jut. wspomniano powéd nie zglosil zadnych miarodajnych wnioskéw dowodowych. Sldadajqc zeznania w charakteize. strony réwniez 01¢ wykazal, .05. wenulki odbywariia kary pozbawienia wolnoéci i stosowania érodka zapobiegawczego w pcstaci tymczasowego a1'°5Zt°waI1i3 W.ifikik01\\'iBk Sposéb wpiynely najego kontiycje psychiczna, samoocene, etc. % Rwsfimujac. przy powolaniu SiQ na art. 24 k.c. zadoééuozynietfia pienieznego mozna Zftdflé, j¢§li nastztpilo nanlszenie dobra osobistego danej osoby. aIe‘__wslct1tek ktére bylo bezprawne, a oiezar wykaztmia braku bezpmwtméci ciqzy 100. p0zwanyti1.'W ocenie Sqdu pozwany wykazal, brak bezprawnoéci w dzialaniu jego funkcjonariuszy. Majap na uwadze ivynik przeprowadzonego postepowania dowodowego oraz uwzgledniaj:1'_c caloksztalt okolicznoéci sprawy brak bylo podstaw dopizyjecia odpowiedzialnoéci pozwanegb z tytulu Hafllmrfia débr osobiswch powoda w zwiqzkiz z warunkami ocjbywaliia pozbawienia wolnoéci w kontekécie zapewnieniaodpowieclniej opieki medycznej, czy tez traktowania powoda W pozwanej jednostce penitencjarnej. Podnieéé nalezy, iz pozbawienie wolnoéci jest karq za postepowanie sprzeczne z obowiqzujqcym porzqdkiem prawnym. Osoba skazana na kart; pozbawienia wolnoéci musi mieé éwiadomoéé ograniczefi i dolegliwoéci, jakie wiqzq sie zlizolacjqi zobowiqzana jest zznosié rygory zycia codziermego w jednostce penitencjarnej, wynikajs.c e ptzepiséw prawa zawartych w k.k.w., stosownych rozporzqdzeniach i zrédlach prawa miejscowego w postaci Zarzqdzeti Dyrektora Aresztu fiiiedczego. Oczywiécie Warunkéw przeludnienia nie mozna uzznaé iza normalny i uzasadniony element kary Pflzbawienia wolnoéci, jednakze  poza tzw. wymogami ciementamymi okreélonymi w kkw i 1'6g11laminie odbywania kary .pozbawienia| wolnoéci (a takze laktachl prawa miedzynarodowflgo), 1'0ZSl1ZYgajap o roszczéniaoh finansowych osadzbnych nie mozna abstrahowaé od ogélnych warunkéw ekonomicznyclili socj alnych istniejqcych w Polsce. 14 = <.. _,. --- STRONA 16 --- '.?.'=. ..0: =  ' .1;. Ju . tg g tr M55; 3,; sq E =0"; N . 3 i‘ 5. :F :"._ .‘~gw\ .' .51."?'1 2 w. " "'.\'""“1‘rT"‘;' 5“'Ii"WrI='I"' ,. ;u .\ ' 1‘? a _ E1. E1 I“. .%».. [:1 _"\' .>r' . .._;'v '::I'.\ .4 C0 za tymidzie roszczeniie powoda nie zasiuguje 110uwzgiedxtienie, bowiem art. 44% k.c. stanowi, iz ,,w razie namszenia dobra osobistego stid moze przyznaé temu, czyje dobro osobiste zostaio naruszone, odpowiedniq same tytulem zadoééuczynienia pienieznego za doznanq 1crzywde lub na jego zqdanie zasqdzié odpowiednia. sume pienieznq na wskazany przez niego eel spoleczny, niezaleznie od innych érodkéw potrzebnych do usuniecia skutkéw naruszenia. (...).”. Zatem nawet w przypadku stwierdzenia naruszenia dtjbr osobistych »zadoééuczynienie_je$t falcultatywne. (por. wyrok SN z 10.04.2000 r., 11 PK 245/05, OSNP 20016/100/101, wytok sn» z 21.00.1909’ r., 1 PR 224/60, OSNCP 1970, m‘ 0, poz. 1,11). 6 i. Podkreélenia wytnagaréwniez, tiz przy ocenie zasadnoéci roszczenia powoda zasqdzenia zadoééuczynienia nalezy uwzglednié dodatkowe okolicznoéoi, tak niedofmanasowanie shizby zdrowia, plaoéwek oéwiatowych, wieziennictwa i wielu innych sfer zyciapublicznego .w aspekcie §wi'ad'czef1 "socjalnych i zdrowotnych. Budzet wiezietmictwa wzrastal 'kazdoézeétfie 0 15% w $10111 roku od 2001 i'.P1'zecietna kwota gm Skarb Pafistwa wydaje na jednego wiqé:nia“ to 76 zl. dziennie W poszczegélnyoh zakladach, w tym w pozwanei  jednostce penitencjamej' przeprowadza sie olcresowe remonty i ptzebudowy. O_sadz'.eni maja_ coraz lepsze bytowe, terapeutyczne, resocjalizacyjne, wzakresie opieki zdrowotnej, éwiadczeriedtllcacyjnyoh, kuituralno  oéwiatowyoh. W takich realiach Zfi$9é1Z¢11i¢'na1'Z°°Z powoda zado§éuczjmiexii_azt=\ naruszeunie jego débr osobistyoh, nawet gdyby do tego doszlo, ictére to ttaniszenie nie'.wyn'ika1oby z icelowivcgo i I1a<=¢<>h¢WaI1¢g° Zia. W019. dzifliania jakiegokoiwiek podmiotu ._ odpowiedzialnego za warunki odbywania kttry pozbawiellia wolnoéci. lezaioby w "sprzeoznoéci “z powszechnym poczuciem sprawied1iWo§0i, R WIQQZ inalezaloby uznaé to za Inaduzycia prawa, od czegonie mozna abstrahowaé przy ozzekania zadoééuczynienia. 1 ' ' l  'Z powyzszych wzgledéw, ‘na podstawie wczeéniej cytowanych przepiséw orzeczono jak wsentencji. " “ ' ' " Wobec czeéciowego cofnieoia pozwu ze zrzeczeniem Sieroszozenia, na zasadzte art. 355 § 1 k.p.c. w zw. z art. 203 § 1 l<.p.c. postepowanie 'w tym z.a‘ktesie zostaio um01ZOI1= » *0, kosztach orzeczono na podsteiwie art. 102 k.p.c., uwzgledniwszy, iz powéd Die ma zrédiastaiego dochodu ani tez zasobéw majqtkowych na pokrycie znacznych koszt6w_ pbstepowania w;sprawie,'a tak ze fakt, iz powéd zostal zwolniony do kosztéw w zakresie oplaty od poz'wu (k. 50 — postanowienie) i nie ulegly zmianie 0f0liOZI10§Ci'dl3. zwolnienie to przyznanb. A ' l ' 4. a 1 1;; ‘