Wyrok I C 1535/16 UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1535/16 UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego (...) z dnia 14 lutego 2017r. Powód T. S. (1) wniósł o nakazanie pozwanej S. H. usunięcia ze strony internetowej (...).pl następujących wpisów: - „Dziwnym trafem w 2008 roku, kiedy powzięliśmy zamiar sprzedania naszego apartamentu, z którego nie mogliśmy korzystać, wtedy pojawił się (...) adwokat działający w K. T. S. (1)”, - „Oni robili wszystko, byśmy postępowali tak, jak oni tego chcą, żeby wszystko szło po ich myśli. Kiedy adwokat chciał, byśmy dostarczyli mu oryginały wszystkich dokumentów potrzebnych do sporządzenia aktu notarialnego sprzedaży mieszkania, zrobiliśmy to. I dalej zgodziliśmy się na ich warunki, że najpierw wpłacą zaliczkę, a resztę, kiedy dostaną kredyt w banku”, - „Na tę inwestycję panowie wzięli kredyt, jednak nigdy nie wpłynęły na nasze konta, tzn. moje i męża żadne pieniądze”, - „Napisałam do T. S., żeby zwrócił mi komplet dokumentów, a on nie przyjmował moich listów (wracały do mnie), a jak próbowałam się do niego dodzwonić, to przestał odbierać telefony. Zerwał wszelki kontakt.”, - „Dowiedziałam się, że S. B. i T. S. mieli zarobić na tej operacji po 250 tys. zł”, - „Rok zajęło mi uzyskanie w sądach wszystkich dokumentów, które straciłam przez nieuczciwego adwokata T. S.”, - „Pierwszą jest (...) SPÓŁKA Z O.O. (KRS (...), data wpisu do KRS 21.02.2007) z siedzibą przy ul. (...) w K., w której pełni aktualnie funkcję prezesa zarządu (prokurentem jest nie kto inny jak T. S. (1))”, - „Również ze strony T. S. (1) nie mogę liczyć na spłatę zobowiązania, gdyż ten zawieszony w czynnościach adwokat złożył w sądzie prośbę o zwolnienie ze spłaty. Jako powód podał brak pieniędzy”, - „Niektórym pseudo biznesmenom i nieuczciwym adwokatom wydaje się, że jak uda im się wywieść w pole osiemdziesięcioletnich staruszków to osiągnęli sukces”, „Po śmierci R. podjęłam próby skontaktowania się z adwokatem w celu wyjaśnienia sprawy i tu napotkałam na głuche milczenie i brak odzewu” , - „Ale nie wiedzieliśmy, że adwokat T. S. (1), który miał zająć się tą sprawą od początku współdziałał z D. i spółką (...). Mało tego, mieszkanie sprzedał, a pieniędzy do dziś nie dostałam. Kredyt wzięli na mieszkanie, ale nigdy nam nie zapłacili”, - „Sprawa mieszkania pozostawała niezałatwiona, a wszystkie dokumenty były u adwokata S.. Nagle nie mogłam się z nim w żaden sposób skontaktować, nie odbierał telefonu, nie odpisywał na listy”, - „Sprawa cywilna przeciwko adwokatowi S. jest w toku, został zawieszony w czynnościach adwokackich i aresztowany na trzy miesiące” - „A na swoim koncie ma szereg innych podobnych oszustw, z tym, że na mniejszą stratę niż ja”. Nadto powód wniósł o nakazanie pozwanej zaniechania umieszczania na ww. stronie wszelkich wpisów zawierających nazwisko powoda oraz o zasądzenie na rzecz powoda od pozwanej kosztów procesu. W uzasadnieniu powód podniósł, iż ww. wpisy dokonane przez pozwaną zawierają nieprawdziwe informacje oraz naruszają dobra osobiste powoda w postaci dobrego imienia, godności osobistej i wizerunku, które mają dla niego szczególne znaczenie, gdyż powód --- STRONA 2 --- jest mężem i ojcem trójki dzieci, dla których jest autorytetem, jest on osobą niekaraną ani przez sąd powszechny ani przez sąd dyscyplinarny, a tym samym korzysta z domniemania niewinności, wykonuje zawód adwokata, związany z zaufaniem publicznym. Pozwana S. H. wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc, że w przedmiotowych wpisach napisała prawdę. Sąd ustalił następujący stan faktyczny. Powód z zawodu jest adwokatem i prowadzi działalność gospodarczą w tym zakresie. Pozwaną i jej męża R. H. poznał ok. 2001r. W latach 2002 – 2012 świadczył na rzecz małżonków H. usługi prawne z przerwą w latach 2006 – 2007. W czasie tej współpracy, pozwana i jej mąż podjęli decyzję o sprzedaży należącego do nich lokalu nr (...) w kamienicy przy ul. (...) w K.. W tym celu poszukiwali ewentualnych nabywców. Osobę zainteresowaną zakupem lokalu, która był S. B. (2), wskazał im powód. Ustalenia warunków sprzedaży lokalu dokonywali sami zainteresowani, bez udziału powoda. Powód nie był stroną umowy, nie zaciągał kredytu na zakup mieszkania od pozwanej i jej męża. U notariusza umowę przedwstępną sprzedaży, jak i umowę przyrzeczoną podpisywali osobiście S. H. i jej mąż, z tym że przy zawieraniu umowy przyrzeczonej był obecny powód na prośbę pozwanej i jej mężą. Strony umówiły się na cenę sprzedaży w kwocie 1.700.000 zł. Kwota ta miała pochodzić z kredytu zaciągniętego przez S. B. (2). Ostatecznie Państwo H. otrzymali od S. B. (2) jedynie kwotę 70.000 zł. Współpraca powoda z Państwem H. trwała do marca 2012r., kiedy to zmarł R. H.. Całkowitą współpracę strony zakończyły pod koniec 2012r. na prośbę pozwanej. W czasie całej współpracy powód prowadził dla pozwanej i jej męża kilkanaście spraw, odbierał dla nich korespondencje i telefony, dysponował dokumentami należącymi do nich. Przez wiele lat reprezentował też ich w sprawach przeciwko Pani D. i spółce (...) S.A. m.in. w sprawach karnych, w których D. była oskarżycielem a pozwana była oskarżona o pomówienie. dowód: zeznania powoda, rozprawa z dnia 31 stycznia 2017r., czas: 00:37:16-01:16:28; zaświadczenie z (...), k. 17-18; wydruk księgi wieczystej (...), k. 19-27; kopia wypisu aktu notarialnego, k. 44-48 Obecnie Prokuratura Rejonowa K. – (...) prowadzi śledztwo przeciwko powodowi podejrzanemu o to, że: - w okresie od 27 grudnia 2011r. do 11 lipca 2012r. w K., działając w celu osiągniecia korzyści majątkowej, doprowadził Sąd Rejonowy (...) do niekorzystnego rozporządzenia pieniędzmi w kwocie 237.113,48 zł, stanowiących mienie znacznej wartości, na szkodę M. R., poprzez wprowadzenie sędziego podejmującego decyzję o zwrocie należnych mu pieniędzy, pozostałych po przeprowadzonym postępowaniu egzekucyjnym V KM 1723/07, w błąd min co do tożsamości posiadacza rachunku bankowego, prowadzonego przez Bank Spółdzielczy w L., tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 §1 kk.; - w dniu 9 grudnia 2008r. w K., działając w celu osiągniecia korzyści majątkowej, doprowadził S. B. (2) do niekorzystnego rozporządzenia pieniędzmi w kwocie 1.530.000 zł stanowiącymi mienie znacznej wartości, poprzez wprowadzenie go w błąd co do faktycznych przesłanek oraz rzeczywistego celu pobrania od niego wskazanych pieniędzy, a także autentyczności okoliczności wskazanych w przygotowanej przez niego i przedłożonej S. B. (2) do podpisania umowie cesji długu datowanej 9 grudnia 2008r., tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 §1 kk; - w okresie od 19 czerwca do nieustalonego dnia sierpnia 2009r. w K. , w celu osiągniecia korzyści majątkowej, doprowadził Sąd Okręgowy (...) Wydział IX Gospodarczy do niekorzystnego rozporządzenia pieniędzmi w kwocie 60.000 zł, na szkodę (...) Sp. z o.o., poprzez nieuzupełnienie braków formalnych wniesionego imieniem (...) Sp. z o.o. , jako jej pełnomocnik , pozwu o zapłatę, zarejestrowanego pod sygn.. IX GC 280/09, polegających na niepodpisaniu pozwu oraz zaniechaniu doręczenia wskazanych w nim załączników w wyznaczonym terminie, a także poprzez wprowadzenie w błąd sędziego podejmującego decyzję o zwrocie wniesionej uprzednio opłaty sądowej co do uprawnienia do jej pobrania i tożsamości posiadacza rachunku bankowego, prowadzonego przez (...) Bank S.A., tj. o przestępstwo z art. 286 §1 kk. Przedmiotem wyżej wskazanego postepowania jest także odpowiedzialność karna T. S. (1) podejrzanego o czyny zabronione związane z prowadzoną przez niego działalnością zawodową jako adwokata, odnośnie których zawiadomienia złożyło szereg pokrzywdzonych. --- STRONA 3 --- W związku z powyższym postępowaniem wobec powoda został zastosowany dwumiesięczny areszt tymczasowy oraz środek zapobiegawczy w postaci zakazu wykonywania zawodu adwokata. Po 1,5 miesiącu uchylony został areszt oraz zakaz wykonywania zawodu na mocy prawomocnego postanowienia Prokuratora z dnia 20 listopada 2015r. Do chwili obecnej nie został wniesiony akt oskarżenia przeciwko powodowi. Sprawa karna jest na etapie postępowania przygotowawczego. Pozwana S. H. występuje w tym postępowaniu w charakterze pokrzywdzonej. dowód: kopia postanowienia Prokuratora Rejonowego K. – (...) z dnia 24 stycznia 2017r., sygn. akt 4 Ds. 100/13, k. 99-100; kopia dowodu nadania odpisu postanowienia pozwanej, k. 101; kopia postanowienia Sądu Okręgowego (...) z dnia 6 grudnia 2016r., sygn. akt III Kp 191/16, k. 95-98; zeznania powoda, rozprawa z dnia 31 stycznia 2017r., czas: 00:37:16-01:16:28 Pozwana prowadzi Prywatną Galerię (...) S. H. w nieruchomości przy ul. (...) w K.. Prowadzi także stronę internetową (...).pl. (...) umieściła na tej stronie internetowej m.in. następujące wpisy dotyczące powoda: „Dziwnym trafem w 2008 roku, kiedy powzięliśmy zamiar sprzedania naszego apartamentu, z którego nie mogliśmy korzystać, wtedy pojawił się (...) adwokat działający w K. T. S. (1)” „Oni robili wszystko, byśmy postępowali tak, jak oni tego chcą, żeby wszystko szło po ich myśli. Kiedy adwokat chciał, byśmy dostarczyli mu oryginały wszystkich dokumentów potrzebnych do sporządzenia aktu notarialnego sprzedaży mieszkania, zrobiliśmy to. I dalej zgodziliśmy się na ich warunki, że najpierw wpłacą zaliczkę, a resztę, kiedy dostaną kredyt w banku” „Na tę inwestycję panowie wzięli kredyt, jednak nigdy nie wpłynęły na nasze konta, tzn. moje i męża żadne pieniądze” „Napisałam do T. S., żeby zwrócił mi komplet dokumentów, a on nie przyjmował moich listów (wracały do mnie), a jak próbowałam się do niego dodzwonić, to przestał odbierać telefony. Zerwał wszelki kontakt.” „Dowiedziałam się, że S. B. i T. S. mieli zarobić na tej operacji po 250 tys. zł” „Rok zajęło mi uzyskanie w sądach wszystkich dokumentów, które straciłam przez nieuczciwego adwokata T. S.” „Pierwszą jest (...) SPÓŁKA Z O.O. (KRS (...), data wpisu do KRS 21.02.2007) z siedzibą przy ul. (...) w K., w której pełni aktualnie funkcję prezesa zarządu (prokurentem jest nie kto inny jak T. S. (1))” „Również ze strony T. S. (1) nie mogę liczyć na spłatę zobowiązania, gdyż ten zawieszony w czynnościach adwokat złożył w sądzie prośbę o zwolnienie ze spłaty. Jako powód podał brak pieniędzy” „Niektórym pseudo biznesmenom i nieuczciwym adwokatom wydaje się, że jak uda im się wywieść w pole osiemdziesięcioletnich staruszków to osiągnęli sukces” „Po śmierci R. podjęłam próby skontaktowania się z adwokatem w celu wyjaśnienia sprawy i tu napotkałam na głuche milczenie i brak odzewu” „Ale nie wiedzieliśmy, że adwokat T. S. (1), który miał zająć się tą sprawą od początku współdziałał z D. i spółką (...). Mało tego, mieszkanie sprzedał, a pieniędzy do dziś nie dostałam. Kredyt wzięli na mieszkanie, ale nigdy nam nie zapłacili” „Sprawa mieszkania pozostawała niezałatwiona, a wszystkie dokumenty były u adwokata S.. Nagle nie mogłam się z nim w żaden sposób skontaktować, nie odbierał telefonu, nie odpisywał na listy” „Sprawa cywilna przeciwko adwokatowi S. jest w toku, został zawieszony w czynnościach adwokackich i aresztowany na trzy miesiące” „A na swoim koncie ma szereg innych podobnych oszustw, z tym, że na mniejszą stratę niż ja” dowód: wydruk ze strony internetowej (...).pl , k. 28-43 --- STRONA 4 --- Powód był prokurentem firmy (...) sp. z o.o. do 2008r. Później nie pełnił w tej spółce żadnych funkcji. Powód nigdy nie był zobowiązany wobec pozwanej i jej męża do zapłaty jakichkolwiek sum pieniężnych, nigdy też nie toczyła się sprawa o zapłatę przeciwko niemu z powództwa państwa H.. Powód nie został prawomocnie skazany ani w postępowaniu karnym, ani dyscyplinarnym. dowód: zeznania powoda, rozprawa z dnia 31 stycznia 2017r., czas: 00:37:16-01:16:28; zaświadczenie o niekaralności z dnia 9 sierpnia 2016r., k. 64; wydruk z KRS firmy (...) sp. z o.o., k. 65-71 W dniu 15 lipca 2016r. powód wystosował do pozwanej pismo, w którym poprosił pozwaną o usunięcie w terminie 7 dni z prowadzonej przez pozwaną strony internetowej wszelkich zwrotów zawierających jego imię i nazwisko z uwagi na naruszenie jego dóbr osobistych w postaci dobrego imienia i godności osobistej w rozumieniu art. 23 k.c. dowód: pismo powoda z dnia 15 lipca 2016r. wraz z potwierdzeniem odbioru, k. 72-73 Sąd nie dał wiary pozwanej, że treść umieszczonych przez nią wpisów zawiera prawdziwe fakty. Już z samych zeznań pozwanej wynika, że znaczna część wpisów wskazuje okoliczności, które nie miały miejsca. Dotyczy to np. daty początku współpracy stron, wytoczenia przez pozwaną i jej męża powodowi sprawy cywilnej, istnienia po stronie powoda zobowiązania do zapłaty za lokal sprzedany przez pozwaną i jej męża, zaciągnięcia kredytu przez powoda na zakup lokalu od pozwanej i jej męża. Sama pozwana zeznała, że strony poznały się już w 2000r., a pozostałe wyżej wymienione okoliczności nie miały miejsca. W ocenie Sądu przekonanie pozwanej o prawdziwości zarzutów postawionych powodowi we wpisach jej autorstwa na stronie internetowej wynika najprawdopodobniej z niezrozumienia skomplikowanych problemów faktycznych i prawnych, w jakich znalazła się wraz z mężem w związku ze sprzedażą lokalu mieszkalnego i prowadzoną działalnością. Pozwana i jej mąż zostali niewątpliwie oszukani, skoro nie otrzymali zapłaty za lokal, brak jednak w niniejszym postępowaniu dowodu, by odpowiedzialność za to ponosił powód. Sąd oddalił wniosek o odroczenie rozprawy celem złożenia przez pozwaną wniosków dowodowych, czego pozwana domagała się na rozprawie w dniu 31 stycznia 2017r. Sąd miał bowiem na uwadze, że pozwana po otrzymaniu odpisu pozwu w dniu 14 września 2016r. nie złożyła odpowiedzi na pozew, pomimo wezwania i pouczenia o skutkach prawnych spóźnionego zgłaszania dowodów. Z uwagi na brak wniosków dowodowych pozwanej w dniu 5 grudnia 2016r. została wyznaczona rozprawa na dzień 31 stycznia 2017r. przeznaczona na przesłuchanie stron. Dopiero na tej rozprawie pozwana zapowiedziała złożenie wniosków dowodowych, domagając się odroczenia rozprawy. W ocenie Sądu takie działanie pozwanej prowadziło do przewlekłości postępowania. Sąd dopuścił zatem tylko te dowody, które pozwana zawnioskowała na rozprawie (choć i one były spóźnione, jednak ich przeprowadzenie mogło nastąpić bez spowodowania przewłoki postępowania), nie uwzględnił natomiast wniosku o odroczenie rozprawy. Sąd pominął także jako nie mający znaczenia dla rozstrzygnięcia dowód zawnioskowany przez powoda w postaci wykazu usług prawnych, za które pozwana rzekomo nie zapłaciła powodowi wynagrodzenia. Przedstawienie oceny dowodów, którym Sąd nie odmówił wiary ani mocy dowodowej, zostało w pisemnym uzasadnieniu pominięte z uwagi na treść przepisu art. 328 § 2 k.p.c. Sąd zważył, co następuje. Podstawę prawną żądania powoda stanowią przepisy kodeksu cywilnego regulujące problematykę ochrony dóbr osobistych. Zgodnie z treścią art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Stosownie do art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. --- STRONA 5 --- Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych, Sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi, czy działanie pozwanego było bezprawne. Bezprawność należy rozumieć jako zachowanie (działanie bądź zaniechanie) sprzeczne z porządkiem prawnym lub zasadami współżycia społecznego. Zachodzi ona w szczególności w sytuacji gdy rozpowszechniane są informacje nieprawdziwe. W tym ostatnim przypadku powszechnie przyjmuje się, że dla dokonania oceny, czy wypowiedź naruszająca cześć mieści się w granicach chronionych zasadą wolności słowa, istotna jest kwalifikacja tej wypowiedzi jako informującej o faktach albo wyrażającej opinię (wypowiedź opisowa albo oceniająca). Do wypowiedzi opisowych odnosi się możliwość wykazania, że zawierają stwierdzenia prawdziwe bądź fałszywe. Naruszenie czci wypowiedzią ujawniającą fakty zgodnie z rzeczywistością nie jest co do zasady działaniem bezprawnym. Nieprawdziwość godzącego w cześć zarzutu oznacza bezprawność wypowiedzi; poza tym bezprawność nie będzie uchylona, jeżeli naruszyciel nie udowodni prawdziwości swej wypowiedzi. Dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. Natomiast na tym, kto podjął działanie zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszające to dobro, spoczywa ciężar dowodu, że nie było ono bezprawne. Wynika to z przewidzianego w art. 24 § 1 zd. 1 k.c. domniemania bezprawności naruszenia dobra osobistego, które przenosi ciężar udowodnienia braku bezprawności na stronę pozwaną. Powód domagał się nakazania pozwanej usunięcia wpisów zamieszczonych na prowadzonej przez pozwaną stronie internetowej z uwagi na naruszenie dobrego imienia, godności osobistej i wizerunku. Pierwsze dwa z wymienionych dóbr osobistych wchodzą w zakres pojęciowy szeroko pojmowanej czci, która została wymieniona przez ustawodawcę wprost w otwartym katalogu w art. 23 k.c. W polskim prawie cywilnym przyjmuje się, że cześć stanowi moralną wartość, z której jednostka zdaje sobie sprawę (szacunek dla siebie, poczucie własnej wartości) i której poszanowania ma prawo wymagać od innych. Powszechny jest pogląd, że cześć człowieka przejawia się w dwóch aspektach: zewnętrznym i wewnętrznym. Cześć zewnętrzna to zasłużone dobre imię, dobra sława, opinia, jaką mają inni ludzie o wartości danego człowieka, jego obraz w oczach osób trzecich; dobre imię człowieka jest pojęciem obejmującym wszystkie dziedziny jego życia osobistego, zawodowego i społecznego. Naruszenie dobrego imienia (zniesławienie) może polegać na przypisaniu innej osobie cech lub właściwości, które mogą ją poniżyć w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności. Przyjmuje się, że może ono występować w dwóch postaciach: pierwsza to rozpowszechnianie wiadomości określonej treści, która stanowi zarzut pod adresem jednostki, druga to wyrażanie ujemnej oceny jej działalności. Cześć wewnętrzna nazywana godnością osobistą, to natomiast wyobrażenie jednostki o własnej wartości, które konkretyzuje się w poczuciu i przekonaniu o własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. To poczucie jest zmienne i daje się kształtować. Dlatego mogą być różne miary poczucia własnej wartości i naruszenia jego godności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 1989r., I CR 143/89, OSP 1990/9/330). Roszczenia związane z ochroną czci aktualizują się w chwili zagrożenia lub naruszenia prawa konkretnej osoby, której dotyczy określone działanie. Elementy zniesławiające mogą być zawarte w gestach, znakach, utrwalonych obrazach, a także w wypowiedziach w formie ustnej lub pisemnej. Różne osoby mogą interpretować te same słowa na wiele różnych sposobów. Zagadnieniem wstępnym, poprzedzającym rozważanie, czy dany zwrot miał charakter zniesławiający, jest więc ustalenie jego rzeczywistego znaczenia. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 stycznia 1976 roku ( II CR 692/75,OSNC 1976/11/251) wskazał, że wypowiedzi powinny podlegać wykładni. Sąd ten wyjaśnił, że przy ocenie naruszenia czci należy mieć na uwadze nie tylko subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ale także obiektywną reakcję w opinii społeczeństwa. Nie można też przy tej ocenie ograniczać się do analizy pewnego zwrotu w abstrakcji, ale należy zwrot ten wykładać na tle całej wypowiedzi. Znaczenie wypowiedzi nie może być ostatecznie zdeterminowane jej dosłownym brzmieniem. Współdecyduje o tym także kontekst jej rozpowszechnienia. Sens wypowiedzi jest zawsze wynikiem interpretacji. Słowom można przypisać różne znaczenia, m. in. potoczne, specjalne itd. Ustalenie znaczenia wypowiedzi, a w końcu przyjęcie, że wypowiedź ma charakter zniesławiający musi się odwoływać do pojmowania przeciętnego odbiorcy – osoby zwykłej, rozsądnej, racjonalnie myślącej, o przeciętnej inteligencji, wykształceniu, wiedzy. Zastosowanie powinny mieć tu kryteria obiektywne, a nie subiektywne (tak A. Szpunar w glosie do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 1989 r., I CR 143/89, OSP 1990/9/330). Powinno się brać pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym m. in. kontekst sytuacyjny, grono odbiorców, do których wypowiedź była skierowana, sposób jej prezentacji. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że pozwana dopuściła się naruszenia dobrego imienia i godności T. S. (1). Nastąpiło to poprzez zamieszczenie na stronie (...).pl wpisów pod adresem powodowa, przedstawiających go jako nieuczciwego adwokata, który rzekomo miał dopuścić się wobec pozwanej i jej męża przestępstwa oszustwa przy transakcji związanej ze sprzedażą nieruchomości. Pozwana dopuściła się tym samym naruszenia zasady domniemania --- STRONA 6 --- niewinności, statuowanej w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP („Każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu”) i w art. 5 § 1 k.p.k. w zw. z art. 71 § 3 k.p.k. w stosunku do podejrzanego. Zasada ta, stanowiąca element prawa do sądu i podstawową gwarancję w postępowaniu karnym, wynika nadto z aktów prawa międzynarodowego, których Polska jest sygnatariuszem, tj. Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 roku (art. 6 pkt 2 - Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284) i Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych z dnia 16 grudnia 1966 roku (art. 14 – Dz.U. z 1977 r., nr 38, poz. 167). Adresatami zobowiązanymi do stosowania powyższej zasady nie są przy tym wyłącznie organy wymiaru sprawiedliwości, lecz również wszyscy obywatele. Sformułowaniami zawartymi w spornych wpisach, które naruszają zasadę domniemania niewinności, są następujące stwierdzenia: „Rok zajęło mi uzyskanie w sądach wszystkich dokumentów , które straciłam przez nieuczciwego adwokata T. S.”, „Niektórym pseudo biznesmenom i nieuczciwym adwokatom wydaje się, że jak uda im się wywieść w pole osiemdziesięcioletnich staruszków to osiągnęli sukces”, „Sprawa cywilna przeciwko adwokatowi S. jest w toku, został zawieszony w czynnościach adwokackich i aresztowany na trzy miesiące” „ A na swoim koncie ma szereg innych podobnych oszustw, z tym że na mniejszą stratę niż ja”. Przytoczone fragmenty zostały napisane w trybie oznajmującym, z użyciem określeń „nieuczciwy”, „oszust”, co przeciętnemu odbiorcy sugerowało, że T. S. (1) jest winny czynów, o które oskarża go pozwana. Część z przedmiotowych wpisów nie zawiera, co prawda, wprost zarzutu oszustwa i nieuczciwości, ale pomawianie powoda o takie zachowania wynika z kontekstu, w jakim dane wpisy zostały użyte. Dotyczy to np. stwierdzenia: „Oni robili wszystko, byśmy postępowali tak, jak oni tego chcą, żeby wszystko szło po ich myśli’. Sąd miał na uwadze, że przeciwko powodowi toczy się obecnie postępowanie karne o popełnienie czynu z art. 286 k.k. (przestępstwo oszustwa), jednakże obecnie postepowanie to jest na etapie postępowania przygotowawczego, a przeciwko powodowi nie tylko nie został wydany żaden wyrok karny, ale nie został nawet skierowany akt oskarżenia. Nawet jeżeli przyjąć hipotetycznie, że część z opisywanych przez pozwaną w spornych wpisach zarzutów zostanie w przyszłości potwierdzonych wobec powoda, to obecnie pozwana powinna ostrożniej formułować opinie pod jego adresem. Z kolei co do drugiej części wpisów pozwana nie zdołała skutecznie wykazać że są w nich zawarte informacje prawdziwe. Dotyczy to zwłaszcza wpisów dotyczących: rzekomego zjawienia się powoda „dziwnym trafem” kiedy pozwana miała zamiar sprzedać swój lokal, zaciągnięcia także i przez powoda kredytu na zapłatę ceny lokalu, w sytuacji gdy nie był on stroną transakcji, wysyłania do powoda korespondencji zawierającej żądanie zwrotu dokumentów należących do pozwanej i ignorowaniu przez niego takich wezwań czy też wezwań o podjęcie kontaktu w celu wyjaśnienia całej sprawy, wreszcie, jakoby powód miał zarobić na ww. sprzedaży 250.000 zł, że nadal pełni funkcję prokurenta w spółce (...), że ma względem pozwanej zobowiązania pieniężne, oraz że sprzedał mieszkanie należące do pozwanej i nie oddał za nie pieniędzy, czy też że przeciwko niemu toczy się postępowanie cywilne wytoczone przez pozwaną. Prawdą jest, czego zresztą nie ukrywał powód, że w związku z toczącym się śledztwem powód został tymczasowo aresztowany i zawieszony w wykonywaniu zawodu adwokata. Niemniej jednak środki zapobiegawcze wobec niego na chwilę obecną zostały uchylone, o czym pozwana z pewnością doskonale wiedziała, występując w postępowaniu karnym jako pokrzywdzona a czego nie ujęła w swych wpisach. W konsekwencji, rozpowszechnianie nieprawdziwych oraz „przedwczesnych”, tj. nie stwierdzonych jeszcze prawomocnym wyrokiem karnym informacji o dopuszczeniu się przez T. S. (1) ww. zarzucanych mu czynów mogło prowadzić do utraty przez niego szacunku oraz zaufania u wielu osób z kręgów towarzyskich oraz rodzinnych, czy zawodowych. Niewątpliwie siła oddziaływania przedmiotowych wpisów, które ukazały się w Internecie jest znaczna. Można, co prawda, przyjąć, iż krąg osób odwiedzających stronę pozwanej z uwagi na jej charakter jest ograniczony, niemniej jednak wpisy te są ogólnodostępne i łatwe do odnalezienia przez potencjalnego użytkownika Internetu, zwłaszcza przez klientów powoda, którzy mogą poszukiwać informacji o powodzie przy użyciu wyszukiwarki internetowej, na skutek czego mogą być kierowani na stronę internetową pozwanej. Zdaniem Sądu, pozwana, pomimo ciążącego na niej w tym zakresie ciężaru dowodu zgodnie z art. 24 § 1 k.c., nie zdołała wykazać zaistnienia żadnej z okoliczności wyłączających bezprawność jej działania. W szczególności całkowicie bezpodstawne jest twierdzenie --- STRONA 7 --- pozwanej dotyczące prawdziwości powołanych wpisów, zwłaszcza że sama pozwana w zeznaniach przyznała, że wiele faktów opisanych w kwestionowanych wpisach, nie miało miejsca. Działanie pozwanej niewątpliwie cechuje bezprawność rozumiana jako działanie sprzeczne z prawem i zasadami współżycia społecznego. W sposób oczywisty złamana została zasada domniemania niewinności, a zamieszczenie wpisów, z ich jednoznacznymi stwierdzeniami miało na celu zdyskredytować powoda w oczach osób zapoznających się z treścią umieszczoną na stronie internetowej. W związku z powyższym Sąd uznał, iż skutecznym środkiem ochrony dóbr osobistych powoda będzie nakazanie pozwanej usunięcia zamieszczonych wpisów. Sąd nie przychylił się natomiast do żądania powoda dotyczącego nakazania pozwanej zaniechania umieszczania na swojej stronie jakichkolwiek wpisów zawierających nazwisko skarżącego. Żądanie to – w ocenie Sadu – jest zbyt dalekie. Pozwana, podobnie jak każda inna osoba, może zamieszczać w Internecie w sposób zgodny z prawem informacje prawdziwe, również o powodzie. Z tego względu żądanie zakazania pozwanej takich czynności podlegało oddaleniu. Na marginesie dodać należy, że Sąd nie dopatrzył się, aby swym zachowaniem pozwana naruszyła dobro osobiste powoda w postaci wizerunku. Pod pojęciem tym rozumieć należy obraz fizyczny jednostki ludzkiej. Obejmuje on tylko cechy zewnętrzne osoby fizycznej, cechy psychologiczne związane są zaś z innym dobrem osobistym (czcią). Zachowanie pozwanej ograniczało się wyłącznie do umieszczenia na swej stronie wpisów mających postać pisma. O kosztach procesu Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 98 § 1 i 3 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Na koszty te złożyła się opłata sądowa od pozwu w kwocie 600 zł, którą pozwana jako strona przegrywająca proces winna zwrócić powodowi.