Teza / krótkie omówienie
zapłatę
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt I C 153/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu w I Wydziale Cywilnym w składzie: Przewodniczący: Sędzia Sądu Okręgowego Izabela Korczyńska Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Podkocka po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2012 r. w Kaliszu na rozprawie sprawy z powództwa Fundacji (...) z siedzibą w O. i J. M. przeciwko A. K. o nakazanie i zapłatę 1. nakazuje pozwanemu A. K., aby zamieścił na swoim profilu na portalu społecznościowym (...) na stronie internetowej (...) oświadczenie następującej treści: „Ja, A. K., przepraszam Fundację (...) z siedzibą w O. za określenie jej epitetem „durni”, który to epitet jest nieprawdziwy i krzywdzący. Jednocześnie wyrażam ubolewanie z powodu użycia wobec wymienionych osób takiego określenia i zobowiązuję się, że takie zachowanie nigdy się nie powtórzy”, w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku kończącego postępowanie w niniejszej sprawie; 2. oddala powództwo w pozostałym zakresie; 3. umarza postępowanie w zakresie pozwu wniesionego przez powoda J. M.; 4. zasądza od pozwanego A. K. na rzecz powoda Fundacji (...) z siedzibą w O. kwotę 600,00 (sześćset 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych; 5. koszty zastępstwa procesowego między stronami wzajemnie znosi. SSO Izabela Korczyńska UZASADNIENIE W dniu 30 grudnia 2012 r. do Sądu Okręgowego w Kaliszu wpłynął pozew, w którym powódka Fundacja (...) z siedzibą w O. oraz powód J. M., działając przez pełnomocnika, wnieśli o zobowiązanie pozwanego A. K. do zamieszczenia w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku kończącego postępowanie w niniejszej sprawie, na portalu społecznościowym (...), na stronie (...), oświadczenia zawierającego przeprosiny o następującej treści: „Ja,
--- STRONA 2 ---
A. K., przepraszam Fundację (...) z siedzibą w O. oraz jej Fundatorów za określenie ich epitetem „durni”, który to epitet jest nieprawdziwy i krzywdzący. Jednocześnie wyrażam ubolewanie z powodu użycia wobec wymienionych osób takiego określenia i zobowiązuję się, że takie zachowanie nigdy się nie powtórzy”. Nadto powodowa Fundacja wniosła o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kwoty 10.000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 25 czerwca 2011 r. do dnia zapłaty, natomiast powód J. M. – o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kwoty 5.000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 25 czerwca 2011 r. do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. W uzasadnieniu żądania powodowie podnieśli, że pozwany na swoim profilu na portalu społecznościowym (...) zamieścił informację, że w okresie od czerwca 2007 r. do stycznia 2010 r. pracował jako dyrektor Zespołu Szkół im. A. (...) w O.., którego powodowa fundacja jest właścicielem, umieszczając komentarz o treści: „Szkoła niepubliczna, wspaniali nauczyciele, uczniowie, rodzice i durni właściciele”. Pozwany niezwłocznie po pisemnym wezwaniu przez powodów, odebranym w dniu 17 czerwca 2011 r., usunął przedmiotowy wpis co do treści „i durni właściciele”, jednak nie zamieścił na swoim profilu na portalu (...) przeprosin o treści wyżej wskazanej ani nie uiścił na rzecz powodów żądanych w treści pozwu kwot. Zdaniem powodów, określenie zastosowane przez pozwanego w ww. wpisie naruszyło ich dobra osobiste w postaci czci, prawa do dobrego imienia oraz godności, albowiem powodowie są podmiotami znanymi opinii publicznej w O.., działają na polu szczególnym, jakim jest edukacja i oświata, oraz cieszą się dobrą opinią (pozew – k. 2-3). W piśmie z dnia 24 stycznia 2012 r. (data wpływu) pełnomocnik powodów cofnął powództwo w zakresie żądania wniesionego przez powoda J. M., podtrzymując żądanie pozwu zgłoszone przez powodową fundację (pismo pełnomocnika powodów – k. 30). W odpowiedzi na pozew z dnia 20 lutego 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów procesu. W uzasadnieniu stanowiska pozwany podniósł, że faktycznie na swoim profilu w portalu (...) zamieścił określenie dotyczące swojego ostatniego miejsca pracy używając sformułowania „durni właściciele”, niemniej jednak nie wymienił nazwy właściciela szkoły ani żadnego z nazwisk. Pozwany podniósł, że używając cytowanego określenia, chciał zwrócić uwagę na zachowanie właścicieli szkoły cechujące się chaosem organizacyjnym, szczególnie finansowym i kompetencyjnym, jaki dał się zauważyć w ostatnim okresie jego zatrudnienia w ww. placówce, oraz nieporozumienia, jakie na tym tle wynikły pomiędzy pozwanym a jego pracodawcą. Pozwany zaznaczył, że jego intencją nie było zniesławienie kogokolwiek, tym bardziej, że w jego ocenie użyte określenie nie jest obraźliwe i nie wyczerpuje dyspozycji art. 23 k.c. (odpowiedź na pozew – k. 37-42). W piśmie przygotowawczym złożonym na rozprawie w dniu 9 maja 2012 r. pełnomocnik powodowej Fundacji sprecyzował żądanie pozwu w zakresie treści oświadczenia, do którego złożenia żądał zobowiązania pozwanego, podtrzymując pozostałe zgłoszone roszczenia. W uzasadnieniu stanowiska pełnomocnik powódki wskazał, że intencje pozwanego nie mają znaczenia, w szczególności nie mogą usprawiedliwiać naruszenia dobrego imienia powodowej fundacji (pismo przygotowawcze – k. 64). W piśmie z dnia 2 października 2012 r. (data wpływu) pełnomocnik pozwanego podtrzymał dotychczasowe stanowisko, dodatkowo wskazując, że zawarte na portalu (...) określenie zostało umieszczone jedynie na stronie pozwanego zawierającej dane dotyczące jego tożsamości, dostępnej wyłącznie dla osób, które zarejestrowały się jako jego znajomi, przy czym opinia dotyczyła pracodawcy, a nie konkretnej osoby czy podmiotu, i mieści się w ramach dozwolonej krytyki podmiotów publicznych związanej z ich działalnością, z którą to krytyką podmioty te winny się liczyć Strony podtrzymały swoje stanowiska na rozprawie w dniach 9 maja 2012 r., 20 czerwca 2012 r., 10 października 2012 r. oraz 12 grudnia 2012 r. (protokół – k. 65, 69, 84 i 98). Sąd poczynił następujące ustalenia faktyczne: Powodowa Fundacja (...) w O.., poprzednio funkcjonująca pod nazwą (...) z siedzibą w O.., jest właścicielem Zespołu Szkół imienia A. B. w O.. J. M. jest, obok B. Z., jednym z fundatorów Fundacji i jej prezesem od 2003 r. Celem statutowym Fundacji jest prowadzenie działalności z zakresu edukacji, prowadzenie Szkoły Podstawowej, Gimnazjum
--- STRONA 3 ---
oraz prowadzenie działalności edukacyjnej i realizacja projektów edukacyjnych dla osób powyżej 45. roku życia dla utrwalenia zasad zrównoważonego rozwoju. Fundacja prowadzi również działalność społeczną – w tym jest inicjatorem akcji dotyczącej likwidacji barier architektonicznych w O.., została powołana jako członek Komitetu (...) działającego w ramach (...), jest członkiem wspierającym (...)z siedzibą w L., brała udział w akcji (...) przeciwdziałającej tworzeniu graffiti na murach, dodatkowo została delegowana jako punkt kontaktów zgodnie z wymaganiami konwencji ONZ oraz współpracuje z Polską Akademią Nauk w zakresie organizacji projektu Europejskiego (...)w I.. dowód: zaświadczenie o wpisie do ewidencji niepublicznych szkół i placówek oświatowych– k. 4, 5 i 6; statut Fundacji (...) – k. 7-10; przesłuchanie J. M. za stronę powodową – k. 98v-99; dokumenty dotyczące działalności Fundacji – k. 93-97. Z uwagi na prowadzoną przez siebie działalność edukacyjną, powodowa Fundacja jest podmiotem znanym w kręgu (...) nauczycieli. dowód: zeznania świadka A. W. – k. 85v-86. Do źródeł finansowania Fundacji należą dotacje z Urzędu Miasta oraz wpłaty pochodzące od rodziców uczniów. Fundacja jako szkoła niepubliczna nie korzysta z dotacji na remonty. dowód: przesłuchanie J. M. za stronę powodową – k. 98v-99. Obecnie w ramach należącego do Fundacji Zespołu Szkół im. A. (...) w O.. funkcjonuje polsko – kanadyjska szkoła podstawowa i gimnazjum, wcześniej działało również liceum. Szkoła zatrudnia około 30 nauczycieli i kilku pracowników administracyjnych. Szkoły działające w ramach Zespołu Szkół realizują program ustalany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, dodatkowo rozszerzając spektrum zajęć – vide kilka lat wcześniej w ramach programu szkół prowadzono dodatkowe zajęcia z nauki języków obcych, wychowania fizycznego oraz basenu. Z racji braku możliwości lokacyjnych, zajęcia z pływania prowadzone były w ramach umowy łączącej Zespół Szkół im. A. (...) z Zespołem Szkół (...) w O.., która to placówka dysponowała basenem. Zajęcia z nauki pływania prowadzili nauczyciele zatrudnieni w (...) w zamian za wynagrodzenie wypłacane im przez Fundację jako właściciela Zespołu Szkół im. A. (...). dowód: przesłuchanie J. M. za stronę powodową – k. 98v-99; zeznania świadka J. K. – k. 84v-85v. W ciągu ostatnich kilku lat, z uwagi na problemy zdrowotne J. M., większość decyzji dotyczących zarządzania Fundacją, w tym jej finansami, podejmował B. Z.. dowód: przesłuchanie J. M. za stronę powodową – k. 98v-99; zeznania świadka J. K. – k. 84v-85v; zeznania świadka A. W. – k. 85v-86. Pozwany A. K. w dniu 15 czerwca 2007 r. został powołany na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół im. A. (...) w O.. Współpraca pozwanego z nauczycielami zatrudnionymi w szkole oraz uczniami i ich rodzicami układała się prawidłowo, problemów nie sprawiały również kontakty pozwanego z J. M.. Problemy pojawiły się w 2009 r., kiedy to do pozwanego jako dyrektora zaczęli zgłaszać się wierzyciele Fundacji, w związku z zaległościami w płatnościach za zakup mebli dla zespołu szkół, korzystanie z basenu w ramach umowy z Zespołem Szkół (...) (w tym wynagrodzenie nauczycieli pływania). Dodatkowo pozwany jako dyrektor Zespołu Szkół nie miał dostępu do wszystkich dokumentów niezbędnych do prawidłowego zorganizowania pracy w roku szkolnym 2009/2010. dowód: przesłuchanie pozwanego – k. 71-71 i 99v-100; zeznania świadka J. K. – k. 84v-85v. Z uwagi na problemy finansowe, Fundacja zrezygnowała z prowadzenia zajęć z pływania na basenie i wypowiedziała umowę zawartą z Zespołem Szkół (...). Powyższe decyzje spowodowały w kolejnych latach szkolnych mniejszy napływ uczniów, których rodzice zniechęceni byli ograniczaniem kolejnych zajęć prowadzonych w ramach Zespołu Szkół. dowód: zeznania świadka A. W. – k. 85v-86.
--- STRONA 4 ---
W związku z pogłębiającym się konfliktem pomiędzy powodową Fundacją a pozwanym oraz pogarszającą sytuacją Zespołu Szkół, pozwany złożył wypowiedzenie umowy o pracę, którego termin upłynął w dniu 28 lutego 2010 r. dowód: przesłuchanie pozwanego – k. 71-71 i 99v-100. Wiosną 2011 r. pozwany A. K. na swoim profilu założonym na portalu społecznościowym (...), w informacjach dotyczących ostatniego miejsca pracy, zamieścił adnotację dotyczącą Zespołu Szkół im. A. (...) w O.. cyt.: „Szkoła niepubliczna, wspaniali nauczyciele, uczniowie i rodzice i durni właściciele”. Dostęp do profilu pozwanego nie został ograniczony wyłącznie do osób należących do kręgu jego znajomych. dowód: wydruk ze strony internetowej – k. 18; przesłuchanie pozwanego – k. 71-71 i 99v-100. Pismem z dnia 16 czerwca 2011 r. pełnomocnik powodowej fundacji wezwał pozwanego do natychmiastowego usunięcia z portalu (...) wpisu o treści „i durni właściciele”, bezzwłocznego zamieszczenia na ww. portalu przeprosin o treści wskazanej powyżej oraz zapłaty na rzecz powodów kwot 10.000 złotych – na rzecz powodowej Fundacji, i 5.000 złotych – na rzecz J. M. tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Przedmiotowe wezwanie pozwany otrzymał w dniu 17 czerwca 2011 r. i niezwłocznie po jego otrzymaniu usunął określenie „durni właściciele”. Jednocześnie w piśmie z dnia 27 czerwca 2011 r. pełnomocnik pozwanego wskazał, że przedmiotowy wpis dotyczył powodowej fundacji, nie zaś J. M., którego pozwany darzył szacunkiem i wspominał zgodną współpracę w czasie pełnienia obowiązków dyrektora Zespołu Szkół im. A. (...). dowód: pismo pełnomocnika powodów do pozwanego – k. 19; pismo pełnomocnika pozwanego do pełnomocnika powódki – k. 21. Pozwany A. K. ma 59 lat, wykształcenie wyższe, z zawodu jest nauczycielem. Obecnie pozwany utrzymuje się z emerytury w kwocie 2.100 złotych netto miesięcznie, nadto jako radny otrzymuje diety w wysokości 1.500 złotych miesięcznie. Pozwany zamieszkuje wraz z żoną, która z tytułu wykonywanej pracy posiada miesięczny dochód w kwocie 2.000 złotych netto. Wraz z żoną został ustanowiony rodziną zastępczą dla 18-latka, na rzecz którego otrzymuje świadczenie w kwocie 1.000 złotych miesięcznie. Pozwany jest właścicielem 10-letniego samochodu oraz współwłaścicielem działki zabudowanej domem dwurodzinnym i garażem. dowód: przesłuchanie pozwanego – k. 70-71 i 99v-100. Sąd zważył, co następuje: Powodowa Fundacja (...) z siedzibą w O.. swoje roszczenie w niniejszej sprawie oparła na treści przepisów art. 23 k.c., art. 24 k.c. i art. 448 k.c. Zgodnie z art. 23 k.c., dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Dobra osobiste są atrybutem wszystkich osób fizycznych, nieodłącznie związanym z człowiekiem, mają charakter niemajątkowy, aczkolwiek pośrednio mogą wpływać na sytuację materialną człowieka. Dobra osobiste związane są ściśle z podmiotem podlegającym ochronie, razem z nim powstają i wygasają. Ustawodawca, w art. 23 k.c, w sposób nieenumeratywny wyliczył dobra osobiste. Otwartość listy dóbr osobistych osób fizycznych oznacza, że na taką listę mogą być wpisywane coraz to nowe dobra (prof. Maksymilian Pazdan w: „System prawa prywatnego. Prawo cywilne – część ogólna”, Tom 1, Wydawnictwo C.H. Beck Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2007 r. str.1118-1119). W szczególności, poza katalogiem art. 23 k.c. wskazać należy m.in. takie dobra osobiste, jak: sfera prywatności, kult po zmarłej bliskiej osobie, stan cywilny człowieka (także jego płeć), nazwa grupy nie zorganizowanej w postaci osoby prawnej. Cześć człowieka wiąże się ściśle z jego godności. Jej waga jest znaczna. Została ona wyraźnie wymieniona w art. 23 k.c. W czci człowieka wyróżnia się dwie strony: stronę wewnętrzną, nazywaną godnością osobistą, obejmującą wyobrażenie człowieka o własnej wartości oraz oczekiwanie szacunku ze strony innych ludzi oraz stronę zewnętrzną,
--- STRONA 5 ---
oznaczającą dobrą sławę, dobra opinię innych ludzi, szacunek, którym obdarza daną osobę otoczenie. Dobra sława (dobre imię) obejmuje wszystkie dziedziny aktywności życiowej osoby: jej życie osobiste, zawodowe i społeczne. Do naruszenia czci może dojść w rozmaity sposób, za pośrednictwem mowy lub pisma, wypowiedzi w mediach. W sprawie o obrazę (naruszenie godności wewnętrznej) przy ocenie naruszenia czci należy uwzględnić nie tylko znaczenie używanych słów, ale również cały kontekst sytuacyjny oraz jego społeczny odbiór, oceniany według kryteriów właściwych dla ludzi rozsądnych i uczciwych. Konieczne jest zachowanie proporcji i umiaru (prof. Maksymilian Pazdan w: ”System prawa prywatnego. Prawo cywilne – część ogólna”, Tom 1, Wydawnictwo C.H. Beck Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2007 r. str.1119-1122). Naruszenie czci może nastąpić bądź przez formułowanie ocen, opinii w wypowiedziach krytykujących postępowanie danej osoby, umniejszających jej społeczne uznanie, bądź przez podanie informacji (faktów) prawdziwych lub nieprawdziwych. Cześć, dobre imię i dobra sława człowieka są pojęciami obejmującymi wszystkie dziedziny życia osobistego, zawodowego i społecznego. Naruszenie czci może więc nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym, naruszające dobre imię danej osoby i mogące narazić ją na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności. Przepis art. 24 k.c. zawiera katalog roszczeń przysługujących osobie, której dobra osobiste zostały zagrożone naruszeniem bądź naruszone. Zgodnie z tym przepisem, ten, którego dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Z cytowanego przepisu wynika, że ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym. Przesłanka bezprawności działania jest przesłanką konieczną do udzielenia ochrony o charakterze niemajątkowym. Za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobra osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających tego typu działanie. Do podstaw wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych zalicza się w pierwszym rzędzie: działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego (z zastrzeżeniem uchylenia jej skuteczności w niektórych przypadkach) oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 października 1989 r., II CR 419/89, publ. OSP 1990, nr 11-12, poz. 377). Generalną zasadą jest wprowadzone w art. 24 §1 k.c. domniemanie bezprawności. Dlatego też pozwany w procesie o ochronę dóbr osobistych celem realizacji swojego prawa do obrony ma obowiązek wykazania istnienia okoliczności usprawiedliwiających jego działanie, a więc wyłączających bezprawność. Naruszenie dobra osobistego nie musi być zawinione, ważne natomiast, aby było bezprawne. Jednocześnie naruszenie dobra osobistego stanowi przesłankę do domniemania, że zostało naruszone prawo podmiotowe. Zgodnie z treścią art. 448 k.c., w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Ustalenie „odpowiedniej sumy pieniężnej” winno nastąpić w oparciu o wszelkich okoliczności dotyczące: rodzaju chronionego dobra, rozmiaru doznanego uszczerbku, charakteru następstw naruszenia, stosunków majątkowych zobowiązanego itd. (G. Bieniek i inni, Komentarz do art. 448 k.c., [w] „Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania”, wyd. LexisNexis 2008, s.642). Jak wynika z treści pozwu, powodowa Fundacja domagała się ochrony dóbr osobistych, naruszonych jej zdaniem przez pozwanego A. K., na skutek opublikowania przez niego na profilu założonym na portalu społecznościowym (...) na stronie internetowej (...) odnoszącego się do powódki sformułowania „durni właściciele”. Ochrona, której powódka się domagała, polegała na zobowiązaniu pozwanego do zamieszczenia na jego profilu na portalu (...) oświadczenia o
--- STRONA 6 ---
treści wskazanej w pozwie i w piśmie przygotowawczym z dnia 8 maja 2012 r., jak również zasądzeniu od pozwanego na rzecz powódki kwoty 10.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Postępowanie dowodowe przeprowadzone w niniejszej sprawie wykazało bez wszelkiej wątpliwości, że pozwany A. K. w istocie zamieścił na swoim profilu utworzonym na portalu społecznościowym (...), na stronie internetowej (...), w informacjach dotyczących ostatniego miejsca pracy, którym był Zespół Szkół im. A. (...) w O.., określenie „durni właściciele”, które to określenie zdaniem Sądu stanowiło naruszenie dóbr osobistych powodowej Fundacji w postaci czci i dobrego imienia. Epitet „durny” nawet w rozumieniu potocznym, nie wymagającym wiedzy stricte słownikowej, oznacza osobę nierozsądną, głupią, postępującą w sposób nieprzemyślany i nielogiczny, może też oznaczać zachowanie niedorzeczne, absurdalne czy też idiotyczne. Używając powyższego określenia, pozwany w żaden sposób nie uzasadnił swojego stanowiska, w szczególności nie podał podstaw faktycznych tak sformułowanej oceny, dostępnych – podobnie jak sama opinia – dla potencjalnych użytkowników portalu (...) odwiedzających jego profil. Pozwany nie wykazał, aby tego rodzaju uzasadnienie wynikało z pozostałych informacji zawartych w jego profilu bądź aby podjął próbę wytłumaczenia potencjalnym odbiorcom przyczyn swojego stwierdzenia. Bez wątpienia określenie innego podmiotu mianem „durnego” jest wyrazem negatywnej oceny jego działań, jak również stanowi przekroczenie granic dopuszczalnej krytyki, albowiem trudno poczytywać je jako element rzeczowej i kulturalnej dyskusji wobec braku rozwinięcia przyczyn jego użycia oraz kontekstu, w którym znalazłby ewentualne uzasadnienie. Epitet „durny” ma zabarwienie jednoznacznie pejoratywne, ujemne, bowiem jego użycie ma spowodować w opinii publicznej zniechęcenie i w ten właśnie sposób nastawić odbiorców do podmiotu tak nazwanego. Sąd przyznaje jednocześnie rację pozwanemu, że sytuacja istniejąca pomiędzy nim jako dyrektorem Zespołu Szkół im. A. (...) w O.. a powodową Fundacją, zwłaszcza na przełomie lat 2009/2010, tj. krótko przed rezygnacją pozwanego z pracy w ww. placówce, wiązała się z szeregiem konfliktów i nieporozumień, niemniej jednak nie uprawniało to jeszcze pozwanego do zamieszczania na ogólnodostępnym portalu społecznościowym określenia jednoznacznie obraźliwego dla powodowej Fundacji, bez wyjaśniana obiektywnych czy też subiektywnych przesłanek tego rodzaju oceny. Pozwany jest osobą bardzo dobrze wykształconą i doświadczoną zawodowo z racji wieloletniej pracy w charakterze nauczyciela, zatem musiał zdawać sobie sprawę z potencjalnych skutków swojego działania oraz tego, że zamieszczając przytoczone sformułowanie na swoim profilu na portalu (...), w rzeczywistości naraża się na odpowiedzialność z tytułu naruszenia dóbr osobistych powódki. Chybiona jest przy tym argumentacja pozwanego, jakoby nie dopuścił się on naruszenia dóbr osobistych powódki na skutek nie użycia w powyższym wpisie jej nazwy. Jak wykazało postępowanie dowodowe, powodowa Fundacja w związku z prowadzoną przez siebie działalnością, szczególnie edukacyjną i oświatową, jest podmiotem powszechnie znanym w środowisku (...), szczególnie w środowisku nauczycielskim, podobnie jak powszechnie znanym jest fakt, że to do niej należy wymieniony przez pozwanego jako jedno z miejsc pracy Zespół Szkół im. A. (...). Pozwany zatem, celem sformułowania oceny jednoznacznie odnoszącej się do działań Fundacji, nie musiał konkretyzować jej poprzez wymienienie nazwy. Należy stwierdzić z dużą dozą prawdopodobieństwa, że w odbiorze potencjalnego użytkownika portalu (...), pochodzącego z O.. i zapoznającego się z informacjami zawartymi w profilu pozwanego, oraz wedle jego domniemanego stanu wiedzy, użyte przez pozwanego określenie „durni właściciele” Zespołu Szkół im. A. (...) w O.. odnosiło się właśnie do powodowej Fundacji. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał za zasadne roszczenie powodowej Fundacji w zakresie zobowiązania pozwanego do zamieszczenia na jego profilu na portalu (...) oświadczenia o treści wskazanej w pozwie. o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku. Odnosząc się natomiast do roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia w kwocie 10.000 złotych za krzywdy doznane wskutek naruszenia przez pozwanego dóbr osobistych powodowej Fundacji, Sąd nie uznał go za zasadne. Stwierdzając bezprawne naruszenie dóbr osobistych danego podmiotu należy odnieść się do rzeczywistych, a nie tylko potencjalnych, skutków, jakie to naruszenie mogło wywołać. Jak ustalono powyżej, pozwany użyte przez siebie określenie powodowej Fundacji zamieścił na swoim profilu na portalu społecznościowym (...), w informacjach dotyczących ostatniego miejsca pracy. Wprawdzie profil pozwanego nie był profilem dostępnym wyłącznie dla kręgu jego osób znajomych, a potencjalnie dla każdego użytkownika portalu, o czym świadczy wydruk ze strony internetowej ( vide aktywna funkcja „Dodaj do znajomych”), niemniej jednak należy podkreślić, że aktualnie, mimo
--- STRONA 7 ---
coraz szerszego zasięgu, sieć Internet w dalszym ciągu nie jest dostępna dla nieograniczonej liczby osób, spośród których z kolei jedynie pewna część jest posiadaczem konta na portalu (...), co znacząco ogranicza krąg podmiotów, do których stwierdzenie umieszczone przez pozwanego na jego profilu na stronie internetowej (...) miało szansę dotrzeć. W szczególności, nawet w dobie aktualnie postępującej informatyzacji nie sposób porównywać zasięgu informacji zamieszczonych na portalu społecznościowym z zasięgiem tych samych informacji, ale umieszczonych przykładowo w poczytnym czasopiśmie lokalnym. Oceniając działanie pozwanego należy także zwrócić uwagę, że usunął on przedmiotowy wpis niezwłocznie po otrzymaniu wezwania skierowanego przez pełnomocnika powódki, czym zminimalizował zasięg dokonanego przez siebie naruszenia dóbr osobistych powodowej Fundacji oraz zniweczył dalsze rozpowszechnianie wyrażonej przez siebie oceny działań powódki. W ocenie Sądu, powodowa Fundacja nie wykazała, aby oświadczenie zamieszczone przez pozwanego na jego profilu na portalu (...) odniosło realne, negatywne dla niej skutki, powodując intensywną krzywdę, wymagającą kompensaty w postaci żądanej tytułem zadośćuczynienia kwocie pieniężnej. Powodowa Fundacja nie wykazała też szczególnych następstw naruszenia jej dóbr osobistych przez powoda, co uzasadniało przyjęcie przez Sąd, że środkiem wystarczającym do zniweczenie skutków naruszenia dóbr osobistych powodowej Fundacji przez pozwanego A. K. jest zamieszczenie na jego profilu na stronie internetowej (...)oświadczenia wynikającego z treści pozwu, i tym samym odmowę przyznania Fundacji żądanego przez nią zadośćuczynienia (punkt 2. sentencji wyroku). Ubocznie godzi się zauważyć, że jak wynika z zeznań świadka A. W. oraz zeznań pozwanego A. K., potwierdzonych właściwymi danymi, zmniejszenie w ostatnich latach liczby uczniów należącego do Fundacji Zespołu Szkół im. A. (...) w O.. świadczy o tym, że opinie na temat działalności Fundacji nie są obecnie pozytywne. Trudno jednakowoż upatrywać w tej ocenie działalności Fundacji konstruktywnego wpływu wpisu dokonanego na portalu (...) przez pozwanego wiosną 2011 r., albowiem przyczyną aktualnej sytuacji są problemy finansowe Fundacji oraz ograniczenie liczby zajęć dodatkowych w należącym do niej Zespole Szkół w stosunku do stanu sprzed 2009 r. Wobec cofnięcia powództwa przez powoda J. M., postępowania wywołane pozwem w powyższym zakresie należało na podstawie art. 355 k.p.c. umorzyć (punkt 3. sentencji wyroku). Biorąc pod uwagę fakt, że pozwany przegrał niniejszą sprawę w części, tj. w odniesieniu do roszczenia niemajątkowego, Sąd zasądził od niego na rzecz powodowej Fundacji kwotę 600 złotych tytułem zwrotu poniesionych kosztów sądowych (punkt 4. sentencji wyroku). Jednocześnie Sąd, z racji oddalenia w całości powództwa w zakresie żądania zadośćuczynienia, przyjął, że każda ze stron wygrała niniejszy proces po połowie, w związku z czym na podstawie art. 100 k.p.c. zniósł wzajemnie koszty zastępstwa procesowego między stronami (punkt 5. sentencji wyroku). SSO Izabela Korczyńska
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Wyrok#Sąd Okręgowy w Kaliszu w#I C 153/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu w#art. 23 k.c.#art. 24 k.c.#art. 448 k.c.#art. 23 k.c#art. 24 §1 k.c.#art. 355 k.p.c.#art. 100 k.p.c.