Postanowienie I C 1526/14 UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 23 lutego 2017r. Powodowie E. A. i

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1526/14 UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 23 lutego 2017r. Powodowie E. A. i B. A. domagali się zobowiązania pozwanych solidarnie do opublikowania na własny koszt w terminie czternastu dni od uprawomocnienia się wyroku w (...) czcionką 11 punktów w ramce o wymiarach co najmniej 14 cm na poziomie i 10 cm w pionie na stronie B5 oświadczenia o treści: „Oświadczamy, że nasze wypowiedzi dotyczące warunków zatrudnienia i pracy w firmach (...), w tym opublikowane w »Dzienniki Polskim« 6 sierpnia 2012 roku, nie odpowiadały stanowi faktycznemu. Pracodawcy wbrew naszym twierdzeniom zawierali przewidziane prawem umowy oraz wypłacali wynagrodzenia w wysokości zgodnej z zawartymi umowami. Ubolewamy, że nasze wypowiedzi naruszyły dobre imię Państwa E. i B. A. prowadzących firmy (...). E. W., A. K. (1), E. K. (1)”, upoważnienie powoda A. A. (1) do zamieszczenia oświadczenia o powyższej treści na koszt pozwanych na wypadek, gdyby pozwane nie wykonały wyroku w terminie i formie wyżej określonej, zakazanie pozwanym rozpowszechniania informacji, że nie zostały z nimi zawarte prawem przewidziane umowy oraz że nie otrzymały umówionego wynagrodzenia, zasądzenia od pozwanych B. W., A. K. (1) i E. K. (1) solidarnie kwot po 15.000 zł, a ponadto zasądzenia solidarnie od pozwanych na rzecz powodów kosztów procesu. Na uzasadnienie powodowie wskazali, że pozwane jako byłe pracownice prowadzonych przez nich przedsiębiorstw zajmujących się świadczeniem usług sprzątających, domagały się zapłaty nienależnego wynagrodzenia, a następnie udzieliły wywiadu M. S., dziennikarce (...), której przekazały nieprawdziwe informacji dotyczących braku zapłaty przez powodów wynagrodzenia oraz świadczenia przez pozwane pracy na podstawie umów cywilnoprawnym, następnie treści te zostały ujęte w artykule zatytułowanym „Sprzątali bez umów?”. W ocenie powodów działania pozwanych naruszyły cześć i dobre imię powodów oraz doprowadziły do utraty kontrahentów, rezygnacji z usług prowadzonych przez nich przedsiębiorstw, trudności w pozyskaniu nowych pracowników, a tym samym do spadku dochodu. Pozwane A. K. (1), E. K. (1) i B. W. wniosły o oddalenie powództwa. Zarzuciły, że formułowane przez nie wypowiedzi związane były z ich doświadczeniami związanymi ze świadczeniem usług na rzecz prowadzonych przez powodów przedsiębiorstw i odpowiadały prawdzie, znajdują ochronę w ramach konstytucyjnie zagwarantowanej wolności słowa. Pozwane podkreśliły, że przekazanie tych informacji dziennikarce miało na celu jedynie uzyskanie pomocy i porady, zaś pozwane nie były świadome, że ich słowa zostaną wykorzystane w artykule prasowym. Sąd ustalił następujący stan faktyczny. Powódka prowadzi działalność gospodarczą pod firmą (...) zajmujące się między innymi świadczeniem usług sprzątających i porządkowych. Powód prowadził działalność gospodarczą pod firmą (...) o tym samym przedmiocie działalności, co powódka. Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2016r. Sąd Rejonowy dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie w sprawie o sygn. akt VIII GU 327/16 ogłosił upadłość powoda. Pozwane A. K. (1), E. K. (1) i B. W. świadczyły usługi sprzątające na rzecz powodów E. A. i B. A.. Przedsiębiorstwa prowadzone przez powodów stale poszukiwały nowych pracowników z uwagi na częste rezygnacje dotychczasowych. okoliczności niesporne Powodowie zatrudniali dużą część osób wykonujących usługi sprzątające na krótkoterminowe umowy o dzieło lub umowy zlecenia. Niektórym z tych osób powodowie na podstawie ustnych uzgodnień przekazywali kwoty wyższe, niż wynikało to z pisemnych umów zlecenia celem zmniejszenia wysokości opłacanych podatków i składek na ubezpieczenie społeczne, jak również niższe kwoty, niż wskazane w umowach o dzieło. Zdarzało się też, że niektóre umowy były podpisywane z datą wsteczną po wykonaniu usługi. Były też jednak osoby zatrudniane przez powodów w oparciu o umowę o pracę. Części osobom wykonującym usługi na rzecz powodów wypłacane były wynagrodzenia w pełni zgodne z umowami zawartymi na piśmie. --- STRONA 2 --- dowody: zeznania świadka A. K. (2), rozprawa z dnia 16 kwietnia 2015r., czas: 00:30:21-01:02:35; zeznania świadka H. B., akta Cps 92/15; zeznania świadka E. K. (2), rozprawa z dnia 8 września 2015r., czas: 00:30:39-00:39:50; zeznania świadka J. S., rozprawa z dnia 8 września 2015r., czas: 00:49:21-01:01:40; zeznania świadka S. D., rozprawa z dnia 3 grudnia 2015r., czas: 00:05:46-00:13;40; zeznania świadka E. C., rozprawa z dnia 3 grudnia 2015r., czas: 00:13:46-00:21:49; zeznania świadka A. Z., rozprawa z dnia 3 grudnia 2015r., czas: 00:25:59-00:44:30; zeznania świadka M. K., rozprawa z dnia 13 kwietnia 2016r., czas: 00:13:17-00:15:30; zeznania świadka M. Z., rozprawa z dnia 13 kwietnia 2016r., czas: 00:16:41-00:22:20; zeznania świadka E. S., rozprawa z dnia 13 kwietnia 2016r., czas: 00:23:55-00:27:50; kopia wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2016r., sygn. akt VII U 422/14 – k. 428; zeznania pozwanej A. K. (1), rozprawa z dnia 3 stycznia 2017r., czas: 00:07:42-01:06:00; zeznania pozwanej B. W., rozprawa z dnia 18 października 2016r., czas: 01:50:51-02:30:28; zeznania pozwanej E. K. (1), rozprawa z dnia 18 października 2016r., czas: 02:30:28-03:05:35 W listopadzie 2007r., a następnie od marca 2008r. do kwietnia 2010r. pozwana A. K. (1) świadczyła usługi na rzecz powoda, polegające na wykonywaniu prac porządkowych i sprzątających. Następnie w okresie od 1 lutego 2011r. do maja 2012r. pozwana A. K. (1) świadczyła takie usługi na rzecz powódki. Początkowo zawierała umowy zlecenia, a później umowy o dzieło. Od 2010r. do zakresu obowiązków A. K. (1) wchodziło także nadzorowanie pracy świadczonej przez pozostałych pracowników oraz podejmowanie działań związanych z organizacją pracy, co nie było ujęte w pisemnych umowach stron. dowód: zeznania świadka A. K. (2), rozprawa z dnia 16 kwietnia 2015r., czas: 00:30:21-01:02:35; zeznania świadka H. B., akta Cps 92/15; kopia decyzji (...) nr (...) – (...), k. 144; kopia wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2016r., sygn. akt VII U 422/14, k. 428; kopia protokołów odbioru wykonanych prac, k. 136-143, 264-265; zeznania świadka E. C., rozprawa z dnia 3 grudnia 2015r., czas: 00:13:46-00:21:49; zeznania świadka E. K. (2), rozprawa z dnia 8 września 2015r., czas: 00:30:39-00:39:50; zeznania świadka J. S., rozprawa z dnia 8 września 2015r., czas: 00:49:21-01:01:40; zeznania pozwanej A. K. (1), rozprawa z dnia 3 stycznia 2017r., czas: 00:07:42-01:06:00 W roku 2009 pozwana E. K. (1) świadczyła usługi na podstawie umów zlecenia zawartych na okresy niepełnych miesięcy, określających jedynie stawkę godzinową bez podania wymiaru pracy, zaś w październiku i listopadzie 2010r. na podstawie umów o dzieło. W okresie od listopada 2011r. do stycznia 2012r. i w okresie od 2 maja 2012r. do 31 maja 2012r. pozwana E. K. (1) świadczyła na rzecz powódki E. A. usługi w postaci wykonywania prac porządkowych i sprzątających. Podpisanych wówczas zostało przez strony pięć umów zatytułowanych „umowa o dzieło”, które obejmowały okresy poniżej miesiąca. dowód: kopie umów zlecenia, k. 166, 297-299, 300-306; kopia zaświadczenia, k. 167; kopia decyzji nr (...) – (...), k. 225-226; kopie umów o dzieło, k. 230-233, 235, 237; zeznania pozwanej E. K. (1), rozprawa z dnia 18 października 2016r., czas: 02:30:28-03:05:35 W okresie od 7 maja 2012 r. do 30 czerwca 2012 r. pozwana B. W. świadczyła na rzecz przedsiębiorstwa pozwanej usługi w postaci wykonywania prac porządkowych i sprzątających. Strony związane były dwoma pisemnymi umowami zatytułowanymi „umowa o dzieło”. dowód: kopia decyzji ZUS nr (...), k. 179-181; kopia pisma z dnia 19 listopada 2013r., k. 184-185; zeznania pozwanej B. W. rozprawa z dnia 18 października 2016r., czas: 01:50:51-02:30:28; kopia protokołu rozprawy z dnia 27 listopada 2013r. w sprawie II W 419/13/ K, k. 15-19 H. B. świadczył usługi w postaci wykonywania prac porządkowych na rzecz powoda B. A. w ramach prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa w okresie od 2010 do 2011r. Początkowo strony zawarły umowę zatytułowaną „umowa zlecenia” z półrocznym terminem obowiązywania, po upływie którego miały zawrzeć następną umowę. Do zawarcia umowy pisemnej jednak nie doszło. Zdaniem H. B. zaległość powoda wobec niego z tytułu świadczonych usług wynosi 1.100 zł. dowód: zeznania świadka H. B. – akta Cps 92/15. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzjami z dnia 19 grudnia 2013r. ustalił, że pozwane A. K. (1), B. W. i E. K. (1) podlegały obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w okresie obowiązywania wyszczególnionych w --- STRONA 3 --- decyzjach umów zawartych z powodem, gdyż pomimo określenia tych umów jako umowy o dzieło, były one w rzeczywistości umowami zlecenia. Powodowie odwołali się od tych decyzji do sądu. dowód: kopia decyzji ZUS, k. 154-155, 179-181, 225-226 Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2016r., VII U 422/14, oddalił odwołanie powodów od decyzji dotyczącej podlegania pozwanej A. K. (1) oraz W. K. obowiązkowi ubezpieczenia w okresie obowiązywania umów zawartych przez te osoby z powodami, a określonych jako „umowy o dzieło”. dowód: kopia wyroku i uzasadnienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2016r., sygn. akt VII U 422/14, k. 428-439 Pozwane A. K. (1), E. K. (1) i B. W. zgłosiły się do lokalu redakcji gazety (...), aby uzyskać pomoc w odzyskaniu od powodów należnych, ich zdaniem, pieniędzy z racji świadczonych usług. Kiedy czekały w kolejce do radcy prawnego, wyszła do nich dziennikarka M. S.. Licząc na uzyskanie porady od dziennikarki, pozwane na korytarzu opowiedziały jej o swoich problemach związanych ze świadczeniem usług na rzecz powodów. Ich celem nie było udzielenie wywiadu, który następnie miałby być opublikowany lub posłużyć do napisania artykułu na temat praktyk stosowanych przez powodów, a jedynie uzyskanie porady. Po rozmowie z dziennikarką pozwane udały się do prawnika zatrudnionego w redakcji. dowód: zeznania świadka M. S., rozprawa z dnia 16 kwietnia 2015r., czas: 00:14:56-00:28:52; zeznania pozwanej A. K. (1), rozprawa z dnia 3 stycznia 2017r., czas: 00:07:42-01:06:00; zeznania pozwanej B. W., rozprawa z dnia 18 października 2016r., czas: 01:50:51-02:30:28; zeznania pozwanej E. K. (1), rozprawa z dnia 18 października 2016r., czas: 02:30:28-03:05:35 Dziennikarka M. S. po rozmowie z pozwanymi skontaktowała się z powodem, który jednak ograniczył się do udzielenia jej bardzo niewielu informacji. Następnie zasięgnęła informacji w Państwowej Inspekcji Pracy oraz przeczytała opinie różnych pracowników na temat firm powodów, zapoznała się też z kilkoma egzemplarzami umów zawieranych przez powodów, które – jej zdaniem – miały charakter „kuriozalny”, gdyż np. nie zawierały wskazania kwot wynagrodzenia. Wszystkie te czynności i zebrane informacje przekonały dziennikarkę, że pozwane mówiły jej prawdę i że w uzasadniony sposób czują się pokrzywdzone. Celem artykułu było zwrócenie uwagi na niewłaściwe postępowanie pracodawców, co w ostatnich latach, zdaniem autorki artykułu, jest coraz częstsze. dowód: zeznania świadka M. S., rozprawa z dnia 16 kwietnia 2015r., czas: 00:14:56-00:28:52 W dniu 6 sierpnia 2012r. na łamach gazety (...) w dziale „Kronika (...)” opublikowano artykuł autorstwa M. S. zatytułowany (...)” o treści: „ Firma (...) świadczy głównie usługi sprzątania, zajmuje się też porządkami po pracach budowlanych (…) – Firma stale szuka chętnych do pracy. Wiele osób odchodzi z I. I.. Niektórzy wolą nawet nie upominać się o należne im pieniądze – mówi pani A.. Kobieta odeszła z firmy w kwietniu tego roku, bo – jak twierdzi nie była w stanie wytrzymać psychicznie warunków pracy. Współwłaściciel firmy uważa jednak, że prawda jest całkiem inna. Nie chce jednak rozmawiać na temat zatrudnionych u siebie osób. – Te panie najpierw same odeszły, a teraz chcą dostać jak najwięcej pieniędzy – stwierdził przez telefon i rozłączył się. Na warunki pracy w firmie narzeka jednak wiele osób. O I. I. można poczytać np. na internetowych forach na stronie (...) Pani B. przepracowała w tej firmie kilka miesięcy. Gdy dostała mniej pieniędzy, niż jej obiecano zrezygnowała. – To były małe kwoty, ale część ludzi godziła się na nie, bo była bez wyjścia. Ja nie mam zamiaru – mówi. Pani E. pracowała od 2002 roku. – Nie miałam żadnego dokumentu, że jestem zatrudniona, chociaż prosiłam o to wiele razy. Dopiero w 2012 r. dostałam umowę zlecenie. I to tylko dlatego, że wybłagała ją dla mnie pani A., nasza kierowniczka – mówi E.. Kobieta twierdzi, że zarabiała po 300 – 350 zł miesięcznie, a pracowała przynajmniej po 8 godzin dziennie. Kobiety mają też zastrzeżenia co do samych umów. – Niektórzy pracownicy czasem dostawali kuriozalne sformułowane umowy – zlecenie. Ja sama mam umowy bez wpisanych kwot wynagrodzenia – wyjaśnia pani A.. Kobiety domagała się pisemnie od właściciela firny wypłaty zaległych wynagrodzeń. Prosiły o pomoc też kilka instytucji (…)”. Artykuł został także opublikowany na łamach internetowego wydania Gazety (...). dowód: kserokopia artykułu prasowego z dnia 6 sierpnia 2012r., k. 13; wydruk ze strony www.gazetakrakowska.pl , k. 216-217; zeznania świadka M. S., rozprawa z dnia 16 kwietnia 2015r., czas: 00:14:56-00:28:52 --- STRONA 4 --- Na skutek opublikowania powyższego artykułu zdarzało się, że osoby, które poszukiwały pracy, nie decydowały się na podjęcie zatrudnienia u powodów. Mogło też dojść do utraty nowych bądź dotychczasowych kontrahentów, na rzecz których firmy powodów świadczyły usługi. dowód: zeznania świadka A. W., rozprawa z dnia 1 czerwca 2015r., czas: 00:28:46-00:38:50; zeznania świadka M. R., rozprawa z dnia 8 września 2015r., czas: 00:01:19-00:13:29; zeznania świadka A. K. (3), rozprawa z dnia 8 września 2015r., czas: 00:14:55-00:28:10 W dniu 21 sierpnia 2012r. pozwana B. W. skierowała do Państwowej Inspekcji Pracy skargę na powoda B. A., podając, że nie wypłacił jej kwoty 521,28 zł wynikającej z zawartej w formie ustnej umowy dotyczącej świadczenia przez nią usług sprzątających na rzecz powodów. dowód: kopia pisma z dnia 21 sierpnia 2012r., k. 182. Państwowa Inspekcja Pracy prowadziła liczne kontrole przestrzegania przepisów pracy przez powoda w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, m.in. w latach: 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2014. Nie stwierdziła żadnych uchybień. dowód: kopia książki kontroli, k. 696-709 Kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy była również prowadzona przez Państwową Inspekcję Pracy w firmie powódki w latach: 2011, 2012 i 2016. Stwierdzone uchybienia nie dotyczyły legalności zatrudnienia osób świadczących pracę. dowód: kopia książki kontroli, k. 710-716; kopia protokołów kontroli, k. 763-771; kopia wyroku i uzasadnienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 6 listopada 2014r., IV 1Ka 368/14, k. 772-777 W dniach: 27 listopada 2012r., 31 grudnia 2012r., 26 lutego 2013r., 29 marca 2013r. sporządzone zostały przez czterech kontrahentów powodów wypowiedzenia umów dotyczących sprzątania różnych obiektów. dowód: kopia wypowiedzeń, k. 49-52 Powódka E. A. osiągnęła następujące przychody i dochody z prowadzonej działalności gospodarczej: - w 2011r.: przychód: 566.549,46 zł, dochód: 47.407,98 zł, - w 2012r.: przychód: 519.368 zł, dochód: 6.353,35 zł, - w 2013r.: przychód: 455.375,49 zł, dochód: 36.134,46 zł. dowód: kopia zeznań podatkowych, k. 53-67 Powód B. A. osiągnął następujące przychody i dochody z prowadzonej działalności gospodarczej: - w 2010r.: przychód: 567.129,24 zł, dochód: 18.123,79 zł, - w 2011r.: przychód: 556.101,48 zł, dochód: 33.793,90 zł, - w 2012r.: przychód: 560.815,11 zł, strata: 13.711,49 zł, - w 2013r.: przychód: 511.664,50 zł, dochód: 56.725,01 zł. dowód: kopia zeznań podatkowych, k. 68-88 W dniu 4 października 2012r. A. K. (2) wytoczyła powództwo przeciwko B. A. i E. A., domagając się zasądzenia od nich solidarnie kwoty 5.800 zł tytułem zaległego wynagrodzenia, podnosząc, że pozwani umówili się z nią, że będą płacić jej wyższe wynagrodzenie, niż wskazane w umowach pisemnych. Sprawa toczyła się pod sygnaturą I C 122/13/K. Wyrokiem z dnia 24 marca 2014r. w Sąd Rejonowy dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie oddalił powództwo, wskazując w uzasadnieniu, że A. K. (2) nie udowodniła swoich --- STRONA 5 --- roszczeń, gdyż żaden ze świadków nie miał wiadomości na okoliczność ustnych ustaleń stron, a powódka nie stawiła się na rozprawę celem jej przesłuchania, w związku z czym Sąd pominął ten dowód. Z tego powodu Sąd oparł się na treści pisemnych umów. dowód: kopia wyroku i uzasadnienia w sprawie I C 122/13/K, k. 35-38 W dniu 21 listopada 2012r. A. K. (1) wytoczyła powództwo przeciwko B. A. i E. A., domagając się zapłaty kwoty 11.000 zł tytułem zaległego wynagrodzenia, podnosząc, że z umowy ustnej zawartej przez strony wynikało wyższe wynagrodzenie, niż wskazane w umowach pisemnych. Sprawa toczyła się pod sygnaturą I C 642/13/K. Wyrokiem z dnia 28 marca 2014r. Sąd Rejonowy dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie oddalił powództwo z uwagi na niewykazanie przez powódkę jej roszczenia. Sąd zaznaczył, że przesłuchani w sprawie świadkowie nie mieli wiadomości na okoliczność ustnych ustaleń stron, a powódka nie przedstawiła innych dowodów na udowodnienie jej żądania. dowód: pozew, wyrok i uzasadnienie w aktach I C 642/13/K, k. 2-4, 136, 140-144 tych akt W dniu 21 listopada 2012r. B. W. złożyła pozew przeciwko B. A. i E. A., domagając się zapłaty kwoty 521,28 zł tytułem zaległego wynagrodzenia. Wyrokiem z dnia 2 lipca 2013r. Sąd Rejonowy dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie w sprawie o sygn. akt I C 3277/12/K zasądził od E. A. na rzecz B. W. kwotę 150 zł, zaś w pozostałej części powództwo oddalił. Sąd wskazał, że E. A. bezpodstawnie potrąciła z wypłaty należnej B. W. kwotę 150 zł, natomiast pozostałych dochodzonych roszczeń powódka w tamtej sprawie nie wykazała. dowód: pozew, wyrok i uzasadnienie w aktach I C 3277/12/K, k. 2-3, 67, 71-80 tych akt Dokonując ustaleń faktycznych, Sąd w całości dał wiarę zeznaniom pozwanych oraz świadków, natomiast zeznania powodów zostały uznane za niewiarygodne w tej części, w jakiej pozostawały w sprzeczności z zeznaniami pozwanych i świadków. Zeznania wszystkich przesłuchanych osób zasadniczo dotyczyły prawidłowości realizowania obowiązków przez powodów jako pracodawców (zleceniodawców, zamawiających dzieło). Oczywista była sprzeczność interesów stron w zakresie tych faktów, w związku z czym należało krytycznie oceniać zwłaszcza zeznania stron, ale również i świadków, którzy, choć nie byli osobiście zainteresowani rozstrzygnięciem niniejszej sprawy, to w większości świadczyli pracę lub usługi na rzecz powodów. Sąd, opierając się na doświadczeniu życiowym, ocenił, że subiektywne przekonanie pozwanych o ich racjach i widoczne w zeznaniach poczucie krzywdy wynikającej z relacjonowanych naruszeń zobowiązań przez powodów musiało wynikać z rzeczywiście zaistniałych faktów. Nie jest oczywiście wykluczone, że część pretensji pozwanych nie była zasadna, gdyż wiązała się z być może niezbyt zrozumiałymi dla pozwanych regulacjami prawnymi i ustaleniami umownymi (jak na przykład charakter prawny zawieranych umów, wysokość i terminy płatności wynagrodzenia, pozycja pozwanej A. K. (1) i zakres jej obowiązków), to jednak nieprawidłowości ze strony powodów miały rzeczywiście miejsce. Zaprzeczanie temu przez powodów mogło wynikać choćby z tego, że w razie przyznania przez nich niewłaściwego postępowania narażaliby się na odpowiedzialność cywilnoprawną, skarbową i wykroczeniową. Jednocześnie Sąd dostrzegał, że powodowie ponieśli niepowodzenia ekonomiczne w zakresie swojej działalności (zwłaszcza powód, którego upadłość została ogłoszona przez Sąd), odpowiedzialnością za co obciążają w dużej mierze pozwane. Jest to widoczne zwłaszcza w przekonaniu powodów, że działania pozwanych spowodowały wszelkie dolegliwości powodów związane z licznymi kontrolami Urzędu Kontroli Skarbowej, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Państwowej Inspekcji Pracy, Prokuratury, Policji. Z zeznań powoda wynika jednak, że kontrole trwały już od 2002r., a więc rozpoczęły się jeszcze przed zatrudnieniem pozwanych. To przekonanie powodów wskazuje jednak na emocjonalne podejście także powodów do przedmiotu niniejszego postępowania. W ocenie Sądu miało to wpływ na treść zeznań o tyle, że powodowie mieli dodatkową motywację bardziej lub mniej uświadomioną w złożeniu zeznań niekorzystnych dla pozwanych. Podkreślić należy, że zeznania pozwanej B. W. złożone w niniejszej sprawie są w pełni spójne z treścią jej zeznań w sprawie II W 419/13/K (k. 15-19) – tam też podnosiła, że przyczyną rezygnacji z pracy było nie tylko uczulenie, bo pomimo uczulenia kontynuowała przez jakiś czas pracę (przy użyciu sprzętu ochronnego), ale także brak pisemnej umowy. Nie zaprzecza prawdziwości zeznań pozwanych oddalenie powództw wniesionych przez pozwane przeciwko powodom o zapłatę. Oddalenie wynikało bowiem z braku udowodnienia ustnych ustaleń pomiędzy stronami, a oczywiste jest, że takie okoliczności są bardzo trudne do wykazania, stąd oddalenie żądań pozwanych (w tamtych sprawach: powódek) nie może być dowodem na to, że pozwane zeznają w niniejszej sprawie nieprawdę i że podawały dziennikarce nieprawdziwe okoliczności, zwłaszcza że rozmowa --- STRONA 6 --- z dziennikarką wynikała z chęci uzyskania porady i pomocy, a tym samym sprzeczne z logiką byłoby podawanie jej wówczas fałszywych informacji, a ponadto po zasięgnięciu porady prawnej wszystkie pozwane zdecydowały się przecież na złożenie pozwów. Te okoliczności jednoznacznie wskazują, że pozwane subiektywnie były przekonane o istnieniu ich racji, a tym samym potwierdzają, że były też przekonane o prawdziwości informacji przekazanych dziennikarce. Okoliczność, iż K. R. miała podpisane z powódką umowy w formie pisemnej, pozostaje – w ocenie Sądu – bez znaczenia dla oceny wiarygodności zeznań pozwanych. Pozwana B. W. twierdziła, że osoba ta żaliła się jej, że pomimo wieloletniej pracy nie są z nią zawierane pisemne umowy. Nie jest wykluczone, że pozwana takie informacje otrzymała od K. R., bądź że mylnie zrozumiała jej słowa. Powszechnie wiadomym jest, że osoby zatrudniane na podstawie umów o dzieło lub krótkoterminowych umów zlecenia czują się często pokrzywdzone brakiem stabilizacji zawodowej i nierzadko mają pretensje do pracodawcy o brak zawierania z nimi umów długoterminowych lub umów o pracę. Z dokumentów przedłożonych przez powodów wynika, że K. R. była zatrudniona na podstawie umów o dzieło (k. 717-730). Była to zatem najmniej korzystna forma „zatrudnienia”. Bardzo możliwe zatem, że żaliła się ona na brak umowy zlecenia lub umowy o pracę, a została błędnie zrozumiana prze pozwane. Podkreślić należy, że z zeznań świadka M. S. (dziennikarki, autorki artykułu wskazanego w pozwie) jednoznacznie wynika, że pozwane szukały jedynie pomocy, a ich intencją nie było w żaden sposób doprowadzenie do publikacji artykułu. Wysokość dochodów (straty) powodów w latach: 2010-2013 oraz daty czterech wypowiedzeń umów o współpracy gospodarczej przez kontrahentów powodów nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie, że artykuł w gazecie spowodował skutki ekonomiczne dla powodów, a jedynie, że mógł takie skutki spowodować. Wydaje się, że gdyby wypowiedzenia umów były motywowane artykułem, to nastąpiłyby raczej bezpośrednio po jego opublikowaniu lub krótko później. Tymczasem pierwsze z tych wypowiedzeń miało miejsce w niemal 4 miesiące po publikacji artykułu, kolejne jeszcze później. Podobnie, gdyby artykuł miał spowodować spadek dochodów powodów, to – skoro artykuł został opublikowany w sierpniu 2012r. i później cały czas był dostępny w internecie – spadek dochodów powodów rozciągnąłby się na 2013r., w którym ich dochody były stosunkowo wysokie. Sąd, dokonując ustaleń faktycznych, nie oparł się na zeznaniach świadków K. K. i J. W., gdyż wiązanie braku zawarcia umowy obejmującej świadczenie usług sprzątających przez przedsiębiorstwa prowadzone przez powodów lub dotyczące świadczenia usług na ich rzecz z publikacją prasową w (...) z dnia 6 sierpnia 2014r. stanowiło jedynie domysły świadków, co sami wyraźnie przyznali. Sąd pominął również zeznania świadka R. K., gdyż świadek ten nie miał żadnych istotnych informacji w sprawie. Sąd zważył, co następuje. Jako podstawa dochodzonych przez powodów roszczeń w niniejszej sprawie zostało wskazane naruszenie przez pozwane dóbr osobistych powodów poprzez doprowadzenie do publikacji w artykule prasowym nieprawdziwych faktów dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez powodów. Stosownie do przepisu art. 23 k.c., dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa cywilnego. Zgodnie z przepisem art. 24 § 1 k.c., ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Przepis art. 448 k.c. stanowi, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany cel społeczny, niezależnie od innych środków służących do usunięcia skutków naruszenia. Oceniając zasadność roszczenia powodów, należało zatem ustalić, czy rzeczywiście doszło do naruszenia ich dóbr osobistych, a także, czy działanie pozwanych było bezprawne. Z przepisu art. 24 k.c. wynikają bowiem dwie przesłanki ochrony dóbr osobistych: naruszenie dobra osobistego i bezprawność tego naruszenia. Rozkład ciężaru dowodu w sprawach o ochronę dóbr osobistych przedstawia się w ten sposób, że na powodzie (poszkodowanym), zgodnie z ogólnymi zasadami (art. 6 k.c.), spoczywa obowiązek wykazania, że jego dobra osobiste zostały naruszone lub zagrożone naruszeniem przez określone działanie pozwanego. Z kolei na --- STRONA 7 --- osobie, której przypisano określone zachowanie naruszające dobra osobiste innego, ciąży obowiązek wykazania okoliczności, które wyłączają bezprawność jej zachowania. Powodowie powoływali się na dobra osobiste prawem chronione (godność, dobre imię) związane z gospodarczą sferą ich działalności. Informacje podane przez pozwane dziennikarce M. S. rzeczywiście wskazywały na niewłaściwe postępowanie powodów, gdyż pozwane zarzucały powodom brak zawierania odpowiednich umów, wypłacanie zaniżonego wynagrodzenia, uchylanie się od opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, złe traktowanie pracowników (zleceniobiorców). Pozwane jednak były przekonane o prawdziwości tych zarzutów, a przekazanie informacji dziennikarce miało na celu jedynie uzyskanie porady i pomocy. Pozwane w żaden sposób nie obejmowały swoim zamiarem doprowadzenie do powstania artykułu w prasie na ten temat. Nie wiedziały nawet, że dziennikarka wykorzysta podane jej informacje i je opublikuje. Po uzyskaniu porady prawnej w siedzibie gazety pozwane podjęły dalsze kroki prawne zmierzające do realizacji ich roszczeń wobec powodów, w tym każda z nich złożyła pozew o zapłatę. Świadczy to jednoznacznie o tym, że pozwane dążyły jedynie do dochodzenia przysługujących im – w ich przekonaniu – roszczeń wobec powodów. Niezależnie zatem od obiektywnej prawdziwości (zgodności z rzeczywistością) zarzutów postawionych powodom przez pozwane w ich wypowiedzi do dziennikarki, pozwane nie dokonały naruszenia dóbr osobistych powodów. Nie miały świadomości, że ich wypowiedzi zostaną opublikowane, stąd nie miały obowiązku podawania jedynie takich informacji, które były należycie zweryfikowane, a miały prawo opowiedzieć o swoich odczuciach i pretensjach do powodów. Oczywiste jest bowiem, że osoba poszukująca pomocy i rady musi przekazywać osobie pytanej o radę pełne informacje. Z ustaleń stanu faktycznego wynika ponadto, że zarzuty postawione powodom co do zasady były prawdziwe. Powodowie w pewnych przypadkach postępowali niewłaściwie, co zostało stwierdzone przez właściwe organy (np. zawieranie umów o dzieło zamiast umów zlecenia, co skutkowało uchylaniem się od opłacania składek na ubezpieczenie społeczne). Ponadto powodowie nie zapewniali podwładnym satysfakcjonujących ich warunków pracy i płacy, przez co następowała rotacja pracowników. W szczególności proponowali krótkoterminowe umowy, zdarzało się, że umowy były zawierane po wykonaniu usługi z datą wsteczną, zaś umowa określała stawkę godzinową, bez wymiaru czasu pracy. Nadto wynagrodzenia płacone przez powodów usługodawcom (zarówno tych zawartych w formie pisemnej, jak i formie zwykłej) były bardzo niskie. Zdarzało się też, że powodowie nie wypłacali wynagrodzenia w pełnej wysokości. Wypowiedzi sformułowane przez pozwane odzwierciedlały zatem rzeczywistość, a tym samym nie godziły w godność i dobre imię pozwanych. Jedynie na marginesie należy zaznaczyć, że ewentualna odpowiedzialność za skutki wywołane artykułem wskazanym w pozwie spoczywać może na podmiotach odpowiedzialnych za jego publikację, w razie przekroczenia dozwolonej prawem krytyki. Jej ustawowe ramy określone są w art. 41 ustawy z dnia 26 stycznia 1984r. Prawo prasowe, zezwalającym na publikowanie ujemnych ocen dzieł lub działalności. Regulacje te uzupełniają art. 1, 6 i 12 przywołanej ustawy, w szczególności określona w nich zasada szczególnej staranności i rzetelności (art. 12 pkt 1 Prawa prasowego). Kwestia odpowiedzialności tych podmiotów pozostaje jednak w niniejszej sprawie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia.