Wyrok I C 1518/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 czerwca 2016 r. Sąd Okręgowy we Wrocław

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt I C 1518/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 czerwca 2016 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Ewa Rudkowska – Ząbczyk Protokolant: Piotr Józwik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2016 r. we Wrocławiu sprawy z powództwa G. K. przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego (...) we W. o zapłatę I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda G. K. na rzecz strony pozwanej Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 240,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygnatura akt I C 1518/15 UZASADNIENIE Powód G. K. w pozwie z dnia 4 września 2015 r. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego (...) we W. na jego rzecz kwoty 60 000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenia od pozwanego kwoty 5 000,00 zł na cel społeczny, tj. na rzecz Fundacji (...). Powód wniósł również o zobowiązanie strony pozwanej do przeproszenia powoda za dokonane już naruszenia dóbr osobistych, których skutków nie da się usunąć, poprzez zamieszczenie na koszt pozwanego w ciągu 7 dni od uprawomocnienia się wyroku na stronie internetowej(...) w dziale „Ogłoszenia i komunikaty”, czcionką V., rozmiar „small” z pojedynczą interlinią tekstu: „Wyrażam ubolewanie, że Centralny Zarząd Służby Więziennej dopuścił się naruszenia dóbr osobistych Pana G. K. poprzez umieszczenie go w jednostkach penitencjarnych nie spełniających standardów cywilizowanego państwa i za wszystkie wyrządzone Panu G. K. szkody niematerialne szczerze przepraszam” dostępnego na stronie przez 30 dni. Powód wniósł również o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że podczas odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym (...) we W. zostały naruszone jego dobra osobiste. Jak wskazał powód zakład karny nie spełniał standardu 3 m 2 powierzchni mieszkalnej na osobę, co wyraźnie narusza dyspozycję art. 110 § 2 k.k.w. Przeludnienie w zakładzie karnym przyczyniło się do braku komfortu psychicznego oraz utrudniało zachowanie prywatności czy intymności. Jak wskazał powód osadzono go w przeludnionych celach, gdzie kąciki sanitarne nie były dostatecznie odseparowane od powierzchni mieszkalnych. W związku z niezabudowaniem kącików sanitarnych, a także niedoborem środków chemicznych niezbędnych do higienicznego utrzymania urządzeń, w celach utrzymywał się nieprzyjemny zapach. Powód wskazał, że konieczność korzystania z kącików sanitarnych, nieoddzielonych od reszty pomieszczenia mieszkalnego w sposób --- STRONA 2 --- zapewniający nieskrępowane korzystanie z urządzeń sanitarnych, a w związku z tym konieczność rozbierania się i mycia ciała oraz załatwiania potrzeb fizjologicznych w obecności współosadzonych, doprowadziła do naruszenia jego dobra osobistego w postaci jego intymności, co wyczerpuje dyspozycję art. 23, 24 k.c. oraz stanowi naruszenie par. 28 ust 1 zd. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. (Dz. U. 2003 nr 152, poz. 1493). Powód opisywał ściany cel w zakładzie karnym jako „zgrzybiałe”, z odpadającym z nich tynkiem. Powód zwrócił również uwagę na plagę robactwa, której problem bezskutecznie zgłaszany był do władz zakładu. Powód zarzucał, że w okresie letnim cele nie były wietrzone. Brak odpowiedniej cyrkulacji powietrza narażał powoda i osoby przebywające w celi na złe samopoczucie. Powód wskazał, że osadzeni w zimie niejednokrotnie zmuszani byli do znoszenia zbyt niskich temperatur. Dodatkowo powód wskazywał, że przez małe, skrępowane siatkami i blindami okna, nie dostawało się światło słoneczne, przez co w celi panował półmrok. Również dostęp do oświetlenia sztucznego był znacznie ograniczony, co w znacznym stopniu utrudniało powodowi swobodne czytanie. Oświetlenie z niedostatecznym dopływem światła naturalnego wpłynęło na pogorszenie wzroku powoda. Powód wskazywał również na przerwy w dostawach prądu, mające miejsce także w okresie zimowym, które spowodowane były i usprawiedliwiane przez dyrekcję jednostki oszczędnościami Zakładu Karnego (...) we W.. Powód podnosił, że przebywając w jednostkach penitencjarnych borykał się również z niedostatkiem środków czystości, a także całkowitym brakiem dostępu do ciepłej wody, co stanowiło poważny problem szczególnie w okresie zimowym. Przydział środków higieny osobistej był niewystarczający, jak również utrzymanie celi w czystości było niemożliwe. Powód wskazał, że kąpiel w Zakładzie Karnym (...) we W. przysługiwała jedynie raz w tygodniu, co uniemożliwiało utrzymanie należytej higieny przez więźniów. Powód zaznaczył, że odzienie, które otrzymał od służb penitencjarnych nie wskazywało na jego uprzednie przystosowanie do nowego więźnia, podobnie jak plastikowe sztućce i talerze, które zostały mu przydzielone po uprzednim używaniu przez nieznane osoby. Powód zarzucał, że opieka medyczna w przedmiotowej jednostce była nieprofesjonalna. Powód na wszelkie dolegliwości otrzymywał jedynie środki przeciwbólowe, które uśmierzają ból. Efektem tych sposobów leczenia, zdaniem powoda, są problemy zdrowotne, które odczuwa do dnia dzisiejszego. Ponadto powód wskazał, że doświadczył szykanowania od strony pracowników służby więziennej, ponieważ często pisemnie uskarżał się na sytuacje, w których się znajdował. Powód zarzucał również, niedostateczny dostęp do posługi religijnej oraz zajęć edukacyjnych i sportowych. W odpowiedzi na pozew z dnia 27 listopada 2015 r. (k. 18-26 akt sprawy) strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz o obciążenie powoda kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska strona pozwana wskazała, że powód nie doznał jakiejkolwiek krzywdy. Wyjaśniła, że powód przebywał w pozwanej jednostce penitencjarnej w okresach od dnia 10 czerwca 2013 r. do dnia 10 września 2014 r. oraz od dnia 29 stycznia 2015 r. do chwili obecnej. Strona pozwana wskazała, że od dnia 6 grudnia 2009 r. w Zakładzie Karnym (...) we W. nie występuje zjawisko przeludnienia i do dnia dzisiejszego nie wydano żadnej decyzji o umieszczeniu skazanego w warunkach, w których powierzchnia w celi mieszkalnej przypadająca na jednego skazanego wynosi mniej niż 3 m 2 . W nawiązaniu do zarzutu dotyczącego nieprzyjemnego zapachu i wilgoci w celach strona ozwana podniosła, że w ścianach każdego z pomieszczeń poprowadzono szczelnie przewody kominowe o odpowiedniej przepustowości do wentylacji grawitacyjnej, które były sprawne. Ich stan techniczny był poddawany kontrolom okresowym, zgodnie z brzmieniem art. 62 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo Budowlane. Strona pozwana wskazała ponadto, że konstrukcja znajdujących się w pomieszczeniach okien umożliwiała ich otwieranie dla okresowego przewietrzenia cel. Rzekome problemy z wilgocią i zagrzybieniem cel, jeśli występowały, były spowodowane celowym działaniem osadzonych, którzy blokowali kratki wentylacyjne, zakłócając naturalny obieg powietrza oraz, szczególnie przy zamkniętych oknach, organizowali kąpiele w pomieszczeniach, a więc w miejscach do tego nie przeznaczonych. W opisanych sytuacjach podejmowano stosowne działania naprawcze, tj. przywracano drożność wentylacji, osuszano dane pomieszczenie, przeprowadzono odpowiednie zabiegi sanitarne i konserwacyjno – remontowe. Odnosząc się do zarzutu odpadającego tynku, strona pozwana wskazała, że stan cel zajmowanych przez powoda był dobry, nie stwierdzono żadnych braków w sprzęcie i usterek. Strona pozwana podkreśliła, że w celu zapobiegania pojawiania się owadów pasożytniczych i ich unieszkodliwiania, Dyrektor Zakładu Karnego (...) we W. podpisał umowę z firmą specjalistyczną, świadczącą usługi w zakresie przeprowadzania zabiegów dezynsekcji. Po --- STRONA 3 --- otrzymaniu zgłoszenia o wystąpieniu nieprawidłowości, likwidację insektów przeprowadzano niezwłocznie. Pozwany wskazał, że w przypadku cel, w których przebywał powód, nie odnotowano zgłoszeń świadczących o wystąpieniu insektów. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego słabego oświetlenia naturalnego strona pozwana poinformowała, że we wszystkich celach mieszkalnych, w których przebywał powód, okna były wyposażone w zabezpieczenia techniczno – ochronne w postaci krat oraz siatki drobnooczkowej, które nie stanowią przeszkody w przedostaniu się do pomieszczenia światła naturalnego. Ponadto cele, w których osadzono powoda, miały oświetlenie światłem sztucznym, odpowiadające potrzebom użytkowym, tj. pozwalające na czytanie i wykonywanie pracy przez osoby pozbawione wolności. W punktach świetlnych centralnych i pomocniczych stosowano żarówki o mocy 60, 75 i 100 W, które były wymieniane na bieżąco. Odnosząc się do kwestii dostępu do ciepłej wody w celach, strona pozwana wskazała na brak takiego obowiązku i powołała się na zapisy Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno – porządkowego odbywania kar pozbawienia wolności. Wskazała, że od lutego 2014 r. zarządzeniem Dyrektora Zakładu Karnego (...) we W. wprowadzono dwie ciepłe kąpiele w tygodniu. W celach mieszkalnych w pawilonach (...) był stały dostęp do bieżącej zimnej wody, natomiast w pawilonie (...) dostęp do bieżącej ciepłej wody przez cały okres pobytu powoda. W pawilonie (...) był dostęp do bieżącej ciepłej wody trzy razy w ciągu dnia po godzinie. Wszystkie cele były wyposażone w umywalki z dostępem do bieżącej, nielimitowanej zimnej wody. Strona pozwana wskazała również, że pozwany w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym (...) we W. otrzymywał co miesiąc mydło toaletowe (100 g), nożyk do golenia, proszek do prania (200 g) oraz dwie rolki papieru toaletowego. Pozostałe środki higieny osobistej, tj. krem do golenia i pasta do zębów, wydawane były na prośbę osadzonego. Ponadto w pomieszczeniu do dyspozycji osób pozbawionych wolności pozostawały niezbędne środki do utrzymania czystości w celi w postaci wiadra na śmieci, szczotki, zmiotki i szufelki, szczotki klozetowej i niezbędnych środków chemicznych. Kąciki sanitarne w celach mieszkalnych, w których przebywał osadzony, były oddzielone od części mieszkalnej zabudową murowaną od podłogi do sufitu (pawilon (...)), z płyt drewnopodobnych zamontowanych na konstrukcji metalowej o wysokości od 160 do 180 cm licząc od podłogi (pawilon (...) częściowo (...)) lub murowaną od podłogi do wysokości około 220 cm (częściowo pawilon (...)). Odnosząc się do zarzutu wydania sztućców i talerzy po uprzednim używaniu przez nieznane osoby, strona pozwana poinformowała, że osoba nowoprzyjęta do Zakładu Karnego (...) we W. otrzymuje zawsze nowe przedmioty do spożywania posiłków. W nawiązaniu do zarzutów dotyczących braku zajęć kulturalno – oświatowych, strona pozwana wskazała, że powód ma możliwość korzystania z biblioteki, czytelni, świetlicy, wyposażonej w komputer i piłkarzyki oraz pracowni plastycznej. Oprócz tego może korzystać z zajęć sportowych na boisku (grupy biegowe, zajęcia z siatkówki, koszykówki lub piłki nożnej). Powód nie zgłaszał chęci udziału w żadnych programach resocjalizacyjnych. Powód ma pełny dostęp do opieki medycznej, a świadczenia zdrowotne są udzielane z zasadami i standardami medycznymi. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód G. K. przebywa w Zakładzie Karnym (...) we W. od dnia 19 stycznia 2015 r. Koniec odbywania kary nastąpi w dniu 12 czerwca 2019 r. W przeszłości powód był osadzony w przedmiotowej jednostce w okresie od dnia 10 czerwca 2013 r. do dnia 10 września 2014 r. (dowód: informacja o pobytach i orzeczeniach, k. 29-31) W okresie pobytu w zakładzie Karnym (...) we W. powód był osadzany w następujących celach: • od 10 czerwca 2013 r. do 14 czerwca2013 r. – cela nr (...) • od 14 czerwca 2013 r. do 11 lipca 2013 r. – cela nr (...) • od 11 lipca 2013 r. do 30 lipca 2013 r. – cela nr (...) • od 30 lipca 2013 r. do 3.09.2013 r. – cela nr (...) • od 3 września 2013 r. do 5 września 2013 r. – cela nr (...) --- STRONA 4 --- • od 5 września 2013 r. do 6 września 2013 r. – cela nr (...) • od 6 września 2013 r. do 2 października 2013 r. – cela nr (...) • od 2 października 2013 r. do 20 marca 2014 r. – cela nr (...) • od 20 marca 2014 r. do 20 marca 2014 r. – cela nr (...) • od 20 marca 2014 r. do 27 marca 2014 r. – cela nr(...) • od 27 marca 2014 r. do 27 marca 2014 r. – cela nr (...) • od 27 marca 2014 r. do 21 sierpnia 2014 r. – cela nr (...) • od 21 sierpnia 2014 r. do 10 września 2014 r. – cela nr (...) • od 29 stycznia 2015 r. do 5 lutego 2015 r. – cela nr (...) • od 5 lutego 2015 r. do 27 marca 2015 r. – cela nr (...) • od 27 marca 2015 r. do 22 września 2015 r. – cela nr (...) • od 22 września 2015 r. do 29 października 2015 r. – cela nr (...) • od 29 października 2015 r. do 30 października 2015 r. – cela nr (...) • od 30 października 2015 r. do 4 listopada 2015 r. – cela nr (...) • od 4 listopada 2015 r. do 6 listopada 2015 r. – cela nr(...) • od 6 listopada 2015 r. – cela nr (...) Powód nie przebywał w warunkach przeludnienia. W Zakładzie Karnym (...) we W. od dnia 6 grudnia 2009 r. nie odnotowywano wypadków przeludnienia. Wszyscy osadzeni mają zapewnioną ustawową normę powierzchni celi mieszkalnej, która wynosi nie mniej niż 3m 2 . (dowód: przeglądarka historii rozmieszczenia, k. 31; notatka służbowa z dnia 17 listopada 2015 r., k. 32; zeznania świadka A. P., e-protokół z rozprawy z dnia 18 lutego 2016 r., 00:18:34-00:19:12) Cele Zakładu Karnego (...) we W. wyposażone są w muszlę klozetową i umywalkę. Kąciki sanitarne w celach mieszkalnych, w których przebywał powód, były oddzielone od części mieszkalnej zabudową murowaną od podłogi do sufitu (pawilon (...)), z płyt drewnopodobnych zamontowanych na konstrukcji metalowej o wysokości od 160 cm do 180 cm licząc od podłogi (pawilon (...) częściowo (...)) lub murowaną od podłogi do wysokości około 220 cm (częściowo pawilon (...)). Wszystkie kąciki posiadają odpowiednią ilość miejsca, które w pełni umożliwia załatwianie potrzeb fizjologicznych, odpowiednią separację i tym samym zachowanie intymności. (dowód: notatka służbowa z dnia 17 listopada 2015 r., k. 35-37; zeznania świadka A. P., e-protokół z rozprawy z dnia 18 lutego 2016 r., 00:19:12-00:23:00, 00:27:39-00:28:20, 00:30:30-00:31:55; przesłuchanie powoda G. K., e-protokół z rozprawy z dnia 5 kwietnia 2016 r., 00:16:56-00:19:23) W celach mieszkalnych w pawilonach (...) jest stały dostęp do bieżącej, ale zimnej wody. Więźniowie mają jednak możliwość gotowania wody przy użyciu własnej grzałki lub czajnika elektrycznego. W pawilonie (...) jest dostęp do bieżącej ciepłej wody, natomiast w pawilonie(...) dostęp do bieżącej ciepłej wody jest możliwy trzy razy w ciągu dnia po --- STRONA 5 --- godzinie. W celach osadzeni mają codziennie możliwość ogolenia się oraz umycia z wykorzystaniem zimnej, bieżącej lub ciepłej, przegotowanej wody. (dowód: notatka służbowa z dnia 17 listopada 2015 r., k. 35-37; zeznania świadka A. P., e-protokół z rozprawy z dnia 18 lutego 2016 r., 00:19:12-00:23:00, 00:27:39-00:28:20, 00:30:30-00:31:55; przesłuchanie powoda G. K., e-protokół z rozprawy z dnia 5 kwietnia 2016 r., 00:16:56-00:19:23) Kąpiel w łaźni od lutego 2014 r. odbywa się w dwa razy w tygodniu. We wcześniejszym okresie osadzeni mogli korzystać z kąpieli raz w tygodniu. Podczas kąpieli skazani korzystają z wody ciepłej. Możliwość częstszego korzystania z łaźni istnieje w przypadku zaleceń lekarza. Czas kąpieli trwa około 3 minut. Powód nie korzysta z kąpieli w łaźni. (dowód: notatka służbowa z dnia 17 listopada 2015 r., k. 35-37; zeznania świadka A. P., e-protokół z rozprawy z dnia 18 lutego 2016 r., 00:19:12-00:23:00, 00:27:39-00:28:20, 00:30:30-00:31:55; przesłuchanie powoda G. K., e-protokół z rozprawy z dnia 5 kwietnia 2016 r., 00:16:56-00:19:23) Osadzeni co miesiąc otrzymują następujące środki higieny osobistej: mydło toaletowe (100 g), nożyk do golenia, proszek do prania (200 g) oraz dwie rolki papieru toaletowego. Pozostałe należności środków higieny osobistej tj. krem do golenia, pasta do zębów wydawane są na prośbę osadzonego. W przypadku zwiększonego zużycia każdy osadzony może złożyć prośbę o wydanie dodatkowych środków. Ponadto w pomieszczeniach do dyspozycji osób pozbawionych wolności pozostawały niezbędne środki do utrzymania czystości celi w postaci wiadra na śmieci, szczotki, zmiotki i szufelki, szczotki klozetowej i niezbędnych środków chemicznych (płynu do WC, proszku do czyszczenia umywalki, płynu do mycia naczyń, płynu uniwersalnego). Środki do utrzymania czystości w celi wydawane są na początku każdego miesiąca, a w razie dodatkowych potrzeb uzupełniane na bieżąco. (dowód: notatka służbowa z dnia 17 listopada 2015 r., k. 35-3; zeznania świadka A. P., e-protokół z rozprawy z dnia 18 lutego 2016 r., 00:30:03-00:30:30; zeznania świadka M. B., e-protokół z rozprawy z dnia 18 lutego 2016 r., 01:02:02-01:02:56; przesłuchanie powoda G. K., e-protokół z rozprawy z dnia 5 kwietnia 2016 r., 00:16:40-00:16:54) W celach jest wentylacja grawitacyjna. Stan techniczny przewodów kominowych jest poddawany kontrolom okresowym. Konstrukcja znajdujących się w celach okien umożliwia ich otwieranie dla okresowego przewietrzenia cel. Pojawiające się problemy z wilgocią w celach są spowodowane celowym działaniem osadzonych, którzy blokują kratki wentylacyjne, zakłócając naturalny obieg powietrza oraz biorą kąpiele w celach i suszą w nich pranie. (dowód: notatka służbowa z dnia 17 listopada 2015 r., k. 35-37; protokół z okresowej kontroli przewodów kominowych nr (...), (...), (...), (...), (...), (...), k. 38-43; zeznania świadka A. P., e-protokół z rozprawy z dnia 18 lutego 2016 r., 00:25:08-00:25:56) W Zakładzie Karnym (...) we W. osoby nowoprzyjęte otrzymują zawsze nowe plastikowe naczynia do spożywania posiłków. Osadzeni otrzymują również odzież więzienną, która mogła być używana przez innych więźniów, gdy nie nosi śladów zniszczenia. Przed wydaniem odzieży osadzonym jest ona prana w pralni. (dowód: notatka służbowa z dnia 17 listopada 2015 r., k. 35-37; zeznania świadka A. P., e-protokół z rozprawy z dnia 18 lutego 2016 r., 00:31:55-00:32:58; zeznania świadka S. F., e-protokół z rozprawy z dnia 18 lutego 2016 r., 00:52:30-00:52:41) Stan techniczny cel, w których przebywał powód, jest dobry. Cele nie są zniszczone, natomiast noszą normalne ślady użytkowania. Nie stwierdzono braków w sprzęcie, jak i żadnych usterek. (dowód: notatka służbowa z dnia 17 listopada 2015 r., k. 35-37; zeznania świadka A. P., e-protokół z rozprawy z dnia 18 lutego 2016 r., 00:23:00-00:24:27) W celu zapobiegania pojawiania się owadów pasożytniczych i ich unieszkodliwiania Dyrektor Zakładu Karnego (...) we W. podpisał umowę ze specjalistycznym przedsiębiorstwem, świadczącym usługi w zakresie przeprowadzania --- STRONA 6 --- zabiegów dezynsekcji. Dezynsekcje są przeprowadzane niezwłocznie po zgłoszeniu takiej potrzeby przez osadzonych. W przypadku cel, w których przebywał powód nie odnotowano zgłoszeń świadczących o wystąpieniu insektów. (dowód: notatka służbowa z dnia 17 listopada 2015 r., k. 35-37; zeznania świadka A. P., e-protokół z rozprawy z dnia 18 lutego 2016 r., 00:24:27-00:25:08) Wszystkie cele mieszkalne, w których przebywał powód, miały zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do przeznaczenia pomieszczeń i ich kształtu, a także oświetlenie światłem sztucznym, odpowiadającym potrzebom użytkowym (pozwalające na czytanie i wykonywanie pracy przez osoby pozbawione wolności). W punktach świetlnych (centralnych, odpowiedzialnych za oświetlenie całego pomieszczenia i pomocniczych, w częściach przeznaczonych do celów higieniczno – sanitarnych) stosuje się żarówki o mocy 60, 75 i 100 W, które w razie potrzeby są wymieniane na bieżąco. (dowód: notatka służbowa z dnia 17 listopada 2015 r., k. 35-37) Zakład Karny (...) we W. korzysta z miejskiego ogrzewania. (dowód: zeznania świadka A. P., e-protokół z rozprawy z dnia 18 lutego 2016 r., 00:25:56-00:26:13) Od września 2014 r. w Zakładzie Karnym stosuje się wyłączenia prądu w gniazdach wtykowych w godzinach nocnych – od godziny 24.00 do godziny 5.00 rano. W okresie wcześniejszym stosowano również wyłączenia prądu w godzinach 10.00-12.00. Wyłączenia prądu w gniazdach wtykowych nie wpływają na korzystanie z oświetlenia w celach. (dowód: zeznania świadka A. P., e-protokół z rozprawy z dnia 18 lutego 2016 r., 00:26:47-00:27:39) W trakcie pobytu w Zakładzie Karnym (...) we W. oraz w pozostałych zakładach penitencjarnych od roku 2011 powód wielokrotnie korzystał z opieki medycznej, był regularne konsultowany przez lekarza ambulatorium oraz przez lekarza laryngologa. Osadzeni mogą korzystać z pomocy medycznej w czterech ambulatoriach, położonych na terenie Zakładu Karnego Nr we W.. Do dnia 30 czerwca 2015 r. funkcjonował szpital przywięzienny. Generalnie w Zakładzie Karnym (...) we W. nie ma problemu z dostępem do opieki medycznej – opieka lekarska, w tym opieka dentystyczna, jest zapewniana bezpośrednio po zgłoszeniu takiej potrzeby przez osadzonego. (dowód: pismo z dnia 17 listopada 2015 r., k. 33; książka zdrowia osadzonego, k. 114; zeznania świadka P. K., e-protokół z rozprawy z dnia 18 lutego 2016 r., 00:13:19-00:16:40) W trakcie odbywania kary pozbawienia wolności skazani mają swobodny dostęp do zajęć kulturalno – oświatowych i sportowych. W lutym 2014 r. na oddziale (...) została otwarta świetlica wyposażona w komputer, piłkarzyki, stoliki i krzesła. Osadzeni każdego miesiąca mogą brać udział w konkursach organizowanych przez wychowawców do spraw kulturalno – oświatowych oraz przez inne jednostki penitencjarne. Dla skazanych organizowane są zajęcia sportowe na boisku w postaci całorocznych grup biegowych oraz od kwietnia do września zajęć z siatkówki, koszykówki i piłki nożnej. W Zakładzie Karnym na oddziale (...), a wcześniej na oddziale (...), funkcjonuje również pracownia plastyczna. Każdy osadzony ma możliwość zwrócenia się do wychowawców do spraw kulturalno – oświatowych, jeżeli chce rozwijać swoje zainteresowania w celi mieszkalnej. W trakcie pobytu w Zakładzie Karnym powód nie zgłaszał chęci udziału w żadnych programach resocjalizacyjnych prowadzonych przez wychowawców do spraw kulturalno – oświatowych. Do wyboru powód miał zajęcia w grupie biegowej, jogę, medytację, ćwiczenia siłowe, oraz zajęcia plastyczne. (dowód: notatka służbowa wychowawcy ds. kulturalno – oświatowych z dnia 17 listopada 2015 r., k. 34) Osadzeni mają dostęp do posług religijnych. Na zgłoszony wniosek są odprowadzani do więziennej kaplicy. (dowód: zeznania świadka S. F., e-protokół z rozprawy z dnia 18 lutego 2016 r., 00:54:10-00:54:50) --- STRONA 7 --- W czasie pobytu w Zakładzie Karnym (...) we W. w 2014 r. powód wystosował skargę do Sądu Okręgowego we Wrocławiu dotyczącą podjęcia decyzji o wymierzeniu kary dyscyplinarnej określonej w art. 143 § 1 pkt 1 kodeksu karnego wykonawczego tj. nagany (sygn. akt (...) (...)). Odpowiedź na skargę została udzielona do Wydział Penitencjarnego i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych Sądu Okręgowego we Wrocławiu w dniu 19 maja 2014 r. W czasie pobytu w Areszcie Śledczym we W. powód składał skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącą niewłaściwych warunków bytowych w celach mieszkalnych. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej pismem z dnia 26 marca 2015 r. przekazał materiały z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich w W.. (okoliczność bezsporna) Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Z poczynionych przez Sąd ustaleń faktycznych wynika, że świadczenie strony pozwanej, którego spełnienia powód dochodzi w niniejszym postępowaniu, stanowi zapłatę zadośćuczynienia za krzywdę, jakiej doznał powód w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności w okresie od dnia 10 czerwca 2013 r. do dnia 10 września 2014 r. oraz w okresie od dnia 19 stycznia 2015 r. do dnia zamknięcia rozprawy w celach nr (...) nr (...) nr (...), nr (...) nr (...), nr (...), nr (...) nr (...) nr (...), nr (...), nr (...) nr (...), nr (...), nr (...), nr (...), nr (...), nr (...), nr (...) nr (...), pozwanej jednostki penitencjarnej w warunkach niewłaściwych pod względem technicznym i sanitarnym, w warunkach przeludnienia oraz w związku z brakiem dostępu do odpowiedniej opieki medycznej. Powód domagał się nadto złożenia stosownego oświadczenia (przeprosin) przez pozwanego Dyrektora Zakładu Karnego (...) we W. oraz zasądzenia kwoty pieniężnej na wskazany przez siebie cel społeczny. Zgodnie z art. 448 zd. 1 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Jednocześnie zgodnie z art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonania naruszenia może on żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa, znajdującym odzwierciedlenie w prawie międzynarodowym. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r., Nr 38, poz. 167 i 169) każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Podobnie art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia 1950 r., ratyfikowanej przez Polskę w 1993 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nie naruszających godności ludzkiej. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust. 4 i 47 Konstytucji RP wprowadzające wyżej wskazane zasady na grunt prawa polskiego. Właściwa regulacja znajduje się także w Kodeksie karnym wykonawczym, zgodnie z którym kary, środki karne, zabezpieczające i zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego (art. 4 k.k.w.). --- STRONA 8 --- W świetle materiału dowodowego zebranego w niniejszym postępowaniu Sąd uznał, że podczas pobytu powoda w pozwanym Zakładzie Karnym (...) we W. nie doszło do naruszenia jego dobra osobistego w postaci godności, prawa od intymności oraz zdrowia. Zdaniem Sądu godność powoda nie została naruszona, gdyż zapewniono mu odpowiednie warunki odbywania kary pozbawienia wolności. Co prawda standard cel, w których przebywał powód nie był wysoki, jednak istniejące warunki sanitarne i bytowe nie mogą zostać uznane jako uwłaczające wskazanym dobrom osobistym powoda. Zważyć należy, że pobyt w zakładzie karnym lub areszcie z natury rzeczy wiąże się z określonymi niedogodnościami, a standard pomieszczeń, w których przebywają osadzeni, musi być oceniany w kontekście zamożności polskiego społeczeństwa oraz generalnie oferowanych przez nasze Państwo możliwości socjalnych (szpitale publiczne, domy opieki społecznej, noclegownie). Istnienia zatem pewnych niedogodności związanych w szczególności z generalnie złym stanem budynku, w którym znajduje się pozwana jednostka penitencjarna, nie można zatem automatycznie traktować jako przyczyny naruszenia dóbr osobistych osadzonych. W okolicznościach niniejszej sprawy wykazane przez powoda niedogodności mają właśnie taki charakter. Zdaniem Sądu nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia dóbr osobistych powoda z powodu przeludnienia albowiem, jak ustalono powód nie przebywał w pozwanej jednostce w warunkach przeludnienia. Strona pozwana wskazała, że od dnia 6 grudnia 2009 r. w Zakładzie Karnym (...) we W. nie występuje zjawisko przeludnienia i do dnia dzisiejszego nie wydano żadnej decyzji o umieszczeniu skazanego warunkach, w których powierzchnia w celi mieszkalnej przypadająca na jednego skazanego wynosi mniej niż 3 m 2 . Wiarygodność tego stwierdzenia nie budzi wątpliwości, gdyż fakt ten jest monitorowany nie tylko przez służby więzienne, lecz także przez nadzór resortowy oraz sędziów penitencjarnych. Nadto po 6 grudnia 2009 r. przebywanie w przeludnionych celach mieszkalnych wymaga wydania imiennej decyzji o czasowym umieszczeniu w warunkach przeludnienia. Powód nie przedstawił takiej decyzji, zaś pozwany stwierdził, że z braku przeludnienia nie było potrzeby podejmowania takich decyzji. Jak wynika z poczynionych przez Sąd ustaleń, w celach, w których przebywał powód, kąciki sanitarne są zaopatrzone w muszlę klozetową i umywalkę. Były one oddzielone od części mieszkalnej zabudową murowaną od podłogi do sufitu (pawilon (...)), z płyt drewnopodobnych zamontowanych na konstrukcji metalowej o wysokości od 160 cm do 180 cm licząc od podłogi (pawilon (...) częściowo (...)) lub murowaną od podłogi do wysokości około 220 cm (częściowo pawilon (...)), a wejścia do kącików przesłonięto zasłonkami zawieszonymi przez samych osadzonych. Takie rozwiązanie nie jest idealnym, gdyż kąciki nie były oddzielone od reszty pomieszczenia za pomocą w pełni trwałych przegród. Niemniej jednak stan ten zapewniał zdaniem Sądu właściwy, minimalny poziom intymności przy zaspokajaniu potrzeb fizjologicznych danej osoby. Powód podnosił, że ściany w celach są „zagrzybiałe”, zawierają liczne ubytki w tynku. Należy wskazać, że wymiana powietrza w celach odbywa się poprzez wentylację grawitacyjną. Stan techniczny przewodów kominowych jest poddawany kontrolom okresowym. Nadto konstrukcja znajdujących się w celach okien umożliwia ich otwieranie dla okresowego przewietrzenia cel. Więźniowie są informowanie o konieczności wentylacji. W przypadku braku odpowiedniego wietrzenia cel na ścianach przy oknie mogą pojawiać się zaciemnienia, świadczące o pojawiającej się pleśni. Usterki takie są jednak na bieżąco usuwane. Ponadto w miarę posiadanych środków finansowych pozwany Zakład Karny prowadzi remonty odświeżające cele. Powód przyznał, że korzysta z kąpieli w celi (nie korzysta z łaźni), wskazał również, że wraz z współwięźniami piorą odzież, a mokre ubrania rozwieszają w celi. Powyższą okoliczność potwierdził także w swoich zeznaniach świadek S. F. (e-protokół z rozprawy z dnia 18 lutego 2016 r., 00:47:50-00:48:45). Powód przyznawał, że tego typu praktyki nie są dozwolone. Na powyższe wskazywała również strona powodowa, podnosząc, że problemy z wilgocią i zagrzybieniem cel, jeśli występowały, były spowodowane celowym działaniem osadzonych, którzy blokowali kratki wentylacyjne, zakłócając naturalny obieg powietrza oraz, szczególnie przy zamkniętych oknach, organizowali kąpiele w pomieszczeniach, a więc w miejscach do tego nie przeznaczonych. W ocenie Sądu, nie bez znaczenia pozostaje więc okoliczność, że warunki higieniczne w celach w dużym stopniu zależały od samych skazanych, gdyż to oni mieli obowiązek wietrzyć cele poprzez systematyczne otwieranie okien i dbanie o drożność kratek wentylacji grawitacyjnej. Oni też mieli dbać o czystość i porządek w celi --- STRONA 9 --- oraz mieli wpływ na ograniczenie wilgoci w celach poprzez nie tylko regularne wietrzenie cel, ale także ograniczenie gotowania wody w celach i suszenie ubrań, w tym odzieży, która podlegała wymianie. Powód wskazywał również na to, że w celach występowały insekty. Strona pozwana wskazała, że w celu zapobiegania pojawiania się pojawiania owadów pasożytniczych i ich unieszkodliwiania Dyrektor Zakładu Karnego (...) we W. podpisał umowę z przedsiębiorstwem specjalistycznym, świadczącym usługi w zakresie przeprowadzania zabiegów dezynsekcji. Dezynsekcje są przeprowadzane niezwłocznie po zgłoszeniu takiej potrzeby przez osadzonych. W przypadku cel w których przebywał powód nie odnotowano jednak zgłoszeń świadczących o wystąpieniu insektów. Natomiast z zeznań świadka S. F. wynika, że ewentualne zgłoszenia osadzonych dotyczące pojawiających się insektów spotykały się z natychmiastową reakcją pracowników więzienia i cele były poddawane dezynsekcji (e-protokół z rozprawy z dnia 18 lutego 2016 r., 00:49:25-00:19:40). Zbieżne zeznania złożył także świadek A. P. wskazując, że czas oczekiwania na stosowne zabiegi wynosi od jednego do dwóch dni (e-protokół z rozprawy z dnia 18 lutego 2016 r., 00:49:25-00:19:40). Powód zarzucał również, że w okresie zimowym w celi panowały zbyt niskie temperatury. Jednakże w ocenie Sądu powód nie wykazał, że temperatura w celach była nieodpowiednia. Same zaś twierdzenia powoda o tym, że zmuszony był spać w ubraniach nie mogły świadczyć o naruszeniu jego dóbr osobistych. Należy przy tym zauważyć, że odczuwanie „zimna” w celach jest kwestią subiektywną a za bezprawne mogłyby zostać uznane tylko te działania pozwanego zakładu karnego, które powodowałyby przekroczenie norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych (art. 110 § 2 zd. 2 k.k.w.). Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda w zakresie, w jakim podnosił, że zdarzało się, że w celi panowała temperatura minusowa. Zgodnie z ustalonym stanem faktycznym Zakład Karny (...) we W. korzysta bowiem z miejskiego ogrzewania, a powód nie wykazał, aby kiedykolwiek zgłaszał jego awarię. Powód nie wykazał także, aby w celach panowało nieodpowiednie oświetlenie, co miało przyczynić się do pogorszenia jego wzroku. Wszystkie cele mieszkalne, w których przebywał powód, miały zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do przeznaczenia pomieszczeń i ich kształtu, a także oświetlenie światłem sztucznym, odpowiadającym potrzebom użytkowym, tj. pozwalające na czytanie i wykonywanie pracy przez osoby pozbawione wolności. W punktach świetlnych, i to zarówno centralnych, odpowiedzialnych za oświetlenie całego pomieszczenia, jak i pomocniczych, w częściach przeznaczonych do celów higieniczno-sanitarnych, stosuje się żarówki o mocy 60, 75 i 100 W, które w razie potrzeby są wymieniane na bieżąco. Powód nie starał się nawet wykazać okoliczności uzasadniających twierdzenia dotyczące „pogorszenia się jego zdrowia”. Z dokumentacji medycznej powoda wynika natomiast, że był on pod stałą opieką lekarza okulisty i został zaopatrzony w okulary na koszt zakładu karnego. Za wykazane należało natomiast uznać twierdzenia powoda co do braku w celach bieżącej ciepłej wody. W celach mieszkalnych w pawilonach (...) jest stały dostęp do bieżącej, ale zimnej wody. Więźniowie mają jednak możliwość gotowania wody przy użyciu własnej grzałki lub czajnika elektrycznego. W pawilonie(...) jest dostęp do bieżącej ciepłej wody, natomiast w pawilonie (...)dostęp do bieżącej ciepłej wody jest możliwy trzy razy w ciągu dnia po godzinie. Należy jednak zauważyć, że wszyscy osadzeni w zakładzie karnym mieli możliwość podgrzania wody za pomocą grzałki lub czajnika elektrycznego. Od lutego 2014 r. kąpiel w łaźni odbywa się w dwa razy w tygodniu, a we wcześniejszym okresie osadzeni mogli korzystać z kąpieli raz w tygodniu. Podczas kąpieli skazani korzystają z wody ciepłej. Powód zeznał, że nie korzysta z kąpieli w łaźni z uwagi na zbyt małą ilość natrysków i krótki czas kąpieli. Z uwagi na okoliczność, że powód dobrowolnie rezygnuje z korzystania z łaźni, nie można w tym zakresie mówić o niedogodnościach, które byłyby równoznaczne naruszeniu jego dóbr osobistych. Sąd za bezzasadny uznał zarzut powoda dotyczący niedostatecznej ilości środków higieny osobistej. Zgodnie z ustalonym stanem faktycznym osadzeni co miesiąc otrzymują środki higieny osobistej w postaci mydła toaletowego (100 g), nożyka do golenia, proszku do prania (200 g) oraz dwóch rolek papieru toaletowego. Pozostałe należności środków higieny osobistej tj. krem do golenia i pasta do zębów wydawane są na prośbę osadzonego. W przypadku zwiększonego zużycia każdy osadzony może złożyć prośbę o wydanie dodatkowych środków. Ponadto w pomieszczeniach do dyspozycji osób pozbawionych wolności pozostawały niezbędne środki do utrzymania czystości celi w postaci wiadra na śmieci, szczotki, zmiotki i szufelki, szczotki klozetowej i niezbędnych środków chemicznych --- STRONA 10 --- (płynu do WC, proszku do czyszczenia umywalki, płynu do mycia naczyń, płynu uniwersalnego). Środki do utrzymania czystości w celi wydawane są na początku każdego miesiąca, a w razie dodatkowych potrzeb uzupełniane na bieżąco. Powyższe okoliczności potwierdzili w swoich zeznaniach przesłuchani w sprawie świadkowie, jak również sam powód G. K. (e-protokół z rozprawy z dnia 5 kwietnia 2016 r., 00:16:40-00:16:46). Za niezasadny Sąd uznał również zarzut powoda, że osadzeni przy przyjęciu do zakładu karnego otrzymują „używane” plastikowe naczynia do spożywania posiłków. Odmienne zeznania w tym zakresie złożył świadek A. P., będący pracownikiem pozwanego zakładu karnego (e-protokół z rozprawy z dnia 18 lutego 2016 r., 00:31:55-00:32:16), jak również osadzony w przedmiotowym zakładzie karnym świadek S. F. (e-protokół z rozprawy z dnia 18 lutego 2016 r., 00:52:30-00:52:42). Za całkowicie niezasadny Sąd uznał także zarzut powoda dotyczący niewłaściwej opieki medycznej. Z przedstawionej dokumentacji w postaci książki zdrowia powoda wynika bowiem, że powód wielokrotnie korzystał z pomocy lekarza, zarówno w zakresie opieki podstawowej, jak i w zakresie usług świadczonych przez stomatologa czy okulistę. Powód podnosił, że opieka medyczna w przedmiotowej jednostce była nieprofesjonalna wskazując, że na wszelkie dolegliwości otrzymywał jedynie środki przeciwbólowe, które uśmierzają ból. Powyższe okoliczności pozostają w sprzeczności z zebranym w sprawie materiale dowodowym. Od roku 2011 powód wielokrotnie korzystał z opieki medycznej, był regularne konsultowany przez lekarza ambulatorium oraz przez lekarza laryngologa. Powodowi przepisywane były różne środki farmakologiczne w tym leki przeciwzapalne z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, antybiotyki, syropy, krople i maści. Powód otrzymywał skierowania na badania diagnostyczne w postaci badanie RTG i badania krwi. Powoda zaopatrzono także w okulary na koszt zakładu karnego. W ocenie Sądu wszystkie te okoliczności świadczą o tym, że powód był otoczony właściwą opieką medyczną, uwzględniającą stan jego zdrowia oraz zgłaszane przez niego dolegliwości. Ponadto powód wskazał, że doświadczył szykanowania od strony pracowników służby więziennej, ponieważ często pisemnie uskarżał się na sytuacje, w których się znajdował. Powód nie wskazał jednak żadnych konkretnych działań pracowników służby więziennej, które mogłyby być ocenione jako dyskryminujące powoda w porównaniu do innych skazanych. Poza tym, poza dwoma skargami, które powód złożył w 2014 r. i 2015 r., nie zostało wykazane, aby powód w inny sposób manifestował swoje niezadowolenie z przebiegu odbywania przez niego kary pozbawienia wolności, a już szczególnie, aby następowało to w formie pisemnej i to często. Za nieuzasadniony i nieudowodniony został uznany zarzut ograniczonego dostępu do zajęć sportowych i kulturalno – oświatowych. W trakcie odbywania kary pozbawienia wolności skazani osadzeni w Zakładzie Karnym (...) we W. mają swobodny dostęp do przedmiotowych zajęć. W lutym 2014 r. na oddziale (...) została otwarta świetlica wyposażona w komputer, piłkarzyki, stoliki i krzesła. Osadzeni każdego miesiąca mogą brać udział w konkursach organizowanych przez wychowawców do spraw kulturalno – oświatowych oraz przez inne jednostki penitencjarne. Dla skazanych organizowane są zajęcia sportowe na boisku, a nadto funkcjonuje również pracownia plastyczna. Każdy osadzony ma możliwość zwrócenia się do wychowawców do spraw kulturalno – oświatowych, jeżeli chce rozwijać swoje zainteresowania w celi mieszkalnej. W trakcie pobytu w zakładzie karnym powód nie zgłaszał chęci udziału w żadnych programach resocjalizacyjnych prowadzonych przez wychowawców do spraw kulturalno – oświatowych, tym samym nie sposób uznać, aby był pozbawiony dostępu do nich. Powód nie wykazał również, że miał ograniczony dostęp do posługi religijnej. Powyższej okoliczności nie potwierdził również świadek S. F. wskazując, że każdorazowo, gdy zgłaszał taką potrzebę, był odprowadzany przez pracowników zakładu karnego do więziennej kaplicy. Istniała również możliwość brania udziału w mszach (e-protokół z rozprawy z dnia 18 lutego 2016 r., 00:54:18-00:54:55). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w związku z warunkami wykonywania wobec niego kary pozbawienia wolności. Na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. Sąd oddalił wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z ankiety informacyjnej o warunkach osadzenia powoda z uwagi na to, że właściwym w tym zakresie jest dowód z ustnych zeznań powoda --- STRONA 11 --- jako strony. Nadto Sąd oddalił wniosek powoda o zobowiązanie strony pozwanej do udzielenia informacji dotyczącej powierzchni mieszkalnej cel, w jakich powód przebywał, ilości osób osadzonych wraz z powodem w każdej z cel, stanu higieniczno – sanitarnego i wyposażenia cel, w których przebywał powód, dostępu powoda do opieki zdrowotnej w warunkach więziennych, faktycznych możliwości udziału powoda w zajęciach sportowych i kulturalno – oświatowych. W ocenie Sądu to na powodzie spoczywa zgodnie z art. 6 k.c. ciężar dowodu w niniejszej sprawie, więc to on powinien przytoczyć stosowne dowody na istotne dla sprawy okoliczności. Nie bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, że powód nie był pozbawiony dostępu do dowodów, które powoływane przez niego fakty mogłyby wykazać, co więcej odpowiednie wnioski w tym zakresie skutecznie składał. Sąd oddalił także wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychiatry na okoliczność wpływu osadzenia w przeludnionych celach oraz warunków higieniczno – sanitarnych w okresie osadzenia powoda w Zakładzie Karnym (...) we W. na stan jego zdrowia psychicznego. Dokonanie przez Sąd ustaleń odmiennych od twierdzeń powoda co do istnienia przeludnienia w pozwanej jednostce penitencjarnej oraz co do warunków higieniczno – sanitarnych naruszających jego dobra osobiste, czyniły powyższy dowód zbędnym. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 98 k.p.c. Zgodnie z wyrażoną w tym przepisie zasadą odpowiedzialności za wynik sporu, Sąd obciążył powoda poniesionymi przez stronę pozwaną kosztami procesu, na które składały się koszty zastępstwa procesowego w kwocie 240,00 zł (rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu; t.j. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1805).