Wyrok I C 1493/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 listopada 2010 r. Sąd Okręgowy w Kr

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1493/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 listopada 2010 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Andrzej Żelazowski Protokolant: protokolant Joanna Nagła po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2010 r. w Krakowie sprawy z powództwa J… P… -K… przeciwko Gminie K… , K… G… o ochronę dóbr osobistych i zapłatę I. oddala powództwo; II. odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu. --- STRONA 2 --- S ygn. akt IC 1493/10 UZASADNIENIE Powód J … - P … K … domagał się zasądzenia od pozwanych Gminy K … i K … G … kwoty 200.000,00 zł zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych - w postaci dobrego imienia i wiarygodności - babki powoda M … S … , zmarłej w 1976 r., jej męża J … S … , zmarłego w 1980 r., ojca powoda J … K … , zmarłego w 1979 r. i powoda. Na uzasadnienie powód wskazał, że pozwani naruszyli dobra osobiste powołanych osób i samego powoda wobec zaprzeczenia, w postępowaniu w toczącej się z jego powód ztwa przeciwko pozwanym przed Sądem Okręgowym w K … sprawie sygn. akt IC … /09 o ustalenie prawa do dysponowania grobowcem nr (…) zlokalizowanym na Cmentarzu P … przy ul. W … w K … oraz grobem położonym na Starym Cmentarzu P … - P … F … w kwaterze (…) , pokrew ieństwa biologicznego powoda z J … S … a pozwana K … G … dodatkowo wobec faktu, iż w treści zeznań złożonych w tej sprawie na rozprawie w dniu 08.12.2009 r. powoływała się na okoliczność, że jest bratanicą J … S … (córką brata J … S … M … S … ) oraz, że przychodz iła do J … S … domagając się wydania klucza do grobowca nr (…) . Powód wskazał, że J … S … uznawał ojca powoda za syna, a nadto w postępowaniu w sprawie sygn. akt INs 1 … /78, toczącym się przed Sądem Rejonowym dla K … - P… w K … o stwierdzenie nabycia spadku po F … S … , oświadczył, że nie zna zstępnych M … S … . Sąd ustalił i zważył co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów załączonych do sprawy sygn. akt IC … /09 i IC … /09 jednoznacznie i ponad wszelką wątpliwość wynika, że pozwana K … G … jest córką brata J … S … M … S … oraz, że J … S … zawarł związek małżeński z M … z d. G … , matką ojca powoda, nie doszło jednakże do formalnego uznania ojca powoda przez J … S .,.. bądź ustalenia jego ojcostwa i ujawnienia tej okoliczności w aktach stanu c ywilnego. Nawet zatem jeżeli J … S … uznawał ojca powoda za syna (za czym przemawia w szczególności treść załączonego do akt niniejszej sprawy testamentu z dnia 11.06.1972 r., k.7), brak podstaw do stwierdzenia biologicznego pokrewieństwa powoda z J … S … . O znacza to, że twierdzenia i zarzuty podnoszone w tym zakresie przez pozwanych w sprawie sygn. akt IC … /09 są prawdziwe i brak podstaw do rozważania choćby hipotetycznej odpowiedzialności pozwanych z powodu naruszenia dóbr osobistych osób wymienionych w żą daniu pozwu oraz zasadności zasądzenia zadośćuczynienia w tego tytułu (ar. 23 i 24 k.c. w związku z art. 448 k.c.). Nie sposób nadto dopatrzyć się naruszenia dóbr osobistych J … S … bądź powoda (co do ich, jak wskazuje powód, wiarygodności) z tej tylko prz yczyny, iż pozwana K … G … zeznała, że domagała się od J … S … wydania klucza do grobowca. Z zeznań pozwanej złożonych na rozprawie w dniu 08.12.2009 r. w sprawie sygn. akt IC … /09 wynika bowiem, że zwracać się w tej kwestii miała do J … S … jedynie jednora zowo, po śmierci swojej matki w 1977 r. (J … S … miał odmówić) i nie oznacza to, iżby pozostawać miała w jakiejkolwiek znajomości z J … S … oraz aby z tej przyczyny J … S … powziąć miał wiedzę odnośnie zstępnych M … S … . --- STRONA 3 --- Mając powyższe na względzie, na zas adzie powołanych przepisów, orzeczono jak w sentencji. Biorąc pod rozwagę wykazaną przez powoda jego sytuację materialną odstąpił Sąd, na zasadzie art. 102 k.p.c., od obciążania powoda kosztami procesu. --- STRONA 4 --- Sygn. akt I ACa 470/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 września 2011 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Anna Kowacz-Braun Sędziowie: SSA Józef Wąsik SSA Władysław Pawlak Protokolant: st.sekr.sądowy Beata Lech po rozpoznaniu w dniu 13 września 2011 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa J… P… -K… przeciwko K… G… i Gminie K… o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 30 listopada 2010 r. sygn. akt I C 1493/10 1. oddala apelację; 2. zasądza od powoda J… P… -K… na rzecz pozwanej K… G… kwotę 3.617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego; 3. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie na rzecz adwokat A… K… z Kancelarii Adwokackiej w K… , R… --- STRONA 5 --- kwotę 3.321 zł (trzy tysiące trzysta dwadzieścia jeden złotych) w tym 621 zł podatku od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. --- STRONA 6 --- I ACa 470/11 UZASADNIENIE Wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 13 września 2011 r. Powód J… - P… K… domagał się zasądzenia od pozwanych Gminy K… i K… G… kwoty 200.000 zł zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr o sobistych - w postaci dobrego imienia i wiarygodności - babki powoda M… S… , zmarłej w 1976 r., jej męża J… S… , zmarłego w 1980 r., ojca powoda J… K… , zmarłego w 1979 r. i powoda. Na uzasadnienie powód wskazał, że pozwani naruszyli dobra osobiste powoła nych osób i samego powoda wobec zaprzeczenia, w postępowaniu w toczącej się z jego powództwa przeciwko pozwanym przed Sądem Okręgowym w Krakowie sprawie sygn. akt IC …/09 o ustalenie prawa do dysponowania grobowcem nr (…) zlokalizowanym na Cmentarzu P… pr zy ul. W… w Krakowie oraz grobem położonym na Starym Cmentarzu P… - P… w kwaterze (…), pokrewieństwa biologicznego powoda z J… S… a pozwana K… G… dodatkowo wobec faktu, iż w treści zeznań złożonych w tej sprawie na rozprawie w dniu 8 grudnia 2009 r. pow oływała się na okoliczność, że jest bratanicą J… S… (córką brata J… S… M… S… ) oraz, że przychodziła do J… S… domagając się wydania klucza do grobowca nr (…). Powód wskazał, że J… S… uznawał ojca powoda za syna, a nadto w postępowaniu w sprawie sygn. akt INs … /78, toczącym się przed Sądem Rejonowym dla K… - P. w K… o stwierdzenie nabycia spadku po F… S… , oświadczył, że nie zna zstępnych M… S… . Wyrokiem z dnia 30 listopada 2010 r. Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił powództwo i odstąpił od obciążenia powoda kosztami procesu. Orzeczenie to Sąd Okręgowy poprzedził następującymi ustaleniami: z dokumentów załączonych do sprawy sygn. akt IC … /09 i IC …/09 jednoznacznie i ponad wszelką wątpliwość wynika, że pozwana K… G… jest córką brata J… S… M… S… or az, że J… S… zawarł związek małżeński z M... z d. G… , matką ojca powoda, nie doszło jednakże do formalnego uznania ojca powoda przez J… S… bądź ustalenia jego ojcostwa i ujawnienia tej okoliczności w aktach stanu cywilnego. Nawet zatem jeżeli J… S… uznawał ojca powoda za syna, brak jest podstaw do stwierdzenia biologicznego pokrewieństwa powoda z J… S… . Oznacza to, że twierdzenia i zarzuty podnoszone w tym zakresie przez pozwanych w sprawie sygn. akt IC … /09 są prawdziwe i brak podstaw do rozważani a choćby hipotetycznej odpowiedzialności pozwanych z powodu naruszenia dóbr osobistych osób wymienionych w żądaniu pozwu oraz zasadności zasądzenia zadośćuczynienia z tego tytułu (ar. 23 i 24 k.c. w związku z art. 448 k.c.). Nie sposób nadto dopatrzyć się naruszenia dóbr osobistych J… S… bądź powoda z tej tylko przyczyny, iż pozwana K… G… zeznała, że domagała się od J… S… wydania klucza do grobowca. Z zeznań pozwanej złożonych na rozprawie w dniu 8 grudnia 2009 r. w sprawie sygn. akt IC … /09 wynika bow iem, że zwracać się w tej kwestii miała do J… S… jedynie jednorazowo, po śmierci swojej matki w 1977 r. i nie oznacza to, iżby pozostawać miała w jakiejkolwiek znajomości z J… S… oraz aby z tej przyczyny J… S… powziąć miał wiedzę odnośnie zstępnych M… S… . Apelację od tego wyroku wniósł powód, który zakwestionował ustalenia dokonane przez Sąd Okręgowy nie precyzując czy wnosi o zmianę lub uchylenie zaskarżonego wyroku. Pozwana K… G… wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apela cyjnego. --- STRONA 7 --- Sąd apelacyjny zważył co następuje: Apelacja powoda jest nieuzasadniona z uwagi na bezzasadność podniesionych w niej zarzutów. Na wstępie stwierdzić należy, że ustalony przez Sąd Okręgowy stan faktyczny Sąd Apelacyjny przyjął za własny gdyż wyprow adzony został z dowodów, których ocena odpowiada wszelkim wskazaniom z art. 233 § 1 k.p.c. W szczególności podkreślić należy, iż Sąd Okręgowy uwzględnił przeprowadzone w toku postępowania dowody, wyciągnął z nich wnioski logicznie poprawne oraz odpowiadają ce aktualnym poglądom na sądowe stosowanie prawa. Istotne jest i to, że źródłem ustaleń były dowody z dokumentów, które nie były kwestionowane przez strony tak co do autentyczności jak i pochodzenia. Dla porządku warto jedynie dodać, że w sprawie toczącej się do sygn. akt I C … /09 z powództwa J… P… – K… , przeciwko Gminie Miasta K… – Zarząd Cmentarzy Komunalnych, przy interwencji ubocznej K… G… o ustalenie prawa do dysponowania grobem murowanym, stałym rodziny S… zlokalizowanym na Starym Cmentarzu P. w K … przy ul. T. na kwaterze (…), grób nr (…)oraz prawa do dysponowania grobem ziemnym czasowym zlokalizowanym na Cmentarzu P. w K… przy ul. W… na kwaterze (…) – Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 15 grudnia 2009 r. oddalił powództwo. Orzeczenie to n astępnie uprawomocniło się. Z kolei w sprawie z powództwa K… G… , K… S… i B… S… , przeciwko Gminie Miasta K… – Zarząd Cmentarzy Komunalnych o ustalenie prawa do dysponowania grobem murowanym, stałym rodziny S… zlokalizowanym na Starym Cmentarzu P. w K… przy ul. T… na kwaterze (…) – toczącej się do sygnatury akt I C … /09 Sąd Okręgowy w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 21 stycznia 2010 r. ustalił prawo tych powodów do dysponowania opisanym grobem (wynik tych postępowań został przyznany przez strony n iniejszego postępowania). W świetle tych orzeczeń nie mają znaczenia przedłożone przez powoda niepoświadczone kserokopie takich pism jak: wniosek J… S… z dnia 9 stycznia 1978 r. o stwierdzenie nabycia spadku oraz prawa własności grobowca (k.15 – 16), zaśw iadczenia z dnia 22 listopada 1977 r. (k. 17), protokołu rozprawy z 28 stycznia 1978 r. w sprawie sygn. akt I Ns 1… /78 (k.18) oraz pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa usług Komunalnych z dnia 29 lipca 1978 r., skierowanego do J… S… (k. 19). Wszystkie one d otyczą bowiem uprawnień J… S… do grobowca rodzinnego na Starym Cmentarzu P. w K… a nie uprawnień samego powoda, co było przedmiotem badania w sprawie do sygn. akt I C … /09. Także złożenie zeznań przez K… G… w toku tegoż postępowania nie może być uznane za bezprawne, a co także ważne i wynika z ustaleń Sądu Okręgowego zeznania te są zgodne z prawdą. Nie doszło też do naruszenia art. 23, 24 i 448 k.c. Cechą praw osobistych, jako praw podmiotowych służących do ochrony poszczególnych dóbr osobistych, jest to, że są to prawa niemajątkowe (jeżeli nawet ich naruszenie pociąga za sobą również skutki majątkowe), i to tak silnie związane z podmiotem podlegającym ochronie (w świetle art. 23 k.c. z osobą fizyczną), że razem z nim powstają i wygasają oraz nie mogą przechodzić na inne podmioty zarówno w drodze czynności prawnych, jak i w drodze dziedziczenia. Przeważa też pogląd, że przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, decydujące znaczenie ma nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony pr awnej, ile to jaką reakcję wywołuje w społeczeństwie to naruszenie. Sąd w świetle konkretnego stanu faktycznego ocenia – stosując kryteria obiektywne – czy doszło do naruszenia dobra osobistego (dóbr osobistych) i czy zachodzą przesłanki do zastosowania kt óregoś ze środków ochrony przewidzianych w art. 24 k.c. bądź w innych przepisach. Artykuł 448 k.c. niewątpliwie związany jest z treścią art. 24 k.c. z którego wynika jednoznacznie, że ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym. Przesłanka bezprawności działania ujmowana jest w prawie cywilnym szeroko, jako każde działanie sprzeczne z normami prawnymi lub zasadami współżycia społecznego. Jednakże istnieją okoliczności wyłączające bezprawność działania, a --- STRONA 8 --- typowe z nich to: działan ie w ramach porządku prawnego (w tym w szczególności działanie zgodnie z obowiązującymi przepisami, wykonywanie prawa podmiotowego); zgoda pokrzywdzonego; działanie podjęte w obronie uzasadnionego interesu społecznego lub prywatnego; obrona konieczna; stan wyższej konieczności. Jak już powiedziano, działanie pozwanych w ramach procesu cywilnego, oparte na prawdziwych twierdzeniach co do braku podstaw do przyznania powodowi prawa do dysponowania przedmiotowymi grobami nie może być uznane za bezprawne co wył ącza odpowiedzialność z tytułu naruszenia dóbr osobistych powoda. Do tego dodać trzeba, że powód nie zgłaszał żadnych twierdzeń co do naruszenia jego dobra w postaci kultu zmarłego zaś dobra osobiste osób zmarłych nie mogą być chronione przez działanie osó b innych. Nie podlegają one bowiem dziedziczeniu, nie mogą być przenoszone w drodze czynności prawnej i wygasają z chwilą śmierci. Mając powyższe na uwadze orzeczono na podstawie art. 385 k.p.c. a o kosztach zgodnie z art. 98 k.p.c. oraz § 6 pkt 6, § 2 us t. 3 i § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 z późn. zmianami).