Wyrok I C 147/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 lipca 2012 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach Wy

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 147/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 lipca 2012 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Andrzej Kirsch Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Makać po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2012 r. w Siedlcach na rozprawie sprawy z powództwa G. D. przeciwko Powiatowi M. o ochronę dóbr osobistych i zadośćuczynienie I. powództwo oddala; II. zasądza od powoda G. D. na rzecz pozwanego Powiatu M. kwotę 3.960 (trzy tysiące dziewięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; III. nakazuje pobrać od powoda G. D. na rzecz Skarbu Państwa – kasa Sądu Okręgowego w Siedlcach kwotę 81,26 (osiemdziesiąt jeden i 26/100) złotych tytułem wynagrodzenia za utratę zarobku świadka E. R., pokrytego tymczasowo z sum Skarbu Państwa. Sygn. akt I C 147/12 UZASADNIENIE W dniu 10 lutego 2012r wpłynął do Sądu Okręgowego w Siedlcach pozew G. D., w którym wniósł o zakazanie Powiatowemu (...) w M. naruszania jego dóbr osobistych, tj. dyskryminacji jego osoby i poniżania jego godności. Powód wniósł również o zasądzenie od pozwanego kwoty 250.000 zł tytułem zadośćuczynienia. G. D. wskazał w pozwie jako pozwanego Starostwo Powiatowe w M.. W uzasadnieniu pozwu G. D. podniósł, że od prawie ośmiu lat Powiatowy(...)w M. prowadzi sprawę, w której dokonywane jest naruszanie dóbr osobistych powoda. Powód stwierdził, że naruszana jest jego godność, cześć, a ponadto jest on dyskryminowany. --- STRONA 2 --- W piśmie z dnia 24 lutego 2012r powód ostatecznie skonkretyzował powództwo, w ten sposób, że jako stronę pozwaną wskazał Powiat M. i obniżył kwotę żądanego zadośćuczynienia do kwoty 80.000 zł (k. 15). Na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2012r pełnomocnik pozwanego złożyła odpowiedź na pozew, w której wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi podniesiono, że powiatowy inspektor nadzoru budowlanego wykonuje zadania określone w ustawie – Prawo budowlane, a ponadto jest odrębnym pionem administracji publicznej. Organ ten działa w ramach zespolonej administracji publicznej, a powiatowy inspektor nadzoru budowlanego jest samodzielnym organem nadzoru budowlanego i wykonuje powierzone mu zadania we własnym imieniu, a nie w imieniu starosty. W związku z tym nie jest on organem zaliczanym do jednostek samorządu terytorialnego i tym samym skierowanie pozwu przeciwko Powiatowi M. jest nieuzasadnione (k. 23). Na rozprawie w dniu 4 lipca 2012r powód popierał powództwo i wniósł o zakazanie pozwanemu Powiatowi M. naruszania jego dóbr osobistych, które polegają na naruszaniu jego godności i czci przez Powiatowego (...)w M. i zasądzenie od pozwanego tytułem zadośćuczynienia kwoty 80.000 zł (k. 80v). Pełnomocnik pozwanego Powiatu M. nie uznał powództwa i wniósł o jego oddalenie (k. 81). Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: W dniu 21 września 2004r Powiatowy (...) w M., na wniosek powoda G. D., wszczął postępowanie administracyjne w sprawie szopy drewnianej znajdującej się na działce, położonej w M. i oznaczonej numerem ewidencyjnym (...). Przedmiotowe postępowanie administracyjne do dnia dzisiejszego nie zostało zakończone i nadal jest w toku. Decyzją nr (...) Powiatowy (...) w M. nakazał współwłaścicielom opisanej powyżej nieruchomości wykonanie ściśle określonych robót budowlanych – w celu doprowadzenia do odpowiedniego stanu technicznego budynku szopy drewnianej. Powyższa decyzja została uchylona decyzją (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 czerwca 2011r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy (...) w M. wydał w dniu 11 sierpnia 2011r decyzję, w której nakazał współwłaścicielom wykonanie robót budowlanych i stwierdził, że obiekt (budynek szopy drewnianej) został wybudowany zgodnie z obowiązującymi w latach 1980-1990 miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego, które nie zakazywały realizacji zabudowy gospodarczej. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją (...) Wojewódzkiego (...)nr (...) z dnia 19 września 2011r. Powód G. D. złożył skargę na powyższą decyzję i w wyniku jej rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 17 lutego 2012r, wydanym w sprawie VII SA/Wa 2405/11, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku ( dowód: wyrok WSA z dnia 17 lutego 2012r w sprawie VII SA/Wa 2405/11 oraz uzasadnienie – k. 28-36). Nie bacząc na fakt, że nie zostało zakończone postępowanie administracyjne dotyczące legalizacji samowoli budowlanej (budynku szopy drewnianej) – decyzją nr (...) Powiatowy (...) w M. udzielił współwłaścicielom pozwolenia na użytkowanie budynku szopy drewnianej znajdującej się na działce oznaczonej numerem (...), położonej w M.. W wyniku wniesionego przez G. D. odwołania powyższa decyzja została uchylona decyzją (...) Wojewódzkiego (...) (...) 2012r i sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. (...) Wojewódzki (...) stwierdził, że w związku z uchyleniem przez WSA w Warszawie decyzji nr (...) oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji, wydanie decyzji nr (...) było co najmniej przedwczesne ( dowód: decyzja (...) Wojewódzkiego (...)(...) 2012r – k. 74). Przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. toczyło się postępowanie ze skargi G. D. w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania przez Powiatowego (...)w M.. Wyrokiem z dnia 21 marca 2012r wydanym w sprawie VII SAB/Wa 224/11 – skarga G. D. została oddalona (dowód: wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2012r w sprawie VII SAB/Wa 224/11 – k. 74). --- STRONA 3 --- Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Argumentacja przytoczona w uzasadnieniu pozwu oraz wyjaśnienia informacyjne powoda G. D. przekonują, że – zdaniem powoda – naruszenie jego dóbr osobistych w postaci czci i godności osobistej jest wynikiem bezprawnych działań, których rzekomo dopuścił się Powiatowy (...) w M.. W ocenie powoda, rzeczona bezprawność miałaby polegać na przewlekłym prowadzeniu przez Powiatowego (...)w M. postępowania administracyjnego, które zainicjowane zostało wnioskiem G. D. o nakazanie rozbiórki budynku szopy drewnianej znajdującej się na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym (...), położonej w M.. Powód stwierdził, że powiatowy inspektor nadzoru budowlanego dopuścił się w trakcie tego postępowania naruszenia jego praw oraz czci i godności. Powód stwierdził również, że czas trwania tego postępowania, sposób podejmowania czynności przez powiatowego inspektora i łamanie prawa – naruszyło jego cześć i godność osobistą. G. D. wyjaśnił, że odpowiedzialności Powiatu M. za niezgodne z prawem działania Powiatowego(...)w M. upatruje w przepisach ustawy o powiatach (k. 38). Dokumenty zgromadzone w niniejszej sprawie przekonują, że istotnie od 2004r toczy się przed Powiatowym (...)w M. postępowanie administracyjne dotyczące budynku szopy drewnianej znajdującej się na działce gruntu oznaczonej numerem ewidencyjnym (...), położonej w M.. Powód G. D. jest współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości, zarzuca niezgodne z prawem wzniesienie tego budynku, tj. samowolę budowlaną i w związku z tym domaga się wydania przez organ administracyjny decyzji nakazującej rozbiórkę tego budynku. Decyzją (...) Powiatowy (...) w M. nakazał współwłaścicielom nieruchomości wykonanie szczegółowo określonych robót budowlanych, aby w ten sposób przywrócić właściwy stan techniczny tego budynku. Powyższa decyzja została utrzymania w mocy decyzją nr (...) wydaną przez (...) Wojewódzkiego (...)w dniu 19 września 2011r. Na skutek skargi G. D. – wyrokiem WSA wydanym w dniu 17 lutego 2012r w sprawie VII SA/Wa 2405/11 obie powyższe decyzje zostały uchylone. W ocenie Sądu Okręgowego, czynienie ustaleń dotyczących tego, czy działania Powiatowego(...)w M. były bezprawne i tym samym, czy doprowadziły one do naruszenia dóbr osobistych powoda, musiały został poprzedzone rozważaniami odnośnie możliwości ewentualnej odpowiedzialności pozwanego Powiatu M. za rzekomo bezprawne działania Powiatowego(...)w M.. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r – o samorządzie powiatowym – „ 1. Powiat wykonuje określone ustawami zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność, 2. Powiat ma osobowość prawną”. Stosownie do treści ustępu 2 i 3 art. 35 ustawy: „ starosta jest kierownikiem starostwa powiatowego oraz zwierzchnikiem służbowym pracowników starostwa i kierownikiem jednostek organizacyjnych powiatu oraz zwierzchnikiem powiatowych służb, inspekcji i straży”. Ustęp 3 powyższego artykułu w sposób wyczerpujący określa uprawnienia starosty jako zwierzchnika powiatowych służb, inspekcji i straży. Są to uprawnienia o charakterze kadrowym, nadzorczym, koordynacyjnym i kontrolnym. Starosta jest więc zwierzchnikiem tych służb w zakresie ustalonym w art. 35 ust. 3 ustawy, ale nie jest ich zwierzchnikiem służbowym. Jednostki organizacyjne służb, inspekcji i straży nie wchodzą w skład starostwa powiatowego, ani nie są jednostkami organizacyjnymi powiatu. Organy powiatowych służb, inspekcji i straży są organami administracji rządowej i wykonując swoje uprawnienia działają zawsze we własnym imieniu i nie ma możliwości przejęcia ich kompetencji przez starostę. Artykuł 35 ust. 3 pkt 1 ustawy o samorządzie powiatowym oraz art. 86 ustawy z dnia 7 lipca 1994r – Prawo budowlane, regulują uprawnienia starosty dotyczące powoływania i odwoływania powiatowych inspektorów, w tym powiatowego inspektora nadzoru budowlanego. Jest to jeden z elementów zwierzchnictwa starosty nad powiatowym inspektorem nadzoru budowlanego. Aparatem wykonawczym powiatowego inspektora jest powiatowy inspektorat nadzoru budowlanego, który funkcjonuje poza urzędem starostwa powiatowego. Zaliczenie powiatowego inspektora nadzoru budowlanego do organów administracji rządowej ma swoje umocowanie w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009r – o wojewodzie i administracji rządowej w województwie. Stanowi on, że zadania administracji rządowej w województwie wykonują: 2) organy rządowej administracji zespolonej w województwie, w tym kierownicy zespolonych służb, inspekcji i straży. Reasumując należy stwierdzić, że powiatowy inspektor nadzoru budowlanego jest organem administracji publicznej, działa w imieniu własnym, co oznacza, że powiat jako osoba prawna, reprezentowany przez właściwego starostę powiatowego, nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne bezprawne --- STRONA 4 --- działania powiatowego inspektora nadzoru budowlanego. Zatem ewentualną odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych, które byłoby wynikiem bezprawnego działania powiatowego inspektora nadzoru budowlanego, ponosi Skarb Państwa . Oznacza to, że pozwany Powiat M. nie posiada legitymacji biernej w niniejszej sprawie. W sprawie o ochronę dóbr osobistych, które zostałyby naruszone bezprawnym działaniem w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez powiatowego inspektora nadzoru budowlanego, pozwanym winien być Skarb Państwa reprezentowany przez Powiatowego (...)w M.. Podstawę odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych stanowią przepisy art. 23, 24 i 448 kc i na ich podstawie ponosi odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych także Skarb Państwa. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 grudnia 2002r (II CKN 167/01) – decyzja administracyjna oraz jej uzasadnienie mogą stanowić bezprawne naruszenie dóbr osobistych jeżeli decyzja podjęta została poza kompetencjami organu, który ją wydał lub nie w celu urzędowym albo bez podstawy prawnej. Bezprawność wyłącza zatem działanie w ramach kompetencji organu, na określonej podstawie prawnej oraz w celu urzędowym. Oczywistym jest, że bezprawna może być decyzja nieprawomocna, nieostateczna, niewykonana, a także uchylona w toku instancji, jeżeli została wydana nie w celu ochrony uzasadnionego interesu społecznego lecz np. w celu szykanowania jej adresata. Ponieważ powód G. D. upatruje bezprawnych działań Powiatowego (...)w M. w prowadzonym przez tegoż inspektora postępowaniu administracyjnym, to okoliczności te nie mogą być przedmiotem badania Sądu w procesie wytoczonym nie przeciwko Skarbowi Państwa, a przeciwko nieposiadającemu legitymacji procesowej biernej Powiatowi M.. Okoliczności przedstawione przez powoda G. D. w uzasadnieniu pozwu oraz wyjaśnieniach informacyjnych, nie dają podstaw do przypisania bezprawności jakimkolwiek działaniom Powiatu M. reprezentowanego przez starostę. Co prawda, jak wynika z korespondencji prowadzonej przez powoda z Powiatem M., G. D. składał skargi na działania i decyzje podejmowane przez Powiatowego (...)w M.. Dotyczyły one postępowania administracyjnego toczącego się od 2004r przed Powiatowym(...)w M.. Jak zaznaczono powyżej, jednostki organizacyjne służb, inspekcji i straży nie wchodzą w skład starostwa powiatowego, ani nie są jednostkami organizacyjnymi powiatu. Starosta nie jest również zwierzchnikiem służbowym kierowników tych służb i inspekcji. Powiatowy (...) działa we własnym imieniu i starosta nie ma żadnego wpływu na rodzaj i treść podejmowanych przez niego w trakcie postępowania administracyjnego decyzji. Skargi G. D. składane do Starosty M. dotyczyły również braku wymaganego wykształcenia przez Powiatowego(...)w M. – panią J. M.. W przedmiocie rzeczonych skarg Rada Powiatu M. podejmowała dwukrotnie uchwały: nr (...). Ponieważ powód G. D. wywodził swoje roszczenie z działań Powiatowego(...)w M. w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, brak jest w sprawie jakichkolwiek podstaw do obciążenia ewentualną odpowiedzialnością za te działania Powiatu M.. Mając na uwadze powyższą argumentację powództwo G. D. jako niezasadnie wywiedzione przeciwko pozwanemu Powiatowi M. podlegało oddaleniu. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 par. 1 kpc i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.960 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Składała się na nie minimalna kwota opłaty za czynności radcy prawnego w sprawie o ochronę dóbr osobistych – 360 zł oraz minimalna kwota opłaty od roszczenia majątkowego dochodzonego łącznie z ochroną dóbr osobistych, która przy wartości przedmiotu sporu (80.000 zł) wynosiła 3.600 zł.