Wyrok I C 145/21 a

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt I C 145/21 a (A SMSY ZĘ AŚ WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 kwietnia 2022 roku Sąd Rejonowy w Drawsku Pomorskim I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Bogusława Mikołajczuk Protokolant: Roksana Madej po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2022 roku w Drawsku Pomorskim na rozprawie sprawy z powództwa przeciwko Skarbowi Państwa - o zapłatę L zasądza od pozwanego Skarbu Państwa - ' na rzecz powoda " kwotę 500,00 zł (pięćset złotych) tytułem zadośćuczynienia; II. zasadza od pozwanego Skarbu Państwa - " -. na rzecz! 7 7 ' kwotę 500,00 zł (pięćset złotych) III. oddala powództwo w pozostałym zakresie; IV. nie obciąża powoda kosztami procesu, w tym kosztami procesu należnymi pozwanemu. /SSR Bogusława Mikołajczuk/ ' IC 145/21 UZASADNIENIE --- STRONA 2 --- Powód domagał się od pozwanego zapłaty kwoty 50.000,00 zł ( pięćdziesięciu tysięcy złotych ) tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych polegających na pogryzieniu go przez pluskwy na skutek przebywania w celach, ( w szczególności w celi nr 22 ) w których było robactwo. Na rozprawie przed Sądem w dniu 7 marca 2022 r. powód zmodyfikował roszczenie pozwu domagając się zasądzenia na jego rzecz kwoty 25.000,00 zł i 25.000,00 zł na rzecz e Pozwany Skarb Państwa - wniósł o oddalenie powództwa. podnoszac w pierwszej kolejności, że powód złożył pozew przeciwko ' , » . który nie ma zdolności sądowej a zatem należało odrzucić pozew. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa wskazując, że w trakcie pobytu powoda w 7 ' - e odnotowano zgłoszeń o występowaniu insektów w celi nr 22 na oddziale I. Gdyby takie zgłoszenie było, to wówczas pozwany postępuje zgodnie z instrukcją postepowania w razie stwierdzenia insektów w celach mieszkalnych. Powód wprawdzie zgłaszał się do lekarza z problemami skórnymi ale lekarze nie stwierdzili, aby problemy te miały związek z pogryzieniem powoda przez insekty. Sąd ustalił co następuje: Powód i : przebywał w : od 22 lutego 2021 r. do chwili zwolnienia tj. do 5 lutego 2022 r. W celi mieszkalnej nr 22 na oddziale I przebywał w okresie od 22 lutego 2021 r. do 23 kwietnia 2021 r. Razem z nim w tym czasie przebywał w tej celi | :/ bezsporne /. Od 2020 r. w - ...2 pojawił się problem z insektami. W celach mieszkalnych zaczęły pojawiać się pluskwy i karaluchy. W celu zwałczania insektów została opracowana i podpisana przez Dyrektora do stosowania instrukcja w sprawie wprowadzenia procedury postepowania w przypadku stwierdzenia insektów w celach mieszkalnych / dowód: instrukcja k. 62 -63, zeznania k. 110 na odwrocie, zeznania 7 k.89 na odwrocie, przesłuchanie powoda k. 110 na odwrocie, k. 111, /. W sytuacji, kiedy osadzeni zauważą w celi insekty i zgłoszą ten fakt wychowawcy pozwany podejmuje działania w celu likwidacji rozprzestrzeniania się insektów, Nie ma jednak obowiązku zgłaszania o tym fakcie przez osadzonych. Ze względu jednak na zagrożenie epidemiologiczne dla własnego bezpieczeństwa osadzeni powinni jednak zgłaszać fakt występowania insektów administracji pozwanego. Początkowo kiedy pojawił się problem z insektami pozwany dokonywał dezynsekcji poszczególnych cel, w pewnym momencie jednak wymknęło to się spod kontroli i pozwany był zmuszony wyludniać całe oddziały, żeby dokonać skutecznej dezynsekcji. Oddział IV np. był wyludniany z tego powodu trzykrotnie. W celi nr 22 oddziału I, w której przebywał powód na dzień rozprawy przed Sądem ( 17.01.2022 r. były ' pluskwy. Ze względu na duże zaludnienie w pozwanym są problemy z wyludnieniem całych oddziałów, które powinny być wolne od mieszkańców na okres dwóch - trzech tygodni dowód: zeznania B .k. 89 na odwrocie /. Pluskwy znajdują się przede wszystkim pod gumoleum w celach mieszkalnych i wychodzą głównie nocą. Wtedy dochodziło właśnie do pogryzienia powoda, który miał na ciele --- STRONA 3 --- / przez dwa — trzy dni objawy w postaci bąbli i swędzenia / dowód: zeznania świadka _ X. 110 na odwrocie, przesłuchanie powoda k. 111 /. 'W trakcie pobytu w z sym © sszzemznee . * powód został pogryziony co najmniej 4- 5 razy przez pluskwy. Pierwszy raz powód zgłosił się z problemami skórnymi do lekarza w ambulatorium w dniu 2 marca 20021 r, drugi raz w dniu 9 marca 2021 r. Lekarz pracujący w ambulatorium : nie stwierdziła, aby problemy skórne powoda były związane z pogryzieniem go przez pluskwy. Przepisała mu maści, które nie przyniosły poprawy stanu zdrowia powoda, Powód był również konsultowany 29.06.2021 r. przez dermatologa, który potwierdził u powoda zmiany trądzikowe i zalecił leczenie farmakologiczne. Powód był jednak badany przez dermatologa kilka miesięcy po pogryzieniu i wówczas dermatolog mógł nie stwierdzić śladów pogryzienia go przez pluskwy / dowód: wyjaśnienie kierownika ambulatorium „ k.65, kserokopia karty książeczki zdrowia powoda, zeznania świadka - „e k. 110 na odwrocie, częściowe zeznania : . „. --k.89 na odwrocie, przesłuchanie powoda k. 110 na odwrocie, k. 111, /. Sąd zważył co następuje: Roszczenie powoda jest uzasadnione jedynie częściowo. Sąd ustalając stan faktyczny oparł się na wymienionych powyżej dowodach, w szczególności na dowodach z dokumentów tj. kserokopii książeczki zdrowia powoda, wyjaśnieniu kierownika ambulatorium pozwanego - . zeznaniach * _ > oraz częściowych zeznaniach - „. <iprzesłuchaniu powoda, Stosownie do treści art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Katalog dóbr osobistych wymienionych w powołanym powyżej przepisie ma charakter otwarty a doktryna i judykatura poszerza je o kolejne dobra osobiste podlegające ochronie przez prawo cywilne. Niewątpliwie takim dobrem osobistym podlegającym ochronie prawa cywilnego jest zdrowie. Podstawę odpowiedzialności pozwanego w niniejszej sprawie stanowi przepis art.417 k.c., który przyjmuje, że przesłanką odpowiedzialności jest wykonywanie władzy publicznej niezgodnie z prawem, co oznacza, że wykonującemu władzę publiczną — bez względu na sposób i formę działania — można postawić zarzut działania z naruszeniem prawa. Za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej odpowiada ta osoba prawna, z którą związana jest jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna wykonywująca uprawnienia władzy publicznej. Będzie to zatem Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego albo inna osoba prawna wykonująca władzę publiczną na podstawie prawa. W tym kontekście należało rozpatrzeć odpowiedzialność, za naruszenie dóbr osobistych e. --- STRONA 4 --- / Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 grudnia 2001 r., SK 18/00, OTK 2001/8/256 uznał, że za bezprawne będą uznawane czyny i zaniechania sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa, rozumianymi jako konstytucyjne źródła prawa tj. Konstytucją, ustawami, ratyfikowanymi źródłami prawa, rozporządzeniami ( art. 87 — 94 Konstytucji RP ). Wykonywanie władzy publicznej, o której mowa w art.417 k.c. dotyczy wszelkich form działalności państwa, samorządu terytorialnego iinnych instytucji publicznych, które obejmują bardzo zróżnicowane formy aktywności. Wykonywanie takich funkcji łączy się z reguły, chociaż nie zawsze z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za własne działanie, a nie za cudze działanie. Między osobą prawną wykonującą władzę publiczną, a bezpośrednim sprawcą szkody mogą zachodzić różne: powiązania uzasadniające przypisanie tej właśnie osobie prawnej odpowiedzialności odszkodowawczej. Istotne jest jedynie, aby bezpośredni sprawca występował w roli wykonawcy władzy publicznej. W tym charakterze może występować organ w rozumieniu prawa administracyjnego albo cywilnego, ale także pracownik zatrudniony do wykonywania czynności faktycznych, osoby dorywczo zatrudnione, a nawet osoby tylko wezwane przez organy władzy publicznej do współdziałania w określonej czynności. Przyjęta w art. 417 k.c. konstrukcja własnej odpowiedzialności podmiotów za szkody wyrządzone przy wykonywaniu władzy publicznej nie wymaga identyfikacji bezpośredniego sprawcy szkody. Wystarczy jedynie dowód, że szkoda niewątpliwie powstała, wskutek działania jakiejś, nawet niezidentyfikowanej osoby wykonującej władzę publiczną. Zachowanie sprawcy powinno pozostawać w funkcjonalnym związku z wykonywaniem władzy publicznej. Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, iż Skarb. Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie jednostki organizacyjnej, jaką jest zakład karny, który posiada kompetencje do sprawowania władzy publicznej. Odpowiedzialność Skarbu Państwa w tej sytuacji ma charakter obiektywny i oparta jest zasadzie legalności. Nie trzeba wykazywać winy, a jedynie bezprawność zachowania podmiotu wykonującego władzę publiczną. W tym miejscu należy wskazać, iż nie zachodziły przesłanki do odrzucenia pozwu, ponieważ powód w piśmie z dnia 1 lipca 2021 r. ( k. 40 akt sprawy ) wyjaśnił, iż stroną pozwaną jest * s ___.. .... Dokonał tego jeszcze przed doręczeniem pozwanemu pozwu. Podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych stanowi przepis art.24 k.c., który nie wymaga dla odpowiedzialności winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawności jego działania naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że dochodzący ochrony nie musi tej przesłanki udowadniać. Na sprawcy ciąży obowiązek wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. . Trybunał Praw Człowieka w orzeczeniach wydanych na gruncie art.3 e.k.p.c. wskazał, że to na państwie spoczywa ciężar wykazania, iż doznane przez osadzonego w zakładzie karnym cierpienia i urazy nie zostały spowodowane postępowaniem władz (por. wyrok z 4 grudnia 1995 r., w sprawie 42/1994/289/591 oraz decyzja z dnia 13 listopada 2003 r. w sprawie Olszewski przeciwko Polsce ). Stosownie do treści art. 41 ust. 4 Konstytucji RP każdy pozbawiony wolności powinien być traktowany w sposób humanitarny. --- STRONA 5 --- / O Ochronie Praw Człowieka I Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. ( Dz. U. 93.61.284 ze zm. ) stanowi, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu. Zgodnie z tym zapisem Europejski Trybunał Praw Człowieka przyjął, iż Państwo musi zapewnić, iż osoba jest pozbawiona wolności w warunkach, które są zgodne z poszanowaniem godności ludzkiej oraz, że sposób i metoda wykonania tego środka nie poddają tej osoby cierpieniom i trudom w stopniu przekraczającym nieunikniony poziom cierpienia wpisany w pozbawienie wolności. Kodeks karny wykonawczy w art. 4 $ 1 stanowi, iż kary, środki karne, zabezpieczające i zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego. ' Odnosząc się do przedmiotowej sprawy należy podkreślić, iż powód w ocenie Sądu udowodnił, że w czasie pobytu w pozwanym 7 7 7 przebywał dwa miesiące w celi nr 22 na oddziale I, w której były pluskwy. Sąd dał wiarę twierdzeniom powoda, ponieważ zostały one potwierdzone przez świadka * _ ze eeawgwy który nie miał żadnego interesu, w tym aby zeznawać na korzyść powoda, tym bardziej, że świadek podał, iż jego pluskwy nie gryzły. Ponadto kwatermistrz pozwanego : potwierdziła występowanie insektów w ż 7 : i co najmniej od stycznia 2022 r. również potwierdził się ten fakt ze strony pozwanego w celi nr 22 na oddziale I. Ponadto zeznania świadków i powoda wzajemnie się uzupełniają i stanowią spójną całość. Sąd uznał również, że lekarz badający powoda w dniu 2 i 9 marca 2021 r. mógł nie rozpoznać pogryzienia, skoro nie był dermatologiem, natomiast wizyta powoda u dermatologa kilka miesięcy po pogryzieniu mogła nie wykazać „ślądów pogryzienia skoro według twierdzeń powoda ślady te po 2-3 dniach znikały. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał, że pogryzienie powoda przez pluskwy czy narażenie na stan epidemiologiczny na skutek istnienia robactwa w celi mieszkalnej nr 22 przeczy warunkom godziwej egzystencji i można je uznać za bezprawne naruszenie dóbr osobistych w rozumieniu przepisów art. 23 k.c. oraz art.24 k.c.” " Reasumując Sąd uznał, iż powód na przestrzeni stosunkowo krótkiego okresu czasu odbywał karę pozbawienia wolności w celi nr 22, w której były pluskwy i doszło w tym czasie do pogryzienia przez nie 4-5 razy powoda. Było to szczególnie uciążliwe dla powoda, który miał bąble i odczuwał swędzenie. W ocenie Sądu spowodowało to naruszenie dóbr osobistych powoda w postaci prawa do godnego odbywania kary pozbawienia wolności. Przesądzając o odpowiedzialności pozwanego za naruszenie dóbr osobistych powoda polegających na niezapewnieniu mu odpowiednich warunków odbywania kary pozbawienia wolności Sąd winien rozstrzygnąć o wysokości przyznanego powodowi zadośćuczynienia. Stosownie do treści art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać , temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny... . Jak wynika z treści powołanego powyżej przepisu przyznanie zadośćuczynienia przez Sąd ma charakter fakultatywny. Ustalenie zatem „ odpowiedniej sumy pieniężnej” powinno nastąpić z uwzględnieniem wszelkich okoliczności dotyczących: rodzaju chronionego dobra, rozmiaru doznanego uszczerbku, charakteru następstw naruszenia. Oceniając zarówno --- STRONA 6 --- / możliwość zasądzenia, ze względu na brak obligatoryjności, jak i wysokość odpowiedniej sumy pieniężnej, sąd musi wziąć pod uwagę kompensacyjny charakter zadośćuczynienia i rodzaj naruszonego dobra — ciężar gatunkowy poszczególnych dóbr osobistych nie jest bowiem jednakowy i nie wszystkie dobra osobiste zasługują na jednakowy poziom ochrony za pomocy środków o charakterze majątkowym. Ponadto Sąd musi zbadać nasilenie złej woli oraz celowość zastosowania tego środka. Przekłada to się zarówno na możliwość zasądzenia zadośćuczynienia w konkretnej sprawie, jak i na jego wysokość ( por. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 4 lipca 2008 r., I ACa 278/08 ). Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy podkreślić, iż naruszenie dóbr osobistych powoda ( zagrożenie zdrowia ) nie jest wynikiem złej woli pozwanego. ' Pojawienie się pluskiew w jest zjawiskiem nowym. Do tej pory nie było takiego problemu i osadzeni nie sygnalizowali tego problemu chociażby przez składanie pozwów. Pozwany podejmuje czynności w celu wyeliminowania robactwa, chociaż jest to niezwykle trudne ze względu na proces dezynsekcji i konieczności wyludniania całych oddziałów na dwą — trzy tygodnie oraz z uwagi na wysokie zaludnienie w ź 7 Sąd uznał, iż zasądzona na rzecz powoda kwota 500,00 zł z tytułu zadośćuczynienia jest adekwatna do stopnia i rodzaju naruszonego dobra osobistego, tym bardzie, iż powód nie wykazał by w związku z zamieszkaniem w celi z insektami doznał jakiejś szczególnej krzywdy. Zadośćuczynienie ma rekompensować dodatkowe trudności, które nie są wpisane w odbywanie kary. Odróżnić należy zatem samo odbywanie kary pozbawienia wolności w określonych prawem warunkach, od tego samego odbywania kary, ale w warunkach odbiegających od normy. Tylko to co przekracza dolegliwość odbywania kary może być kompeńsowane zadośćuczynieńiem. Mając powyższe na względzie należało uznać, iż 7 orzeczone na rzecz powoda zadośćuczynienie jest adekwatne do stopnia doznanej krzywdy i dlatego orzeczono jak w punkcie I wyroku. Na podstawie art. 448 k.c. na wniosek powoda Sąd zasądził na rzecz . : " :kwotę 500,00 zł. W pozostałej części oddalono powództwo jako bezzasadne. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 108 i 102 k.p.c. uznając, iż strona przegrywająca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej ( korzystała ze zwolnienia częściowego od kosztów sądowych, powód dopiero opuścił zakład karny, nie posiada żadnych środków ) oraz ze względu na rodzaj uwzględnionego roszczenia. Bogusława Mikołajczuk