Wyrok I C 1441/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 października 2010 r. Sąd Okręgowy we Wr

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1441/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 października 2010 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny w składzie następującym : Przewodniczący SSO Alicja Wronowska - Nahotko Protokolant Ewa Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2010 r. we Wrocławiu sprawy z powództwa D. S. przeciwko Skarbowi Państwa - (...) we W. o zapłatę I. oddala powództwo; II. zasądza od Skarbu Państwa wynagrodzenie na rzecz adwokata W. O. z Kancelarii Adwokackiej (...)-(...) W., ul. (...) w kwocie 4.392 zł (w tym podatek VAT 22% - 792 zł) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; III. nie obciąża powoda kosztami sądowymi; IV. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów procesu; V. zasądza od powoda na rzecz pełnomocnika pozwanego tj. (...) reprezentowanej przez T. S. kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt IC1441 / 09 UZASADNIENIE Powód D. S. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od Skarbu Państwa - (...) we W. kwoty 80.000 zł. --- STRONA 2 --- W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że został zarażony (...) przebywając w (...) i stało się to prawdopodobnie w (...) przy ul. (...) we W., ponieważ tam powód leżał w szpitalu. Powód został świadomie narażony przez administrację (...), gdyż w celi są osadzani ludzie zdrowi i chorzy, a ludzie chorzy są pouczani, żeby trafiając do danej celi, nie ujawniali innym osadzonym, że są chorzy. Powód wskazał, że przypadki, o których wie, to Z. H. oraz człowiek którego pamięta jako M.. Powód siedział z nimi we W. pod celą nr (...). Dopiero po opuszczeniu celi przez H., powód dowiedział się, iż był on nosicielem (...). Po zrobieniu badań i gdy już poinformowano powoda o chorobie, od razu w ambulatorium powiedziano powodowi, aby nikomu w celi nie mówił o swojej chorobie. Powód wskazał, iż jego partnerką była E. Z., która według wiedzy powoda jest zdrowa. Ma też być ona przebadana przez sanepid w W.. E. Z. była jedyną partnerką powoda przed jego aresztowaniem w dniu 13.03.2008 r. Powód wskazał, iż w celi, w której przebywa aktualnie (w (...) w K.) oprócz powoda jest również chory człowiek P. M., który o swej chorobie również dowiedział się w (...) i w jego przypadku również nie kazano mu ujawniać swojej choroby. Zdaniem powoda takie postępowanie administracji (... ) powoduje świadome narażanie zdrowych ludzi na zarażanie się, które jeśli już nastąpi, powoduje stały uszczerbek na zdrowiu i utrudnia normalne funkcjonowanie. W odpowiedzi na pozew Skarb Państwa - (...) we W. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego na rzecz Skarbu Państwa - (... ) według norm przepisanych. Pozwany wskazał, iż zarzuty powoda dotyczą okresu jego przebywania w (...) we W. w okresie od 03.09.2001 r. do 27.09.2001 r., tj. do dnia przetransportowania powoda do (...) we W.. Jak wynika z karty informacyjnej leczenia szpitalnego, od 03.09.2001 r. do 26.09.2001 r. osadzony przebywał w Szpitalu przy (...) we W.. D. S. przebywając na wolności - według jego relacji - został pobity w dniu 02.09.2001 --- STRONA 3 --- r. Z powodu doznanych urazów (złamanie (...), rany (...), (...) i (...), otarcia (...), stłuczenie (... ) z (...)) powód został w dniu 02.09.2001 r. przyjęty do Oddziału (...) (...) Szpitala im. (...) w W.. Na oddziale pobrano mu (...) do badań, zaopatrzono (...), założono (...). W dniu 03.09.2001 r. powód został przyjęty do Oddziału (... ) Szpitala w (... ) we W. celem kontynuacji leczenia. Wdrożono leczenie (...) i zachowawcze. Od 03.09.2001 r. do 05.09.2001 r. -poprzez jednorazową (...) założoną (...) - podawano (...). W dniu 04.09.2001 r. pobrano sprzętem jednorazowym(...)do badań (...). W dniu 14.09.2001 r. usunięto sprzętem jednorazowego użytku (...). Wszystkie ww. czynności zostały wykonane według opracowanych standardów postępowania. W trakcie pobytu w szpitalu osadzony nie miał wykonywanych żadnych inwazyjnych zabiegów chirurgicznych. W dniu 26.09.2001 r. powód w stanie ogólnym dobrym wypisany został z oddziału. Pozwany wskazał również, iż z książeczki zdrowia powoda wynika, iż w dniu 03.09.2009^ podczas osadzenia w (...) w K., powód wyraził chęć przejścia badań pod kątem zakażenia (...), (...) i (...) motywując to odbytym (...) z nieznaną osobą. Badanie takie wykonano w dniu 11.09.2009 r. i wykazały one występowanie u powoda (...). Powód aktualnie otrzymuje stosowane zaopatrzenie medyczne. W dniu 14.03.2008 r. powód nie wyraził zaś zgody na wykonanie takich badań. Zdaniem pozwanego nieprawdziwe są zatem twierdzenia powoda, jakoby prawdopodobnym miejscem, w którym mogło dojść do zakażenia (...) był Szpital w (...)we W.. Pozwany podał, że powód posiada na całym ciele liczne tatuaże, dwukrotnie dokonał (...) w izolacji więziennej ((...)) oraz podjął (...)na wolności, gdy miał 14-15 lat. W październiku 2008 r. dokonał (...)większą ilość (...). Ponadto, z wywiadu środowiskowego z dnia 29.08.2009 r. wynika, że powód od roku 2007r. żył w konkubinacie z E. Z., która była osobą uzależnioną (...), a ponadto pracowała w agencji towarzyskiej. Powód znaczną część swojego życia spędził w więzieniach - jest recydywistą penitencjarnym. Powód był również --- STRONA 4 --- uzależniony (...). Mając zatem na uwadze dotychczasowy tryb życia powoda należy uznać, że do zakażenia (... ) (... ) doszło z winy samego powoda w nieustalonym miejscu i okolicznościach. Pozwany wskazał, że powód nie tylko nie wykazał, ale nawet nie uprawdopodobnił domniemanej szkody, jej wysokości, ani normalnego związku przyczynowego, tj. nie wykazał przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa wynikających z art. 417 i następnych kodeksu cywilnego. W piśmie procesowym wniesionym z dnia 24.03.2010 r. powód wskazał, że nie wiąże swojego powództwa z pobytem na terenie (...) we W. w okresie od 03.09.2001 r. do 26.09.2001 r., ale z pobytem w tym (...) w okresie od października 2008 r. do kwietnia 2009 r. Powód wskazał, że mógł zostać zarażony w (...) we W. świadomie lub nieświadomie, ale mogło dojść do tego w szpitalu więziennym lub bezpośrednio w celi, dlatego że powód przebywał w celi z osobami chorymi na (... ) i o tym administracja (... ) nie powiadomiła powoda. W piśmie procesowym wniesionym w dniu 16.04.2010 r. pełnomocnik powoda wniósł o zasądzenie na przecz powoda od pozwanego kwoty 80.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztami postępowania według norm przepisanych. Wniósł również o zasadzenie na jego rzecz od pozwanego kosztów zastępstwa prawnego nieopłaconych przez powoda. Pełnomocnik powoda wskazał, iż powód uważa, że został zakażony (... ) przebywając w (... ) we W., gdzie odbywał karę pozbawienia wolności w okresie od października 2008 r. do marca lub kwietnia 2009 r., gdzie w tej samej celi osadzani byli ludzie zdrowi i chorzy, a chorzy byli pouczani, aby trafiając do celi nie ujawniać innym osadzonym swojej choroby. Powód o fakcie przebywania w jednej celi z osobą zarażoną dowiedział się od współwięźnia (którego nazwiska nie --- STRONA 5 --- pamięta). Brak wiedzy o fakcie osadzenia go z osobami zakażonymi (...) zwielokrotnił ryzyko zakażenia. Biorąc bowiem pod uwagę fakt występowania nawet małych zadrapań, które powodują delikatne (...), przy braku świadomości po stronie powoda istniejącego ryzyka zakażenia, kontakt z (...) na tak małej powierzchni jaką jest cela (i przy powszechnie znanym zagęszczeniu (...)) jest bardzo prawdopodobny. Zdaniem powoda pozwany winien poinformować go, że przebywa w celi z chorymi na (...), jak również izolować osoby zdrowe od chorych. Z uwagi zaś na brak wiedzy o grożącym powodowi ryzyku, nie zachowywał on zwiększonych środków ostrożności. Pełnomocnik powoda wskazał dalej, że z interpretacji art. 417 k.c. w zw. z art. 5 k.c. wynika, że sprzeczność z zasadami współżycia społecznego jest tożsama z niezgodnością z prawem. Bezsporne jest zaś, że powód odbywając karę pozbawienia wolności powinien mieć zapewnione bezpieczeństwo jej odbywania, a przede wszystkim powinien być odizolowany od osób chorych, czego pozwany nie uczynił. Powód jest nosicielem (...) oraz nie ulega wątpliwości, że przebywał w celi z osobami chorymi (czemu pozwany nie zaprzeczył). Brak prawnego obowiązku po stronie pozwanego informowania powoda o tym, że przebywa on w celi z osobami chorymi i jest narażony na ryzyko zachorowania - nie zwalnia pozwanego z obowiązku zapewnienia powodowi bezpiecznych warunków odbywania kary. W sprawie zachodzi również związek przyczynowy - pozwany nie zapewniając powodowi bezpiecznych warunków odbywania kary pozbawienia wolności poprzez odizolowanie go od chorych zakażonych (...) (do czego był zobowiązany), spowodował u powoda utratę zdrowia poprzez zarażenie (...). Dokonanie zaś powyższych czynności, zaniechanych przez pozwanego, mogłoby w normalnym toku rzeczy zapobiec powstaniu szkody. Należy bowiem podkreślić, że nawet w przypadku stosowania się przez powoda do zasad higieny, umieszczenie powoda w celi z osobami chorymi stwarza ryzyko, że będą one korzystać z jego przedmiotów służących do osobistego użytku, bez jego zgody i wiedzy i w ten sposób dojdzie do zakażenia. Ponadto do zakażenia mogło też dojść w razie przypadkowego kontaktu --- STRONA 6 --- z (...) innych współwięźniów, np. w czasie bójki. Brak informacji ze strony pozwanego (...) uniemożliwił powodowi należytą ochronę. Umieszczenie powoda w celi z osobami chorymi pozostaje zatem w zwyczajnym związku przyczynowym z zarażeniem (...). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: D. S. od 1989 r. przebywał z przerwami w (...) i (...) (w K., N., G., W., Ś. i W.). Dowód: bezsporne, a ponadto akta osobopoznawcze Powód posiada liczne tatuaże, z których ostatnie wykonane zostały na początku lat 90-tych. Tatuaże te wykonywane były w warunkach więziennych, samodzielnie przez powoda lub przez współwięźniów. Do wykonania tatuaży powód używał igły zrobionej od struny od gitary. Dowód: bezsporne, a ponadto: książki zdrowia osadzonego - k. 152-153 wykaz informacji dotyczących skazanego - k. 48 Powód doznawał urazów (...) z utratą (...). W 2000 r. powód był z tego powodu hospitalizowany. Dowód: książki zdrowia osadzonego - k. 152-153 akta osobopoznawcze D. S. przebywając na wolności został pobity w dniu 02.09.2001 r. Z powodu doznanych urazów (złamanie (...), rany (...), (... ) i (... ) otarcia naskórka (...), stłuczenie (... ) z (...)) powód został w dniu 02.09.2001 r. przyjęty do Oddziału (...) --- STRONA 7 --- (...) Szpitala im. A. (...) w W.. Na oddziale pobrano mu (...) do badań, zaopatrzono (...) rany i założono (...). W dniu 03.09.2001 r. D. S. został przyjęty do Oddziału(...) Szpitala ZOZ przy (...) we W. celem kontynuacji leczenia. Wdrożono leczenie (...) i zachowawcze. W dniu 26.09.2001 r. powód w stanie ogólnym dobrym wypisany został z oddziału. Dowód: karta informacyjna z dnia 03.09.2001 r. - k. 40 notatka służbowa z dnia 03.09.2001 r. - k. 68 karta informacyjna z dnia 03.09.2001 r. - k. 39 dokumentacja medyczna - k. 67, 70-76, 87- 105 książka zdrowia skazanego - k. 153 Powód dwukrotnie dokonał (...) w izolacji więziennej ((...)). Dowód: akta osobopoznawcze Od roku 2007 r. powód żył w konkubinacie z E. Z., która była osobą uzależnioną od (...) oraz pracowała w agencji towarzyskiej. Powód współżył z E. Z. przez okres jednego roku poczynając od roku 2007 r. Dowód: bezsporne, a ponadto akta osobopoznawcze, część B. W dniu 21.10.2008 r. przebywając w (...) w W. powód dokonał próby (...)(...) większą ilość (...) przepisanych mu przez (...) z powodu (...). W szpitalu w W. przeprowadzono u powoda (...) i przewieziono go do Oddziału (...) (...) Szpitala (...) we W., gdzie przebywał do dnia 23.10.2008 r. --- STRONA 8 --- Następnie powód przekazany został na Oddział (...) ZOZ Szpitala (...) we W., z którego wypisany został w dniu w dniu 24.10.2008 r. w stanie ogólnym dobrym. Podczas pobytu na Oddziale (...) powód nie otrzymywał żadnych leków drogą (...) ani drogą (...). Wykonano jedynie badania laboratoryjne (...)osadzonego. Od dnia 24.10.2008 r. do dnia 06.04.2009 r. powód przebywa ł w (...) we W.. W dniu 06.04.2008 r. powód przetransportowany został do (... ) we W.. Dowód: książka zdrowia skazanego wraz z kartą informacyjną z dnia 23.10.2008 r. i z dnia 24.10.2008 r. oraz świadectwem lekarskim z dnia 14.11.2008 r. - k. 152 zeznania świadka A. K. - k. 137-138 W dniu 03.09.2009 r. - przebywając w (...) w K. - powód wyraził chęć przejścia badań pod kątem zakażenia (...), (...) i (...) motywując to odbytym (...) z nieznaną osobą. Dowód: wpis w książce zdrowia skazanego z dnia 03.09.2009 r. - k. 46 i 152 Badanie takie wykonano w dniu 11.09.2009 r. i wykazało ono u powoda obecność (...) w (...). Powód pouczony został o drogach przenoszenia (...) oraz został pouczony o odpowiedzialności karnej w przypadku narażenia innych osób na zakażenie (...). Dowód: wynik badania w kierunku (...) typu (...) - k. 47, k. 152 --- STRONA 9 --- wpis w książce zdrowia skazanego - k. 152 W styczniu 2010 r. przeprowadzono u powoda badanie w kierunku zakażenia (...). Badanie wykazało przebytą w przeszłości infekcję (ujemny (...), dodatnie (...). Dowód: wynika badania dotyczący (...) w książce zdrowia skazanego - k. 152 Przeprowadzone u powoda w styczniu 2010 r. badanie (...) poza lekko powiększoną (... ) nie wykazało odchyleń od normy. Aktywności (...), kilkakrotnie kontrolowane, są nieznacznie podwyższone (A. (...) przy normie do (...)), natomiast prawidłowe są parametry funkcji (... ) i wydolności (...). Uszczerbek na zdrowiu powoda związany z (...) nie przekracza 10 %. Dowód: książka zdrowia skazanego wraz z wynikami badań - k. 152 opinia biegłego sądowego z zakresu chorób (...) lek. med. D. L. - k. 191-194 Przy przyjmowaniu osób skazanych do (... ) skazani pytani są, czy wyrażają zgodę na pobranie (...) w kierunku (... ) i innych (...). W szpitalu przy (... ) we W. broszurki, m.in. na temat (... ) są powykładane na parapetach na korytarzach. Skazani często proszą o przeprowadzenie badań na obecność (...), argumentując to odbytymi kontaktami seksualnymi lub robionymi tatuażami. Jeśli osadzony wnosi o przebadanie go w kierunku (...), to takie badanie jest przeprowadzane. Dowód: zeznania świadka A. K. - k. 137-138 --- STRONA 10 --- Aktualnie u powoda utrzymuje się: przewlekłe (...), stan po infekcji (...), (...), stan po złamaniu (...) w 2001 r. oraz stan po kilkukrotnych urazach (...) Dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu chorób (... ) lek. med. D. L. - k. 191- 194 Źródłem zakażenia (...) (...) mogą być wszystkie zabiegi diagnostyczne i lecznicze przeprowadzone z przerwaniem ciągłości tkanek, przetoczenia krwi i produktów krwiopochodnych (najczęstsze źródło zakażenia (... ) do 1992r., tj. do czasu wprowadzenia testów umożliwiających identyfikację tego (...), m.in. dawców), a także kontakt uszkodzonej skóry lub śluzówek z wydzielinami lub wydalinami osoby zakażonej. Do zakażenia (...) może dojść również w wielu innych okolicznościach takich jak: kontakty seksualne, kontakt z (...) osoby zakażonej w środowisku rodzinnym czy ośrodkach opiekuńczych oraz zakładach fryzjerskich i kosmetycznych. (...) w większości zakażeń ostrych ( 80 %) ma przebieg bezobjawowy zarówno u dzieci jak i dorosłych. Częstość chronizacji procesu zapalnego jest bardzo duża i wynosi ok. 70 %. Przewlekłe (...) również w większości przypadków przez wiele lat jest bezobjawowe, w wykonywanych wówczas badaniach biochemicznych stwierdza się stałe bądź okresowe podwyższenie aktywności (...). Okres wylęgania (...) wynosi średnio od 6 tygodni do 6 miesięcy od momentu zarażenia. Dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu chorób (... ) lek. med. D. L. - k. 191- 194 Zakażenie (... ) zostało wykryte u powoda we wrześniu 2009 r., jednak należy domniemywać, że do zakażenia doszło znacznie wcześniej, ponieważ od okresu nastoletniego powód wielokrotnie był narażony na zakażenie. --- STRONA 11 --- Z podejmowanymi przez powoda od 15 roku życia (...),(...), wykonywanymi -w warunkach antyseptycznych i przypadkowymi narzędziami - licznymi tatuażami, a także z pobiciem z licznymi urazami, w tym uszkodzeniami skóry i naskórka w 2001 r. wiąże się duże prawdopodobieństwo nabycia infekcji (...). Przebywanie w jednym pomieszczeniu z osobami zakażonymi zarówno (...) jak i (...)(...) nie stanowi zagrożenia dla współmieszkańców. Używanie wspólnych sztućców czy naczyń kuchennych nie stanowi zagrożenia. Jedynie kontakt uszkodzonej skóry lub śluzówek z (...) osoby zakażonej może doprowadzić do nabycia infekcji. W związku z powyższym z przeważającym prawdopodobieństwem należy przyjąć, że do zakażenia powoda (...) (...) doszło poza (...), lub w trakcie pobytu w (...), ale z przyczyn niezależnych od (...), a związanych z zachowaniem samego powoda ((...), tatuaże). Nie można również wykluczyć, że do zakażenia powoda doszło drogą kontaktów (...). Dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu chorób (...) lek. med. D. L. - k. 191-194 przesłuchanie biegłej na rozprawie - k. 249-250 Rokowania na przyszłość dla powoda w związku z zakażeniem zależą w znacznym stopniu od postępowania samego powoda (narażanie się na czynniki potencjalnie toksyczne: alkohol, środki odurzające, leki). W Polsce leczenie I. odbywa się zgodnie z programami terapeutycznymi finansowanymi z NFZ. Kwalifikacja pacjenta do takiego leczenia odbywa się na podstawie wielomiesięcznej obserwacji pacjenta. Kryteriami włączenia dorosłego chorego do leczenia są: obecność (...) w (...), obecność (...) (...) w (...) lub tkance (...) zmiany (...) i (...) w obrazie (...). --- STRONA 12 --- W związku z nieprawidłową osobowością powoda nie zostałby on aktualnie zakwalifikowany do leczenia i. (stałoby się to niezależnie od wyniku badania (...) (...)). Podejmowane przez powoda (...) oraz (...) świadczą bowiem o tendencjach autodestrukcyjnych, które z dużym prawdopodobieństwem mogą nasilić się podczas stosowania i., co stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu chorób (... ) lek. med. D. L. - k. 191-194 przesłuchanie biegłej na rozprawie - k. 249-250 Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód dochodził zapłaty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w wysokości 80.000 zł. Na uzasadnienie swojego roszczenia powód wskazał, iż najprawdopodobniej został zarażony (...) podczas pobytu w (...) we W. w okresie od października 2008 r. do kwietnia 2009 r., albowiem w tym czasie przebywał on w jednej celi z osobami zakażonymi tym (...). Uzasadniając wystąpienie przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego powód wskazał, iż bezprawne zaniechanie pozwanego polegało na braku poinformowania powoda o tym, że w celi - w której jest umieszczony - znajdują się osoby będące nosicielami tego (...). Takie zachowanie zaś było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a brak prawnego obowiązku pozwanego w ww. zakresie (obowiązku udzielenia ww. informacji) nie zwalniał pozwanego z obowiązku zapewnienia powodowi bezpiecznych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, co wiązało się z obowiązkiem pozwanego odizolowania powoda od osób chorych. Podejmując próbę wykazania istnienia normalnego związku przyczynowego między zaniechaniem pozwanego a szkodą poniesioną przez powoda, pełnomocnik powoda wskazywał, że zaniechanie pozwanego polegające na braku odizolowania --- STRONA 13 --- powoda od osób chorych pozostaje w związku przyczynowym ze szkodą (zarażeniem powoda), albowiem dokonanie takiej czynności w normalnym toku rzeczy mogłoby zapobiec powstaniu szkody, jak również brak stosowanej informacji o istniejącym ryzyku zakażenia uniemożliwił powodowi należytą ochronę (gdyby powód wiedział o osadzeniu z chorymi przedsięwziąłby wszelkie możliwe środki , aby uniknąć kontaktu z krwią osoby zarażonej). Przechodząc do oceny zasadności roszczenia powoda należy wskazać, że w sprawie zastosowane znajduje art. 417 § 1 k.c. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 01.09.2004 r.), zgodnie z którym za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Odpowiedzialność Skarbu Państwa uzależniona jest zatem od łącznego wystąpienia następujących przesłanek: 1) szkoda musi być wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, 2) a pomiędzy szkodą a ww. działaniem lub zaniechaniem musi zachodzić normalny (adekwatny) związek przyczynowy). Ciężar wykazania ww. przesłanek spoczywa zaś na powodzie (art. 6 k.c.). W wyroku z dnia 04.11.2005 r. Sąd Najwyższy wskazał zaś, że „ogólne prawdopodobieństwo zakażenia, niepotwierdzone innymi danymi, to za mało, by uznać związek przyczynowy między leczeniem a zarażeniem(...)i obciążyć szpital odpowiedzialnością. (V CK 182/2005, LexPolonica nr 390983). Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz twierdzeń powoda, które legły u podstaw wytoczonego przez niego powództwa, należy wskazać, że powód zobowiązany był wykazać, że: 1)Skarb Państwa - (... ) we W. dopuścił się wobec powoda bezprawnego zaniechania polegającego na braku odizolowania powoda - przebywającego w ww. (...)w okresie od dnia 23.10.2008 r. do dnia 06.04.2009 r. - od osób zakażonych (... ) oraz braku poinformowania powoda --- STRONA 14 --- o umieszczeniu go w celi z osobami zarażonymi tym (...); 2) powód doznał szkody, tj. zaraził się (...) podczas pobytu powoda w (...) we W. w okresie od dnia 23.10.2008 r. do dnia 06.04.2009 r. 3) zachodzi związek przyczynowy między zaniechaniem pozwanego a poniesioną przez powoda szkodą. Analiza materiału dowodowego zebranego w sprawie doprowadziła Sąd do przekonania, że powód nie wykazał istnienia ww. przesłanek odpowiedzialności pozwanego, co skutkowało oddaleniem powództwa o zadośćuczynienie. W sprawie bezspornym jest, że przeprowadzone we wrześniu 2009 r. badanie wykazało obecność u powoda (...) w (...) (wykryto zakażenie (...)). Istotnym jest jednak, że powód nie wykazał, ani nawet nie uprawdopodobnił, że do zakażenia tym wirusem doszło podczas pobytu powoda w (...) we W. w okresie od 23.10.2008 r. do 06.04.2009 r., a twierdzenia powoda w tym zakresie są czysto hipotetyczne. Dokonując powyższej oceny Sąd oparł się przede wszystkim na opinii biegłego sądowego, który zarówno w opinii pisemnej, jak i w ustnych wyjaśnieniach na rozprawie wskazał, że „ z przeważającym prawdopodobieństwem należy przyjąć, że do zakażenia powoda (...) doszło poza (...), lub w trakcie pobytu w (...), ale z przyczyn niezależnych od (...), a związanych z zachowaniem samego powoda ((...), tatuaże)". Opinię sporządzoną przez biegłą sądową oraz jej ustne wyjaśnienia Sąd uznał za rzetelne, szczegółowe i dające podstawę do dokonania na ich podstawie ustaleń faktycznych. W ocenie Sądu sporządzona przez biegłą opinia stanowiła dokument wszechstronnie, fachowo i rzetelnie wyjaśniający zagadnienia istotne z punktu widzenia niniejszego postępowania, była pełna, wewnętrznie spójna i nie zawierała niejasności. Sąd w pełni podzielił zatem wnioski opinii biegłego sądowego i wskazuje, że: --- STRONA 15 --- -skoro (... ) przenosi się podczas kontaktu (...) własnej z (...) nosiciela i najczęściej do zakażenia (... ) dochodzi podczas zabiegów i innych czynności przeprowadzonych z przerwaniem ciągłości tkanek, co oznacza że do zakażenia może dojść nie tylko podczas operacji, zabiegów chirurgicznych czy zabiegów stomatologicznych, ale również w związku z robieniem tatuaży, udziałem w bójce (jeśli doszło do kontaktu z (...)), -a w sprawie bezspornym jest (powód w toku informacyjnego przesłuchania potwierdził te okoliczności, a ponadto okoliczności te wynikają ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów - akta osobopoznawcze i książki zdrowia skazanego), że powód: 1) wielokrotnie wykonywał na swym ciele liczne tatuaże, co czynił w warunkach więziennych (tj. w warunkach antyseptycznych) oraz przy pomocy przypadkowych urządzeń (igła zrobiona ze struny od gitary), 2) dwukrotnie dokonał (...)w izolacji więziennej ((...)), 3) w 2001 r. został pobity i doznał szeregu obrażeń (w tym rany (...), (...) i (...), otarcia (...), stłuczenie (...) z (...)) - a zatem na przestrzeni kilkunastu lat dochodziło u powoda do wielokrotnego przerwania ciągłości tkanek, -jak również przewlekłe (...) w większości przypadków przez wiele lat jest bezobjawowe, -przeto należało przyjąć, że najbardziej prawdopodobne jest to, że do nabycia przez powoda infekcji (...) (zarażenia (...)) doszło z w związku z zachowaniem samego powoda, a przede wszystkim w związku z robionymi tatuażami oraz (...). Nie ulega wszak wątpliwości, że więźniowie robiąc tatuaże w warunkach więziennych, używają przypadkowych narzędzi, które często służą do wykonywania tatuaży kilku więźniom, tj. narzędzia przechodzą „z rak do rąk" (jest wszak oczywistym, że narzędzia tego typu nie są dostępne dla więźniów i tatuaże robione są w ukryciu przed funkcjonariuszami więziennymi), jak również jest wiadomym, że więźniowie nie są w stanie (albo jest to co najmniej bardzo utrudnione), zapewnić należytych warunków higieny przy robieniu tych tatuaży (niesterylny sprzęt). Również z (...) w warunkach więziennych wiąże się znaczne ryzyko zakażenia. --- STRONA 16 --- Ponadto do zakażenia mogło również dojść w czasie pobicia, gdzie również doszło u powoda do przerwania ciągłości tkanek, a powód mógł mieć kontakt z (...) osoby, która go pobiła, która mogła być nosicielem (...). Ponadto, do zakażenia może dojść również podczas stosunku seksualnego. Należy wskazać, że powód współżył przez okres jednego roku (od roku 2007 r.) z E. Z., która była osobą uzależnioną od (...) oraz pracowała w agencji towarzyskiej, a więc niewątpliwie była to osoba z grupy znacznego ryzyka zarażenia się (...) (poprzez zakażone (...)oraz kontakty płciowe w zakażonymi osobami). Ponadto, chęć przejścia badań pod kątem zakażenia (...), (...) i (...) powód umotywował „odbytym (...) z nieznaną osobą", co oznacza, że powód miał również kontakt (...) z inną (niż E. Z. osobą), której powód nie znał i z którym to właśnie kontaktem (...) powód powiązał ryzyko swego możliwego zakażenia m.in. (...) (skoro z tego powodu zażądał przeprowadzenia stosownych badań). Tym samym nie można wykluczyć, że do zakażenia doszło podczas (...) odbytego przez powoda z jedną z ww. osób. Podsumowując, skoro zatem od okresu nastoletniego powód wielokrotnie narażony był na zarażenie za sprawą własnego zachowania (tatuaże, (...), stosunki seksualne), przeto za uzasadnione i przekonujące należało uznać wnioski biegłego sądowego, że najprawdopodobniej do zarażenia doszło właśnie w związku z wyżej opisanymi zachowaniem samego powoda, które jednocześnie nie pozostają w jakimkolwiek związku przyczynowym z zachowaniem (działaniem, zaniechaniem) pozwanego (zarażenie nastąpiło nie z przyczyn niezależnych od pozwanego, ale z przyczyn zależnych wyłącznie od powoda). W tym miejscu należy wskazać, że nieuzasadnione były zarzuty powoda dotyczące opinii biegłego sądowego, jakoby biegła skupiła się wyłącznie na głównych możliwościach zarażenia się (...), a pominęła sytuację wskazaną przez powoda, że mógł on zostać zarażony (...) przebywając w celi z osobami zarażonymi, które bez jego zgody używają przyborów do higieny osobistej należących do powoda (np. maszynki do golenia), co ma istotne znaczenie, skoro biegła nie podała nawet w przybliżeniu okresu, w którym mogło dojść do zarażenia (...). Wbrew twierdzeniom --- STRONA 17 --- powoda, biegła dokonała analizy wszystkich możliwości zarażenia się powoda, w tym również w związku z okolicznościami podawanymi przez powoda. W opinii wskazano wszak, że „przebywanie w jednym pomieszczeniu z osobami zakażonymi zarówno (...) jak i (...) (...) nie stanowi zagrożenia dla współmieszkańców. Używanie wspólnych sztućców czy naczyń kuchennych nie stanowi zagrożenia. Jedynie kontakt uszkodzonej skóry lub śluzówek z (...) osoby zakażonej może doprowadzić do nabycia infekcji". Natomiast na rozprawie biegła dodatkowo wyjaśniła, że zarażenie się przez powoda (...) wskutek użycia przez innego osadzonego zarażonego (...) np. maszynki do golenia należącej do powoda (której następnie użył sam powód) jest w okolicznościach niniejszej sprawy najmniej prawdopodobne. Biegła wskazała zatem jednoznacznie, z którymi zdarzeniami wiąże się największe, a z którymi najmniejsze prawdopodobieństwo zakażenia. Należy w tym miejscu podkreślić, że w niniejszej sprawie to na powodzie spoczywał ciężar wykazania, że najbardziej prawdopodobne jest to, że do zakażenia doszło podczas pobytu powoda w (...) we W. (w okresie październik 2008 - kwiecień 2009). Powyższego powód w żaden sposób nie uprawdopodobnił. Przeciwnie, z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że bardziej prawdopodobne jest, iż do zakażenia doszło w związku z działaniami samego powoda nie pozostającymi w związku z jakimkolwiek zachowaniem pozwanego. Zdaniem Sądu, powód sam nie uzasadnił nawet dlaczego to w jego ocenie - mimo przebywania w różnych (...) od roku 1989 r. (tj. z przerwami przez okres około 20 lat do czasu wykrycia zarażenia powoda), wykonania w warunkach więziennych licznych tatuaży, dokonywania (...), udziału w bójce (pobiciu), odbywania kontaktów seksualnych z osobami, które mogły być nosicielami (...) - bardziej prawdopodobnym miałoby być zarażenie się powoda wirusem w skutek przebywania w tej samej celi z osobami chorymi i to właśnie podczas pobytu w (...) we W. w okresie od października 2008 r. do kwietnia 2009 r., a nie podczas pobytu powoda w innych (...) (skoro jak twierdzi umieszczenie ludzi zdrowych i chorych w tej samej celi jest powszechne w (...)). W ocenie Sądu zatem, same tylko --- STRONA 18 --- twierdzenia powoda, jakoby mogło dojść do jego zakażenia w ww. okolicznościach w związku z tym, że osadzeni z nim współwięźniowie - zarażeni (...) - mogli użyć jego przyborów toaletowych - są twierdzeniami czysto hipotetycznymi, w żaden sposób nieuprawdopodobnionymi. Sam powód jedynie zakłada, że mogło dojść (nie twierdzi, że doszło) do użycia jego przyborów osobistych przez innych więźniów. Tym samym zarzut powoda - że biegła nie udzieliła odpowiedzi na pytanie, czy możliwe jest zarażenie się powoda (...) w sytuacji, gdy powód przebywał w celi z osobami zarażonymi (...), przy założeniu, że osoby te korzystały z jego przedmiotów osobistych do pielęgnacji - jest nieuzasadniony. Takie zarażenie jest możliwe, jednak powód nie wykazał, aby zarażenie powstałe w tych okolicznościach było znacznie bardziej prawdopodobne niż zarażenie w innych okolicznościach (tatuaże, (...)), jak również powód nie wykazał, aby w ogóle miały miejsce zdarzenia, z którymi łączy swe roszczenie. Powód nie udowodnił bowiem, że w istocie przybywał w celi z osobami zarażonymi (...), jak również że w istocie miały miejsce sytuacje użycia przez tych więźniów należących do powoda przyborów (powód jedynie zakłada, że mogło dojść do takiej sytuacji). Same twierdzenia powoda w tym zakresie (o możliwości zajścia takich sytuacji) nie są jednak wystarczające dla przyjęcia udowodnienia czy choćby uprawdopodobnienia zajścia takiego zdarzenia. Ogólne prawdopodobieństwo zakażenia, niepotwierdzone innymi danymi, to za mało, by uznać związek przyczynowy między przebywaniem powoda w (...) we W. a zarażeniem (...) (tak Sąd Najwyższy w cytowanym wyżej wyroku z dnia 04.11.2005 r. V CK 182/2005, LexPolonica nr 390983). Podsumowując - za uzasadnione i przekonujące należało uznać wnioski biegłego sądowego, że najprawdopodobniej do zarażenia doszło właśnie w związku z zachowaniem samego powoda (tatuaże, (...), udział w bójce, kontakty seksualne), które jednak - co oczywiste - nie pozostają w jakimkolwiek związku przyczynowym z zachowaniem (działaniem, zaniechaniem) pozwanego. --- STRONA 19 --- W dalszej kolejności należy wskazać, że nawet gdyby przyjąć (do czego w ocenie Sądu brak jest jednak podstaw), że do zakażenia powoda doszło podczas pobytu powoda w (...) we W. w okresie od października 2008 r. do kwietnia 2009 r. w związku przebywaniem powoda w jednej celi z osobami zarażonymi (... ) i wskutek podejmowanych przez te osoby działań (używania przyborów toaletowych powoda) - to i tak brak byłoby podstaw do uwzględnienia powództwa powoda, albowiem w sprawie nie zachodzi przesłanka bezprawności działania pozwanego. Bezprawność działania jest konieczną przesłanką odpowiedzialności Skarbu Państwa i przesłanki tej powód nie wykazał. Zdaniem powoda bezprawne zaniechanie pozwanego polegało na braku odizolowania powoda od osób chorych, jak również braku poinformowania powoda o tym, że w celi - w której jest umieszczony - znajdują się osoby będące nosicielami (...). Należy jednak wskazać, że żaden przepis prawa nie przewiduje obowiązku (... ) w zakresie izolowania osób zakażonych (...), ani obowiązku informowania więźniów o tym, którzy więźniowie są chorzy i na co. Zgodnie z art. 82 k.k.w. w celu stwarzania warunków sprzyjających indywidualnemu postępowaniu ze skazanymi, zapobieganiu szkodliwym wpływom skazanych zdemoralizowanych oraz zapewnieniu skazanym bezpieczeństwa osobistego, wyboru właściwego systemu wykonywania kary, rodzaju i typu (... ) oraz rozmieszczenia skazanych wewnątrz (...) - dokonuje się ich klasyfikacji (§ 1). Klasyfikacji skazanych dokonuje się mając na względzie w szczególności: płeć, wiek, uprzednie odbywanie kary pozbawienia wolności, umyślność lub nieumyślność czynu, czas pozostałej do odbycia kary pozbawienia wolności, stan zdrowia fizycznego i psychicznego, w tym stopień uzależnienia od alkoholu, środków odurzających lub psychotropowych, stopień demoralizacji i zagrożenia społecznego, rodzaj popełnionego przestępstwa (§ 2). Zgodnie z art. 110 § 4 k.k.w. przy umieszczaniu skazanego w celi mieszkalnej bierze się pod uwagę w szczególności: decyzję klasyfikacyjną, konieczność oddzielenia skazanego od tymczasowo aresztowanego, potrzebę zapewnienia porządku oraz bezpieczeństwa --- STRONA 20 --- w (...), zalecenia lekarskie, psychologiczne i rehabilitacyjne, potrzebę kształtowania właściwej atmosfery wśród skazanych, konieczność zapobiegania samoagresji i popełnianiu przestępstw w trakcie odbywania kary. Zgodnie zaś z § 11 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności skazanych rozmieszcza się w celach, uwzględniając w szczególności płeć, wiek oraz uprzednie odbywanie zasadniczej kary pozbawienia wolności albo kary aresztu wojskowego. Z przepisów regulujące zasady rozmieszczania skazanych w celach mieszkalnych wynika zatem, że nosicielstwo (... ) nie stanowi kryterium rozmieszczenia skazanych w celach. Skoro nie ma zaś prawnego obowiązku izolowania skazanych chorych od skazanych zdrowych, przeto nie można postawić pozwanemu zarzutu działania niezgodnego z prawem w rozumieniu art. 417 k.c. Wbrew zaś twierdzeniom powoda, w doktrynie dominuje stanowisko, zgodnie z którym użyte w art. 417 k.c. pojęcie bezprawności nie obejmuje niezgodności z normami pozaprawnymi. Stanowisko to wywodzi się z poglądu TK, który utożsamia "prawo" z normami prawnymi zakodowanymi w konstytucyjnie określonych źródłach prawa (art. 87-94 Konstytucji RP), a niezgodność określa jako "zaprzeczenie zachowania uwzględniającego nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej" (z uzasadnienia wyroku TK z 4 grudnia 2001 r., SK 18/00, OTK 2001, nr 8, poz. 256; por. także wyrok SN z 8 stycznia 2002 r., I CKN 581/99, OSNC 2002, nr 10, poz. 128). W piśmiennictwie podkreśla się, że w konkretnym przypadku przypisywania władzy publicznej odpowiedzialności za szkodę, tak rozumianą bezprawność należy ustalić, rekonstruując normy prawne, regulujące stosunek publicznoprawny, które organ naruszył swoim działaniem lub zaniechaniem. Zresztą nawet gdyby uznać, że przy kwalifikacji zachowań władzy publicznej jako niezgodnych z prawem należy brać również pod uwagę zasady współżycia społecznego, to i tak nie sposób byłoby przyjąć, aby zasady te miały przemawiać za segregacją więźniów według kryterium stanu zdrowia (nosicielstwa (...) czy (...)). Przeciwnie, taka segregacja mogłaby stać się powodem dyskryminowania chorych --- STRONA 21 --- ze strony całego otoczenia więziennego (zwłaszcza więźniów zdrowych) oraz zagrozić właśnie bezpieczeństwu wykonywania kary pozbawienia wolności. Sąd nie miał również wątpliwości, że pozwany nie miał obowiązku poinformowania powoda o fakcie (o ile w ogóle taki miał miejsce - czego powód nie udowodnił) zamieszkiwania w jednej celi z osobami zarażonymi wirusem (...). Dane dotyczące stanu zdrowia są ściśle związane ze sferą prywatności człowieka, a ich ujawnienie może spowodować uczucie wstydu i w niektórych przypadkach stać się powodem dyskryminacji ze strony otoczenia, dlatego też znajdują się one pod ochroną prawa. W szczególności, zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty lekarz ma obowiązek zachowania w tajemnicy informacji związanych z pacjentem, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu. Nie sposób zatem przyjąć, aby administracja (...) miała wbrew woli samego chorego ujawniać dane dotyczącego jego zdrowia osobom trzecim, w tym współwięźniom. Przeciwnie, tylko sam pacjent (osoba chora) ma prawo decydować (jako główny zainteresowany) czy dane dotyczące jego stanu zdrowia, powinny zostać przekazane innym osobom. Zdaniem Sądu zatem brak było jakichkolwiek podstaw do tego, aby pozwany miał poinformować powoda o tym, że przebywa w celi z osobami, które są nosicielami (...) (czy też cierpią na inne choroby). Należy w końcu wskazać, że nawet gdyby przyjąć (do czego w ocenie Sądu brak jest jednak podstaw), że z obowiązku pozwanego zapewnienia w (...) właściwych warunków zdrowotnych wynika obowiązek udzielania więźniom informacji 0osobach chorych, to i tak brak byłoby podstaw do uwzględnienia powództwa. Zdaniem Sądu bowiem nie sposób byłoby przyjąć zachodzenie w sprawie związku przyczynowego. O ile bowiem co do zasady związek przyczynowy może bowiem występować jako normalny również w sytuacji, w której pewne zdarzenie stwarza warunki powstania innych zdarzeń, z których dopiero ostatnie stało się bezpośrednią przyczyną szkody - to w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, aby między zachowaniem pozwanego w postaci zaniechania --- STRONA 22 --- udzielenia ww. informacji a zarażeniem się powoda (...) zachodził adekwatny związek przyczynowy rodzący odpowiedzialność pozwanego za skutki zarażenia. Powód twierdził, że brak informacji ze strony pozwanego (...) uniemożliwił powodowi należytą ochronę, bo gdyby wiedział, że zamieszkuje w celi z osobami chorymi, to zwiększyłby środki ostrożności. Te twierdzenia nie zasługiwały na uwzględnienie. Jest przecież oczywistym (wynika to choćby z zasad doświadczenia życiowego), że powód -jako recydywista penitencjarny - doskonale zdawał sobie sprawę, że istnieje możliwość (zwłaszcza w warunkach więziennych) zarażenia się (... ) czy (... ) oraz znał drogi zakażenia (powód był wielokrotnie zapoznawany z profilaktyką zakażenia (... ) - co wynika z książek zdrowia skazanego - a drogi zakażenia (... ) i (... ) są analogiczne), jak również musiał sobie zdawać sprawę, że na terenie (... ) przebywają osoby chore i ma z nimi styczność. Powód nie musiał być zatem specjalnie informowany przez administrację (...), aby zdawać sobie sprawę z tego, że może zamieszkiwać w celi z osobami chorymi (czy to nosicielami (...), czy (...), czy też cierpiącymi na szereg innych chorób). Również świadek A. K. zeznał: „broszurki m.in. na temat (... ) są na terenie szpitala. Osoby, które przez wiele lat przebywają w (...), mają dużą świadomość na temat przyczyn zakażenia (...). Mają świadomość, jaką profilaktykę musza stosować aby uniknąć zakażenia (...). Wielu osadzonych przychodzi do nas w celu wykonania badań na (... ) 1 (...), ponieważ przebywali w jednej celi z osobą, która była jedną z tych chorób zakażona. Osadzeni wiedzą, że jak robią tatuaże, to mogą się narazić na zarażenie (...). Jak przychodzą do mnie porozmawiać, to ja wyciągam wniosek że skazani są zorientowani, jak mają się zachować by nie zarazić się (...). Jeśli osadzony chce, aby wykonać badanie pod kątem (...), to nie ma z tym żadnego problemu. Wykonujemy takie badanie". Sąd dał wiarę tym zeznaniom, uznając je za szczegółowe i obiektywne, jak również wiarygodne z punktu widzenia zasad doświadczenia życiowego. Skoro zatem powód był recydywistą penitencjarnym, miał świadomość możliwości zarażenia się (... ) i znał drogi tego zakażenia, miał świadomość możliwości --- STRONA 23 --- przebywania z osobami chorymi w tej samej celi oraz był zobowiązany (jak każdy człowiek we własnych interesie) zachować środki ostrożności celem uniknięcia zarażenia, a środków tych nie zachowywał - skoro przy świadomości ww. okoliczności nawiązał on (...) z nieznaną osobą - przeto trudno przyjąć, aby między samym brakiem poinformowania powoda o przybywaniu w celi z osobami chorymi zachodzić miał adekwatny związek przyczynowy, skutkujący odpowiedzialnością pozwanego. Jeśli zaś inni więźniowie - również nie zachowując elementarnych zasad higieny - używali przedmiotów toaletowych należących do powoda, to zarażenie się powoda (... ) pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z zachowaniami tych współwięźniów, natomiast nie można przyjąć istnienia normalnego związku przyczynowego z zachowaniem pozwanego. Powód jak już wskazano wyżej, nie jest człowiekiem mającym pierwszy raz do czynienia z więziennictwem (nie odbywał w 2008 r. kary pozbawienia wolności po raz pierwszy), przeciwnie powód jest recydywistą, skazany został wieloma wyrokami i karę pozbawienia wolności zaczął odbywać już w 1989. Powód wiedział zatem jakie są warunki odbywania kary izolacyjnej, a mimo to sam do powrotu do celi poprzez popełnianie kolejnych przestępstw dopuszczał. Jak Sądowi wiadomo z faktów notoryjnych osadzony po raz pierwszy przyjmowany do (...) jest informowany przez lekarza badającego osadzonego przy przyjęciu go do (...), uprzedzany o zagrożeniach związanych z przebywaniem w (...) także ludzi chorych, w tym na w/w choroby zakaźne , o obowiązku przestrzegania elementarnych zasad higieny, otrzymuje do zapoznania się stosowne broszurki do poczytania na powyższy temat. A także informowany jest o powyższych zagrożeniach przez współwięźniów. Z powyższych względów, wobec nie wykazania przez powoda przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego, powództwo należało oddalić jak w pkt. I wyroku. Brak wykazania przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej czynił bezprzedmiotowym rozważania dotyczące uszczerbku na zdrowiu poniesionego przez powoda. --- STRONA 24 --- W punkcie II wyroku Sąd zasądził od Skarbu Państwa wynagrodzenie na rzecz adwokata W. O. w kwocie 4.392 zł 9, w tym podatek VAT 22% - 792 zł (art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z § 19 pkt 1 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu). W punkcie III wyroku Sąd postanowił nie obciążać powoda (który zwolniony był od ponoszenia kosztów sądowych w całości, a jego powództwo zostało oddalone) kosztami sądowymi (art. 113 ust.4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). W punkcie IV wyroku - na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. - Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pozwany poniósł koszty w postaci zaliczki na biegłego w wysokości 500 zł). W punkcie V wyroku Sąd zasądził od powoda na rzecz pełnomocnika pozwanego, tj. (...) reprezentowanej przez T. S. kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego (art. 98 ust. 1 i 3 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 6 ww. rozporządzenia z dnia 28.09.2002 r., w zw. z art. 11 ust. 3 ustawy o (...). W świetle powyższego, orzeczono jak w sentencji wyroku.