Wyrok I C 1422/06

--- STRONA 1 --- fu' zr- _-, "- """'\"' ¿.. _|__¿¿_:` - ." - ji; ', .-flf' -z . " 1 " ""%`"*ł"J'.'*`-=..`."""`~`-=-W ' " 1-;- ‹.„_ ę ii . W " 'wf- Il. WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKlEJ z dnia 29 lutego 2012 r. IC 59/12 Sąd Okręgowy W Gdańsku, W składzie: sso Ryszard Kopicki, protokolantkaz Danuta Szpanowska-Bartkowska; po rozpoznaniu W I Wydziale Cywilnym na rozprawie W dniach: 11 maja i 21 września 2011 r. oraz 15 lutego 2012 r., sprawy z powództwa przeciwko o za- płatę 59 tys zł; I zasądza od solidarnie na rzecz kwotę 47.900,00 zł (czterdzieści siedem tysięcy dziewięćset złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia 18 lutego 2003 r. do dnia zapłaty; Il umarza postępowanie co do kwoty 11.100,00 zł (jedenaście tysięcysto złotych); Ill zasądza od solidarnie na rzecz kwotę 6.587,00 (sześć tysięcy pięćset osiemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. Uzasadnienie l wniósł 18.02.2003. o nakazanie wydania naczepy izotermicznej Frue- hauf lub zasądzenie solidarnie jej wartości wynoszącej 59 tys. zł. Następnie cofnął powództwo w zakresie wniosku o wydanie naczepy - wobec jej kradzieży w 2004 r., a po oszacowaniu przez biegłego wartości naczepy na 47.900 zł, zrzekł się roszczenia W zakresie 11.100 zł. Wyjaśnił, że pozwani jako współwłaściciele, otrzymali w 1997 r. na podstawie umowy leasingu, zakupioną dla nich przez naczepę wartości 80 tys. zł, którą --- STRONA 2 --- mieli używać do 11.07.2000. i zapłacić do tego czasu 36 rat czynszu oraz że W 1999 r. przedłużono umowę do 10.07.2001 r. Z powodu zaległości płatniczych, wypowiedział im 08.06.2000. umowę, zażądał uregulowania czynszów i zwrotu naczepy. Leasingobiorcy nie zwrócili jej, a przy inwentaryzacji 13.12.2001. zgłosili chęć wykupu (k.20). ll Pozwani wnieśli ooddalenie powództwa.-Stwierdzili iż z;_?& czynszów uregulowali 25 -~ płacąc 97.165,25 zł, a z VAT 118.541,50zł oraz że przestali re- gulować opłaty, gdy W dowodzierejestracyjnymciągnika,będącegoprzedmio- tem innego leasingu pomiędzystronami 28-08.07.1997. (nr),ujawniono zabez- pieczenie go jako dowodurzeczowego W postępowaniukarnym, w związku z podejrzeniem nielegalnego -sprowadzenia-z-zagranicy.sZaczęli Wtedy obawiać się, że po zapłaceniu wszystkichrat, niebędą mogli rzrealizowaćzastrzeżonego prawa pierwokupu tegociągnika,-dla któregoszawarli obieu mowy. Zarzucili też Powodowi, że mimo obniżeniarst0|0V |<"edVfUidif@fÍna050We80 NBP 2 23% na 18%, nie obniżyłczynszu oraz że otrzymał odszkodowanie zaskradzioną nacze- pę z ubezpleczeniaAutoCasco. Poza tym W 2003 r. proponowali-muzawarcie;ugody, ale nie otrzymali od po- wiedzi. W ni Powód związku tymi argumentamiprzypomniarze zooo r. powied ział u mowę -na pod stawie 9-§ 5. na .fogól nych wa ru n ków u mowy leasi n- gu, wyłącznie z przyczyn leżącychW-podstronie)pozwa nych. tej sytuacji pozwani na podstawie §5. 3.tychżeoraz art. 471 k.c., zobowiązani-byli zapłacić wszelkie należności oraz zwrócićprzedmiot umowy. Uiszczenie opłat W kwocie przekra- czającej wartość nominalnąnaczepy nie ma znaczenia, gdyż istotą leasingu ope- racyjnego jest pozostawanieprawa własności przedmiotu umowy przy finansu- jącym, do wygaśnięcia umowy.“Po tym, przy spełnieniu określonych przesłanek, korzystający nabywa:Własność używanej rzeczy,afinansujący cenę ustaloną pl`Zy ZEIWBYCIUUÍTIOWV. W Pozwani nie mogli uzależniaćwykonaniaumiowyrleasingu naczepy od leasingu ciągnika, a poza tym powód niegwarantował im W umowie prawa nabycia jej przedmiotu. Potwierdził natomiast otrzymaniew 2003 r. propozycjidotyczącej obu umów, ale podkreślił iż było to po wszczęciu procesu o zwrot naczepy oraz że pozwani przed wysłaniem pisma, ra po wypowiedzeniu umowy, nie podjęli próbugodo- wych, a pismo nie zawierało konkretów co do spłaty należności (k. 80-81). 2 --- STRONA 3 --- Zaprzeczył zaś, że otrzymał odszkodowanie za naczepę. Nie ubezpieczał jej bo- wiem W zakresie AC, gdyż obowiązek ten ciążył na pozwanych. Podobnie za- przeczył iż raty leasingowe zawierały koszt ubezpieczenia. Wobec kwestionowania wartości naczepy, wniósł o ustalenie jej przez biegłego - na czas wniesienia pozwu i z ostrożności - na czas kradzieży (k. 194). IV Sąd ustalił, że: 1. Leasingodawca - zawarł 25.07.1997. z leasingobiorcą reprezentowaną przez współwłaścicieli (k. 66) umowę leasingu nr, której przedmiotem była Naczepa lzoterma FRUEHAUF, typ EXPRESSLINER, rok pro- dukcji 1995, ładowność 26050 kg, o wartości 80 tys. zł (k. 8). Harmonogram przewidywał 36 miesięcznych opłat leasingowych W wysokości 4.741.36 zł, płatnych od 10.08.1997. do 10.07.2000 r. (k. 9). Ogólne warunki umowy stanowiły m.in., że: jej przedmiot przez cały czas trwa- nia leasingu pozostaje własnością leasingodawcy - § 1. 4.; leasingobiorca ma płacić czynsz i prowizję W dniu określonym w harmonogramie pod rygorem nieważności umowy - § 2. 1.; od opóźnionych płatności naliczane będą odsetki ustawowe - § 2. 2.; ubezpieczenie naczepy na rzecz leasingodawcy ciąży na lea- singobiorcy, z wyjątkiem ubezpieczenia OC posiadacza, które jest obowiązkiem leasingodawcy - § 4. 1.; ubezpieczenie naczepy winno dotyczyć m.in. szkód spowodowanych*kradzieżą oraz innych ryzyk jej zniszczenia lub utraty - § 4. 4.; umowa ulegnie rozwiązaniu ze skutkiem natychmiastowym z dniem stwierdze- nia utraty naczepy - § 5. 1. a.; leasingodawca może rozwiązać umowę z dniem powiadomienia leasingobiorcy, jeśli ten zalega z czynszem i innymi płatnościami o więcej niż 14 dni- § 5. 2. a.; oraz że po wygaśnięciu umowy w oznaczonym W niej terminie, leasingobiorca ma prawo nabyć jej przedmiot w ciągu 7 dni - § 6. 1. (k. 10-12). Naczepę wydano pozwanym 25.07.1997 r. (k. 15). Strony na wniosek leasingo- biorcy podpisały 01.12.1999. Aneks nr 1 do umowy (k. 16), zmieniający od 10.12.1999. wysokość czynszu i przedłużający leasing do 10.07.2001 r. (k. 17). W dniu 08.06.2000 r. leasingodawca wypowiedział umowę i zażądał uregulo- wania zaległych czynszów z odsetkami oraz zdyskontowanych czynszów Wyma- galnych po rozwiązaniu umowy. Jednocześnie zażądał zaprzestania użytkowa- nia naczepy i zaznaczył, że jej zwrot nie zwalnia ze spłaty zadłużenia (k. 18). 2. W dowodzie rejestracyjnym ciągnika RENAULT, będącego przedmiotem drugiego leasingu pomiędzy stronami, wpisano w 1999 r. wzmiankę o zabezpie- czeniu go jako dowodu rzeczowego na potrzeby śledztwa (k. 60). A 3. W dniu 26.06. 2000 r. pozwani, odpowiadając na wezwania do zapłaty, nie zgodzili się z zarzutem, iż są dłużnikami z tytułu nienależytego wykonania obu umów leasingowych. 3 --- STRONA 4 --- Pytali przy tym, W jaki sposób leasingodawca po wygaśnięciu (zapłacie wszyst- kich rat),zrealizuje ich prawo pierwokupu ciągnika, skoro 09.04.1999. zabezpie- czono go jako dowód w postępowaniu karnym, które prawdopodobnie nie zo- stanie zakończone przed wygaśnięciem umowy i możliwy jest jego przepadek na rzecz Skarbu Państwa. Jednocześnie przypominali, że dotąd zapłacili 25 opłat leasingowych, które przekroczyły faktyczną wartość ciągnika. Ponadto zaznaczyli, że po zawarciu obu umów obniżono wysokość stóp kredytu refinansowego, a opłat leasingowych nie zmieniono. Dlatego zaproponowali przedłużenie umów do końca sierpnia 2003 r. i obniżenie miesięcznych rat do 4.500 zł łącznie, gdyż wobec niższych obrotów ich przedsiębiorstwa, na większe nie mogą sobie pozwolić (k. 61-62). 4. W dniu 03.03.2003 r. pozwani, nawiązując do Wezwań dotyczących po- siadanej naczepy, zaproponowali ,,ugodowe i całościowe rozwiązanie zaistnia- łego problemu”, oczekując przeniesienia na nich jej własności za dopłatę nieo- kreślonej kwoty do uiszczonych już 97.165,25 zł, która to suma przewyższa fak- tyczną wartość netto naczepy, tj. 80 tys. zł (k. 63). 5. Biegły sądowy W zakresie techniki samochodowej, wyceny maszyn, urzą- dzeń i pojazdów; oszacował wartość jaką naczepa miała w lutym 2003 r. -- gdy wytoczono powództwo, na 47.900 zł oraz na 43.100 zł w listopadzie 2004 r., gdy została skradziona (k. 203-216). Po wydaniu przez biegłegoopinii uzupełniające] (k. 244-254), pozwani nie wnie- śli do niej zastrzeżeń (k. 270v). 6. Ponadto na podstawie akt I C 1422/06 (wcześniej I C 154/03) sąd ustalił, że 22.02.2001. wniósł o zasądzenie od pozwanych odszkodowań tytułem zale- głych i przyszłych zdyskontowanych czynszów leasingowych za przekazany im umową nr z 08.07.1977. do używania ciągnik RENAULT. Sąd Okręgowy W Gdańsku wyrokiem zaocznym z 28.02.2002. zasądził od pozwanych 114.068,44 zł (k. 42). Pozwani w sprzeciwie (k. 43-44) domagali się oddalenia powództwa i zarzucili, że pozwu nie doręczono im na odrębne adresy.-Na rozprawę nie przyszli, a ich pełnomocnik (ten sam który pisał odpowiedź na pozew W niniejszej sprawie) oświadczył, iż pozwana od 03.08.2000. nie jest już przedsiębiorcą, W związku z czym pozew należało jej doręczyć na adres wskazany W umowie z 02.08.2000. wyłączającej Wspólność majątkową, a nie na adres przedsiębiorstwa (k. 77-78). W odpowiedzi na pozew argumentowali, że po uregulowaniu 25 z 36 opłat -- których suma przekroczyła wartość ciągnika, przestali płacić czynsz po zaskaku- jącym ujawnieniu W dowodzie rejestracyjnym zastawu, bo powzięli podejrzenie iż nie zrealizują prawa pierwokupu. Przedstawili to leasingodawcy W piśmie z 4 --- STRONA 5 --- 26.06.2000., zarzucając mu nieobniżenie czynszu wobec zmniejszenia stóp kre- dytu (k. 83-85). Pozwani w 2003 r. nie stawili się na żadną z czterech rozpraw, a na ostatniej z nich sąd zawiesił postępowanie do rozstrzygnięcia sprawy karnej prowadzonej przez Sąd Rejonowy (k. 96, 104, 109, i 116). W 2007 r. pozwany stawił się tylko na pierwszą 2 czterech rozpraw i wtedy strony rozważały możliwość zawarcia ugody. Po ostatniej - 18.05.2007., sąd zasądził od nich 112.874,17 zł z odsetkami od 26.06.2000. do dnia zapłaty (k. 225). W uzasadnieniu zważył, że pozwani nie wykonali umowy przez zaprzesta- nie płacenia czynszów powodowi, który mógł W tej sytuacji wypowiedzieć lea- sing i domagać się niezapłaconych po wypowiedzeniu, a także pozostałych zdyskontowanych. Gdy brali W leasing ciągnik na potrzeby swego przedsiębior- stwa, powinni byli przewidzieć iż będą musieli uiszczać czynsz także gdy ich działalność nie będzie dochodowa. Poza tym umowa nie przewidywała prawa pierwokupu, tylko możliwość wykupienia ciągnika (k. 231-236). Wcześniej - 23.05.2002., Sąd Rejonowy uniewinnił pozwanych od przy- właszczenia ciągnika i naczepy (k. 179). Ustalił przy tym, że w kwietniu 1999 r. pracownica powoda powiedziała -im, że prawdopodobnie nie będą mogli nabyć ciągnika po zakończeniu leasingu, W związku z czym strony rozważały płacenie symbolicznego czynszu pookresieumownym, -by umożliwić im dalsze z niego korzystanie. Dlatego nadal płacili czynsze. Gdy W drugiej połowie 1999 r. zaczęli mieć kłopoty finansowe, prosili leasingodawcę o zmianę harmonogramu spłat, obniżenie rat i przedłużenie umowy. Bank na to przystał i aneksami z 01.12.1999. przedłużył ją o rok. Wysokość pierwszych pięciu czynszów, po aneksach, ustalono na 100 zł. W 2000 r. zabiegali o przedłużenie umów do 2003 r., ale leasingodawca 08.06.2000. wypowiedział umowy i 18.12.2000._zażądał zwrotu ciągnika i naczepy. Ponieważ odmówili, zawiadomił o przestępstwie przywłaszczenia. Oskarżeni wyjaśnili, że po zapłaceniu 25 rat, przestali z koń- cem 1999 r. je uiszczać bo nie mieli pieniędzy,-a zatrzymali przedmioty leasingu by zmusić Bank do rozliczenia I nie stracić zapłaconych 400 tys. zł (k. 190-200). Natomiast Sąd Rejonowy 25.04.2005. postanowił zwrócić powodowi do- wód rzeczowy - ciągnik (k. 138), który nie-został wymieniony W wyroku z 06.11.2003 W sprawie II K 212/03 skazującym dwóch oskarżonych za uszczuple- nie należności celnych (k. 140-173). V Sąd zważył, że przywołane wyżej fakty są bezsporne. Pozwani starali się jedynie wyprowadzić z nich wnioski, które miały uzasadnić niewykonanie przez nich umowy. Swoje zachowanie odnosili przy tym do dwóch, niezależnych od siebie leasingów: naczepy i ciągnika. 5 --- STRONA 6 --- W tym drugim przypadku sąd W sprawie I C 1422/06 nie podzielił ich argumen- tów i zasądził pozostałe do uiszczenia płatności. Ocena sądu co do charakteru łączącego strony stosunku prawnego jest aktualna także W niniejszym przypad- ku, ponieważ warunki umów leasingowych były takie same, a pozwani W od- powiedzi na pozew dotyczącej naczepy, powtórzyli tezy z odpowiedzi dotyczą- cej ciągnika. Niezależnie od tego rację ma powód, że pozwani nie mogli uzależniać wykona- nia umowy leasingu naczepy, od leasingu ciągnika. W tym kontekście trzeba mieć na uwadze, że ciągnik, który odebrali w lipcu 1997 r., 10 dni Wcześniej niż naczepę, używali niezależnie od zabezpieczenia go W postępowaniu karnym, czynsz przestali płacić pod koniec 1999 r. W związku z kłopotami finansowym, nie zwrócili go powodowi po wypowiedzeniu umowy ani później, a oskarżeni o przywłaszczenie tłumaczyli, że zatrzymali tak jak i na- czepę, by nie stracić zapłaconych już rat. W tych okolicznościach żadnego zna- czenia nie miała ewentualna obawa iż przez zabezpieczenie utracą prawo pier- wokupu, którego poza tym, umowa im nie gwarantowała. Sytuacja ciągnika nie miała więc związku z zaprzestaniem uiszczania opłat za naczepę, której też nie oddali powodowi po wypowiedzeniu umowy W poło- wie 2000 r., chęć wykupu zgłosili półtora roku później, a używali przez cały czas, aż do kradzieży w 2004 r. Co więcej, wbrew wymaganiom § 4. 1. ogólnych wa- runków umowy, nie ubezpieczyli naczepy od tego ryzyka. Propozycję ugodowe- go zaspokojenia zgłosili powodowi dopiero W 2003 r., po wytoczeniu powódz- twa. W rezultacie teraz chcą, by po wpłaceniu 2/3 opłat umownych, zaakceptować niewykonanie zobowiązania, ponieważ zapłacone raty przewyższają początko- wą, nominalną wartość naczepy. W ten sposób wypaczają istotę umowy leasin- gu, dzięki której otrzymali rzecz potrzebną im do działalności gospodarczej, ale nie uwzględniają już warunków, które miały przynieść zysk również finansują- cemu jej zakup. Z drugiej strony powód wykazał zrozumienie dla ich trudności i zgodził się W grudniu 1999 r. na zmianę warunków umowy, a wypowiedział ją pół roku póź- niej, gdy mimo tego nie płacili należności. Pozwani zaś żądali dalej idących zmian, tj. przedłużenia umów do końca sierp- nia 2003 r., a dodatkowo obniżenia miesięcznych rat do 4.500 zł -- łącznie za ciągnik i naczepę. W ten sposób to powód miał ponieść konsekwencje niższych obrotów ich przedsiębiorstwa. Postawienie powodowi w tym stanie rzeczy (w odpowiedzi na pozew - k. 58) zarzutu, że „roszczenie jego pozostaje W sprzeczności z zasadami współżycia społecznego", było nieuprawnione. 6 --- STRONA 7 --- Pozwani W niniejszym procesie, też unikając rozpraw -jak we wcześniejszym I C 1422/06, uniemożliwili zadanie im pytań o znaczenie tych zasad W odniesieniu do rzetelności wymaganej W zobowiązaniach umownych. Ponieważ swego nie wykonali i nie wykazali okoliczności zwalniających ich od odpowiedzialności, sąd na podstawie § 5. 3. ogólnych Warunków umowy oraz art. 471 k.c. uwzględnił powództwo i zasądził na rzecz powoda koszty pro- cesu według art. 98. i art. 99. k.p.c. Uwzględnił W nich wynagrodzenie radcy prawnej W wysokości 2.400 zł, a nie zaliczył tylko kwoty 100 zł wpłaconej na poczet wynagrodzenia biegłego, gdyż oszacowana przez niego Wartość naczepy była niższa od dochodzonej pozwem. 7