Postanowienie I C 1412/09 I. Prostuje omylkc

--- STRONA 1 --- C s 1< VI AC 628 10 ygn. a t a / W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ _ Dnia 21 stycznia 2011 r. Sqd Apelacyj ny W Warszawie VI Wydzial Cywilny w skladzie: Przewodniczqcy — Sqdzia SA — Ryszard Sarnowicz (spin) Sgdzia SA — Malgorzata Manowska Segdzia SA  Marzena Miqskiewicz Protokolant st. sekr. sqd. »~ Iulia Gotéwka po rozpoznaniu W dniu 14 stycznia 2011 r. W Warszawie na rozprawie sprawy z powédztwa H. Sz. przeciwko Skarb0WiPa1is1wa  Dyrektorowi Zakladu Karnego W P. 0 zaplatg _ na skutek apelacji pozwanego 0d wyroku Sqdu Okrqgowego W Plocku z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt I C 1412/09 I. Prostuje omylkc; zawartq W komparycji i sentencji zaskarionego wyroku W‘ ten sposéb, aby w miejsce sléw: ,,Dyrekt0r Zakladu Karnego W P.” W odpowiednim przypadku wpisaé slowaz ,,Zaklacl Karny W P.”w odpowiednim przypadku ~ . II. oddala apelacjg, » C s 1‹ V1 Ac 628 10 ygn. a t a / W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ _ Dnia 21 stycznia 2011 r. Sąd Apelacyjny W Warszawie VI Wydział Cywilny W składzie: Przewodniczący - Sędzia SA - Ryszard Sarnowicz (spr.) Sędzia SA - Małgorzata Manowska Sędzia SA - Marzena Miąskiewicz Protokolant st. sekr. sąd. '- Iulia Gotówka po rozpoznaniu W dniu 14 stycznia 2011 r. W Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa H. Sz. przeciwko Skarbowi Państwa -- Dyrektorowi Zakładu Karnego w P. o zapłatę _ na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego W Płocku z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt I C 1412/09 I. Prostuje omyłkę zawartą w komparycji i sentencji zaskarżonego wyroku wi ten sposób, aby w miejsce słów: „Dyrektor Zakładu Karnego W P.” W odpowiednim przypadku wpisać słowa: „Zakład Karny W P.”w odpowiednim przypadku ¬ _ II. oddala apelację, . --- STRONA 2 --- 2 III. nie obciqia pozwanego obowiqzkiem zwrotu kosztow zastepshva procesowego powodowi za instancje odwolawczq. Sygn. akt VI ACa 628/10 Uzasadnienie. Powod H. Sz. po ostatecznym sprecyzowaniu pozwu wnosik 0 zasqdzenie od Skarbu Pafistwa Zak%adu Karnego W P. na rzecz powoda kwoty 250.000 Z1. tytultem zadoééuczynienia i kwoty 5 000 2%. W miejsce pierwotnie dochodzonej 25 O00 Z1 na rzeez Fundacji (.._.) ,,(...)” W W. za niegodne Wykonywanie kary pozbawienia Wolnosci, polegajqce W szczegolnosci na nie zapewnieniu mu minimalnej powierzchni W celi, to jest 3 m. kw. na osadzonego, przy braku Wlasciwej wentylacji kgcika sanitamego, dostepie jedynie do zimnej Wody i ka,pie1i raz W tygodniu. Pozwany Skarb Pafistwa wnosil 0 oddalenie powodztwa. _ \. Srqd Okregowy W Plocku Wyrokiem z dnia 19 listopada 2009 r. zasqdzik od pozwanego Skarbu Pafistwa — Dyrektora Zaldadu Karnego W P. na rzecz powoda kwote 5400 2%. 2 odsetkami ustawowymi od dnia 19 listopada do dnia zaplatyi kwote 100 zlotyoh na rzeez Fundacji (...) ,,(...)” W W., oddalaj so powodztwo W pozostaiej czeéci, umorzyl postepowanieg co do 2qdania. zasqdzenia na rzecz Fundacji kwoty 20 000 z10tyeh, nie obeigz}/1 powoda kosztami sqdowymi i kosztami procesu. Sod Okregowy ustalil, 2e H. Sz. odbywa kare pozbawienia Wolnosei W Zakladzie Kamym W P. w okresie od 19 listopada 2003 roku do chwili orzekania. Od 20 Wrzesnia 2006 roku jest osadzony w celi nr (...). Cela przewidziana jest dla 6 oséb, a bylo W niej osadzonych W r62nych okresach od 6 do 10 osob. Kazdy osadzony ina 16Zko. W celi by%y dwa stoly i 3+4 taborety. Liczba osadzonych W celi powoduje, 12 czesé skazanych musiala jesé na hézlcsch. Kqcik sanitarny jest murowany, ale bez Wentylacji i W celi 2 III. nie obciąża pozwanego obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego powodowi za instancję odwoławczą. Sygn. akt VI ACa 628/10 Uzasadnienie. Powód H. Sz. po ostatecznym sprecyzowaniu pozwu wnosił o zasądzenie od Skarbu Państwa Zakładu Karnego W P. na rzecz powoda kwoty 250.000 zł. tytułem zadośćuczynienia i kwoty 5 000 zł. W miejsce pierwotnie dochcdzonej 25 000 zł na rzecz Fundacji (.._.) ,,(...)” W W. za niegodne wykonywanie kary pozbawienia wolności, polegające W szczególności na nie zapewnieniu mu minimalnej powierzchni W celi, to jest 3 m. kw. na osadzonego, przy braku właściwej wentylacji kącika sanitamego, dostępie jedynie do zimnej Wody i kąpieli raz w tygodniu. Pozwany Skarb Państwa wnosił o oddalenie powództwa. _ \. Sąd' Okręgowy w Płocku wyrokiem z dnia 19 listopada 2009 r. zasądził od pozwanego Skarbu Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego w P. na rzecz powoda kwotę 5400 zł. z odsetkami ustawowymi od dnia 19 listopada do dnia zapłatyi kwotę 100 złotych na rzecz Fundacji (...) ,,(...)” W W., oddalaj ąc powództwo W pozostałej części, umorzył postępowanie, co do żądania zasądzenia na rzecz Fundacji kwoty 20 000 złotych, nie obciązył powoda kosztami sądowymi i kosztami procesu. Sąd Okręgowy ustalił, że H. Sz. odbywa karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym W P. W okresie od 19 listopada 2003 roku do chwili orzekania. Od 20 września 2006 roku jest osadzony W celi nr (...). Cela przewidziana jest dla 6 osób, a było W niej osadzonych w różnych okresach od 6 do 10 osób. Każdy osadzony ma łóżko. W celi były dwa stoły i 3¬4 taborety. Liczba osadzonych W celi powoduje, iz część skazanych musiała jeść na łózkach. Kącik sanitarny jest murowany, ale bez wentylacji i w celi --- STRONA 3 --- 3 czué nieprzyjemne zapachy, gdy osadzeni zatatwiaja, swoje potrzeby fizjologiczne. Cele nie sa, odnowione. Osadzeni mogq je opuscié na jedna, godzine dziennie. Mogq Wtedy pograé W siatkowke lub trenowaé na sitowni. Osadzeni korzystajg Z prysznica. raz na tydziefi. W celi jest Wylgcznie zimna Woda. Z uwagi na przeludnienie dochodzi W celi do konfliktéw na tle korzystania z kqcika sanitarnego — ubikacji. Przeludnienie W pozwanym Zakladzie Kamym wynosi od okolo 119 do 132 %. Adrninistracja Zakiadu Karnego stara sie zmniejszyé skutki przeludniehia przetransponowujqc czesé osadzonych do innych zakladéw karnych. Korespondeneja prywatna powoda. podlega. cenzurze dokonywanej przez Wyohowawcow. Korespondencja kierowana. do instytucji paflstwowyeh nie podlega cenzurze. Osadzeni powracajqcy W Widzefi poddawani sa, kontroli osobistej i muszq, rozebraé sie do naga za parawanem lub W dyzurce oddzialowego. Kontroli dokonuja, osoby tej samej ptci. Za udowodnione uznal Sqd I instancji fakt przeludnienia W celach, oraz stan kocikow sanitarnych, co nie bylo przez pozwanego kwestionowane. Jako podstawe odpowiedzialnosci Skarbu Pafistwa Sod Okregowy Wskazal art. 417, 23 i448 k.c. Sqd Olcregowy podkreslil, Ze zgodnie z art. 110 par. 2 k.k.W., powierzchnia W celi mieszkalnej, przypadajqca na skazanego, Winna wynosié nie mniej niZ 3 m. kw. Faktycznie zas Wynosila W okresie pobytu powoda na oddziale znaoznie mniej. Osadzenie powoda W takich Warunkach przeludnienia celi nie byio spowodowane jakimis szczegolnymi nieprzewidzianymi okolicznosciami. Art. 248 k.k.w. obowiqzujqcy do 6 grudnia 2009 r. przewidywal, Ze W szczegolnie uzasadnionych Wypadkach dyrektor zakladu kamego lub aresztu sledczego még} umiescié osadzonych, na czas okreslony, W Warunkach, W ktélych powierzchnia. W celi na jednq osobe Wynosi. mniej niz 3' m. kw. Niezaleznie jednak od funkcjonowania 3 czuć nieprzyjemne zapachy, gdy osadzeni załatwiają swoje potrzeby fizjologiczne. Cele nie są odnowione. Osadzeni mogą je opuścić na jedną godzinę dziennie. Mogą wtedy pograć W siatkówkę lub trenować na siłowni. Osadzeni korzystają z prysznica raz na tydzień. W celi jest wyłącznie zimna woda. Z uwagi na przeludnienie dochodzi w celi do konfliktów na tle korzystania z kącika Sanitarnego - ubikacji. Przeludnienie W pozwanym Zakładzie Kamym wynosi od około 119 do 132 %. Administracja Zakładu Karnego stara się zmniejszyć skutki przeludnienia przetransportowując część osadzonych do innych zakładów karnych. Korespondencja prywatna powoda podlega cenzurze dokonywanej przez wychowawców. Korespondencja kierowana do instytucji państwowych nie podlega cenzurze. Osadzeni powracający W widzeń poddawani są kontroli osobistej i muszą rozebrać się do naga za parawanem lub W dyżurce oddziałowego. Kontroli dokonują osoby tej samej płci. Za udowodnione uznał Sąd I instancji fakt przeludnienia W celach, oraz stan kącików sanitarnych, co nie było przez pozwanego kwestionowane. Jako podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa Sąd Okręgowy wskazał art. 417., 23 i 448 k.c. Sąd Okręgowy podkreślił, że zgodnie z art. 110 par. 2 k.k.w., powierzchnia W celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, Winna wynosić nie mniej niż 3 m. kw. Faktycznie zaś wynosiła W okresie pobytu powoda na oddziale znacznie mniej. Osadzenie powoda W takich warunkach przeludnienia celi nie było spowodowane jakimiś szczególnymi nieprzewidzianymi okolicznościarni. Art. 248 k.k.w. obowiązujący do 6 grudnia 2009 r. przewidywał, że W szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu Śledczego mógł umieścić osadzonych, na czas określony, W warunkach, W których powierzchnia W celi na jedną osobę wynosi. mniej niż Š m. kw. Niezależnie jednak od funkcjonowania --- STRONA 4 --- 4 W/W przepisu W systemie prawnym, to W swietle standardow Wynikajacych z EKPCZ zostai naruszony art. 3 tej Konwencji i naruszenie tej normy skutkuje uznaniem osadzenia powoda W opisanych Warunkach za bezprawne bowiem norma praW miedzynarodowego na podstawie art. 91 Konstytucji znajduje bezposrednie stosowanie W prawie krajowym. Sad Okregowy podzielajac orzecznictwo Sadu Najwyzszego i Sadéw Apelacyjnych oraz ETCZP powoiane W uzasadnieniu orzeczenia uznal, iz powéd. moze Zadaé zadoséuczynienia za naruszenie dobr osobistych za okres trzech 1at uznajac, 12 taka kwota stosowna do zakresu naruszenia dobra jakim jest godnosé ludzka jest kW0ta 5400 z1otych bedac odpowiednia do 13 miesiecznego okresu utrudniefi zwiazanych z przebywaniem powoda W Wa;ru.n1<ach przeludnienia. Sad Ohegowy nie dopatrzyi sis; bezprawnosci W zachowaniu pozwanego W zakresie kontroli osadzonych, takze kontroli prowadzonej przez powoda korespondencji i przeszukania na osobnosci ciaia powoda. Umocowanie Zadania zasadzenia stosownej kwoty na eel spoleczny Wynika W ocenie Sadu I instancji z art. 448 k.c. i uchwaty SN W sprawie III CZP 31/08. Apelacje od wyroku Sadu Okregowego, W ozesoi uwzgledniajacej roszczenie Wniosi pozwany. W apelacji zarzuciiz 1. naruszenie przepiséw prawa procesowego art. 233 § 1 k.p.c. W zw. Z art. 328 § 2 k.p.c. polegajace na porninieciu istotnych W sprawie dowodow oraz brak Wszechstronnego rozwazenia zebranego W sprawie materiahl dowodowego, co skutk0wa1o sprzecznoscia, istotnych ustalefi sadu ze zgromadzonym materialem dowodowyrn, 4 w/W przepisu W systemie prawnym, to w świetle standardów wynikających z EKPCZ został naruszony art. 3 tej Konwencji i naruszenie tej normy skutkuje uznaniem osadzenia powoda w opisanych Warunkach za bezprawne bowiem norma praw międzynarodowego na podstawie art. 91 Konstytucji znajduje bezpośrednie stosowanie w prawie krajowym. Sąd Okręgowy podzíelając orzecznictwo Sądu Najwyższego i Sądów Apelacyjnych oraz ETCZP powołane W uzasadnieniu orzeczenia uznał, iż powód może żądać zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych za okres trzech lat uznając, iż taką kwotą stosowną do zakresu naruszenia dobra jakim jest godność ludzka jest kwota 5400 złotych będąc odpowiednią do 13 miesięcznego okresu utrudnień związanych z przebywaniem powoda W warunkach przeludnienia. Sąd Ohęgowy nie dopatrzył się bezprawności W zachowaniu pozwanego W zakresie kontroli osadzonych, także kontroli prowadzonej przez powoda korespondencji i przeszukania na osobności ciała powoda. Umocowanie żądania zasądzenia stosownej kwoty na cel społeczny Wynika W ocenie Sądu I instancji z art. 448 k.c. i uchwały SN w sprawie III CZP 31/08. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego, W _części uwzględniającej roszczenie wniósł pozwany. W apelacji zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego art. 233 § 1 k.p.c. W zw. z art. 328 § 2 k.p.c. polegające na pominięciu istotnych W sprawie dowodów oraz brak wszechstronnego rozważenia zebranego W sprawie materiału dowodowego, co skutkowało sprzecznością istotnych ustaleń sądu ze zgromadzonym materiałem dowodowym, --- STRONA 5 --- Q 5 2. naruszenie prawa procesowego art. 102 1<.p.c. przez niewtasciwe zastosowanie, 3. naruszenie przepisow prawa materialnego art. 23, 24 k.c. i 448 k.c W zWiazku 2, art. 110 § 2 k.k.W. przez btedna ioh Wykladnie polegajaca na przyjeciu, Ze naruszone zostaly dobra osobiste powoda i zasadzeniu zadoséuczynienia na rzecz powoda oraz na cel spoieczny 4. naruszenie przepiséw prawa materialnego art. 417 k.c. W zw. z art. 110 § 2 k.k.W. i art. 248 § 1 k.k.W. poprzez bkgdna ich Wykiadnie i n_ieW1as§ciWe zastosowanie, polegajace na przyjeciu, Ze dziaiania pozwanego W Wykonaniu obowiazuj aeego prawa byly bezprawne, 5. naruszenie art. 3 Konwencji 0 ochronie praw cz1oWieka i podstawowych Wolnosci przez bkgdna Wyldadnie i niewlasciwe zastosowanie, polegajacy na przyjeciu, i2 powod byi traktowany W sposéb nieludzki lub ponizajacy W konkluzji skarzacy Wnosil o zmiane zaskarzonego wyroku W pkt 1 i 2 przez oddalenie powodztwa, ewentualnie 0 jego uchylenie W zaskarionej ozesci i przekazanie sprawy sadowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sad Apelacyjny zwaiyl co nastepujez Apelacja jest niezasadna. Nie mozna podzielié zarzutu apelaeji dotyczacego naruszenia przez Sad Okregowy prawa. procesowego. Zarzut ten skarzacy uzasadnia tym, ii W ocenie Wnoszacego apelacje Sad Okregowy p0mina1 istotne W sprawie dowody i nie rozWaZy1 Wszechstronnie zebranego W sprawie materialu dowodowego, co skutkoWa10 sprzecznoscia istotnych ustalefi sadu ze Q 5 2. naruszenie prawa procesowego art. 102 k.p.c. przez niewłaściwe zastosowanie, 3. naruszenie przepisów prawa materialnego art. 23, 24 k.c. i 448 k.c W związku z. art. 110 § 2 k.k.W. przez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że naruszone zostaly dobra osobiste powoda i zasądzeniu zadośćuczynienia na rzecz powoda oraz na cel społeczny 4. naruszenie przepisów prawa materialnego art. 417 k.c. W zw. z art. 110 § 2 k.k.w. i art. 248 § l k.k.w. poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że działania pozwanego W wykonaniu obowiązującego prawa byly bezprawne, 5. naruszenie art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegający na przyjęciu, iz powód był traktowany W sposób nieludzki lub poniżający W konkluzji skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt l i 2 przez oddalenie powództwa, ewentualnie o jego uchylenie W zaskarżonej części i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja jest niezasadna. Nie można podzielić zarzutu apelacji dotyczącego naruszenia przez Sąd Okręgowy prawa. procesowego. Zarzut ten skarżący uzasadnia tym, iż W ocenie wnoszącego apelację Sąd .Okręgowy pominął istotne W sprawie dowody i nie rozważył wszechstronnie zebranego W sprawie materiału dowodowego, co skutkowało sprzecznością istotnych ustaleń sądu ze --- STRONA 6 --- 6 . zgromadzonym materiaiem dowodowym. W istocie Wieo skaraacy zarzuca, ii Sad Okregowy dopuscii sie; biedu W ustaleniach faktycznych polegajacego na przyjeciu, i2 biorac pod uwage okrels przebywania powoda W przeludnionej celi przy uwzglednieniu sposobu odbywania kary pozbawienia Wolnoéci umozliwiajacym odbywanie zajeé ku1tura1no oswiatowych i sportowych, mozliwoéci korzystania ze spacerow przez okres 1 godziny dziennie, posiadania telewizora W celi, takie ozajnika elektrycznego jako firédia cieplej Wody doszio u powoda do tak silnych doznafi psychicznych, ktére skutkuja naruszeniem godnosci skazanego i Uzasadniaja, zasadzenie zadoééuczynienia. Takze, i2 przy“ tej ocenie Sad Okregowy nie rozwazyl zeznari swiadkow Wskazujacych na dziaiania kierownictwa ZK W P. zmierzajace W reakcji na zastrzefzenia osadzonych do polepszenia ich sytuacji i Warunkow odbywania kary. Z tym zarzutem i sposobem jego uzasadnienia i argumentacji nie sposob siezgodzié. Trafnie bowiem ustalii Sad Okregowy, i2 poW6d przez okres prawie 13_miesiecy W ozasie odbywania kary pozbawienia Wolnosci W Zakiadzie Kamym W P. przebywai W przeludnionej celi. Przeludnienie to Wynosilo od 1 do 4 oséb. Takiego stopnia przeludnienia nie sposéb uznaé za niewielkie. Trafnie zatem i W sposob uprawniony Sad I instancji uznai, iz takie nadmierne zageszczenie W celi implikowalo gorsza Wentylacje, niemoznosé poruszania sie po celi, zajecia miejsca przy stole, oczekiwanie na skorzystanie z kacika sanitarnego, z ktérego siia rzeczy czué bylo W czasie zaiatwiania potrzeb fizjologicznyeh przez osadzonych 2 uwagi na brak Wiaseiwej Wentylacji smrod. Jesli z takim sposobem funkcjonowania ce1i poiaczy sie koniecznosé spozywania posiikow W celi przeludnionej, nie bedacej odnowiona, na ioiku nie sposob takiego sposobu odbywania kary uznaé za godny, ozy inaczej mowiae nie naruszajacy__godn0éci czlowieka. Oezywista rzecza jest, na co trafnie uwage zwrocii Sad Olcregowy, i2 na skutek przeiudnienia W celi i 6 _ zgromadzonym materiałem dowodowym. W istocie Więc skarżący zarzuca, iż Sąd Okręgowy dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na przyjęciu, iż biorąc pod uwagę okres przebywania powoda W przeludnionej celi przy uwzględnieniu sposobu odbywania kary pozbawienia wolności umożliwiającym odbywanie zajęć kulturalne- oświatowych i sportowych, możliwości korzystania ze spacerów przez okres 1 godziny dziennie, posiadania telewizora W celi, także czajnika elektrycznego jako żródła ciepłej wody doszło u powoda do tak silnych doznań psychicznych, które skutkują naruszeniem godności skazanego i uzasadniają zasądzenie zadośćuczynienia. Także, iz przy tej ocenie Sąd Okręgowy nie rozważył zeznań świadków Wskazuj ących na działania kierownictwa ZK W P. zmierzające W reakcji na zastrzeżenia osadzonych do polepszenia ich sytuacji i warunków odbywania kary. Z tym zarzutem i sposobem jego uzasadnienia i argumentacji nie sposób sięzgodzić. Trafnie bowiem ustalił Sąd Okręgowy, iż powód przez okres prawie l3.miesięcy W czasie odbywania kary pozbawienia wolności W Zakładzie Karnym w P. przebywał W przeludnionej celi. Przeludnienie to wynosiło od 1 do 4 osób. Takiego stopnia przeludnienia nie sposób uznać za niewielkie. Trafnie zatem i W sposób uprawniony Sąd I instancji uznał, iż takie nadmierne zagęszcz-enie W celi implikowało gorszą wentylację, niemożność poruszania się po celi, zajęcia miejsca przy stole, oczekiwanie na skorzystanie z kącika Sanitarnego, z którego siłą rzeczy czuć było w czasie załatwiania potrzeb fizjologicznych przez osadzonych z uwagi na brak właściwej wentylacji smród. Jeśli z takim sposobem funkcjonowania celi połączy się konieczność spożywania posiłków W celi przeludnionej, nie będącej odnowioną, na łóżku nie sposób takiego sposobu odbywania kary uznać za godny, czy inaczej mówiąc nie naruszającygodności człowieka. Oczywistą rzeczą jest, n_a co trafnie uwagę zwrócił Sąd Okręgowy, iż na skutek przeludnienia W celi i --- STRONA 7 --- 7 utrudniefi W codziennym bytowaniu jakiego doswiadczyi powod zwiazanyoh ze spozywaniem posiikow W celi i oczekiwaniem na skorzystanie z toalety, narazony byi na konflikty i stres. Okolicznoéé faktyczna, ii powod odbywai kare pozbawienia Wolnoéci W systemie, ktory umoiliwial odbywanie zajec’: kulturaino — oswiatowych, sportowych, korzystanie ze spaoeru i telewizora W celi, takze skorzystanie z prysznica raz W tygodniu nie podwaza trafnoéci oceny Sadu Okregowego cytujacego orzecznictwo Sadu Najwyiszego i ETCZP, i2 takie Warunki odbywania kary przez powoda naruszyiy jego dobra osobiste W postaci godnosci osobistej. Dodaé moina takze prawa Wynikajaoego z art. 40 ust 4 Konstytucji do humanitaroego traktowania i Konwencji /EKPCZ/. Tej oceny nie moize podwazyé rowniez fakt, ii. lderownictwo ZK podejmowaio i podejmuje od pewnego okresu liczne proby zmiany tej sjrtuacji, co zreszta Sady uwzglednialy i uwzgledniaja W swym dotychczasowym orzeczniotwie. Taka sytuacja nie moze jednak trwaé dalej W nieokreslonym czasie. Poza sporem bowiem jest, i2 pozostawanie W Warunkach ciasnoty i przeludnienia powoduje stan ciagiego napiecia, poteguje konflikty i skutkuje diugotrwaiym stresem. Brak W Zakiadzie Karnym stoiowki i poZyWanie posiikow W celi nie odnowionej slabo Wentylowanej, W ktorej z kacika sanitamego czué smrod ten stres zwieksza. Sad Apelacyjny W pehii podziela ocene materiaiu dowodowego dokonana przez Sad Okregowy jako zgodna z treécia art. 233 § k.p.c., takze ustalenia dokonane przez ten Sad uznajac je za Wiasne. Ocene ta i ustalenia Sad Apelacyjny zawari W uzasadnieniu, ktére Wbrew zarzutom apelacji W pehii odpowiada Wymogom art. 328 § 2 k.p.c. PoWyZszy zarzut dotyczacy naruszenia prawa procesowego Wiaze sie scisle Z zarzutem apelacji dotyczacym naruszenia prawa materialnego art. 248 k.k.W. i art. 417, 23, 24 i 448 k.c. W zwiazku z art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Cziowieka i Podstawowyoh Wolnosci inart. 110 § 2 k.k.W. Prawidiowa bowiem i trafna 7 utrudnień w codziennym bytowaniu jakiego doświadczył powód związanych ze spożywaniem posiłków W celi i oczekiwaniern na skorzystanie z toalety, narażony był na konflikty i stres. Okoliczność faktyczna, iż powód odbywał karę pozbawienia Wolności W systemie, który umożliwiał odbywanie zajęć kulturalne - oświatowych, sportowych, korzystanie ze spaceru i telewizora w celi, także skorzystanie z prysznica raz W tygodniu nie podważa trafności oceny Sądu Okręgowego cytującego orzecznictwo Sądu Najwyższego i ETCZP, iż takie warunki odbywania kary przez powoda naruszyły jego dobra osobiste W postaci godności osobistej. Dodać można także prawa wynikającego z art. 40 ust 4 Konstytucji do humanitarnego traktowania i Konwencji /EKPCZ/. Tej oceny nie może podważyć również fakt, iż kierownictwo ZK podejmowało i podejmuje od pewnego okresu liczne próby zmiany tej sytuacji, co zresztą Sądy uwzględniały i uwzględniają W swym dotychczasowym orzecznictwie. Taka sytuacja nie może jednak trwać dalej W nieokreślonym czasie. Poza sporem bowiem jest, iż pozostawanie W warunkach ciasnoty i przeludnienia powoduje stan ciągłego napięcia, potęguje konfiikty i skutkuje długotrwałym stresem. Brak w Zakładzie Karnym stołówki i pożywanie posiłków W celi nie odnowionej słabo wentylowanej, W której z kącika sanitarnego czuć smród ten stres zwiększa. Sąd Apelacyjny W pełni podziela ocenę materialu dowodowego dokonaną przez Sąd Okręgowy jako zgodną z treścią art. 233 § k.p.c., także ustalenia dokonane przez ten Sąd uznając je za Własne. Ocenę tą i ustalenia Sąd Apelacyjny zawarł W uzasadnieniu, które wbrew zarzutem apelacji W pełni odpowiada wymogom art. 328 § 2 k.p.c. Powyższy zarzut dotyczący naruszenia prawa procesowego Wiąże się ściśle z zarzutem apelacji dotyczącym naruszenia prawa materialnego art. 248 k.k.w. i art. 417, 23, 24 i 448 k.c. w związku z art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ivart. 110 § 2 k.k.w. Prawidłowa bowiem i trafna --- STRONA 8 --- 8 ocena materiaiu dowodowego dokonana przez Sad Okragowy spowodowaia dokonanie prawidlowych ustalefi dotyczacych naruszenia dobr osobistych powoda. Powyzsze czyni bezzasadnym zarzut apelacji dotyczacy naruszenia przez Sad Okregowy przepisow art. 23 i 24 k.c. oraz art. 448 k.c. i art. 3 Konwencji. Sad Apelacyjny W peini podziela ocene prawna Zadania powoda dokonana przez Sad Okregowy. Odnoszac sie do zarzutu naruszenia art. 248 k.k.W. na tie niniejszej sprawy przyj aé nalezy, na co trafnie wskazuje skarzacy, 2e wyrok Trybunaiu Konstytueyjnego z dnia 26 maja (SK 25/07) dotyczacy art. 248 k.k.W. dziaia tylko na przysziosé. Oznacza to, Ze organy Wiadzy publicznej byiy zobowiazane W dalszym ciagu do jego stosowania. Podkreélié jednak nalezy, Ze pozwany permanentnie naruszai norme Wyrazona, W powoianyrn przepisie i W tym kontekscie dziaianie Skarbu Pafistwa byio bezprawne i zawinione. Zgodnie z uchylonym art. 248 par. 1 k.k.W. W szczegolnie uzasadnionych Wypadkach dyrektor zakiadu karnego lub aresztu sledozego mogi umiescié osadzonych, na czas olqeslony, W Warunkach, W ktorych powierzchnia W celi na jedna osobe Wynosi mniej niz 3 m. kw. Pozwany nie Wykazai, na co Sad Apelacyjny juz W1€101(IOtl116 Wskazywai W swych Wczesniejszych orzeczeniach i ich uzasadnieniach, aby takze W przypadku powoda zachodziiy szczegolne okoiicznosci uzasadniajace osadzenie go W przeludnionych celaeh, W Warunkach uniemozliwiajacych zachowanie minimum prywatnosci oraz zapewnienie W miare godnych warunkow spozywania posiikow i Wykonywania zabiegow higienicznych. Szczegélne okolicznosci, 0 jakich mowa art. 248 par. 1 k.k.W. to sytuacje Wyjatkowe, wymuszajace przez czas scisle okreslony odstapienie od norm Wymienionych Wt}/1'11 przepisie i nie Wjznikajace ze ziej organizacji funkcjonowania zakiadow karnych (np. pozar, zalanie pomieszczefi, zagrozenie katastrofa budoW1ana, koniecznosé natychmiastowego remontu). Warto przy tym Wskazaé, Ze aktualnie 8 ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd Okręgowy spowodowała dokonanie prawidłowych ustaleń dotyczących naruszenia dóbr osobistych powoda. Powyższe czyni bezzasadnym zarzut apelacji dotyczący naruszenia przez Sąd Okręgowy przepisów art. 23 i 24 k.c. oraz art. 448 k.c. i art. 3 Konwencji. Sąd Apelacyjny W pełni podziela ocenę prawną żądania powoda dokonaną przez Sąd Okręgowy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 248 k.k.w. na tle niniejszej sprawy przyjąć należy, na co trafnie wskazuje skarżący, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja (SK 25/07) dotyczący art. 248 k.k.w. działa tylko na przyszłość. Oznacza to, że organy władzy publicznej były zobowiązane W dalszym ciągu do jego stosowania. Podkreślić jednak należy, że pozwany permanentnie naruszał normę wyrażoną w powołanym przepisie i W tym kontekście działanie Skarbu Państwa było bezprawne i zawinione. Zgodnie z uchylonym art. 248 par. 1 k.k.w. W szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu Śledczego mógł umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia W celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m. kw. Pozwany nie wykazał, na co Sąd Apelacyjny już wielohotnie wskazywał W swych wcześniejszych orzeczeniach i ich uzasadnieniach, aby także w przypadku powoda zachodziły szczególne okoliczności uzasadniające osadzenie go W przeludnionych celach, w warunkach uniemożliwiających zachowanie minimum prywatności oraz zapewnienie W miarę godnych warunków spożywania posiłków i wykonywania zabiegów higienicznych. Szczególne okoliczności, o jakich mowa art. 248 par. 1 k.k.w. to sytuacje wyjątkowe, wymuszające przez czas ściśle określony odstąpienie od norm wymienionych W tym przepisie i nie wynikające ze złej organizacji funkcjonowania zakładów karnych (np. pożar, zalanie pomieszczeń, zagrożenie katastrofą budowlaną, konieczność natychmiastowego remontu). Warto przy tym wskazać, że aktualnie --- STRONA 9 --- 9 obowiazujacy art. 110 par. 2a i par. 2b k.k.W. Wprowadza jeszcze dalej idace ograniczenia, np. epidemia, stan Wojenny, stan Wyjatkowy, czy stan kleski ZyWio1oWej. Z eaia pewnoécia nie mozna zaliczyé do szczegoinych okolicznosci permanentnego wykorzystywania przepisu, ktoiy jako szczegélny powinien podlegaé wykiadni zawezajacej, a nie jako rernedium na niewatpliwe niedostatki budzetowe Wiegziemiictwa. Fakt, Ze dyrektor zakiadu karnego samodzielnie pomimo prob nie byi W stanie przeprowadzié takich dzia1ar'1, nie Wykiucza bezprawnosoi dziaiania Skarbu Pafistwa jako pozwanego i Wynikajaoej z tego odpowiedzialnosci. Pozwany nie Wykazai zreszta, aby W Zakiadzie Karnym W P. W sposob ciagiy istniaiy jakies szczegolne, niemozliwe do rozwiazania We Wiasnym zakresie sytuacje uzasadniaj ace staie korzystanie z Wyjatkowego rozwiazania przewidzianego W art. 248 par. 1 k.k.W. Na tie anaiizowanej sprawy przyjaé zatem nalezy na co Wielokrotnie Wskazywai juz Sad Apelacyjny W Warszawie W swych orzeczeniaoh i co siusznie podnosi skarzacy, Ze Wyrok Trybunahl Konstytucyjnego z dnia 26 maja (SK 25/07) dotyczacy art. 248 k.k.W. dziaia tylko na przysziosé. W orzecznictwie Sadu Najwyzszego, a takze Trybunaiu Konstytucyjnego Wyrazany jest bowiem trafny poglad, Ze Trybunai Konstytuoyjny jest Wiadny okresiié granice czasowe zasiegu skutkow swego orzeczenia. Skutek Wydanego przez Trybunai orzeczenia okreélajacego poiniej szy od daty jego ogioszenia termin utraty mocy obowiazujacej aktu normatywnego dziaia W zasadzie jedynie na przyszloéé, Iiczac od tego terminu, ma Wigc charakter prospektywny. Oznacza to, Ze do czasu utraty mocy obowiazujacej okreslonego przepisu, sady i inne organy powinny stosowaé ten przepis. Taki skutek dziaiania orzeczenia Trybunatu, ktory odroczyl utrate mocy obowiazuj acej przepisu, eliminuje teZ m0Z1iWos<’: Wznowienia postepowania (ewentualnie z Wyjatkiemwtego podmiotu, ktoiy zainicjowai postepowanie 9 obowiązujący art. 110 par. 2a i par. 2b k.k.w. wprowadza jeszcze dalej idące ograniczenia, np. epidemia, stan wojenny, stan Wyjątkowy, czy stan klęski żywiołowej. Z całą pewnością nie można zaliczyć do szczególnych okoliczności permanentnego wykorzystywania przepisu, który jako szczególny powinien podlegać wykładni zawężającej, a nie jako remedium na niewątpliwe niedostatki budżetowe więziemictwa. Fakt, że dyrektor zakładu karnego samodzielnie pomimo prób nie był w stanie przeprowadzić takich działań, nie wyklucza bezprawności działania Skarbu Państwa jako pozwanego i wynikającej z tego odpowiedzialności. Pozwany nie wykazał zresztą, aby W Zakładzie Karnym W P. W sposób ciągły istniały jakieś szczególne, niemożliwe do rozwiązania we własnym zakresie sytuacje uzasadniające stałe korzystanie z wyjątkowego rozwiązania przewidzianego W art. 248 par. l k.k.w. Na tle analizowanej sprawy przyjąć zatem należy na co wielokrotnie Wskazywał już Sąd Apelacyjny W Warszawie W swych orzeczeniach i co słusznie podnosi skarżący, że Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja (SK 25/07) dotyczący art. 248 k.k.w. działa tylko na przyszłość. W orzecznictwie Sądu Najwyższego, a także Trybunału Konstytucyjnego wyrażany jest bowiem trafiiy pogląd, że Trybunał Konstytucyjny jest Władny określić granice czasowe zasięgu skutków swego orzeczenia. Skutek wydanego przez Trybunał orzeczenia określającego późniejszy od daty jego ogłoszenia termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego działa W zasadzie jedynie na przyszłość, licząc od tego terminu, ma więc charakter prospektywny. Oznacza to, że do czasu utraty mocy obowiązującej określonego przepisu, sądy i inne organy powinny stosować ten przepis. Taki skutek działania orzeczenia Trybunału, który odroczył utratę mocy obowiązującej przepisu, eliminuje też możliwość wznowienia postępowania (ewentualnie z wyjątkiemiltego podmiotu, który zainicjował postępowanie --- STRONA 10 --- 10 zakoficzone Wyrokiem Trybunaiu Konstytucyjnego stwierdzajaeym niezgodnosé aktu normatywnego z Konstytucja). Oznaoza tea, ze W toku postepowania sady powinny uwzgledniaé wadliwe normy prawne do oceny zdarzefi, ktére Wystapily jeszcze przed‘ utrata przez te norrne mooy obowiazujacej (uchwaiy Sadu Najwyzszego z dnia 3 lipca 2003 r., III CZP 45/03, OSNC 2004/9/ 136; z dnia 23 stycznia 2004 r., III CZP 112/03, OSNC 2005/4/61; wyroki Sadu Najwyzszego z 20 kwietnia 2006 r., IV CSK 28/06, OSNC 2007/2/31; z 21 iistopada 2003, I CK 323/02, OSNC 6/2004, poz. 103; Z 7 grudnia 2007 r., III CZP 125/07, Biul. SN 2007/12; postanowienie Sadu Najwyzszego z 21 grudnia 2009 r., V CSK 301/09; Wyroki Trybunaiu Konstytucyjnego z dnia 18 rnaja 2004 r., SK 38/03, OTK — A 2004/5/45; z dnia 27 paidziernika 2004 r., Sk 1/04, OTK — A 2004/9/96; z dnia 27 kwietnia 2005, P 1/05, OTK ZU nr 4/A/2005 oraz 2 dnia 1 grudnia 2010 r., K41/07). Poglad taki narzuca sit; ze Wzgledu na eel odroczenia terminu utraty mocy obowiazujacej aktu iiormatywnego. Trybunai Waiac konkurujace Wartosci podlegajace ochronie (zachowanie standardow konstytucyjnosci oraz stabilnosé i trwaiosé stosunkow prawnych uregulowanych Wyrokami sadow, badi koniecznosé przeciwdziaiania destabilizaeji ‘WYI‘I11El.1‘L1 sprawiedliwosci na skutek niemozliwej do oszacowania liczby skarg 0 Wznowienie), decyduje sie na utrzymanie W mocy Wadliwego przepisu, dziaiajac W granicach kompetencji, przekraczajacej W tej kwestii uprawnienia ustawodawcy zwykiego. Przyjecie odmiennego rozwiazania Wywoiuje sprzecznosé logiczna, polegajaca na uznaniu, Ze przepis obowiazywai, mimo ogioszenia wyroku Trybunaiu, a jednoczesnie nie obowiazywai, poniewaz organ stosujaey prawo odrnawiaiby jego stosowania po upiywie okresionego terminu lub Wszczynai postepowanie przewidziane W art. 190 ustep 4 Konstytucji. ' 1-0 zakończone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność aktu normatywnego z Konstytucją). Oznacza też, że W toku postępowania sądy powinny uwzględniać wadliwe normy prawne do oceny zdarzeń, które wystąpiły jeszcze przed utratą przez tę normę mocy obowiązującej (uchwały Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2003 r., HI CZP 45/03, OSNC 2004/9/ 136; z dnia 23 stycznia 2004 r., III CZP 112/03, OSNC 2005/4/61; wyroki Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 2006 r., 'IV CSK 28/06, OSNC 2007/2/31; z 21 listopada 2003, I CK 323/02, OSNC 6/2004, poz. 103; z 7 grudnia 2007 r., III CZP 125/07, Biul. SN 2007/12; postanowienie Sądu Najwyższego z 21 grudnia 2009 r., V CSK 301/09; Wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2004 r., SK 38/03, OTK ~ A 2004/5/45; z dnia 27 pażdziernika 2004 r., Sk 1/04, OTK - A 2004/9/96; z dnia 27 kwietnia 2005, P 1/05, OTK ZU nr 4/A/2005 oraz z dnia 1 grudnia 2010 r., K4l/07). Pogląd taki narzuca się ze względu na cel odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Trybunał ważąc konkurujące wartości podlegające ochronie (zachowanie standardów konstytucyjności oraz stabilność i trwałość stosunków prawnych uregulowanych wyrokami sądów, bądź konieczność przeciwdziałania' destabilizacji wymiaru sprawiedliwości na skutek niemożliwej do oszacowania liczby skarg o wznowienie), decyduje się na utrzymanie w mocy wadliwego przepisu, działając W granicach kompetencji, przekraczającej W tej kwestii uprawnienia ustawodawcy zwykłego. Przyjęcie odmiennego rozwiązania wywołuje sprzeczność logiczną, polegającą na uznaniu, że przepis obowiązywał, mimo ogłoszenia wyroku Trybunału, a jednocześnie nie obowiązywał, ponieważ organ stosuj ący prawo odmawiałby jego stosowania po upływie określonego _terminu lub Wszczynał postępowanie przewidziane W art. 190 ustęp 4 Konstytucji. ` --- STRONA 11 --- ll Do przytoezonyeh Wyiej argumentéw dodaé jeszeze nalezy, Ze gdyby instytueja. odroezenia terminu utraty moey obowiazujaeej aktu normatywnego, o jakim mowa W art. 190 ustep 3 Konstytueji RP miala na eelu jedynie urnozliwienie ustawodawey zmiane stanu prawnego, to klauzula ,,odr0eZeni0Wa” nie bylaby potrzebna. Przy przyjeeiu bowiem, Ze sady nie stosuja W okresie zawieszenia niekonstytueyjnoéei aktu normatywnego objetego orzeezeniem Trybunalu, albo stosuja ze swiadomoseia, 2e ieh Wyroki beda zaskarzone skarga o Wznowienie, to zawieszenie niekoiistytueyjnosei byloby zbedne. Utrzymywanie W moey okreslonego przepisu przez pewien ezas, mimo jego niekonstytueyjnosei, siuzy zapewnieniu oehrony praw oséb trzeeieh (zobaez ta1<Ze M. Safian, Przeszfosé, reraéniajszoéé, przysziodé — Rozwazamfa prezesa Trybunaiu Konstyrucyjnego, ,,Rzeezpospolita” nr 198 z 26 sierpnia 2002 r., Tenze, S/mt/ci p?'6IW?1€ orzeczeri Trybunaiu Konstytucyjnego, PiP 2003/3, s. 13 i n. oraz K. Pietrzykowskiz Problem skuteczn0.s‘cz' ex time a/be ex mmc orzeczeri Trybunafu Konstytucyjnego w orzecznicrwie Sqdu Najwyzszego [W]: Ius et Lex. Ksiega Jubileuszowa ku ezei Adama Strzembosza, Lublin 2002, s. 277 i n.). Sad Okregowy W oeenie Sadu Apelaeyjnego prawidlowo rowniez zgodnie Z treseia art. 448 ustalil Wysokose naleénego powodowi zadoseuezynienia i Zasadzil kwote na Wskazany eel spoleezny, biorae pod uwage Wszystkie okolieznosei sprawy, a W tym rozmiar doznanej przez osadzonego krzywdy. Rozwazania Sadu I instaneji W tym zakresie Sad Apelaeyjny podziela i uznaje za Wlasne. Zwiazek przyezynowy pomiedzy zaehowaniem pozwanego Skarbu Pafistwa a krzywda, jakiej doznal powod nie ulega Watpliwoéei. Skarb Pafistwa, jakoipodmiot odpowiedzialny za praWid1oWe Wykonanie kary pozbawienia Wolnoéei nie zapewnii Wlaseiwyeh norm zaludnienia eel, naniszajae art. 248 par. 1 k.k.W., a nastepnie art. 110 11 Do przytoczonych wyżej argumentów dodać jeszcze należy, że gdyby instytucja. odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, o jakim mowa W art. 190 ustęp 3 Konstytucji RP miała na celu jedynie umożliwienie ustawodawcy zmianę stanu prawnego, to klauzula „odroczeniowa” nie byłaby potrzebna. Przy przyjęciu bowiem, że sądy nie stosują W okresie zawieszenia niekonstytucyjności aktu normatywnego objętego orzeczeniem Trybunału, albo stosują ze świadomością, że ich wyroki będą zaskarżone skargą o wznowienie, to zawieszenie niekonstytucyjności byłoby zbędne. Utrzymywanie W mocy określonego przepisu przez pewien czas, mimo jego niekonstytucyjności, służy zapewnieniu ochrony praw osób trzecich (zobacz także M. Safian, Przeszłość, teraźniejszość, przyszłość - Rozważania prezesa Trybunału Konstytucyjnego, „Rzeczpospolita” nr 198 z 26 sierpnia 2002 r., Tenże, Skutki prawne orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, PiP 2003/3, s. 13 i n. oraz K. Pietrzykowski: Problem skuteczności' ex runo a/bo ex nunc orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Sądu Najwyższego [w]: Ius et Lex. Księga Jubileuszowa ku czci Adama Strzembosza, Lublin 2002, s. 277 i n.). Sąd Okręgowy W ocenie Sądu Apelacyjnego prawidłowo również zgodnie z treścią art. 448 ustalił Wysokość należnego powodowi zadośćuczynienia i zasądził kwotę na wskazany cel społeczny, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a W tym rozmiar doznanej przez osadzonego krzywdy. Rozważania Sądu I instancji w tym zakresie Sąd Apelacyjny podziela i uznaje za własne. Związek przyczynowy pomiędzy zachowaniem pozwanego Skarbu Państwa a krzywdą, jakiej doznał powód nie ulega wątpliwości. Skarb Państwa, jakoipodmiot odpowiedzialny za prawidłowe wykonanie kary pozbawienia Wolności nie zapewnił właściwych norm zaludnienia cel, naruszając art. 248 par. l k.k.w., a następnie art. 110 --- STRONA 12 --- 12 1(.1(.W. Nie zapeWni1 rowniez takieh Warunkow odbywania kary, ktore urnozliwialyby godne odbywanie kary W nie bedaeej przeludniona celi, Wlaseiwyeh Warunkow do spozywania posiikow, zalatwiania potrzeb fizjologieznyeh, ezy Wykonywania zabiegow higienieznyeh. Nie sposob zatem takieh Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnoseij W jakieh czynil to powod uznaé za humanitame i nie naruszajaee godnosei eziowieka. Jui tylko z powyzszyeh przyezyn apelaeja tak skonstruowana jak W sprawie niniejszej podlega oddaleniu. Argurnenty Wskazane dla uzasadnienia zarzutow apelaeji dotyezacyeh naruszenia prawa materialnego nie moga sktiteeznie prowadzié do uwzglednienia jej Wnioskow nawet jesli uwzgledni sie spor teoretyezny W doktrynie dotyezaey eharalcteru roszezefi Z art. 448 k.e. i spojnika ,,lub” W tresei art. 448 k.e., ktory nie jest alternatywa rozlaezna. WbreW twierdzeniom apelaeji Sad Okregowy zasadnie rowniez zastosowal W realiaeh. sprawy niniejszej art. 102 l<.p.e. Powod przebywa W zakladzie karnym, nie praeuje, nie posiada Zadnego majatku oraz mozliwosei zarobkowyeh. W tej sytuaeji obeiazenie powoda kosztami postepowania na rzeez Skarbu Pafistwa W ezesei, W jakiej przegral proees, niweezyloby sens rozstrzygnieeia Sadu. Argurnentaeja zarzutu, i2 powod z Wiasnej Woli znalazi sie W zakiadzie karnym popelniajae przestepstwo urnyslne nie Wyklueza mozliwosei stosowania art. 102 l<.p.e. W szczegolnoéei jesli rozwazy sie fakt ezeseiowego uwzglednienia powédztwa, a takze preeedensowy eharakter spraw tego typu /tak tez orz. SN I PR 188/73/ Majae na uwadze przedstawione WyZ6j okolieznosei Sad Apelaeyjny na podstawie art. 385 l<.p.e. orzekl jak na Wstepie. Orzeezenie o kosztaeh oparto na zasadzie art. 102 k.p.e. |_ I s Zazgodnosczoryginalem ‘ $T.ltIESPEKTOR _ _, \& ' Danuta F.§=l!w:'f1s a ' 12 k.k.w. Nie zapewnił również takich warunków odbywania kary, które umożliwiałyby godne odbywanie kary W nie będącej przeludnioną celi, właściwych Warunków do spożywania posiłków, załatwiania potrzeb fizjologicznych, czy wykonywania zabiegów higienicznych. Nie sposób zatem takich warunków odbywania kary pozbawienia wolności W jakich czynił to powód uznać za humanitame i nie naruszające godności człowieka. Już tylko z powyższych przyczyn apelacja tak skonstruowana jak W sprawie niniejszej podlega oddaleniu. Argumenty Wskazane dla uzasadnienia zarzutów apelacji dotyczących naruszenia prawa materialnego nie mogą skutecznie prowadzić do uwzględnienia jej wniosków nawet jeśli uwzględni się spór teoretyczny W doktrynie dotyczący charakteru roszczeń z art. 448 k.c. i spójnika „lub” W treści art. 448 k.c., który nie jest alternatywą rozłączną. Wbrew twierdzeniorn apelacji Sąd Okręgowy zasadnie. równiez zastosował W realiach. sprawy niniejszej art. 102 k.p.c. Powód przebywa W zakładzie karnym, nie pracuje, nie posiada żadnego majątku oraz możliwości zarobkowych. W tej sytuacji obciążenie powoda kosztami postępowania na rzecz Skarbu Państwa W części, W jakiej przegrał proces, niweczyłoby sens rozstrzygnięcia Sądu. Argumentacja zarzutu, iż powód z własnej Woli znalazł się W zakładzie karnym popełniając przestępstwo umyślne nie wyklucza możliwości stosowania art. 102 k.p.c. W szczególności jeśli rozważy się fakt częściowego uwzględnienia powództwa, a także precedensowy charakter spraw tego typu /tak też orz. SN I PR 188/73/ Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł jak na wstępie. Orzeczenie o kosztach oparto na zasadzie art. 102 k.p.c. '_ I 4 Zazgodnosøzoryginalem ` Ŝ`i.1t-.l53PEl_<`ÍOR _ __ św ' Danuta .śltwƒńs a '