Teza / krótkie omówienie
zapłatę
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt I C 1410/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 05 grudnia 2016r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Krzysztof Żołnierczuk Protokolant: sekr. sądowy Sabina Leś po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2016r. w Rzeszowie sprawy z powództwa (...) przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego w(...) o zapłatę I. oddala powództwo, II. odstępuje od obciążania powoda (...)kosztami sądowymi w sprawie, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Rzeszowie, na rzecz adwokat E. K. - Kancelaria Adwokacka w R., kwotę 4.428,00 zł. (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych) w tym należna stawka podatku VAT, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, IV. zasądza od pozwanego (...), na rzecz Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego w R., kwotę 3.600,00 zł. (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt I C 1410/14 Uzasadnienie wyroku z dnia 05 grudnia 2016 roku Pozwem z dnia (...)roku, wniesionym do Sądu Rejonowego w (...) przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego w R. powód (...)domagał się zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz kwoty (...)zł tytułem zadośćuczynienia za nieludzkie traktowanie, przeludnienie, brak wentylacji i zachorowanie na astmę podczas pobytu w Zakładzie Karnym w R. ( żądanie pozwu – k. 2). W uzasadnieniu pozwu powód wskazywał, że przebywając w Zakładzie Karnym w R. był on osadzony w nieludzkich warunkach. W celi 2 osobowej powód osadzony był z czterema innymi więźniami, przez 1 miesiąc spał on na podłodze, na sienniku, co było niehigieniczne, w celi brak było wentylacji, łazienka była otwarta, jak się więźniowie załatwiali wszystko było na celi. Wtedy też powód zachorował na astmę, albowiem jak stwierdził lekarz powód dostał astmy dlatego, że przebywał na przeludnionej celi, w której ściany były brudne i był grzyb, a sama cela była zawilgocona (osnowa pozwu – k. 2). We wniesionej odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa – Dyrektor Zakładu Karnego w (...) wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych ( żądanie odpowiedzi na pozew – k. 45).
--- STRONA 2 ---
Jak wskazał w pierwszej kolejności pozwany – w jego ocenie brak jest podstaw do przejęcia odpowiedzialności Skarbu Państwa z tytułu okoliczności podanych przez powoda. Jak wskazał pozwany powód nie podał, za jaki okres dochodzi roszczenia, a jak wynika z ewidencji pozwanego powód w Zakładzie Karnym w (...) przebywał trzykrotnie, w roku (...), a następnie w latach (...) oraz w latach (...)W związku z długim okresem, jaki może obejmować roszczenie powoda, pozwany podniósł zarzut przedawnienia dochodzonego przez powoda roszczenia za okres przed dniem (...)roku, a więc na trzy lata wstecz od daty wpływu pozwu do Sądu Rejonowego w (...)- uwagi na brzmienie art. 442 1 § 1 zdanie pierwsze k.c. Zasada wynikająca z tego przepisu ma w ocenie pozwanego zastosowanie do roszczeń o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę z tytułu naruszenia dóbr osobistych, jako że zadośćuczynienie wynikające z faktu ich naruszenia może być dochodzone na zasadach przewidzianych w kodeksie. Podstawą oceny roszczenia o naruszenie dóbr osobistych są bowiem nie tylko przepisy art. 23 i 24 k.c., ale również i przepisy kodeksu dotyczące czynów niedozwolonych, a to art. 445 i 448 k.c., a w konsekwencji także i wspomniany przepis art. 442 1 § 1 zdanie pierwsze k.c. Powód przebywając zaś w Zakładzie Karnym w(...)niewątpliwie miał świadomość, w jakich warunkach w nim przebywa. Jak podał dalej pozwany w okresie nie objętym przedawnieniem powód przebywał w szeregu celach mieszkalnych. O ile jednak w latach (...)w Zakładzie Karnym w(...)istniało zjawisko przeludnienia, dlatego też Dyrektorzy Zakładu Karnego w (...)wydawali stosowne zarządzenia o umieszczeniu osadzonych w warunkach nie zapewniających normy 3 metrów kwadratowych, o tyle powód w tym czasie przebywał przez ponad (...)w (...), gdzie skazanym zapewniono lepsze warunki polegające na zapewnieniu większej ilości zajęć kulturalno – oświatowych, prowadzeniu terapii zajęciowej oraz dodatkowej godzinie spaceru w okresie letnim, a poza ty na oddziale tym przeludnienia wówczas nie było. Po nowelizacji art. 110 k.k.w., która weszła w życie z dniem 06 grudnia 2009 roku przepisy wymagały wydawania indywidualnych decyzji w sprawie osadzenia pozbawionego wolności w celi nie zapewniającej 3 metrów kwadratowych na osobę. Ponieważ powód nie przebywał od tego czasu w celach, w których powierzchnia przypadająca na jedną osobę byłaby niższa, aniżeli wynikająca z normatywu, to w stosunku do powoda nie wydawano decyzji o osadzeniu w warunkach przeludnienia. Z tego też powodu brak jest podstaw do przyjęcia, iż zaistniał fakt naruszenia dóbr osobistych powoda, który to miałoby polegać na poniżającym traktowaniu wynikającym z umieszczenia w przeludnionej celi. W ocenie pozwanego bezpodstawne są również zarzuty dotyczące złych warunków socjalno – bytowych w Zakładzie Karnym, w tym w szczególności niehigienicznego stanu celi (brudne i zagrzybione ściany). Stan wyposażenia cel w sprzęt kwaterunkowy zgodny był z normami zawartymi w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, Dz. U. nr 186, poz. 1820. Powód miał więc zapewnione osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczną temperaturę. Budynki w Zakładzie Karnym w (...) zostały zrealizowane zgodnie z obowiązującymi wytycznymi projektowania zakładów karnych i aresztów śledczych. Zgodnie z tymi przepisami wszystkie cele mieszkalne osadzonych wyposażone są w przewody wentylacji grawitacyjnej, a kąciki sanitarne oddzielone są przesłoną stwarzającą izolację wzrokową od powierzchni celi. Powód miał więc dostateczny dopływ powietrza, a także oświetlenie do czytania i wykonywania pracy. Nieprawdziwe zaś jest twierdzenie powoda, jakoby ściany celi były zagrzybione. Nie jest też wiarygodnym twierdzenie powoda, jakoby przez jeden miesiąc spał on na podłodze. W związku z utrzymującym się przeludnieniem jednostki w roku 2007 administracja Zakładu Karnego w (...) była przygotowana na konieczność przyjęcia w każdej chwili pozbawionych wolności, i zapewnienia im właściwych warunków, w tym również lóżka dla każdego osadzonego. W okresie pobytu powoda w jednostce pojemność oddziału V wynosiła 103 miejsca, natomiast na oddział ten wydano 118 łóżek. W oddziale VI pojemność wynosiła 75 osób, natomiast znajdowało się tam od 97 do 144 łóżek. Z kolei na oddziale II pojemność wynosiła 82 miejsca, a dysponowano tam 91- 92 łóżkami. Pod koniec pobytu w jednostce powód przebywał na oddziale III, gdzie przy pojemności 124 osób wydano na oddział 166 łóżek. Z zestawienia tego wynika, że średnio na oddziałach, w których przebywał powód, było od kilkunastu do kilkudziesięciu lóżek więcej, niż wynosiła pojemność oddziałów. W takiej sytuacji twierdzenie, że powód przez miesiąc musiał spać na podłodze jest bezpodstawne. Nieuzasadnione jest też twierdzenie powoda o braku możliwości utrzymywania higieny. Na oddziałach, w których przebywał powód do cel mieszkalnych doprowadzona jest instalacja zimnej wody. Do ciepłej wody osadzeni mają dostęp raz w tygodniu, stosownie do przepisu § 30 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 roku w sprawie
--- STRONA 3 ---
regulaminu organizacyjno – porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności, Dz. U. nr 152, poz. 1493, i z taką częstotliwością uprawnienie osadzonego jest realizowane. Z kolei na mocy porządku wewnętrznego obowiązującego w zakładzie, podczas kąpieli dokonuje się wymiany raz w tygodniu bielizny osobistej – koszulki gimnastycznej, pidżamy, koszuli, 2 ręczników i ścierki do wycierania naczyń, a raz na dwa tygodnie – bielizny pościelowej, 2 prześcieradeł, poszewki na poduszkę. Odzież stanowiąca własność zakładu karnego wymieniana jest w razie potrzeby. Działanie administracji zakładu karnego jest więc zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Oprócz spaceru powód mógł uczestniczyć w zajęciach kulturalno – oświatowych organizowanych według grafików w świetlicy. Średnio kilka godzin dziennie powód miał możliwość przebywania poza celą. Ponadto powód odbywający karę pozbawienia wolności, będąc odseparowanym od społeczeństwa za popełnione przestępstwo, winien się liczyć z pewnymi ograniczeniami i dolegliwościami wynikającymi tego faktu. Nieprawdziwy jest wreszcie zarzut powoda, że z powodu w niewłaściwych warunkach lekarz stwierdził u niego astmę. Powód w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w(...)był leczony na astmę, wielokrotnie konsultowano go przez lekarzy specjalistów i lekarzy pierwszego kontaktu oraz zapewniono odpowiednią farmakoterapię. Astma jest schorzeniem przewlekłym, nie można więc twierdzić, że przyczyną astmy był pobyt powoda w zakładzie karnym ( osnowa odpowiedzi na pozew – k. 45 – 46). Pismem procesowym swojego pełnomocnika z urzędu z dnia(...)roku powód(...)dokonał zmiany przedmiotowej powództwa w niniejszej sprawie w ten sposób, iż w miejsce dotychczas realizowanego żądania wniósł on o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego w (...) na swoją rzecz, kwoty (...)zł, wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy w związku z przebywaniem w zaludnionych celach oraz brakiem właściwych warunków sanitarno – higienicznych w okresie przebywania powoda w Zakładzie Karnym w (...)Wniósł on ponadto o zwolnienie powoda od ponoszenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego strony pozwanej ( żądanie pisma procesowego – k. 186). Uzupełniając podstawę faktyczną realizowanego w sprawie powód, ponad fakty wywiezione w osnowie własnego pozwu wskazał, że osadzenie go w przepełnionych celach powodowało, że nie miał on możliwości swobodnego wykonywania czynności życia codziennego, przez co doszło do naruszenia jego dóbr osobistych – godności oraz prywatności (osnowa pisma procesowego – k. 187). Sąd Okręgowy ustalił co następuje: Powód (...)osadzony był w Zakładzie Karnym w (...) trzykrotnie, a to w dniach od (...)roku do dnia (...)roku, następnie w dniach od (...)roku do dnia (...)roku oraz w dniach od (...)roku do dnia (...)roku. W okresie pobytu w tym Zakładzie Karnym powód przebywał w wielu celach mieszkalnych, w tym okresie nie objętym zarzutem przedawnienia: w dniach od (...)roku do dnia (...)roku – w celi mieszkalnej nr (...), o powierzchni (...)m. kw., przeznaczonej dla(...) osób, w dniach od (...)roku do dnia (...)roku – w celi mieszkalnej nr (...), o powierzchni (...). kw., przeznaczonej dla (...)osób, w dniach od (...)roku do dnia (...)roku – w celi mieszkalnej nr (...), o powierzchni (...)m. kw., przeznaczonej dla (...) osób, w dniach od (...)roku do dnia (...)roku – w celi mieszkalnej (...), o powierzchni(...)m. kw., przeznaczonej dla(...)osób, w dniach od (...)roku do dnia (...) roku – w celi mieszkalnej nr (...), o powierzchni (...) m. kw., przeznaczonej dla(...), w dniach od (...)roku do dnia (...)roku – w celi mieszkalnej nr (...), o powierzchni (...)m. kw., przeznaczonej dla(...)osób, w dniach od (...)roku do dnia(...)roku – w celi mieszkalnej nr (...), o powierzchni (...)m. kw. przeznaczonej dla (...) osób a w dniach od (...)roku do dnia (...)roku – w celi mieszkalnej nr (...), o powierzchni (...)m. kw., przeznaczonej dla(...) osób. ( dowody: informacja o pobytach powoda w Zakładzie Karnym w (...) i w stosunku do jego osoby orzeczeniach – k. 57, wraz z wykazem pomieszczeń w Zakładzie Karnym w (...) – k. 53 i następne, wydruki z bazy NoeNet umieszczenia pozbawionych wolności wspólnie z powodem w celach począwszy od miesiąca października 2008 roku – k. 64 - 85). Z uwagi na utrzymujący się stan przeludnienia Zakładu Karnego w (...) Dyrektor tej jednostki, działając na podstawie art. 248 § 1 k.k.w. wydawał zarządzenia o czasowym umieszczaniu osób osadzonych w celach mieszkalnych Zakładu Karnego w (...), których powierzchnia na jednego osadzonego wynosi mniej niż 3 m. kw., zawiadamiając o wydaniu tych zarządzeń Sąd Penitencjarny w R.. Cele nr(...), w których to powód przebywał za własną zgodą w okresie
--- STRONA 4 ---
nieprzedawnionym przez okres ponad dwóch lat, usytuowane są w pawilonie A Zakładu Karnego w (...)dla skazanych z zaburzeniami psychicznymi, na którym to nie było zjawiska przeludnienia. Po opuszczeniu (...)powód przeniesiony został do ośmioosobowej celi mieszkalnej nr (...), w (...), w której również nie wystąpiło zjawisko przeludnienia. Od dnia(...)roku, to jest w dacie wejścia w życie nowelizacji przepisu art. 110 k.k.w., z którą to datą wymagane było w przypadku wystąpienia zjawiska przeludnienia cel wydanie indywidualnej decyzji wobec skazanego umieszczanego w takiej celi, decyzje takie nie były wydawane wobec osoby powoda, z czego wywieść należy, iż powód(...)nie przebywał w celach mieszkalnych Zakładu Karnego w okresie nieprzedawnionym w warunkach przeludnienia. ( dowody: (...) Wszystkie budynki w Zakładzie Karnym w (...) zostały zrealizowane zgodnie z obowiązującymi w okresie ich budowy wytycznymi projektowania zakładów karnych i aresztów śledczych. Cele, w których przebywał powód, były i są w dobrym lub średnim stanie technicznym, posiadają sprawną wentylację grawitacyjną regularnie sprawdzaną i poddawaną przeglądom kominiarskim, jak i w sprawnie działający system grzewczy. W celach mieszkalnych, w których są węzły sanitarne, kratka przewodu wentylacji grawitacyjnej umieszczona jest zawsze nad węzłem sanitarnym. Zgodnie z wytycznymi projektowania zakładów karnych i aresztów śledczych obowiązujących w dniu przekazania do użytku Zakładu Karnego w (...) cele więzienne wyposażone były w przesłony stwarzające izolację wzrokową od przestrzeni celi (która w razie zniszczenia podlegała wymianie), a ponadto są wyposażone w węzeł sanitarny, w skład którego to wchodzą miska ustępowa i spłuczka, jak również umywalka z doprowadzeniem zimnej wody. W każdym kąciku sanitarnym w celi zamontowany jest punkt świetlny, który spełnia wymagania bezpieczeństwa. Cele, w których przebywał powód, wyposażone były w okno trzykwaterowe, z czego dwie kwatery są uchylno – rozwierne, przez co powód w każdym momencie mógł przeprowadzić wietrzenie celi. Cele mieszkalne, w których przebywają osadzeni były i są wyposażone w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy, zapewniający skazanym osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Na oddziałach mieszkalnych Zakładu Karnego w (...) wydawana była również wystarczającą ilość łóżek tak, iż każdy ze skazanych dysponował miejscem do spania w łóżku koszarowym. Systematycznie też co roku dokonywany był przegląd techniczny cel, dla ustalenia niezbędnego zakresu prac remontowo – konserwacyjnych, a sytuacji gdyby stwierdzono konieczność wykonania prac naprawczych, prowadzono by nich bieżący remont. W przypadku cel, w których osadzony był powód, w okresie tym nie stwierdzano jednak takiej konieczności. W trakcie prowadzonych przeglądów cel nie stwierdzono w nich także „grzyba”, jak również warunków sprzyjających jego powstaniu. W każdej celi mieszkalnej Zakładu Karnego w (...) znajduje się odpowiednia ilość łóżek w stosunku do ilości osadzonych, przynajmniej 1 stolik, krzesło dla każdego osadzonego oraz szafki, w których osadzeni mogą trzymać żywność. Zgodnie z obowiązującymi w okresie osadzenia powoda w Zakładzie Karnym w(...)przepisami każdy z osadzonych raz w tygodniu mógł korzystać z łaźni z gorącą wodą, zaś w celi z wody zimnej. W razie gdy chciał on skorzystać z ciepłej wody w celi, wodę taką mógł zagrzać sobie grzałką lub czajnikiem elektrycznym, który posiadać mógł każdy osadzony za zgodą Dyrektora Zakładu Karnego. Warunki w jakich przebywał powód nie naruszały więc praw powoda wynikających z przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 roku w sprawie regulaminu organizacyjno – porządkowego kary pozbawienia wolności, Dz. U. nr 152, poz. 1493 oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, Dz. U. nr 186, poz. 1820). W okresie pobytu powoda na Oddziale Terapeutycznym II powód miał porównywalne warunku socjalno – bytowe, tak jak na innych oddziałach. Dodatkowo też na Oddziale tym miał on zapewnioną dodatkową opiekę psychologiczną, jak i dodatkową godzinę spaceru dziennie oraz dodatkową godzinę widzeń w miesiącu przez cały rok. Gdy powód zgłaszał jakieś zastrzeżenia co do warunków odbywania kary, na zastrzeżenia te reagował wychowawca, starając się pomóc powodowi w zmianie warunków. Gdyby zaś powód w dalszym ciągu wywodził zastrzeżenia, mógł on zażądać zmiany
--- STRONA 5 ---
Oddziału na Oddział ogólny. W żadnej mierze powód nie mógł być osadzony w cztery osoby w celi dwuosobowej, bo takich cel w Zakładzie Karnym w (...) nie ma. W chwili obecnej brak jest obiektywnej możliwości precyzyjnego odtworzenia stanu cel z daty pobytu powoda z Zakładzie Karnym w (...) nie tylko ze względu na znaczny upływ czasu, ale również z uwagi na fakt, iż po opuszczeniu przez powoda Zakładu Karnego (...), wobec kompleksowego remontu Oddziałów w latach (...)wykonano remont cel (...), w dniach od (...)roku do dnia (...)roku – remont celi (...), zaś w dniach od (...)roku do dnia (...)roku – remont celi (...) ( dowody: oświadczenie starszego inspektora D. Kwatermistrzowskiego Zakładu Karnego w(...)– k. 88, wykaz ilości łóżek na poszczególnych oddziałach Zakładu Karnego w (...) – k. 87, zarządzenie wewnętrzne nr 22/10/DP Dyrektora Zakładu karnego w (...)– k. 89, wykaz rozmieszczenia łóżek koszarowych – k. 87-88, wykaz pomieszczeń w zakładzie Karnym w(...)– k. 53, zeznania świadka (...)– k. 100/2, zeznania powoda(...)– k. 153, oświadczenie zastępcy kierownika działu kwatermistrzowskiego(...)– k. 251, dokumentacja fotograficzna wyglądu cel mieszkalnych – na płycie CD w kopercie na karcie 252, protokoły kontroli okresowej stanu technicznego budynków Zakładu Karnego w (...) – k. 208 – 211, protokół nr (...) z okresowej kontroli przewodów kominowych – k. 212, nr (...)– k. 212/2, protokół z rocznego przeglądu roboczego w celu określenia stanu technicznego obiektów i urządzeń Zakładu Karnego w(...)– k. 213). Jak wynika z wpisów w książce zdrowia powoda powodowi udzielano często porad lekarskich lekarzy więziennej Służby Zdrowia. Miał on też dostęp do badań specjalistycznych, w tym badania RTG, okulistycznych, spirometrii, jak również leczenia za pomocą różnorodnych środków farmakologicznych. W stosunku do osoby powoda w Zakładzie Karnym w (...) prowadzono również leczenie występującego u powoda schorzenia – astmy oskrzelowej. Astma oskrzelowa, na które to schorzenie – jak twierdzi powód – zapadł w Zakładzie Karnym w (...)– istnieje u powoda od czasu dzieciństwa, a fakt jej istnienia podawał powód w wywiadzie lekarskim z dnia (...)roku. Pobyt powoda w Zakładzie Karnym w(...)nie jest więc przyczyną rozwoju astmy oskrzelowej, jako że chorobę te powód miał rozpoznaną jeszcze w dzieciństwie. Pierwsze natomiast związane z nią dolegliwości, jakie wystąpiły po okresie remisji, powód podawał dopiero w dniu (...)roku. W okresie wcześniejszym nie stosował on leków, a właściwe leczenie farmakologiczne powoda włączone zostało po zgłoszeniu przez powoda nawrotów objawów choroby. Sam proces leczenia powoda, mając na uwadze wpisy w książce zdrowia powoda, wykonane badania oraz stosowane leczenie farmakologiczne, prowadzone było prawidłowo. Brak jest natomiast jednoznacznych czynników będących przyczyną nawrotu astmy, jak i możliwości zdiagnozowania jej tła alergicznego. Nie można też jednoznacznie stwierdzić, że powód jest lub był uczulony na pleśnie, czy nawrót choroby spowodować mogło przebywanie powoda w zawilgoconej, a tym samym zagrzybionej celi. ( dowody: wpisy w książce zdrowia skazanego (...)za okres od dnia (...)roku do dnia (...) roku – w aktach sprawy, jako akta związkowe, opinia biegłego sądowego z zakresu chorób płuc (...) – k. 323, opinia uzupełniająca tej biegłej sądowej – k. 333). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów przywoływanych uprzednio w ramach niniejszego uzasadnienia. Jak wynika z czynionych tam uwag materiał dowodowy sprawy utworzony został w znacznej mierze treścią dowodów z dokumentów, dowodami osobowymi z zeznań świadka (...)oraz treścią i wnioskami końcowymi opinii biegłej sądowej z zakresu chorób płuc (...) W odniesieniu do pierwszej z grupy dowodów, a to dowodów z dokumentów wskazać należy, iż żadna ze stron nie przeczyła ich prawdziwości, jak i nie wnosiła zarzutów w odniesieniu do samej ich treści. Stąd też brak jest uzasadnionych podstaw do kwestionowania ich mocy dowodowej, przez co stanowić mogą one podstawę czynienia ustaleń faktycznych w sprawie co do okoliczności stwierdzonych treścią tych dokumentów. Fakty wyinterpretowane z dowodów z dokumentów nie pozostawały zresztą w sprzeczności z pozostałą częścią materiału dowodowego w sprawie. W ramach tej grupy dowodów Sąd Okręgowy nie podzielił jednak stanowiska powoda co do faktu pobytów powoda w okresie nieprzedawnionym w warunkach przeludnienia w Zakładzie Karnym w (...), czy w nie należytych (czy jak twierdzi powód nie humanitarnych) warunkach bytowych). Co więcej – przeciwko twierdzeniom powoda w
--- STRONA 6 ---
tym zakresie (o ile weźmie się pod uwagę okres nie objęty podniesionym przez pozwanego zarzutem przedawnienia), przemawia praktycznie jedyny realnie zaoferowany przez powoda w toku niniejszego postępowania dowód – a to zeznania samego powoda (k. 153), w treści których to zeznań powód nie przeczy faktowi prowadzenia wobec niego procesu leczenia astmy, czy korzystania z uprawnień wynikających z przepisów wskazanego uprzednio przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 roku w sprawie regulaminu organizacyjno – porządkowego kary pozbawienia wolności oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Przeciwko zaś tej części zeznań powoda, jaka sprzeczna jest z ustaleniami tutejszego Sądu Okręgowego, przemawiają dowody zaoferowane Sądowi przez pozwanego, jak i fakt, że na wykazanie prawdziwości podniesionych przez siebie twierdzeń co do niehumanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, powód nie zgłosił ze swojej strony, obok dowodu ze swoich zeznań - żadnych innych obiektywnych dowodów. Brak jest natomiast uzasadnionych podstaw do kwestionowania w sprawie mocy dowodowej zeznań świadka(...), jako ze zeznania te korespondują z treścią ujawnionych w toku rozprawy dowodów z dokumentów, czy też dowodu z opinii biegłej sądowej z zakresu chorób płuc A. P., jako że opinie te – wykonane na podstawie dostępnego biegłej materiału dowodowego sprawy – są opiniami stanowczymi i pochodzą od biegłej sądowej posiadającej wymaganą wiedzę specjalistyczna i bogate doświadczenie zawodowe, także i w zakresie opiniowania w procesach odszkodowawczych. Czyniąc wskazane ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy zważył co następuje: Zgłoszone w niniejszej sprawie powództwo powoda T. S., w części obejmującej dochodzenie przez niego roszczenia za okres od daty umieszczenia powoda w Zakładzie Karnym w R. do dnia 21 listopada 2008 roku podlegało oddaleniu z uwagi na skutecznie zgłoszony przez pozwanego Skarb Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego w R. zarzut przedawnienia roszczenia (za okres do trzech lat przed datą wniesienia powództwa w sprawie), a to stosownie do art. 442 1 KC obowiązującego od dnia 10 sierpnia 2007 roku, znajdującego zastosowanie do roszczeń powstałych po jego wejściu w życie oraz na mocy art. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 80, poz. 538) do roszczeń powstałych przed dniem jego wejścia w życie, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych. Fakt natomiast skutecznego zgłoszenia przez pozwanego tego zarzutu merytorycznego jest wystarczające dla oddalenia powództwa powoda w odniesieniu do tej części roszczenia, bez potrzeby ustalenia czy zachodzą wszystkie inne przesłanki prawno materialne, uzasadniające jego uwzględnienie, a to z uwagi na zbędność ich badania ( por. w tej kwestii np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2010 roku, w sprawie sygn. akt I CSK 653/09, Biul. SN z 2010, nr 11, poz. 14, wydany w oparciu o uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2006 roku, w sprawie sygn. akt III CZP 84/05, OSNC z 2006 nr 7-8, poz. 114). Roszczenia zaś majątkowe powoda za okres nieprzedawnionym, to jest od daty 22 listopada 2008 roku do daty opuszczenia przez powoda(...)Zakładu Karnego w (...), formułowane na podstawie art. 448 w zw. z art. 24 § 1 k.c. (o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę będącą następstwem rzekomego naruszenia dóbr osobistych powoda) podlegały oddaleniu z uwagi na brak spełnienia w sprawie merytorycznych przesłanek zasadności takich roszczeń. Odnosząc się do merytorycznych podstaw roszczenia powoda (...)wskazać należy, iż stosownie do art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego, niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Wskazywany tutaj przepis art. 23 k.c. statuuje ogólną zasadę ochrony dóbr osobistych każdego człowieka, jako wartości o charakterze niemajątkowym, wiążącymi się z osobowością człowieka, uznanymi powszechnie wśród członków społeczeństwa. Z uwagi jednakże na jego treść, w ramach rozstrzygnięcia sporu jawiącego się na tle naruszenia wspomnianych dóbr, niezbędne właściwe określenie tego dobra osobistego, jakie ma być przedmiotem ochrony sądowej. Określenie takie jest bowiem warunkiem następczej oceny, czy określone działanie naruszyło konkretne dobro osobiste, jak i czy działanie to było bezprawne. Dla należytej interpretacji wspomnianego przepisu winno brać się jednak pod rozwagę to, że dla ustalenia istnienia dobra osobistego, a następczo dalszego ustalenia, że doszło do jego naruszenia bądź zagrożenia, znaczenie mają – co do zasady – oceny o charakterze obiektywnym, odwołujące się analizy dokonanej z punktu widzenia rozsądnego człowieka i ocen społecznych, z jednoczesnym
--- STRONA 7 ---
wzięciem pod rozwagę przeciętnych reakcji ludzkich na określone działanie, a nie samo subiektywne przekonanie podmiotu, dążącego do zrealizowania przyznanej mu za pomocą norm prawnych możliwości ich ochrony, co pozwala na odrzucenie w trakcie dokonywanej analizy, skrajnych reakcji osób nadwrażliwych, nadmiernie uczulonych na punkcie swojej godności oraz takich, które z różnych względów pozbawione są możliwości emocjonalnej reakcji na zachowania innych podmiotów. Tak więc ocena tego, czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego, nie może być dokonana z zasady według indywidualnej wrażliwości zainteresowanego, lecz obiektywnej reakcji społecznej ( por. w odniesieniu do tej kwestii m.in. wyrok SN z dnia 16 stycznia 1976 r., II CR 692/75, OSNC 1976, nr 11, poz. 251, z glosą J.St. Piątowskiego, NP 1977, nr 7-8, s. 1144; wyrok SN z dnia 11 marca 1997 r., III CKN 33/97, OSNC 1997, nr 6-7, poz. 93; wyrok SN z dnia 25 kwietnia 1989 r., I CR 143/89, OSP 1990, z. 9, poz. 330, z glosą aprobującą A. Szpunara). Jak wynika natomiast z treści pozwu dochodzone w ramach niniejszego procesu roszczenie powód (...)osadza w twierdzeniu o fakcie naruszenia przez pozwanego Skarb Państwa – reprezentowanego przez Dyrektora Zakładu Karnego w R. jego dóbr osobistych, jakimi są zdrowie czy też godność osobista, a więc w tym ostatnim przypadku cześć wewnętrzna, jaka zwyczajowo odnoszona jest do poczucia własnej wartości człowieka i oczekiwania szacunku ze strony innych osób. Twierdzenia o naruszeniu przez pozwanego wspomnianych dóbr osobistych powoda, jak i osadzenie dochodzonych przez niego roszczeń na podstawie określonej w treści art. 448 w zw. z art. 24 § 1 k.c. nie zwalniały jednak powoda od obowiązku wskazania i dowiedzenia faktu zaistnienia tych działań pozwanego, jakie w konsekwencji uznane mogą zostać za bezprawne i naruszające wspomniane dobra osobiste powoda (art. 6 k.c.), niezależnie od wynikającej z treści art. 24 k.c. zasady przeniesienia ciężaru dowodu na pozwanego, i to jedynie w zakresie ciążącego na stronie pozwanej obowiązku dowiedzenia braku bezprawności konkretnego działania, a nie obowiązku dowiedzenia, iż działanie takie w ogóle nie miało miejsca. W tym też kontekście ustalenia wymagało, czy powód dowiódł zaistnienia konkretnych działań pozwanego, mogących naruszać jego dobra osobiste, a jeżeli tak, to czy pozwany udowodnił, iż jego działanie nie miało charakteru działania bezprawnego. W kontekście wskazywanej przez powoda podstawy prawnej roszczenia należało mieć również na uwadze, iż ocena działań pozwanego, w razie udowodnienia ich zaistnienia przez powoda, winna była zostać dokonana w aspekcie obiektywnej kwalifikacji takiego czynu, a więc z punktu widzenia jego zgodności z przepisami ustawy jak i zasadami współżycia społecznego. Przy ocenie tej należy mieć jednak na uwadze, iż w istocie dla udzielenia pokrzywdzonemu ochrony dobra osobistego nie jest konieczne wykazanie winy sprawcy czynu naruszającego (zagrażającego) dobrom osobistym innej osoby, czy też nawet świadomości naruszenia takiego dobra; wystarczy tutaj obiektywna ocena wadliwości postępowania z punktu widzenia szeroko rozumianego porządku prawnego i reguł postępowania, obowiązujących w społeczeństwie ( por. wyrok SN z dnia 19 lipca 1982 roku, I CR 225/82, Lex: 8441 oraz z dnia 25 października 1982 roku, I CR 239/82, teza I, Lex: 766611). Normatywną podstawę wywiedzionego przez powoda roszczenia stanowi przepis art. 448 w zw. z art. 417 § 1 i art. 24 § 1 zdanie drugie k.c. Wskazać więc należy, iż zgodnie z art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. Stosownie natomiast do art. 448 zdanie pierwsze k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c., w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone odpowiednią sumę zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić od niego odpowiednią sumę na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia, przy czym z uwagi na fakt wiązania przez powoda roszczenia z okresem jego pobytu w Zakładzie Karnym w(...), w świetle treści art. 417 § 1 k.c. podmiotem tych roszczeń jest pozwany Skarb Państwa – Dyrektor Zakładu Karnego w (...)Uwzględnienie więc zgłoszonego przez powoda w niniejszej sprawie roszczenia majątkowego (o zasądzenie zadośćuczynienia za doznaną w związku z naruszeniem dóbr osobistych powoda krzywdę) uzależnione jest od ustalenia spełnienia wszystkich zasadniczych przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, jakimi są: fakt zaistnienia bezprawnego zdarzenia skutkującego wyrządzeniem krzywdy (działań pozwanego naruszających bezprawnie dobra osobiste powoda), fakt zaistnienia samej krzywdy, jako szkody niemajątkowej (szkody na osobie), jak i istnienie związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem dobra osobistego a szkodą. Nawiązując zaś do uprzednio czynionych uwag powtórzyć jednak w tym miejscu należy, iż pokrzywdzony żądający na podstawie art. 448 k.c. kompensaty zaistniałej u niego krzywdy nie musi dowodzić bezprawności naruszenia dobra osobistego. Wobec brzmienia art. 24 § 1 k.c. to ewentualnie adresat roszczeń musiałby dowieść braku bezprawności naruszeń ( por. wyrok SN z 28 lutego 2007 r., V CSK 431/06, OSNC 2008, nr 1, poz.
--- STRONA 8 ---
13), oczywiście w razie uprzedniego dowiedzenia przez pokrzywdzonego, iż fakt naruszenia jego dobra osobistego skonkretyzowanym, bezprawnym działaniem pozwanego w ogóle miał miejsce. Odnosząc wskazywane tutaj uwagi w zakresie ogólnych przesłanek odpowiedzialności za naruszenie wskazywanych przez powoda dóbr osobistych, a to godności osobistej powoda (w tym prawa do intymności) i jego zdrowia Sąd stwierdza, iż przedstawiony przez obie strony procesu materiał dowodowy niniejszej sprawy nie daje podstaw do przypisania pozwanemu realizowania bezprawnych zachowań, jakie w konsekwencji naruszałyby dobra osobiste powoda, i w wyniku których to zachowań aktualizowałaby się odpowiedzialność odszkodowawczą pozwanego za wyrządzoną powodowi w wyniku naruszenia dóbr osobistych krzywdę na podstawie art. 448 w zw. z art. 417 § 1 i art. 24 § 1 k.c. Jak wynika z twierdzeń pozwu powód(...)wywodzi w pierwszej kolejności swoje roszczenie z powołaniem się na fakt naruszenia jego prawa do odbywania kary pozbawienia wolności w godnych warunkach, jakie to mieści się w jednym z podstawowych dóbr osobistych, którym jest godność człowieka, i podlega ochronie przewidzianej w art. 24 i art. 448 k.c., art. 30, art. 40 i art. 41 ust. 4 Konstytucji, art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r roku, Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, art. 7 i 10 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku w dniu 19 grudnia 1966 roku, Dz. U. z 1977 Nr 38, poz. 167. Przywołane tutaj przepisy, w sposób nie podlegający wątpliwościom interpretacyjnym stanowią, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu, a każdy pozbawiony wolności powinien być traktowany w sposób humanitarny, z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. W ich natomiast kontekście podać dalej należy, iż w odniesieniu do roszczeń osób osadzonych w zakładach karnych, domagających się zadośćuczynień, z powołaniem jako podstawy faktycznej powództwa tych okoliczności związanych z odbywaniem kary pozbawienia wolności, jakie wskazywać mogą na możliwość kwalifikowania ich wskazywanym uprzednio pojęciem niehumanitarnego traktowania, zasadność tychże roszczeń oceniać należy w świetle wszelkich okoliczności rozpoznawanej przez Sąd sprawy, odnoszących się do warunków odbywania w warunkach izolacji penitencjarnej kary pozbawienia wolności. Rozstrzygając o zasadności takich roszczeń Sąd winien więc uwzględniać powierzchnię celi mieszkalnej przypadającej na osobę osadzonego, umożliwienie mu dostęp do światła i powietrza, stan infrastruktury sanitarnej, zapewnione przez zakład karny osobie osadzonej warunki spania i spożywania posiłków, dostępu do świadczeń opieki medycznej, także i od strony kwestii stosowania prawidłowego procesu leczenia, jak również możliwość przebywania poza celą, dostęp do zajęć kulturalno – oświatowych, prasy, indywidualne cechy osadzonego (w tym jego wiek i stan zdrowia) oraz – w razie stwierdzenia uchybień w tym zakresie - czas trwania nieodpowiedniego traktowania. Mając na uwadze wskazane przesłanki interpretacyjne, jak i ustalone w toku niniejszego postępowania okoliczności faktyczne, Sąd Okręgowy stwierdza, iż nie znajduje podstaw do uznania, iż w trakcie pobytu powoda(...)w Zakładzie Karnym w (...) w okresie nieprzedawnionym, naruszone zostały dobra osobiste powoda wskazywane w osnowie wniesionego w sprawie pozwu, a to zdrowie, godność osobista i prawo do intymności. Uzasadniając wyrażone tutaj stanowisko Sąd ma na uwadze to, ze strony niniejszego procesu nie pozostawały w istocie w sporze co do samego faktu, iż długotrwały pobyt powoda(...)w Zakładzie Karnym w (...) wiązał się z ograniczeniami i szeregiem niedogodności, będących normalnym następstwem faktu odbywania kary pozbawienia wolności w warunkach izolacji penitencjarnej. Istotą natomiast sporu było to, czy rzeczywiście w okresie nieprzedawnionym pobytu powoda we wskazanej jednostce penitencjarnej doznał on niehumanitarnego traktowania w uprzednio wskazywanym rozumieniu oraz czy zarzucane przez powoda działania pozwanego, skutkujące zaistnieniem ograniczeń i niedogodności w funkcjonowaniu powoda w tej jednostce, mają charakter działań bezprawnych. Odnosząc się więc do tych kwestii w kontekście przywoływanych przez powoda zarzutów w pierwszej kolejności wskazać należy, iż w odniesieniu do okresu nie objętego zarzutem przedawnienia, nie znajdują w materiale dowodowym sprawy uzasadnienia te twierdzenia powoda, w których wywodzi on zarzut odbywania kary pozbawienia wolności w niehumanitarnych warunkach bytowych, w tym w szczególności w warunkach przeludnienia bez zapewnienia również należytych warunków higieniczno – sanitarnych czy w warunkach pozbawienia powoda prawa do intymności. Niezależnie od faktu braku dowiedzenia przez powoda prawdziwości twierdzeń w tejże kwestii Sąd
--- STRONA 9 ---
Okręgowy wskazuje, iż w materiale dowodowym sprawy brak jest dowodów na fakt naruszenia przez pozwanego prawa powoda do intymności, związanego z brakiem pełnej zabudowy węzła sanitarnego z kącikiem sanitarnym, ale również i zasad dotyczących wymagań stawianych przez obowiązujące przepisy i normy projektowania zakładów karnych i aresztów śledczych, a w odniesieniu do sposobu zabudowy węzła sanitarnego i kącika sanitarnego, w szczególności konieczności odizolowania tego ostatniego w całości od reszty pomieszczenia, jako że w przypadku zakładów karnych nie znajdowały zastosowania między innymi przepis § 79 ust. 1, § 82 i § 83 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim odpowiadać winny budynki i ich usytuowanie, Dz. U, nr 75, poz. 690 – ze zmianami), a to z uwagi na treść § 89 ust. 1 tego rozporządzenia. Brak takiej zabudowy traktować więc należy jedynie w kategoriach niedogodności związanych z faktem odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności w warunkach izolacji penitencjarnej, które to w żadnej mierze nie mogą rzutować na ocenę prowadzącą do uznania, iż naruszone zostały dobra osobiste powoda. Ustalenia faktyczne Sądu podważają również zasadność twierdzeń powoda o naruszeniu przez pozwanego warunków bytowych, jakie był on obowiązany zapewnić powodowi z uwagi na treść przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. Nr 186, poz. 1820), czy też przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 roku w sprawie regulaminu organizacyjno – porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności, Dz. U. nr 152, poz. 1493. Brak jest podstaw do przyjęcia, iż w trakcie osadzenia w Zakładzie Karnym w(...)powód przebywał w celach nie wyposażonych w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy, który nie zapewniałby mu osobnego, należytego miejsce do spania, dostatecznego dopływu świeżego powietrza i odpowiedniej do pory roku temperatury według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, należytej i okresowo kontrolowanej wentylacji grawitacyjnej a także oświetlenia odpowiedniego do czytania i wykonywania pracy, dostępu do zimnej wody, możliwości kąpieli w ciepłej wodzie na zasadach określonych w przepisach regulaminu wewnętrznego obowiązujących w placówce pozwanego, należytego ubioru czy też środków higieny osobistej oraz środków utrzymania porządku i higieny w celi, zgodnie z obowiązującymi normami. Sam powód w treści swoich zeznań nie kwestionował możliwości realizowania przysługującego mu prawa do uczestniczenia w zajęciach kulturalno oświatowych, odbywania spacerów poza celą czy możliwość korzystania z innych form spędzania wolnego czasu (np. zajęć sportowych). Obowiązujące przepisy wynikające ze wskazanych aktów normatywnych gwarantowały powodowi możliwość występowania z wnioskiem o wymianę zużytej pościeli czy też wymiany lub czyszczenia zabrudzonych materacy w miejscach do spania, jak i umożliwiały posiadanie przez niego – gdyby złożył taki wniosek – grzałki lub czajnika elektrycznego, umożliwiającego dostęp do ciepłej wody także i w trakcie pobytu w celi mieszkalnej. Brak jest też jakichkolwiek podstaw do uznania za uzasadnione twierdzenia powoda wywiedzionych jeszcze w pozwie, iż powód w okresie nieprzedawnionym przebywał w celach przeludnionych, o czym świadczą nie tylko przedłożone przez pozwanego dokumenty dotyczące rozmieszczenia powoda na poszczególnych Oddziałach Zakładu Karnego w(...), ale również i nie zaprzeczony przez powoda, a podniesiony przez pozwanego fakt, iż w stosunku do powoda nie wydawano – od miesiąca grudnia 2009 roku, a więc po zmianie przepisów ustawy z dnia 06 czerwca 1997 roku – Kodeks Karny Wykonawczy, Dz. U. nr 90, poz. 557 – ze zmianami, indywidualnych decyzji na podstawie art. 248 § 1 tej ustawy. Ustalenia faktyczne Sądu nie pozwalają również na przypisanie pozwanemu zarzutu naruszenia dobra osobistego powoda, jakim jest zdrowie. Jak wynika z wpisów w książce zdrowia powoda miał on zapewniony należyty dostęp do lekarza ogólnego, lekarza stomatologa, pielęgniarki oddziałowej, jak i – w razie istnienia takiej potrzeby – także i do badań specjalistycznych. Brak jest w świetle materiału dowodowego sprawy, w szczególności zaś opinii biegłej sądowej z zakresu pulmonologii (...), możliwości postawienia pozwanemu zarzutu, iż to rzekomy fakt osadzenia powoda w celach zagrzybionych (nie dowiedziony przez niego ostatecznie w toku postępowania) spowodował powstanie u powoda schorzenia pod postacią astmy oskrzelowej, czy też zarzutu braku prawidłowego leczenia tego schorzenia, istniejącego u powoda od dzieciństwa, skoro bowiem jak wynika z ustaleń tutejszego Sądu Okręgowego proces leczenia tego schorzenia u powoda w Zakładzie Karnym w(...) prowadzony był prawidłowo, zarówno co do wykonania niezbędnych badań diagnostycznych czy w zakresie leczenia farmakologicznego. Pozwany nie naruszył więc w stosunku do osoby powoda przepisów art. 115 i następne k.k.w. oraz przepisów obowiązującego w okresie nieprzedawnionym podczas pobytu powoda w Zakładzie Karnym w (...) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 października 2003 roku, w sprawie szczegółowych zasad, zakresu i trybu udzielania świadczeń zdrowotnych
--- STRONA 10 ---
osobom pozbawionym wolności przez zakłady opieki zdrowotnej dla osób pozbawionych wolności, Dz. U. nr 204, poz. 1985. Materiał dowodowy sprawy nie daje więc podstaw do stwierdzenia, że pozwany dopuścił się względem powoda działań bezprawnych, naruszających jego dobra osobiste. W kontekście wywiedzionego roszczenia majątkowego wskazać również należy na fakt, iż powód nie wykazał, iż w związku z zarzucanymi warunkami odbywania kary pozbawienia wolności odniósł rzeczywistą krzywdę. Same twierdzenia powoda w tym zakresie, wywiedzione w osnowie wniesionego w sprawie pozwu na użytek niniejszego procesu, czy treści zeznań samego powoda, nie mogą stanowić dowodu w sprawie, a żadnego dowodu na potwierdzenie tej okoliczności, powód nie przedstawił Sądowi w toku niniejszego postępowania. Znamiennym jest zresztą w niniejszej sprawie to, że pomimo rzekomej krzywdy, jakiej powód doznał wskutek rzekomego naruszenia przez pozwanego dóbr osobistych powoda, powód nie wskazuje, aby w okresie nieprzedawnionym w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w (...)– składał jakiekolwiek formalne skargi czy wnioski dotyczące niewłaściwego postępowania pozwanego, wyposażenia cel, ich stanu technicznego, oświetlenia cel, braku dostępu do różnych sposobów spędzania wolnego czasu czy leczenia, a więc w odniesieniu do okoliczności, na jakie mógł mieć realny wpływ, łagodząc w ten sposób warunki izolacji penitencjarnej. Jak zeznał zresztą sam powód miał on możliwość składania takich skarg dotyczących warunków bytowych czy jego traktowania, a gdy podczas pobytu na oddziale (...)to jest w okresie od dnia (...)roku do końca pobytu powoda w Zakładzie Karnym w (...), to jest do dnia (...)roku, gdy sygnalizował on wychowawcy problemy związane z warunkami bytowymi – ten starał się zmienić mu celę. Wskazane tutaj okoliczności uzasadniają uprzednie stwierdzenie Sądu, że brak jest podstaw do uznania czynności pozwanego, realizowanych w toku wykonywania przez niego orzeczonej wobec powoda kary pozbawienia wolności jako działań bezprawnych. Twierdzeń pozwanego w tym zakresie powód nie obalił za pomocą dowodów przeciwnych. To zaś sprawia, że brak jest w sprawie podstawowej przesłanki odpowiedzialności pozwanego, a to przesłanki bezprawności działań pozwanego, z której to powód wywodzi przekonanie o zasadności swojego roszczenia niemajątkowego z zakresu ochrony dóbr osobistych. Powód nie wykazał również w żaden sposób rzeczywistego zaistnienia po jego stronie krzywdy, tak samo zresztą jak i jej rozmiaru, a własną aktywność procesową w tym zakresie ograniczył jedynie do własnych twierdzeń zgłoszonych we wniesionym pozwie czy w treści własnych zeznań, które to przecież – jako nieudowodnione twierdzenia o faktach – same nie są dowodem, a przez to nie mogą zstąpić konieczności dowiedzenia przez powoda prawdziwości twierdzeń o faktach, za pomocą przedstawionych Sądowi dowodów. Brak natomiast możliwości postawienia pozwanemu bezprawności działania w okresie osadzenia powoda w zakładzie Karnym w (...) jak i brak wykazania przez powoda samej krzywdy, doznanej rzekomo w wyniku działań pozwanego, sprawia, że bezprzedmiotowym staje się konieczność analizy dalszych przesłanek odpowiedzialności pozwanego, w tym przesłanki adekwatnego związku przyczynowego, skoro nie istnieje bezprawne działanie sprawcze, jak i sama szkoda. Powód T. S. nie przebywał więc w okresie nieprzedawnionym w placówce penitencjarnej pozwanego w warunkach niehumanitarnych, mogących obiektywnie prowadzić do naruszenia godności, prawa do intymności oraz zdrowia powoda. A skoro tak, to powództwo powoda oparte na twierdzeniach bezprawnego naruszenia dóbr osobistych w okresie nie objętym zgłoszonym przez pozwanego zarzutem przedawnienia polega podlega oddaleniu w pkt. I wyroku, jako nieuzasadnione merytorycznie. Oddalenie powództwa powoda co do całości pociąga za sobą stwierdzenie, że powód niniejszą sprawę przegrał co do całości. W takim to wypadku, stosownie do zasady wynikającej z art. 98 § 1 k.p.c., to on powinien ponieść koszty procesu. Zważywszy jednak na obecną sytuację majątkową i osobistą powoda, jak i charakter realizowanego w sprawie roszczenia, u podstaw którego to leży subiektywne przekonanie powoda o naruszeniu jego dóbr osobistych podczas osadzenia w Zakładzie Karnym w(...), w odniesieniu do należnych w sprawie kosztów sądowych Sąd Okręgowy odstąpił ostatecznie od obciążania powoda od kosztami sądowymi w sprawie, a to stosownie do art. 113 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, tekst jednolity Dz. U., z 2014 roku, poz. 1025 – ze zmianami (pkt. II wyroku). Fakt zwolnienia powoda od kosztów sądowych w sprawie skutkował następczo rozstrzygnięciem opisanym w pkt. III wyroku, w którym to Sąd Okręgowy przyznał od Skarbu Państwa na rzecz
--- STRONA 11 ---
adwokata E. K. kwotę 4.428,00 zł (wraz z należną stawką podatku VAT w wysokości 23%), tytułem zwrotu nieodpłatnej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, a to na podstawie § 19 w z. z § 11 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, tekst jednolity Dz. U. z 2013 roku, poz. 461 – ze zmianami. Rozstrzygnięcie zaś z pkt. IV wyroku, w którym to Sąd Okręgowy zasądził od powoda (...)na rzecz Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego w(...)kwotę 3.600,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wyliczoną na podstawie tożsamej z wyliczeniem kosztów pełnomocnika z urzędu powoda, jednakże bez stawki podatku VAT, znajduje swoje uzasadnienie w treści wspomnianego już art. 98 § 1 k.p.c.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Wyrok#Sąd Okręgowy w Rzeszowie#I C 1410/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 05 grudnia 2016r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie#art. 110 k.k.w.#art. 248 § 1 k.k.w.#art. 2 ustawy#art. 24 § 1 k.c.#art. 23 k.c.#art. 6 k.c.#art. 24 k.c.#art. 24 § 1 zdanie#art. 448 zdanie#art. 417 § 1 k.c.#art. 448 k.c.#art. 41 ust. 4 Konstytucji#art. 3 Konwencji#art. 248 § 1 tej#art. 98 § 1 k.p.c.#art. 113 ust. 4 ustawy