Postanowienie I C 141/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 stycznia 2020 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 141/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 stycznia 2020 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu, Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: Sędzia Sławomira Hańczewska Protokolant: p.o. stażysty Aleksandra Wystańska po rozpoznaniu w dniu 22.01.2020 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa A. S. przeciwko Skarbowi Państwa-Dyrektorowi Aresztu Śledczego w P. o zapłatę I. Oddala powództwo; II. Nie obciąża powoda kosztami postępowania. SSO Sławomira Hańczewska UZASADNIENIE Pozwem z dnia 22 stycznia 2019 roku, sprostowanym następnie pismem procesowym z dnia 12 lutego 2019 roku, powód A. S. domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa – Dyrektora Aresztu Śledczego w P. kwoty 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych oraz łamanie Konwencji Praw Człowieka. W uzasadnieniu powód podał, że w dniu 9 października 2018 roku został osadzony w Areszcie Śledczym w P. w celu odbycia kary 15 miesięcy pozbawienia wolności. Wskazał, że cela, którą zajmował nie spełniała godnych warunków do odbywania kary pozbawienia wolności, a to ze względu na nieodpowiedni metraż. Powód nadmienił przy tym, iż cele były niechlujne, nieestetyczne, brzydko pachnące i splamione krwią. Podniósł, iż jego zastrzeżenia dotyczą również Administracji Aresztu Śledczego, która pomimo wiedzy, iż powód choruje na nowotwór, wyraziła zgodę na przeprowadzenie dezynfekcji pomieszczenia, które zajmował. Powód wyjaśnił, iż zgłaszał ten fakt oddziałowemu, co jednak nie spotkało się z żądną reakcją jednostki penitencjarnej. W załączonym do pozwu piśmie powód wniósł o zwolnienie go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. (k. 3-4, 11) Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2019 roku Referendarz sądowy zwolnił powoda od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. (k. 29) --- STRONA 2 --- W piśmie procesowym z dnia 8 sierpnia 2019 roku, stanowiącym odpowiedź na pozew, pozwany Skarb Państwa – Dyrektor Aresztu Śledczego w P. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany podał, iż w trakcie pobytu w Areszcie Śledczym w P. powód nigdy nie przebywał w warunkach przeludnienia, o czym świadczy fakt, iż w stosunku do powoda nie została wydana decyzja o umieszczeniu go w celu nie zapewniającej powierzchni przewidzianej w art. 110 § 2 k.k.w. Pozwany wskazał, iż każda z cel – a więc zarówno cela nr 109 (A/II) jak i cela nr 120 (A/II) – w których przebywał powód spełniała wymogi ustawowe przewidziane w art. 110 § 2 k.k.w. odnośnie minimum 3m 2 przypadających na jednego osadzonego. Pozwany wskazał również na bezzasadność zarzutu powoda dotyczącego niewłaściwych warunków sanitarno-bytowych w jednostce penitencjarnej, wyjaśniając iż Dyrektor Aresztu Śledczego w P. realizował problemy bytowe osadzonych zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Odnosząc się do zarzutów powoda dotyczących prowadzonych zabiegów dezynfekcji pozwany podał, iż cele mieszkalne oraz wszystkie pomieszczenia w Areszcie Śledczym w P. poddawane są okresowym opryskom przeciwko owadom – jako działania profilaktyczne. Nadmienił, iż wykorzystywane do oprysków preparaty mogą być stosowane w pomieszczeniach, w których przebywają ludzie, albowiem są dla nich nieszkodliwe i nie ma potrzeby, ażeby osadzeni opuszczali cele mieszkalne na czas wykonania dezynfekcji. Ponadto pozwany zaprzeczył twierdzeniom powoda, ażeby doznał on jakiejkolwiek krzywdy z tytułu powyższego, podkreślając, iż powód w żaden sposób nie wskazuje jakiej krzywdy doznał ani jakie dobra osobiste zostały naruszone. (k. 40-44) W piśmie procesowym z dnia 17 sierpnia 2019 roku powód wskazał, iż w celi nr 120 znajdowały się pluskwy, a materace splamione były krwią oraz brzydko pachniały. Ponadto w kąciku sanitarnym brak było wentylacji, albowiem wentylacja uchodziła do wewnątrz celi. Wskazał nadto na odmienność procedur dotyczących dezynfekcji pomieszczeń stosowanych w Areszcie Śledczym w P. od tych stosowanych w Zakładzie Karnym we W., gdzie osadzeni w przypadku przeprowadzania dezynfekcji opuszczają cele na kilkanaście godzin. (k. 69) W piśmie procesowym z dnia 14 listopada 2019 roku powód wniósł o przeprowadzenie mediacji oraz przedstawił propozycję ugodową, wskazując iż proponuje, aby pozwany zapłacił na rzecz powoda kwotę 10.000 zł. (k. 84) W dalszym toku postępowania strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska procesowe. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód A. S. w okresie od dnia 24 maja 2013 roku do dnia 8 czerwca 2013 roku, a następnie także od dnia 8 października 2018 roku do dnia 2 stycznia 2019 roku przebywał w Areszcie Śledczym w P.. W okresie od dnia 8 października 2018 roku do dnia 2 stycznia 2019 roku powód przebywał w następujących celach: 1. celi nr 109 (A/II) o powierzchni mieszkalnej (...) m 2 , przeznaczonej dla 7 osób – w przypadku której na jednego osadzonego przypadało 3,16 m 2 oraz 2. celi nr 120 (A/II) o powierzchni mieszkalnej (...) m 2 , przeznaczonej dla 2 osób – w przypadku której na jednego osadzonego przypadało 3,57 m 2 . Dowód: wydruki z programu ewidencyjnego NOE – NET (k. 48-57), wykaz pomieszczeń w budynkach mieszkalnych Aresztu Śledczego w P. (k. 59-60). W trakcie pobytu w Areszcie Śledczym w P. powód nie przebywał w celi w warunkach przeludnienia. Od czasu wydania ostatnich decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w P. dotyczących przeludnienia, tj. od roku 2013, w jednostce penitencjarnej nie występowało zjawisko przeludnienia. --- STRONA 3 --- W okresie przebywania w celach nr 109 (A/II) i 120 (A/II) Aresztu Śledczego w P., tj. od dnia 8 października 2018 roku do dnia 2 stycznia 2019 roku, powód nie zgłaszał pozwanemu występowania przeludnienia w zajmowanej celi. Dowód: zeznania świadka D. W. na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 roku (k. 114-115), zeznania powoda na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 roku (k. 114-115). Na terenie Aresztu Śledczego w P. funkcjonuje dział kwatermistrzowski, w ramach którego pełniący tam służbę funkcjonariusze Służby Więziennej dbają o to, aby w celach mieszkalnych zapewniony był sprzęt kwatermistrzowski, a nadto aby osadzonym wydawane były środki czystości. Osadzonym wydawane są wyposażenia z magazynu. Wymiana poszew i pościeli dokonywana jest w czasie, gdy osadzeni korzystają z łaźni. W przypadku gdyby osadzeni z różnych przyczyn chcieli wymienić pościel, materace bądź inne elementy wyposażenia celi, powinni zgłosić taką potrzebę oddziałowemu bądź kwatermistrzowi oddziałowemu i wówczas adekwatnie do potrzeb osadzonych oraz możliwości jednostki penitencjarnej dokonywane są wymiany. Na terenie Aresztu Śledczego w P. przeprowadzana jest regularna dezynfekcja i dezynsekcja cel mieszkalnych. Wykonywaniem oprysków zajmuje się przedsiębiorstwo, z którym pozwany ma zawartą umowę o świadczenie usług dezynfekcji i dezynsekcji. Opryski wykonywane są corocznie, według przyjętego przez pozwanego harmonogramu lub w razie potrzeby na zgłoszenie. W przypadku obecności pluskiew w celi zdarzenie to zgłaszane jest działowi kwatermistrzowskiemu aresztu, w następstwie czego podejmowane są niezwłocznie czynności zmierzające do przeprowadzenia dezynsekcji. Procedura przeprowadzania dezynsekcji zależna jest od wskazań przedsiębiorstwa, z którym współpracuje pozwany. Przedsiębiorstwo to, w zależności od rodzaju oprysków i użytych w tym celu środków, wskazuje czy zachodzi konieczność przeprowadzenia dezynsekcji po uprzednim opuszczeniu celi przez osadzonych. W przypadku dokonywania oprysków w celu zwalczenia karaluchów nie zachodzi potrzeba opuszczenia celi przez osadzonych, natomiast w przypadku wystąpienia pluskiew osadzeni w czasie przeprowadzania dezynsekcji przebywają w innej celi. Zorganizowane w celach mieszkalnych kąciki sanitarne wyposażone są w wentylację grawitacyjną. Wentylacja w celach mieszkalnych poddawana jest okresowym przeglądom, których dokonuje przedsiębiorstwo, z którym pozwany ma zawartą umowę. Dowód: zeznania świadka M. D. na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 roku (k. 114-115). W celi dwuosobowej o numerze 120 (A/II), w której przebywał powód, znajdowały się 2 stoły, 3 taborety oraz 2 łóżka. Cela wyposażona była w kącik sanitarny. W okresie przebywania przez powoda w Areszcie Śledczym w P. – od dnia 8 października 2018 roku do dnia 2 stycznia 2019 roku – nie było zgłoszenia dotyczącego nieprawidłowego działania wentylacji. Powód nie zgłaszał pisemnie żadnych zastrzeżeń w przedmiocie przeprowadzonych dezynsekcji, jak również co do warunków sanitarno-bytowych zapewnionych przez jednostkę. Po przeprowadzonej w powyższym okresie dezynsekcji powód źle się czuł, mierzył się z wymiotami oraz omdleniami. Powód nie zgłosił tego faktu bezpośrednio pielęgniarce bądź lekarzowi. Dowód: zeznania świadka M. D. na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 roku (k. 114-115), zeznania powoda na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 roku (k. 114-115). Powód A. S. ma obecnie 62 lata i z zawodu jest murarzem. Od roku 2014 leczy się w poradni onkologicznej z powodu raka (...)oraz (...), a nadto leczony jest z powodu (...). Powód jest osobą z przeszłością kryminalną. Powód był wielokrotnie karany wyrokami sądów za popełniane przestępstwa, w tym zwłaszcza kradzieży i włamania. Obecnie powód nigdzie nie pracuje. Przebywa w Zakładzie Karnym we W.. --- STRONA 4 --- Dowód: wydruki z programu ewidencyjnego NOE – NET (k. 48-57), zaświadczenie lekarskie z dnia 22 listopada 2017 roku dot. powoda (k. 5), zeznania powoda na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 roku (k. 114-115). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, a także zeznań świadków oraz zeznań powoda. Zgodnie z treścią art. 244 § 1 k.p.c., za dokumenty urzędowe należy traktować takie, które sporządzone są w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania i stanowią one dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Na zasadzie art. 245 k.p.c. dokument prywatny stanowi dowód jedynie tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Sąd dał wiarę dokumentom przedłożonym do akt sprawy, tak urzędowym, jak i prywatnym, albowiem nie budziły one wątpliwości co do ich wiarygodności, a nadto strony nie kwestionowały ich oryginalności i zgodności ze stanem faktycznym. Złożone w sprawie wydruki komputerowe zostały przez Sąd ocenione przez pryzmat normy wynikającej z art. 308 k.p.c. Jako nieprzydatny, nie mający znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy Sąd potraktował przedłożony przez powoda dokument przedstawiający procedury postępowania w sytuacji stwierdzenia pluskiew w celi mieszkalnej, obowiązujące na terenie Zakładu Karnego we W.. W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż dokument ten – według twierdzeń strony powodowej – dotyczy procedur przyjętych na terenie innej aniżeli Areszt Śledczy w P. jednostki penitencjarnej, a jednocześnie nie stanowi on źródła prawa powszechnie obowiązującego, stąd nie sposób wyprowadzić wniosku, iż na terenie Aresztu Śledczego w P. winny zostać zachowane tożsame zasady. Ponadto zauważenia wymaga, że przedłożony przez powoda dokument ukazuje jedynie zasady postępowania w konkretnym przypadku, tj. w razie stwierdzenia obecności pluskiew w celi mieszkalnej, natomiast nie ukazuje schematu działania w innych przypadkach, podczas gdy w niniejszym stanie faktycznym nie doszło do wystąpienia w zajmowanej przez powoda celi tego rodzaju insektów. Jedynie na marginesie, niezależnie od powyższego, wskazać należy, iż samego przedłożonego przez powoda dokumentu nie wynika, z której jednostki penitencjarnej pochodzi, jak również czy są to procedury aktualne czy archiwalne. Sąd nadał przymiot wiarygodności zeznaniom świadków: M. D. oraz D. W., albowiem były one spontaniczne, logiczne, pozbawione wewnętrznych sprzeczności, a nadto zbieżne ze sobą. Świadek D. W. zrelacjonował fakty związane ze spełnieniem norm dotyczących przeludnienia w okresie osadzenia powoda w Areszcie Śledczym w P., wskazując iż w tym okresie w jednostce penitencjarnej nie występowało przeludnienie, a nadto sytuacja taka utrzymywała się już od 2013 roku. Świadek M. D. przytoczyła z kolei fakty związane z zapewnieniem osadzonym w Areszcie Śledczym w P. warunków sanitarno-bytowych. W szczególności na podstawie zeznań świadka możliwym było ustalenie, iż w okresie przebywania przez powoda w przedmiotowej jednostce penitencjarnej brak było zgłoszenia dotyczącego nieprawidłowego działania wentylacji, jak również, że powód nie zgłaszał pisemnie żadnych zastrzeżeń w przedmiocie warunków sanitarno-bytowych, czy też odnośnie przeprowadzonych dezynsekcji. Zeznaniom powoda Sąd dał wiarę jedynie częściowo. Za niewiarygodne uznano relacje powoda dotyczące wystąpienia zjawiska przeludnienia w celi o numerze 120 (A/II), przeznaczonej dla 2 osób. Powód powoływał się w tym zakresie na orientacyjne wymiary, nie wykazując się przy tym żadną inicjatywą dowodową, podczas gdy z innych, przeprowadzonych przez Sąd, dowodów – w tym szczególności dowodu z zeznań świadka D. W., jak również dowodu z dokumentów przedłożonych przez pozwanego – wynikało, iż w zajmowana przez powoda cela spełniała normy dotyczące powierzchni w odniesieniu do jednego osadzonego. O ile Sąd nie znalazł podstaw dla kwestionowanie zeznań powoda, który wskazywał na złe samopoczucie w następstwie przeprowadzonej dezynsekcji, tak w świetle faktu, iż powód nie zgłosił problemów zdrowotnych pielęgniarce lub lekarzowi, jak również innemu pracownikowi jednostki pisemnie, nie sposób było przyjąć, iż czynność ta dotyczyła usuwania pluskiew. Powód nie powołał się przy tym na żadne dowody, podczas gdy z zeznań zatrudnionej w charakterze zastępcy kierownika działu kwatermistrzowskiego jednostki świadka M. D. wynikało, iż obecność osadzonych w celi podczas przeprowadzania dezynsekcji mogła mieć miejsce w przypadku wystąpienia innych insektów. Jednocześnie jako niepoddające się weryfikacji w drodze innych środków dowodowych Sąd uznał relacje powoda dotyczące skrajnie złych warunków sanitarno-bytowych w celach Aresztu Śledczego w P.. Powód nie powołał bowiem ani jednego dowodu na poparcie tychże twierdzeń, ograniczając się do własnych oświadczeń. Sąd zważył, co następuje: --- STRONA 5 --- Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W niniejszej sprawie powód A. S. domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa – Dyrektora Aresztu Śledczego w P. kwoty 100.000 zł tytułem zadośćuczynienie za krzywdę doznaną w związku z naruszeniem jego dóbr osobistych oraz łamaniem Konwencji Praw Człowieka. Jedynym bezspornym faktem było to, iż powód osadzony był w Areszcie Śledczym w P. w okresie od dnia 24 maja 2013 roku do dnia 8 czerwca 2013 roku, a następnie także od dnia 8 października 2018 roku do dnia 2 stycznia 2019 roku. Na wstępie należy zaważyć, iż jednym z podstawowych obowiązków nowożytnego państwa prawa jest zapewnienie skazanym humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności. W art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167 i 169) zostało wskazane, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Także art. 3 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. stanowi, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu, wprowadzając obowiązek zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej. Łączy się z nim wynikający z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust. 4 i art. 47 Konstytucji wprowadzające wskazane zasady na grunt prawa polskiego. Należy także zauważyć, iż w orzecznictwie podkreśla się, że nieodpowiednich warunków nie można uznać za uzasadniony i normalny element kary pozbawienia wolności (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007 roku, sygn. akt V CSK 431/06, OSNC 2008/1/13). Formy ochrony dóbr osobistych wyznaczają art. 24 k.c. i art. 448 k.c. Ogólny przepis dotyczący ochrony dóbr osobistych, a mianowicie art. 24 § 1 k.c., stanowi, iż ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne, przy czym z art. 23 k.c. wynika, że katalog dóbr osobistych ma charter otwarty. Nie ulega przy tym wątpliwości, że ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym, a więc przede wszystkim działaniem sprzecznym z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego. Art. 448 k.c. stanowi zaś, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Do powstania roszczeń określonych w art. 24 k.c. nie jest wystarczająca sama bezprawność działania sprawcy. Niezbędny jest również skutek tego działania w postaci naruszenia jednego z dóbr osobistych, o których mowa w art. 23 k.c. Zgodnie z art. 6 k.c. to na stronie powodowej ciąży obowiązek udowodnienia, że swym bezprawnym działaniem pozwany istotnie naruszył jego konkretnie wymienione dobra osobiste. Art. 24 § 1 k.c. stwarza bowiem jedynie domniemanie działania sprawcy naruszenia dobra w sposób bezprawny. Na tym, którego dobro zostało naruszone ciąży jednak obowiązek wykazania, że zachowanie określonej osoby naruszyło konkretne jego dobro osobiste. Podkreślenia wymaga fakt, iż przepisy prawa cywilnego nie zawierają legalnej definicji dóbr osobistych. Art. 23 k.c. ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że dobrami osobistymi człowieka są w szczególności: zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska. Z brzmienia art. 23 k.c. należy wyciągnąć wniosek, że prawu polskiemu nie jest znane jakieś jedno ogólne dobro osobiste. Istnieje wiele dóbr korzystających z ochrony prawnej i wiele praw osobistych chroniących te dobra. Obecnie przeważa pogląd, że przy ocenie czy doszło do naruszenia dobra osobistego decydujące znaczenie ma nie subiektywne odczucie danej osoby, ale to jaką reakcję wywołuje naruszenie w racjonalnym społecznym odbiorze. Należy więc przyjmować koncepcję obiektywną naruszenia dobra osobistego w kontekście całokształtu okoliczności sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2001 roku, sygn. akt V CKN 195/01, LEX nr 53107). Podkreśla się przy tym, że przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra, którego ochrony domaga --- STRONA 6 --- się osoba zgłaszająca żądanie, należy brać pod uwagę całokształt okoliczności (S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu Cywilnego. Księga pierwsza. Część Ogólna, Warszawa 2007, uwagi do art. 23). Art. 448 k.c. przewiduje, że ten, czyje dobro osobiste zostało naruszone, może żądać albo odpowiedniej sumy zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, albo żądać zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez niego cel społeczny. Wskazany powyżej przepis jest związany z art. 24 k.c., w którym zawarto podstawową konstrukcję cywilnoprawnej ochrony dóbr osobistych. Na podstawie art. 417 § 1 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działa lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Na podstawie tego przepisu można żądać nie tylko odszkodowania za szkodę w rozumieniu art. 361 § 2 k.c., lecz również zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Sąd zważył, że zgłoszone przez powoda roszczenie powinno podlegać ocenie pod kątem wyżej wskazanych przepisów prawa materialnego i wynikających z nich przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej. W świetle poczynionych w niniejszej sprawie ustaleń faktycznych, powództwo oparte na art. 417 k.c. oraz 448 k.c. w związku z art. 23 k.c. i art. 24 k.c., okazało się jednakże bezzasadne. Przesłankami warunkującymi zastosowanie ww. przepisu art. 417 k.c. są: zdarzenie polegające na bezprawnym działaniu lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, szkoda oraz związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy wyżej określonym zdarzeniem. Podkreślić przy tym należy, że ten przypadek odpowiedzialności deliktowej nie jest uwarunkowany winą po stronie wykonującego władzę publiczną. Oznacza to, że koniecznym jest samo działanie lub zaniechanie które będzie charakteryzowało się bezprawnością polegającą na naruszeniu norm powszechnie obowiązującego prawa, niezależnie od winy po stronie naruszającego. Podstawową więc przesłanką odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu zadań z zakresu władzy publicznej jest ich bezprawność ujęta zarówno w art. 77 ust. 1 Konstytucji, jak i w art. 417 w formule „niezgodne z prawem”. Podkreślić przy tym należy, że rozkład ciężaru dowodu wskazany w wyżej przytoczonym art. 6 k.c. znajduje również zastosowanie przy omawianym rodzaju odpowiedzialności deliktowej. Oznacza to, że osoba dochodząca odszkodowania musi wykazać, że zachowanie władzy publicznej było bezprawne, że wystąpiła szkoda określonego rodzaju i rozmiarów oraz że zachodzi adekwatny związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy tym zachowaniem a szkodą. Wskazać przy tym należy, że kolejność badania ww. przesłanek nie jest dowolna. W pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie działania (zaniechania), z którego, jak twierdzi poszkodowany, wynikła szkoda oraz dokonanie oceny jego bezprawności, następnie ustalenie czy wystąpiła szkoda i jakiego rodzaju i dopiero po stwierdzeniu, że obie te przesłanki zachodzą, możliwe jest zbadanie istnienia między nimi normalnego związku przyczynowego (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 27 czerwca 2013 roku, sygn. akt I Aca 174/13, a także wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 23 maja 2014 roku, sygn. akt I ACa 795/12, L.). Odnosząc się do powyższego, przez wzgląd na treść art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c., to na powodzie spoczywał obowiązek wykazania, że doszło do naruszenia jakiegokolwiek dobra osobistego. Natomiast obowiązkiem pozwanego było dowiedzenie, że ewentualne naruszenie dóbr osobistych powoda nie było bezprawne. Zdaniem Sądu powód nie sprostał jednak ciążącemu na nim, wyżej określonemu, obowiązkowi. Powód nie wykazał bowiem jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania, że w okresie przebywania w Areszcie Śledczym w P. doszło do naruszenia jego dóbr osobistych i wyrządzenia mu krzywdy. Powód ograniczył się jedynie do własnych, ogólnikowo naprowadzonych twierdzeń w zakresie skrajnie złych warunków sanitarno-bytowych występujących w jednostce penitencjarnej oraz braku dochowania należytych procedur odnośnie przeprowadzania dezynsekcji celi mieszkalnych, co miało skutkować problemami zdrowotnymi powoda. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, w tym zwłaszcza z wiarygodnych zeznań świadków, nie wynikało jednak, by panujące w Areszcie Śledczym w P. warunki sanitarno-bytowe odbiegały od podyktowanych przepisami prawa powszechnie obowiązującego norm, jak również, by odbiegały one od tych, które panują w innych jednostkach penitencjarnych w kraju. Znamiennym jest przy tym, iż w trakcie całego pobytu w areszcie powód nie złożył pozwanemu żadnych pisemnych zastrzeżeń, jak również nie wystosował żadnych skarg do sądu penitencjarnego. Stosownie bowiem do brzmienia § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 sierpnia 2003 roku w sprawie sposobu, zakresu i trybu sprawowania nadzoru penitencjarnego (Dz.U. --- STRONA 7 --- 2003 Nr 152, poz. 1496), nadzór nad legalnością i prawidłowością przebiegu wykonywania kary pozbawienia wolności, kary aresztu, tymczasowego aresztowania, zatrzymania oraz środka zabezpieczającego związanego z umieszczeniem w zakładzie zamkniętym, a także kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności, zwany dalej „nadzorem penitencjarnym”, sprawuje sędzia penitencjarny sądu okręgowego, w którego okręgu wykonywane są te kary lub środki. Sędzia penitencjarny dokonuje oceny, między innymi, warunków bytowych skazanych, stanu opieki medycznej i stanu sanitarnego, jak również stanu zabezpieczenia technicznego i wyposażenia pomieszczeń, w których przebywają osadzeni (§ wyżej wymienionego rozporządzenia). Powód winien więc zgłosić swoje zastrzeżenia w pierwszej kolejności sądowi penitencjarnemu. Sąd cywilny nie ma bowiem uprawnień do oceny legalności, czy prawidłowości wykonywania kary wolności, albowiem uprawnienia te przysługują sędziemu penitencjarnemu. (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 22 lutego 2012 roku, sygn. akt IV CSK 276/11, a także z dnia 10 maja 2012 roku, sygn. akt IV CSK 473/11). Powód poruszając kwestię znajdującego się w celi mieszkalnej kącika sanitarnego przeznaczonego na zaspokajanie potrzeb fizjologicznych, nie wskazywał na to, by nie zapewniał mu on intymności przy załatwieniu swoich potrzeb, ale na niedogodności związane z nieprzyjemnym unoszącym się z niego zapachem. W tym miejscu należy jednak zauważyć, że tylko i wyłącznie brak intymności przy załatwianiu potrzeb urasta do wymiaru naruszenia dobra osobistego. Norma art. 102 pkt 1) k.k.w. oraz art. 110 § 2 k.k.w., nakazująca zapewnienia osadzonemu odpowiednich warunków higieny, skonkretyzowana w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2016 roku w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz.U. 2016 poz. 2231) wskazuje na obowiązek usytuowania urządzeń sanitarnych w sposób zapewniający ich nieskrępowanie użytkowanie (§ 29 rozporządzenia). Przepis ten nakłada zatem obowiązek oddzielenia kącika sanitarnego w celu zapewnienia osobie osadzonej minimum prywatności, ale już nie zapewnienie samodzielności pomieszczenia. W okolicznościach sprawy wymóg ten został spełniony, bowiem wszystkie cele w których przebywał powód miały wydzieloną tą część za pomocą trwałych ścianek – co przyznał sam powód zeznając na rozprawie. Trudno mówić, aby nieprzyjemny zapach – jeżeli nawet się unosił – powodował u powoda naruszenie jakiegokolwiek dobra osobistego. Można w tym wypadku mówić co najwyżej o pewnym dyskomforcie o charakterze chwilowym, któremu można zapobiec poprzez wywietrzenie pomieszczenia poprzez otwarcie okien. Dodać w tym miejscu wypada, iż w przypadku pewnych uciążliwości związanych z osadzeniem polegającym na niższych od oczekiwanego standardzie celi, urządzeń sanitarnych nie świadczy o naruszeniu dóbr osobistych, dla wielu bowiem ludzi nieodbywających kary pozbawienia wolności warunki mieszkaniowe niejednokrotnie są równie trudne (por. wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 31 października 2014 roku, sygn. akt II Ca 176/14). Jednocześnie powód nie podjął jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej zmierzającej do wykazania jakoby w zajmowanej przez niego celi występowała niezgodna z wynikającymi z przepisów powszechnie obowiązującego wentylacja, podczas gdy z zeznań świadka M. D. wynikało, iż wentylacja była sprawna przez cały okres pobytu powoda w jednostce penitencjarnej. Podobnie powód podnosząc, że na skutek przeprowadzonej przez pozwanego dezynsekcji pluskiew doznał problemów zdrowotnych w postaci wymiotów i mdłości również zachował pełną bierność w zakresie inicjatywy dowodowej. Powód nie wykazał, o którą z dokonywanych przez pozwanego w sposób regularny (oraz w przypadku zgłoszenia) dezynsekcji chodziło, a zwłaszcza nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu świadczącego o tym, iż dokonywana przy obecności osadzonych w celi dezynsekcja miała na celu zwalczenie pluskiew. Jednocześnie z wiarygodnych zeznań świadka M. D. wynikało, iż zasady przeprowadzania dezynsekcji uzależnione były od wskazań przedsiębiorstwa, z którym współpracuje pozwany – przy czym dezynsekcja pluskiew zawsze odbywała się po opuszczeniu cel przez osadzonych. Z zeznań tych wynikało również, iż powód w okresie pobytu w Areszcie Śledczym w P. nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń dotyczących dezynsekcji. Również sam powód nie wykazał, ażeby zgłosił zaistniały u niego na skutek dezynsekcji problem zdrowotny personelowi medycznemu placówki penitencjarnej. Ponadto wskazać należy, iż powód nie sprostał również ciężarowi wykazania, że w okresie przebywania w Areszcie Śledczym w P. zajmował celę, która była przeludniona. Zgodnie z art. 110 § 1 k.k.w., skazanego osadza się w celi mieszkalnej wieloosobowej lub jednoosobowej. Stosownie natomiast do § 2 powyższego artykułu, powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m 2 . Cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. --- STRONA 8 --- Wskazując na przeludnienie w zajmowanej przez siebie celi powód ograniczył się jedynie do własnych – nie rozwiniętych szczegółowo – oświadczeń, według których długość ściany dwuosobowej celi oraz fakt, że z uwagi na wyposażenie jej w 2 stoły i 3 taborety powód zmuszony był do wzajemnego wymijania się z drugim osadzonym, świadczyć miały o niespełnianiu przez pozwanego wynikającego z kodeksu karnego wykonawczego wymogu dotyczącego metrażu celi w odniesieniu do jednego osadzonego. Twierdzenia powoda pozostawały jednak gołosłowne, albowiem powód nie wykazał żadnej inicjatywy dowodowej, co pozwoliłoby na potwierdzenie jego oświadczeń. W szczególności powód nie przedłożył jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałoby, iż cela o numerze 120 (A/II) nie spełniała przedmiotowych norm. Wręcz przeciwnie, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, iż w przypadku powyższego pomieszczenia powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła 3,57 m 2 – co jednoznacznie wynikało z przedłożonego przez pozwanego wykazu pomieszczeń w budynkach mieszkalnych Aresztu Śledczego w P., a nadto w pełni korespondowało z zeznaniami świadka D. W., który wskazał, iż od roku 2013 roku w celach mieszkalnych Aresztu Śledczego w P. nie występowało przeludnienie. Nie sposób również przyjąć odpowiedzialność pozwanego za ogół panujących w jednostkach penitencjarnych kiepskich warunków sanitarno-bytowych. Każdy osadzony winien bowiem liczyć się z tym, że odbywanie kary następuje w warunkach nie zawsze przez niego oczekiwanych. W każdym przypadku wiąże się ono z mniejszymi czy większymi dolegliwościami czy utrudnieniami, a także ograniczeniami, często trudnymi wręcz do zaakceptowania (por. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 28 maja 2015 roku, sygn. akt III C 61/14). Należy również podkreślić to , iż powód w rzeczywistości nie konkretyzuje skutków rzekomego naruszenia jego dóbr osobistych, jak również nie wskazał na sposób ustalenia wysokości dochodzonego pozwem roszczenia. Reasumując Sąd uznał, iż powód nie wykazał naruszenia jego dóbr osobistych przez pozwanego w sposób bezprawny, jak również wysokości spowodowanej przez jednostkę penitencjarną szkody, a co za tym idzie również związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem pozwanego a doznaną przez powoda szkodą. Twierdzenia powoda nie zostały poparte zgromadzonym materiałem dowodowym i tym samym Sąd nie znalazł podstaw dla uznania zasadności roszczenia. Mając powyższe fakty na względzie, Sąd doszedł do przekonania, iż powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Powództwo podlegało zatem oddaleniu, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku. Podstawę rozstrzygnięcia sądu stanowiły przepisy zawarte w art. 415, kc, 417 § 1 kc , 23 i 24 kc oraz art. 448 kc. W punkcie 2. sentencji wyroku Sąd odstąpił od obciążenia powoda kosztami niniejszego postępowania na podstawie art. 102 k.p.c., mając na względzie fakt, iż powód pozostaje osobą osadzoną (przebywa w Zakładzie Karnym we W.), a nadto nie posiada majątku, w związku z czym nie jest w stanie pokryć ani kosztów sądowych ani kosztów zastępstwa procesowego pozwanego. Nakazanie zapłaty kosztów powodowi wobec powyższych faktów uznać należy za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. SSO Sławomira Hańczewska