Wyrok I C 1402/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w Kr

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1402/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Grzegorz Mazur Protokolant: st. sekr. sądowy Danuta Sowa po rozpoznaniu w dniu 27 października 2011 r. w Krakowie sprawy z powództwa S… M… przeciwko G… L… o ochronę dóbr osobistych I. powództwo oddala; II. zasądza od powoda S… M… na rzecz strony pozwanej Gminy L… kwotę 377 zł (słownie: trzysta siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; III. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie na rzecz adwokat J… M… -Z… , wykonującej zawód w Kancelarii Adwokackiej w K… Plac … , 30-033 K… , kwotę 442,80 zł (słownie: czterysta czterdzieści dwa złote 80/100) – (w tym VAT 82,80 zł) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 1402/10 Uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 10 listopada 2011 r. Powód – S… M.. wniósł o: 1. nakazanie pozwanej G… L… zamieszczenia na własny koszt w gazecie „ D… ”, na jednej z pierwszych czterech stron tej gazety komunikatu w formacie A7, sporządzonego przy użyciu czcionki Times New Roman o rozmiarze co najmniej 12 koloru czarnego na białym tle, zawierającego następującą treść: „ G… L… reprezentowana przez Wójta G… niniejszym wyraża ubolewanie i przeprasza Pana S… M… za naruszenie jego dóbr osobistych poprzez rozpowszechnianie w urzędach i instytucjach państwowych oraz samorządowych pisma zawierającego nieprawdziwe, szkalujące i zniesławiające treści godzące w cześć, godność i dobre imię Pana S… M… ”, i podpisania tego oświadczenia czytelnie imieniem i nazwiskiem przez reprezentującego G… Wójta, 2. nakazanie pozwanej G… L… zamieszczenia na własny koszt podpisanego przez reprezentującego G… Wójta oświadczenia powyżej wskazanej treści w formacie A4 sporządzonego przy użyciu czcionki Times New Roman o rozmiarze co najmniej 26 w głównej gablocie informacyjnej Urzędu Gminy L… , a ponadto nieusuwania tegoż komunikatu z gabloty informacyjnej przez okres dwóch miesięcy od daty jego umieszczenia, 3. nakazanie pozwanej Gminie L… sporządzenia i doręczenia Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska w K… i M... Urzędowi Wojewódzkiemu w K… pisma sporządzonego w formie urzędowej, podpisanego przez Wójta Gminy L… , zawierającego oświadczenie o wskazanej powyżej treści, 4. zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kwoty 15.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę powstałą na skutek naruszenia dóbr osobistych. Na uzasadnienie roszczeń S… M… podał, iż w pierwszej połowie 2009 r. skierował do organów administracji publicznej, tj. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K… --- STRONA 3 --- oraz Dyrektora Wydziału Rolnictwa M… Urzędu Wojewódzkiego, skargi na bezczynność Wójta Gminy L… , wobec niepodejmowania jakichkolwiek działań zmierzających do usunięcia znajdującego się na terenie K… dzikiego wysypiska śmieci. Sprawie został nadany bieg. W załączeniu do pisma z dnia 23 października 2009 r. wystosowanego przez Wójta Gminy L… do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, a informującego o wykonaniu obowiązków związanych z oczyszczeniem terenu, przedłożono m.in. skierowane do Urzędu Gminy L… pismo mieszkańców miejscowości, którego treść zawiera szereg pomówień pod adresem powoda, zniewag i insynuacji zmierzających do zakwestionowania wiarygodności powoda, naruszająca jego dobra osobiste, w tym cześć, godność i dobre imię. Powyższe pismo Wójta Gminy z dnia 23 października 2009 r. wraz z załącznikami zostało też przekazane przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska do Wydziału Rolnictwa M… Urzędu Wojewódzkiego. Zdaniem powoda działanie Gminy L… polegające na rozpowszechnianiu w organie administracji publicznej, w którym ochrony prawnej poszukiwał powód, pisma zawierającego szkalujące, nieprawdziwe informacje na jego temat stanowi naruszenie dóbr osobistych w postaci czci, godności oraz dobrego imienia. Działanie Gminy skierowane było wyłączenie na podważenie wiarygodności powoda w oczach urzędników i organów administracji publicznej. Określając wysokość dochodzonego zadośćuczynienia powód wskazał przede wszystkim na jego funkcję kompensacyjną, a nadto na funkcję prewencyjną. Strona pozwana – Gmina L… wniosła o oddalenie powództwa w całości. Zarzuciła, iż nie naruszyła dóbr osobistych powoda, jak też jej działania nie miały cech bezprawności. Zasięg konfliktu S… M… z innymi członkami wspólnoty samorządowej i samą Gminą powoduje, że ich wzajemne relacje nabierają charakteru publicznego. Konfliktowa postawa powoda powinna prowadzić organy władzy publicznej do rozważenia w tym kontekście zakresu udzielanych informacji i pouczeń, tak aby umożliwić powodowi zrozumienie, iż nie jest szykanowany. Gdyby nawet przyjąć, że działanie Gminy naruszało dobra osobiste powoda, to naruszenie to nie miało cech bezprawności, a list mieszkańców Gminy nie został upubliczniony, a zapoznało się z nim jedynie kilkoro urzędników w niezbędnym zakresie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: --- STRONA 4 --- Powód wniósł do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K… pisma dotyczące nielegalnego wysypiska śmieci: z dnia 4 czerwca oraz z 3 lipca 2009 r., które zostały przekazane zgodnie z kompetencjami jako skargi do Wójta Gminy L… oraz przewodniczącego Rady Gminy. Pismem z dnia 18 września 2009 r. Przewodniczący Rady Gminy L… poinformował S… M… , że Rada Gminy L… na nadzwyczajnej sesji w dniu 9 września 2009 r., po zapoznaniu się z treścią skargi powoda na bezczynność Wójta dotyczącą nielegalnego wysypiska śmieci w K… , po złożeniu przez Wójta wyjaśnień, w których Wójt poinformował, że teren jest posprzątany i zabezpieczony, postanowiła jednogłośnie oddalić zarzut S… M… jako bezzasadny. dowód: pismo Przewodniczącego Rady Gminy z dnia 18 września 2009 roku skierowanego do S… M… (nr BR.0050-81/09), k. 8; pismo Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K… z dnia 11 grudnia 2009 roku (nr WI.rod.4043-16/09), k. 12-13 Pismem z dnia 21 października 2009 r. Wójt Gminy L… poinformował Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K… , w odpowiedzi na jego pismo z 8 października 2009 r. (S… M… wniósł do Inspektoratu kolejne pismo dotyczące wysypiska 29.09.2009 r.), że prace porządkowe na terenie kamieniołomu zostały zakończone w dniu 17.09.2009 r. Informował, ze fotografie przedstawione przez S… M… zostały wykonane przed uporządkowaniem terenu kamieniołomu. Wysypisko śmieci zostało usunięte i odpady w nim składowane zostały wywiezione celem utylizacji. Ponadto, by nie dopuścić do ponownego składowania odpadów, teren kamieniołomu został zabezpieczony przez wstawienie szlabanu uniemożliwiającego wjazd pojazdów oraz przez oznakowanie terenu tablicami zakazującymi wysypywania śmieci. Dodatkowo informowano, iż sprawa dzikiego wysypiska na terenie kamieniołomu w K… na wniosek S… M… była rozpatrywana przez Prokuraturę Rejonową dla K… -K…, która odmówiła wszczęcia postępowania. Do pisma dołączono kserokopię postanowienia prokuratury oraz kserokopię pisma mieszkańców wsi L… z 23.02.2009 r. dowód: pismo Wójta Gminy L… z dnia 23 października 2009 roku (nr RG. 7060-238/09), k. 9; ; pismo Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K… z dnia 11 grudnia 2009 roku (nr WI.(…) -16/09), k. 12-13 --- STRONA 5 --- We wskazanym piśmie datowanym na dzień 23 lutego 2009 r. adresowanym do Wójta Gminy L… , dotyczącym pism i interwencji S… M… w Urzędzie Gminy L… , podpisani pod pismem M… K… , I… M… , T… M… , K… M… oraz dziesięciu sąsiadów powoda, oświadczali, iż: „[…] S… M… jest osobą niezrównoważoną psychicznie […] Stawarza urojone problemy w stosunku do osób z rodziny i otoczenia i tymi problemami absorbuje w pismach i interwencjach wszelkie instytucje takie jak: Urząd Gminy, Policję, Parafię Rzymskokatolicką, Sądu itp. W związku z powyższym prosimy o ignorowanie pretensji S… M… i traktowanie jego pism jako zwykłe donosy niezrównoważonej osoby psychicznej. Nadmieniamy, że S… M… stwarza wiele konfliktów w rodzinie i najbliższym otoczeniu sąsiedzkim. Z nęcał się psychicznie nad swoją zmarłą matką A… i wykorzystywał jej dobrą wolę do korzystnego dla siebie rozporządzenia majątkiem rodziny[…] znęca się psychicznie nad swoim 61-letnim bratem K… zamieszkującym we wspólnym budynku, utrudniając mu codzienne życie w rodzinnym domu np. przez odcięcie dopływu gazu i wody do mieszkania […] Dla uwiarygodnienia przedstawionych przez nas faktów do niniejszego pisma składają podpisy sąsiedzi, którzy byli naocznymi świadkami konfliktowego postępowania S… M… wobec otoczenia ”. dowód: pismo mieszkańców miejscowości L… z dnia 23 lutego 2009 roku stanowiącego załącznik do pisma Wójta Gminy L… z dnia 23 października 2009 roku, k. 10-11 Nigdzie indziej pozwana Gmina wskazanego pisma z dnia 23.02.2009 r. nie dołączyła. Celem dołączenia wskazanego pisma było pokazanie szerszego tła, kontekstu sprawy. Powód wielokrotnie wcześniej składał pisma dotyczące dzikich wysypisk, wycinki drzew, wadliwego wykonania kanalizacji. było ich kilkadziesiąt. dowód: przesłuchanie za stronę pozwaną Wójta Gminy L… W… K… k. 91 Pismem z dnia 11 grudnia 2009 r. M… Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska poinformował Dyrektora Wydziału Rolnictwa M… Urzędu Wojewódzkiego w przedmiocie --- STRONA 6 --- sprawy nielegalnego wysypiska śmieci w K… . W szczególności wskazał na pismo Wójta Gminy L… , w którym ten złożył stosowne wyjaśnienie z powołaniem również pisma mieszkańców. Jednocześnie W… wskazał, iż nie jest organem właściwym w sygnalizowanych sprawach, jak też nie ma umocowania do kontroli organów gminy w zakresie ich zadań własnych. Informował, że w związku z przekazaniem do Inspektoratu kolejnego pisma S… M… z dnia 9.11.2009 r., wskazane pismo zostanie przekazane do Wójta Gminy L… do ewentualnego wykorzystania. dowód: pismo Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K… z dnia 11 grudnia 2009 roku (nr WI.(…) -16/09), k. 12-13 Pismem z dnia 3 sierpnia 2010 r. powód wystąpił do Gminy L… z oficjalnym żądaniem przeproszenia powoda w sprecyzowanej formie za naruszenie jego dóbr osobistych oraz zapłatę zadośćuczynienia w kwocie 15.000 zł. dowód: pisma powoda z dnia 3 sierpnia 2010 roku wraz dowodem nadania listem poleconym, k. 15-17 Powód w urzędach, do których się zgłasza jest przyjmowany w sposób normalny. Urzędy w korespondencji z powodem nie nawiązują do listu mieszkańców L… . dowód: przesłuchanie powoda, k. 89-90 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów oraz na podstawie przesłuchania stron. Autentyczność dokumentów nie budzi wątpliwości i przez strony kwestionowana nie była. Sąd dał też w zasadzie wiarę słuchanym stronom, w szczególności, że treść ich zeznań znajdowała poparcie w przedłożonych dokumentach. Jako gołosłowne należało jednak potraktować zeznania powoda w zakresie, w którym podał, iż odczuł konsekwencje ujawnienia wskazanego pisma z dnia 23.02.2009 r. Urzędy, do których zwracał i zwraca się powód muszą kierować się właściwością miejscową i rzeczową określoną przepisami prawa administracyjnego. Zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. W przypadku gdy organ, do którego wniesiono podanie, uzna się za niewłaściwy do załatwienia sprawy, wówczas jest obowiązany do niezwłocznego przekazania podania do --- STRONA 7 --- organu, który w jego ocenie jest właściwy w sprawie (art. 65 §1 k.p.a.). Zatem samo w sobie przekazywanie zgłaszanych spraw do innych organów czy jednostek nie świadczy o celowym działaniu odsyłania do „ wymyślonych innych urzędów ”. W szczególności, że powód miał otrzymywać na piśmie odpowiedzi od urzędów, zatem z reguły organy musiały odnieść się do podstawy prawnej, która przesądzała o ich niewłaściwości. Należy jeszcze wskazać, iż powód sam zeznał, że wszyscy z nim rozmawiali w sposób normalnie zachowujący się. Sąd zważył co następuje: Roszczenia powoda nie zasługują na uwzględnienie. Powód powołał się na naruszenie przez pozwaną Gminę jego dóbr osobistych w postaci dobrego imienia, nazwiska i czci. Cywilnoprawną ochronę dóbr osobistych statuuje art. 23 k.c. Zgodnie zaś z art. 24 k.c. ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Ochronie dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym i jest to przesłanka konieczna do udzielenia ochrony. Bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi i zasadami współżycia społecznego. Okolicznościami wyłączającymi bezprawność naruszenia dobra osobistego jest m.in. wykonywanie prawa podmiotowego i działanie w obronie uzasadnionego interesu. Należało w niniejszej sprawie stwierdzić brak bezprawności w podjętym przez Gminę L… działaniu. Ujawnienie listu mieszkańców Gminy L… nie miało na celu postawienia powoda w złym świetle, ale przedstawienie organowi, do którego powód kierował pisma, tj. Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska, szerszego kontekstu inicjowanych spraw, tj. konfliktu na linii Gmina – powód oraz powód – społeczność lokalna, licznego inicjowania spraw z tym związanych. Organ, do którego zwróciła się strona i który w konsekwencji kierował zapytania do organów Gminy L… dzięki uzyskanej informacji (także o odmowie wszczęcia postępowania przez prokuraturę) miał mieć pełny ogląd problemów, do których przyszło mu się ustosunkowywać. W szczególności mógł pokierować swoim postępowaniem – wiedząc o atmosferze konfliktu, licznych sporów inicjowanych przez --- STRONA 8 --- powoda – w sposób budujący zaufanie jego uczestników. Należy ponadto podkreślić, że skierowane przez Wójta Gminy pismo zostało skierowane do wąskiego kręgu osób i nie zostało rozpowszechnione, wywołując jakiekolwiek negatywne konsekwencje dla powoda. W istocie dopiero uczynienie zadość roszczeniom opublikowania przeprosin w gazecie „D… ” oraz umieszczenie ich na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy, spowodowałoby dotarcie opisanych pismem informacji do szerokiego kręgu odbiorców. Wobec powyższego Sąd oddalił powództwo na podstawie art. 24 w zw. z art. 23 k.c. O kosztach Sąd orzekł zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 98 k.p.c., iż strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia swych praw i celowej obrony. Na koszty procesu, które należało zasądzić złożyły się koszty zastępstwa pozwanej Gminy przez radcę prawnego. Zasądzono kwotę 360 zł na mocy § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) . Należało przyznać od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie na rzecz adwokat J… M… -Z… kwotę 360 zł powiększoną o stawkę podatku VAT, o czym Sąd orzekł w punkcie III sentencji wyroku, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, przy zastosowaniu przepisów § 2 ust. 3 i § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) .