Wyrok I C 1393/20 UZASADNIENIE wyroku z dnia 11 grudnia 2020 roku Powódka M. P. pozwem z dnia 10 lipca 2019

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1393/20 UZASADNIENIE wyroku z dnia 11 grudnia 2020 roku Powódka M. P. pozwem z dnia 10 lipca 2019 r. (k. 2 - 4) domagała się zasądzenia od pozwanego W. P. kwoty 700.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwu do dnia zapłaty. Pismem z 14 marca 2020 r. (k. 54 i nast.) pełnomocnik powódki podał, że pozwany W. P. zmarł w dniu 22 stycznia 2020 r. Pełnomocnik sprecyzował ostatecznie żądanie pozwu w ten sposób, że wniósł o zasądzenie na rzecz powódki solidarnie od pozwanych J. P. (1), J. P. (2) i M. K., jako następców prawnych W. P., kwoty 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych (k. 73, k. 91). Na uzasadnienie swego żądania powódka podała, że cierpi na organiczne zaburzenia (...)Pozwany jako brat powódki wykorzystał jej stan zdrowia, w tym bezradność i brak zdolności do rozpoznania przez nią znaczenia czynu lub pokierowania swoim postępowaniem i doprowadził do obcowania płciowego. W. P. jest ojcem L. P., córki powódki. Powódka podkreśliła, że przeżyła traumę wskutek przedmiotowego czynu pozwanego, która towarzyszy jej, aż do dnia dzisiejszego. Pozwany naruszył jej dobra osobiste w postaci nietykalności cielesnej i wolności w wyborze partnera seksualnego. Ciąża i połóg, przeżyte w stosunkowo późnym wieku, dodatkowo pogłębiły upośledzenie umysłowe powódki. Powódka była samotną matką z dzieckiem, bez realnego wsparcia i pomocy, bez wiedzy, czy i jakie prawa jej służą lub roszczenia związane z urodzeniem dziecka i jakie są terminy ich dochodzenia. Pełnomocnik powódki wskazał nadto, że powódka, działając z inspiracji i za pomocą rodziny, wystąpiła o ustalenie, że ojcem L. P. nie jest W. P., a jest nim W. B. (1), który w chwili wniesienia pozwu już nie żył, albowiem zginął w wypadku samochodowym w dniu (...) r. W odpowiedzi na pozew J. P. (2), J. P. (1) oraz M. K., jako następcy prawni W. P., wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwani kategorycznie zaprzeczyli jakoby W. P. (brat powódki) wykorzystywał stan zdrowia powódki i doprowadził ją do obcowania płciowego. Pozwani zaprzeczyli również jakoby W. P. dopuścił się kiedykolwiek czynu karnego względem powódki. Podkreślili, że powódka wywodzi swoje roszczenie tylko i wyłącznie z zapisów aktu urodzenia L. P.. Tymczasem analiza wpisów zamieszczonych w zupełnym akcie urodzenia L. P. daje wyłącznie podstawy do stwierdzenia, że L. P. była dzieckiem pozamałżeńskim, a dane wpisane do rubryki „dane ojca” są danymi fikcyjnymi. Jako nazwisko ojca L. P. wpisano nazwisko matki, które jest tożsame z nazwiskiem brata, natomiast imię ojca (...) wpisano na wniosek matki dziecka. Wobec powyższego nie sposób przyjąć, aby dane zawarte w akcie urodzenia L. P. były danymi rzeczywistymi jej biologicznego ojca. Tym bardziej z dokumentu tego nie wynika, aby zmarły W. P. był ojcem L. P.. Pozwani wskazali również, iż powódka M. P. utrzymywała przez ponad 40 lat pozytywne relacje zarówno z W. P. jak i jego żoną, pozwaną J. P. (1). Pozwani po raz pierwszy powzięli wiedzę o podniesionych na potrzeby nin. postępowania okolicznościach, a to rzekomym naruszeniu nietykalności cielesnej przez zmarłego W. P. dopiero w toku postępowania przez Sądem Rejonowym w Myślenicach. Okoliczności te nigdy wcześniej nie były podnoszone przez powódkę. Wręcz przeciwnie powódka wielokrotnie zwracała się o pomoc i wsparcie zarówno do W. P. jak i członków jego rodziny. Zawiadomiony o toczącym się postępowaniu Prokurator Prokuratury Rejonowej w Myślenicach zgłosił udział w toczącym się postępowaniu (k. 43). Okolicznością bezsporną jest , iż powódka cierpi na zaburzenia (...) jednakże nie jest osobą ubezwłasnowolnioną. Bezspornym jest nadto, że pozwany W. P. zmarł w dniu (...) r., po wytoczeniu powództwa. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: L. P. urodziła się jako dziecko pozamałżeńskie w dniu (...) r. w K.. W rubryce „dane rodziców” jako imię ojca wpisano (...) na wniosek matki, zaś jako nazwisko ojca wpisano z urzędu nazwisko matki na podstawie art. 34 ust. 2 Dekret z dnia 8 czerwca 1955 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. --- STRONA 2 --- Dowód: odpis zupełny aktu urodzenia z dnia 23 grudnia 1976r. (k. 77) Powódka wniosła w dniu 31 lipca 1981 r. pozew o ustalenie ojcostwa L. P., podając, że jej ojciec W. B. (2) zginął w wypadku. Wyrokiem z dnia 27 października 1981r. Sąd Rejonowy w Myślenicach Wydział Cywilny w sprawie z powództwa małoletniej L. P. działającej przez matkę M. P. przeciwko W. B. (2) o ustalenie ojcostwa i alimenty ustalił, że pozwany W. B. (2) /brak bliższych danych osobowych/ zamieszkały ostatnio K. – A. ul. (...) jest ojcem małoletniej L. P. urodzonej (...) w K., córki M. P., dla której akt urodzenia sporządzony został w USC K. do nr (...) (pkt 1 wyroku). W punkcie 2 Sąd orzekł, że pozwanemu W. B. (2) będzie przysługiwała władza rodzicielska w stosunku do małoletniej L. P., urodzonej (...) oraz zasądził od pozwanego na rzecz powódki alimenty. Przedmiotowe orzeczenie uprawomocniło się, jednakże dane ojca nie zostały ujawnione w akcie urodzenia L. P.. Na zaświadczeniu z 23 listopada 1981 r., poczyniono adnotację, iż W. B. (3), zamieszkały ul. (...) w K., zmarł w wypadku samochodowym w dniu (...) Dowód: pozew inicjujący postępowanie w sprawie I C 469/81 (w aktach I C 469/81), wyrok Sądu Rejonowego w Myślenicach z dnia 27 października 1981 r., sygn. akt I C 469/81 (w aktach I C 469/81), zaświadczenie (k. 61) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów załączonych do akt sprawy, których autentyczność i wiarygodność nie została zakwestionowana przez żadną ze stron oraz nie budziła wątpliwości Sądu. Sąd oparł się również na dokumentach urzędowych, zalegających w aktach sprawy Sądu Rejonowego w Myślenicach, sygn. akt I C 469/81. Sąd pominął dowód z aktu urodzenia L. P. na okoliczność ustalenia, iż jest ona córką W. P., albowiem fakt ojcostwa L. P. jest ustalony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Myślenicach z dnia 27 października 1981 r., sygn. akt I C 469/81, którym to orzeczeniem ustalono, iż ojcem L. P. jest W. B. (2). Sąd pominął dowód z zeznań świadka L. P. zgłoszony na okoliczność, iż, powódka nie ukończyła szkoły podstawowej, miejsca pracy powódki, warunków bytowych powódki, tego, że jest ona osobą upośledzoną umysłowo oraz dowód z opinii biegłego na okoliczność stanu psychicznego powódki, albowiem stan zdrowia psychicznego powódki jest bezsporny pomiędzy stronami, natomiast pozostałe okoliczności nie mają znaczenia dla rozpoznania sprawy. Sąd pominął również dowód z zeznań świadków oraz z przesłuchania stron zawnioskowanych przez pozwanych uznając je za nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd zważył, co następuje: Powództwo podlegało oddaleniu. W świetle art. 444 § 1 k.c. w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Natomiast stosownie do treści art. 445 § 1 i 2 k.c. w powyższym przypadku sąd może przyznać odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, a przepis powyższy stosuje się również w wypadku pozbawienia wolności oraz w wypadku skłonienia za pomocą podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku zależności do poddania się czynowi nierządnemu. Stosownie do § 3 roszczenie o zadośćuczynienie przechodzi na spadkobierców tylko wtedy, gdy zostało uznane na piśmie albo gdy powództwo zostało wytoczone za życia poszkodowanego. Nadto, przyznanie zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dóbr osobistych przewiduje art. 24 k.c. Powódka w złożonym pozwie wskazała, iż W. P., będący jej bratem, wykorzystał jej stan zdrowia, w tym bezradność i brak zdolności do rozpoznania przez nią znaczenia czynu lub pokierowania swoim postępowaniem i doprowadził do obcowania płciowego, w wyniku czego doszło do poczęcia L. P.. Powódka twierdzi, że W. P. jest ojcem L. P., powołując się na zapis w akcie urodzenia córki powódki. Należy jednakże zauważyć, iż jak wynika z treści adnotacji urzędowej w akcie urodzenia L. P., do wypełnienia rubryk zawierających dane ojca doszło na podstawie art. 34 ust. 2 Dekretu z dnia 8 czerwca 1955 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. Przepis art. 34 Dekretu zawierał regulacje dotyczące sytuacji, gdy według przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie istnieje domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż matki; wówczas dane dotyczące osoby ojca będą wpisane tylko w razie uznania dziecka albo w razie ustalenia ojcostwa przez sąd (art. 34 ust. 1 Dekretu). W braku takiego uznania lub ustalenia ojcostwa kierownik urzędu stanu cywilnego wpisze --- STRONA 3 --- do aktu urodzenia dziecka jako imię ojca - imię wskazane przez przedstawiciela ustawowego dziecka, a w braku takiego wskazania - jedno z imion zwykle w kraju używanych oraz jako nazwisko ojca - nazwisko matki i uczyni o tym w akcie adnotację w rubryce (...) (art. 34 ust. 2 Dekretu). W akcie L. P. w rubryce „dane rodziców” jako imię ojca wpisano (...) na wniosek matki, zaś jako nazwisko ojca wpisano z urzędu nazwisko matki na podstawie art. 34 ust. 2 Dekret z dnia 8 czerwca 1955 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. Wyklucza to zatem przyjęcie, iż akt urodzenia L. P. może stanowić dowód na ustalenie imienia i nazwiska jej ojca (skoro wpisano dane fikcyjne na wniosek matki dziecka). Ponadto zauważyć należy, iż wyrokiem z dnia 27 października 1981r. Sąd Powiatowy w Myślenicach Wydział Cywilny w sprawie z powództwa małoletniej L. P. działającej przez matkę M. P. przeciwko W. B. (2) o ustalenie ojcostwa i alimentów ustalił, że ojcem małoletniej L. P. urodzonej (...) jest W. B. (2). Podkreślić należy, iż pozew w przedmiocie ustalenia ojcostwa złożyła sama M. P., zaś wyrok został oparty wyłącznie na jej zeznaniach. Zgodnie z art. 435 w zw. z art. 458 § 1 k.p.c. wyrok prawomocny ma skutek także w stosunku do osób trzecich, z wyjątkiem części orzekającej o prawach i roszczeniach majątkowych poszukiwanych łącznie z prawami niemajątkowymi. Skuteczność prawomocnego wyroku w sprawach ze stosunków pomiędzy rodzicami i dziećmi oznacza związanie wydanym orzeczeniem nie tylko sądu, który to orzeczenie wydał, innych sądów i innych organów państwowych, lecz także wszystkich innych osób (skuteczność erga omnes). W każdej kolejnej sprawie zarówno sąd, jak i strony muszą respektować stan prawny ukształtowany bądź stwierdzony w wyroku wydanym w sprawie ze stosunku między rodzicami a dzieckiem, bez możliwości jego podważenia. Skoro ojcostwo określonego mężczyzny zostaje prawnie ustalone, niedopuszczalne staje się ustalenie ojcostwa innego mężczyzny, czy to przez uznanie, czy to przez orzeczenie sądu. W świetle powyższego uznać należy, iż wyrok wydany przez Sąd Rejonowy w Myślenicach w przedmiocie ustalenia ojcostwa wiąże tutejszy Sąd, zaś prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność podważenia ustalenia dokonanego prawomocnym wyrokiem jest niedopuszczalne. Prawomocny wyrok ustalający ojcostwo może utracić moc jedynie w wyniku wznowienia prawomocnie zakończonego postępowania, do czego nie doszło; ponadto pełnomocnik powódki oświadczył, że powódka nie zamierza składać skargi o wznowienie postępowania w sprawie o ustalenie ojcostwa (k. 128). Oznacza to, że nie doszło do usunięcia prawomocnego wyroku ustalającego ojcostwo L. P. z obrotu prawnego. Niezależnie od powyższego należy podkreślić, iż powódka nie przedłożyła do akt niniejszej sprawy żadnych dowodów jak również nie zgłosiła żadnych wniosków dowodowych dla wykazania, iż między powódką a W. P. faktycznie doszło do obcowania płciowego, a także, że w wyniku tego czynu doszło do naruszenia dóbr osobistych powódki. Ciężar udowodnienia powyższych okoliczności, stosownie do treści art. 6 kodeksu cywilnego, spoczywał na powódce. Twierdzenia powódki w tym zakresie, jako stanowiące podstawę faktyczną powództwa, uznać należy za nieudowodnione. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił powództwo. O kosztach procesu Sąd orzekł jak w punkcie II sentencji na zasadzie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., obciążając nimi powódkę jako stronę przegrywającą postępowanie. Na zasądzone na rzecz pozwanych koszty procesu złożyły się koszty zastępstwa procesowego w kwocie po 1.817 zł na rzecz każdego pozwanego, obliczone na podstawie § 2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (na rzecz każdego z pozwanych podlegała zasądzeniu 1/3 stawki wynagrodzenia pełnomocnika, tj. kwoty 5.400 zł, co stanowi 1.800 zł oraz 17 zł opłaty skarbowej za pełnomocnictwo). W punkcie III Sąd przyznał od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie na rzecz adwokata M. S. wykonującego zawód w Kancelarii Adwokackiej ul. (...) w M. wynagrodzenie w kwocie 4.428 zł brutto za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną powódce z urzędu – zgodnie z § 8 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (stawka 3.600 zł, powiększona o podatek VAT).