Wyrok I C 1383/08 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy w Toru

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1383/08 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy w Toruniu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR Marek Lewandowski delegowany do pełnienia obowiązków Sędziego Sądu Okręgowego w Toruniu Ławnicy : --- Protokolant: : sekr. sądowy Anita Trzeciak po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2010 r. w Toruniu przy udziale : / sprawy z powództwa T.L. przeciwko S P.– A.Ś. T. o zapłatę I oddala powództwo; II obciąża Skarb Państwa (Kasę Sądu Okręgowego w Toruniu) kosztami procesu, od których uiszczenia zwolniony był powód; III przyznaje adw. G.B. – M. ze Skarbu Państwa ( Kasy Sądu Okręgowego w Toruniu) kwotę 4.392,-zł (3.600,-zł +VAT) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. --- STRONA 2 --- U z a s a d n i e n i e Powód T.L. pozwem z dnia 20 lipca 2008 r. domagał się zasądzenia od pozwanego SP– AŚ w T. kwoty 100.000,-zł tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia za poniesiony uszczerbek na zdrowiu i doprowadzenie powoda do zaawansowanej choroby w postaci cukrzycy typu I (insulino zależnej). W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w pozwanym AŚ w T. znalazł się on w połowie listopada 2003 r. W jednostce penitencjarnej po ponad rocznym odbywaniu kary zaczął się źle czuć, miał omdlenia, odczuwał wzmożone pragnienie, ciągłe zmęczenie, co zmuszało go do spania. Kiedy powód poszedł do lekarza, to okazało się, że ma zaawansowaną cukrzycę typu I. Przez tą chorobę stan psychiczny powoda znacznie się pogorszył. Badania, które powód przeszedł w areszcie były wykonywane tylko na prośbę powoda lub na jego żądanie. Przez rok przed zdiagnozowaniem choroby w areszcie powód przytył 30 kilogramów i dopiero później zastosowano wobec niego dietę cukrzycową. W odpowiedzi na pozew pozwany SP – AŚ w T. wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany stwierdził, że powód przebywał w SP – AŚ w T. w okresach od 31 listopada 2003 r. do 19 lutego 2005 r. i od 25 maja 2005 r. do 20 września 2006 r. W trakcie pobytu w pozwanej jednostce penitencjarnej powód miał właściwą i pełną opiekę medyczną, a po zdiagnozowaniu choroby cukrzycowej otrzymał odpowiednią dietę. W piśmie z dnia 23 stycznia 2009 r. pozwany stwierdził dodatkowo, że powód w trakcie pobytu w SP – AŚ w T. wielokrotnie zgłaszał się do lekarzy zatrudnionych w jednostce penitencjarnej, lecz podczas wizyt nie sygnalizował objawów opisanych w pozwie. Dopiero w dniu 28 stycznia 2005 r. po kontroli poziomu cukru w krwi stwierdzono jego wysoki poziom i zalecono od razu dietę cukrzycową. Nieprawdą jest, że badania poziomu cukru we krwi były wykonywane na prośbę powoda, gdyż w chwili wykrycia choroby są one standardowo wykonywane. 8 lutego 2005 r. służba medyczna SP – AŚ w T. ustaliła termin przyjęcia powoda do szpitala przy AŚ w B., gdzie został przetransportowany. Przebywając w AŚ w B. w dniu 21 marca 2005 r. powód odmówił pobrania krwi do pomiaru poziomu cukru oraz oceny lipidogramu. W trakcie ponownego pobytu powoda w AŚ w T. w dniu 23 czerwca 2005 r. powód utrudniał prowadzoną terapię cukrzycową, odmawiając przyjmowania insuliny i posiłków niezbędnych przy tego typu schorzeniach. Badania poziomu cukru były wykonywane regularnie. W piśmie z 27 stycznia 2009 r. pozwany zaznaczył, że ewentualny wzrost wagi ciała powoda w czasie jego pobytu w AŚ w T. nie był spowodowany przyczynami leżącymi po stronie pozwanego. Powód dużo czasu spędzał na siłowni pozwanego aresztu, gdzie intensywnie uprawiał ćwiczenia fizyczne, co mogło spowodować wzrost wagi powoda. --- STRONA 3 --- W piśmie z dnia 27 marca 2009 r. pełnomocnik powoda sprecyzował żądanie pozwu w ten sposób, że domagał się odszkodowania w kwocie 20.000,-zł i zadośćuczynienia w kwocie 80.000,-zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu. W toku rozprawy strony podtrzymały swoje stanowisko w sprawie. Sąd ustalił, co następuje. Powód T.L. w chwili osadzenia w SP – AŚ w T. w dniu 17 listopada 2003 r. ważył 70 kg (przy wzroście 170 cm), został zapoznany z problematyką zarażenia wirusem HIV i nie wyraził zgody na pobranie krwi do badań na obecność wirusa. W książeczce zdrowia odnotowano, że powód przyznał, iż pije alkohol okazjonalnie, pali papierosy w ilości 10 sztuk dziennie, zanegował używanie narkotyków. W czasie pobytu w A. powód korzystał zarówno z posiłków przygotowywanych w jednostce penitencjarnej, jak i z paczek żywnościowych dostarczanych przez bliskich powoda. W czasie pobytu w A. powód przytył. W chwili rozpoznania cukrzycy powód ważył 90 kg. W trakcie pobytu w A. powód intensywnie ćwiczył na siłowni. (dowód: książka zdrowia powoda, k. 92 (koperta), przesłuchanie powoda, k.85) Do stycznia 2005 r. powód nie zgłaszał w zasadzie problemów zdrowotnych, w szczególności związanych ze wzmożonym pragnieniem, ciągłym zmęczeniem, sennością, częstym oddawaniem moczu. Te objawy powód zaobserwował u siebie dopiero w styczniu 2005 r. Po ich zgłoszeniu lekarzowi zatrudnionemu w jednostce penitencjarnej 28 stycznia 2005 r., rozpoznano niezwłocznie u powoda cukrzycę insulinozależną, wdrożono leczenie lekami Tiabrezide i Diabrezide oraz zastosowano dietę cukrzycową. 8 lutego 2005 r. ustalono telefonicznie termin hospitalizacji powoda. W okresie od 9 lutego 2005 r. do 22 lutego powód przebywał w oddziale wewnętrznym S. AŚ w B. W czasie pobytu w szpitalu zastosowano leczenie: Gensulin R i Gensulin N oraz Zocor. Leczenie szpitalne spowodowało unormowanie poziomu cukru. Po opuszczeniu szpitala powód przebywał nadal w jednostkach penitencjarnych, m. in. W SP – AŚ w T. od 25 maja 2005 r. do 20 września 2006. W okresie osadzenia w pozwanej jednostce powód korzystał z opieki medycznej zapewnionej przez SP – AŚ w T., 4 razy w ciągu doby przyjmował insulinę, był na diecie cukrzycowej. Na skutek leczenia poziom cukru we krwi był prawidłowy. W czasie pobytu w AŚ powód kilkakrotnie odmówił przyjęcia insuliny i posiłków, co jednak nie spowodowało pogorszenia się stanu jego zdrowia. W AŚ w T. powód był również leczony psychiatrycznie. Powód przynajmniej od 1998 r. przebywał w różnych jednostkach penitencjarnych, m. in. w ZK we W., ZK nr 2 w G., AŚ w B. i T. Był trzykrotnie karany jako nieletni (m. in. za kradzież i pobicie). Jako dorosły był on skazany m. in. wyrokiem Sądu Rejonowego w Toruniu w 1998 r. Odbywał też wieloletnią karę pozbawienia wolności na podstawie innych wyroków karnych. (dowód: książka zdrowia powoda, k. 92, akta osobowe powoda (część B), zeznania świadków D.W., k. 62-62 v., W.D., k. 62 v., J.K., k. 63, przesłuchanie powoda, k. 85, opinia Z.M.S. C.M.U. M.K. w T., k. 121-124). Po rozpoznaniu u powoda cukrzycy 28 stycznia 2005 r. został on na początku lutego 2005 r. skierowany do szpitala przy AŚ w B. W oparciu o specjalistyczne badania ustalono właściwy dla powoda sposób leczenia. Po ujawnieniu cukrzycy powód był leczony prawidłowo zarówno farmakologicznie, jak dietetycznie. Powód --- STRONA 4 --- miał przyznaną dietę cukrzycową na stałe. Cukrzyca jest schorzeniem samoistnym i zachorowanie na nią nie pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z odbywaniem kary pozbawienia wolności. (dowód: opinia Z.M.S., k. 123 v.-124). Przed rozprawą wyznaczoną na 1 grudnia 2010 r. powód T.L. opuścił jednostkę penitencjarną. W dniu 23 listopada 2010 r. doręczono powodowi na jego adres zamieszkania wezwanie na rozprawę. Pomimo wezwania do osobistego stawiennictwa powód nie stawił się i nie usprawiedliwił swojej nieobecności. (vide: potwierdzenie odbioru wezwania podpisane przez powoda, k. 141). Sąd zważył, co następuje. Przedstawiony stan faktyczny ustalono na podstawie dowodu z dokumentów, zeznań świadków, przesłuchania powoda oraz opinii instytutu – Z.M.S. C.M. w B . Dokumenty zaoferowane przez strony, w szczególności książka zdrowia powoda i jego akta osobowe nie budziły wątpliwości co do ich autentyczności. Powód nie kwestionował prawdziwości wpisów dokonanych w tej dokumentacji. Zeznania świadków – funkcjonariuszy służby więziennej również należy uznać za wiarygodne, choć ich znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy było mniejsze. Świadkowie nie potrafili bowiem dokładnie określić przebiegu leczenia powoda, podawanych jemu leków, stosowanej diety. Jeśli chodzi o przesłuchanie powoda, to Sąd uznał je co do zasady za wiarygodne. Zeznania powoda korespondują w zasadzie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, w szczególności z dokumentami znajdującymi się w książce zdrowia i aktach osobowych powoda. Nie sposób jednak przeoczyć, że powód w swych zeznaniach stwierdził, że przed rozpoznaniem cukrzycy był osobą zdrową oraz że nigdy nie odmawiał przyjęcia insuliny. W tym zakresie zeznania powoda są niewiarygodne, albowiem pozostają w oczywistej sprzeczności z zebraną dokumentacją medyczną. Z tej dokumentacji wynika, że powód już w dzieciństwie miał problemy ze zdrowiem (leczył się psychiatrycznie); po rozpoznaniu cukrzycy kilkakrotnie odmówił on przyjęcia insuliny i posiłków, co mogło spowodować pogorszenie się stanu jego zdrowia. Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miała opinia Z.M.S. C.M. w B . Wnioski zawarte w tej opinii są poprzedzone szczegółową analizą zebranej dokumentacji medycznej. Opinia instytutu zasługuje na akceptację, jest jasna, zrozumiała, zawiera jednoznaczne wnioski w przedmiocie braku odpowiedzialności pozwanego za stan zdrowia powoda spowodowany cukrzycą. Opinia została sporządzona przez biegłych posiadających wysokie kwalifikacje zawodowe. Z tych względów wniosek pełnomocnika powoda o uzupełnienie opinii należy uznać za bezzasadny. Podobnie należy ocenić wniosek o uzupełniające przesłuchanie powoda. Na marginesie należy zauważyć, że powód został wezwany na termin rozprawy w dniu 1 grudnia 2010 r. Pomimo wezwania na rozprawę powód nie stawił się, nie usprawiedliwiając swojej nieobecności. Przedstawiony stan faktyczny pozwala ograniczyć rozważania do następujących kwestii. W przedmiotowej sprawie powód dochodzi od pozwanego odszkodowania w kwocie 20.000,-zł i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w kwocie 80.000,-zł. Powód sformułował swoje żądanie, opierając się na założeniu, że pozwany jest --- STRONA 5 --- odpowiedzialny za zdiagnozowanie u powoda cukrzycy insulinozależnej i odpowiada za skutki wynikające z tego faktu. Wprawdzie powód reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie wskazał podstawy prawnej dochodzonego roszczenia, to należy jej poszukiwać w treści art. 417 § 1 k.c. Przepis ten - wyrażający ogólną podstawę odpowiedzialności władzy publicznej za wyrządzone przez nią szkody - uzależnia odpowiedzialność SP od wykazania przez powoda następujących okoliczności: szkody (krzywdy), niezgodnego z prawem zachowania się pozwanego oraz adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy doznaną przez powoda szkodą (krzywdą) a zdarzeniem sprawczym. (zob. Z. B. (w:) System prawa prywatnego. Prawo zobowiązań. Część ogólna. Tom 6, Warszawa 2009, s.784-786). Zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że pozwany SP nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej zarówno za wystąpienie u powoda cukrzycy, jak i za skutki jej leczenia. Powód nie wykazał w żaden sposób przesłanek odpowiedzialności cywilnej pozwanego, w szczególności: działań lub zaniechań pozwanego wyrządzających powodowi szkodę (krzywdę) związaną z wystąpieniem u niego cukrzycy, a także związku przyczynowego pomiędzy zachorowaniem na cukrzycę a postępowaniem pozwanego. Z opinii Z.M.S. C.M. w B . jednoznacznie wynika, że cukrzyca występująca u powoda jest schorzeniem samoistnym i zachorowanie na nią nie pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z odbywaniem kary pozbawienia wolności. Po rozpoznaniu u powoda cukrzycy 28 stycznia 2005 r. został on na początku lutego 2005 r. skierowany do szpitala przy AŚ w B. W oparciu o specjalistyczne badania ustalono właściwy dla powoda sposób leczenia. Po ujawnieniu cukrzycy powód był leczony prawidłowo zarówno farmakologicznie, jak dietetycznie. Powód miał przyznaną dietę cukrzycową na stałe. W rezultacie należy przyjąć, że pozwany nie odpowiada zarówno za wystąpienie u powoda cukrzycy, jak i za negatywne skutki tej choroby dla organizmu powoda. Powód T.L.i w toku postępowania stwierdził, że w trakcie pobytu w AŚ w T. nie kontrolowano jego wagi, co spowodowało wystąpienie cukrzycy. Stanowisko to jest oczywiście bezzasadne. Po pierwsze, powód nie zgłaszał lekarzom zatrudnionym w A. żadnych dolegliwości związanych ze wzrostem wagi, nie informował ich o tym fakcie. Z drugiej strony wzrost wagi powoda był spowodowany wzrostem jego masy mięśniowej związanej z intensywnymi ćwiczeniami na siłowni uprawianymi przez powoda. Istotne znaczenie mogło mieć też przyjmowanie przez powoda dodatkowej żywności od bliskich i stały, niezmienny tryb życia w areszcie. Last but not least należy zaznaczyć, że cukrzyca insulinozależna jest chorobą samoistną i jej wystąpienie nie zależy bezpośrednio od otyłości, chorują na nią także osoby szczupłe, wysportowane; pojawia się ona w różnym wieku, także we wczesnym dzieciństwie. Z przedstawionych powodów na podstawie art. art. 417 k.c. w zw. z art. 444 k.c. i 445 k.c. orzeczono jak w sentencji. Z uwagi na trudną sytuację finansową powoda i stan jego zdrowia nie obciążono go – w myśl art. 102 k.p.c. - kosztami sądowymi i kosztami zastępstwa procesowego poniesionymi przez pozwanego. Kosztami nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu obciążono Skarb Państwa.