Postanowienie I C 1381/16 1. oddala apelację

--- STRONA 1 --- WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 lutego 2018 roku Sąd Okręgowy w Opolu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Wojciech Bazgier (spr.) Sędziowie: SO Joanna Mościcka-Mazurek SR del. do SO Jan Papka Protokolant: st. sekr. sąd. Violetta Szum po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2018 roku w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa R. H. przeciwko (...) S.A. w S. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Nysie z dnia 6 września 2017 roku sygn. akt I C 1381/16 1. oddala apelację, 2. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie III i V poprzez ich uchylenie, a także zmienia zaskarżony wyrok w punkcie IV w ten sposób, że kwotę 67,92 zł zastępuje kwotą 271,70 (dwieście siedemdziesiąt jeden 70/100) zł oraz zmienia zaskarżony wyrok poprzez dodanie pkt VI o treści: „zasądza od strony pozwanej (...) S.A. w S. na rzecz powoda R. H. kwotę 3.430 (trzy tysiące czterysta trzydzieści) zł tytułem zwrotu części kosztów procesu”, 3. zasądza od powoda R. H. na rzecz strony pozwanej (...) S.A. w S. kwotę 900 (dziewięćset) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym. Na oryginale właściwe podpisy --- STRONA 2 --- UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 6 września 2017 r. Sąd Rejonowy w Nysie zasądził od strony pozwanej (...) S.A. z siedzibą w S. na rzecz powoda R. H. kwotę 6.250 zł z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 15 marca 2014 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty (pkt I), oddalając powództwo w pozostałym zakresie (pkt II). Nadto, Sąd Rejonowy zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 1.916,75 zł tytułem części poniesionych kosztów postępowania (pkt III) oraz nakazał ściągnąć od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Nysie kwotę 67,92 zł tytułem zwrotu wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa kosztów opinii biegłego (pkt IV) a także nakazał ściągnąć od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Nysie kwotę 203,78 zł tytułem zwrotu wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa kosztów opinii biegłego (pkt V). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż poza sporem pozostawało, że strona pozwana (...) S.A. w S. nie kwestionowała podstawy swojej odpowiedzialności za szkodę powoda powstałą wskutek wypadku z dnia 10 stycznia 2014 r. Podczas zdarzenia R. H. został potrącony na przejściu dla pieszych, przez kierującego samochodem osobowym A. D., posiadającego ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w (...) S.A. z siedzibą w S., przejętym przez stronę pozwaną, która kwestionowała jedynie wysokość dochodzonego przez powoda roszczenia. Według pozwanego ubezpieczyciela wypłacona przez niego w toku postępowania likwidacyjnego kwota 1.800 zł tytułem zadośćuczynienia oraz 112,10 zł tytułem odszkodowania za koszty leczenia oraz koszty dojazdu do placówek medycznych, uwzględnia już wszystkie okoliczności i rekompensuje w całości szkodę poniesioną przez powoda. Sąd Rejonowy dokonując oceny spornej, między stronami postępowania kwestii, dotyczącej rozmiaru krzywdy, w oparciu o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznał, iż wypłacone dotychczas podczas postępowania likwidacyjnego na rzecz powoda zadośćuczynienie nie spełnia przesłanek z art. 445 § 1 k.c. Zdaniem biegłego sądowego z zakresu ortopedii – S. G., powód R. H. na skutek wypadku z dnia 10 stycznia 2014 r. nie doznał trwałego, ani długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w zakresie ortopedycznym, nie stwierdzono również żadnych zaburzeń ruchomości w obrębie stanu kolanowego, nie zdiagnozowano zaburzeń stabilności w obrębie stawu kolanowego, nie odnotowano wtórnych zaników mięśniowych w prawej kończynie dolanej. Stłuczenie klatki piersiowej mogło powodować, że powód przez pewien czas odczuwał bóle w okolicach klatki piersiowej. Biegły psychiatra – W. G. w swojej opinii uznał, że powód po przebytym wypadku ujawniał objawy zaburzeń stresowych pourazowych w stopniu znacznie nasilonym, a przejawiało się to w postaci złego samopoczucia, drażliwością, wybuchami złości, obawami przed przechodzeniem przez jezdnię, spadkiem aktywności. Objawy tych zaburzeń w trakcie leczenia psychiatrycznego i psychologicznego uległy stopniowo zmniejszeniu do poziomu obecnego, które aktualnie nie są nadmiernie nasilone. Podstawę prawną dochodzonego roszczenia stanowiły zatem przepisy art. 436 § 1 k.c., 444 § 1 k.c. i 445 § 1 k.c. w związku z art. 822 i następne k.c. oraz przepisy ustawy z 22 maja 2003 r o ubezpieczeniach obowiązkowych. Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. W ocenie Sądu Rejonowego wszystkie wskazane okoliczności w pełni uzasadniają stwierdzenie, iż sumą odpowiednią w rozumieniu art. 445 § 1 k.c., i kompensująca krzywdy, jakie doznał powód, po odliczeniu kwoty uprzednio wypłaconej już przez ubezpieczyciela (1.800 zł tytułem zadośćuczynienia), będzie kwota 6.250 zł. Dopiero bowiem łącznie kwota 8.050 zł zadośćuczynienia w sposób właściwy rekompensuje konsekwencje związane z obniżeniem jakości życia po wypadku, w tym skutki powstałych obrażeń, niedogodności związane z samym procesem leczenia, jego długością, rozstrojem zdrowia, bólem związanym z leczeniem, ograniczeniami w życiu rodzinnym, zawodowym oraz wszelkie ujemne przeżycia będące konsekwencją wypadku. Miarkując wysokość zadośćuczynienia przyznanego na rzecz R. H. Sąd ten kierował się przede wszystkim ustalonym brakiem długotrwałego lub trwałego uszczerbku na zdrowiu, nie negując jednakże, iż przedmiotowy wypadek spowodował u powoda silne dolegliwości bólowe, zwłaszcza po samym zdarzeniu, jak również dyskomfort i uraz natury psychicznej, polegający na strachu przed poruszeniem się po drogach, ograniczeniu aktywności towarzyskich i sportowych. Powód na skutek zespołu stresowego miał problemy związane ze snem. Nie bez znaczenia zdaniem Sądu I instancji jest ustalenie przez biegłego psychiatrę, iż do chwili obecnej powód wskutek przedmiotowego zdarzenia z dnia 10 stycznia 2014 r. wykazuje przejawy zaburzeń stresowych, które jednakże obecnie nie są nasilone. Zgodnie z powyższym zdaniem Sądu Rejonowego przyznanie zadośćuczynienia w kwocie żądanej przez powoda byłoby rażąco wygórowane, nie byłoby adekwatne do stopnia krzywdy doznanej przez powoda, bowiem dolegliwości bólowe w zakresie zdrowia fizycznego okazały się krótkotrwałe, o w chwili obecnej powód zmaga się jedynie z dolegliwościami psychicznymi w stopniu miernie nasilonym, co skutkowało oddaleniem powództwa w pozostałym zakresie (pkt II). Orzeczenie w przedmiocie odsetek ustawowych uzasadniono przepisem art. 481 k.c. --- STRONA 3 --- w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. oraz w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016 r., a także art. 14 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Zdaniem Sądu Rejonowego odsetki ustawowe od kwot żądanych pozwem należało zasądzić od dnia 15 marca 2014 r. tj. od daty przypadającej po upływie 30 dni od zgłoszenia szkody. Rozstrzygnięcia o kosztach postępowania oparto na podstawie art. 100 zd. 1 k.p.c., dokonując stosunkowego rozdzielenia kosztów, zgodnie z tym, iż powód wygrał postepowanie w 25 %, a strona pozwana wygrała proces w pozostałym zakresie, tj. 75 %. Mając na uwadze wynik postepowania Sąd zasądził na rzecz strony pozwanej od powoda kwotę 1.916,75 zł, stanowiącą różnicę pomiędzy kosztami należnymi powodowi z tytułu wygrania sprawy – 1.696 zł, a kosztami należnymi z tego tytułu stronie pozwanej – 3.612,75 zł (pkt III). Sąd w pkt IV i V wyroku na podstawie art. 100 k.p.c. w zw. z art. 113 ust 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sadowych w sprawach cywilnych nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Nysie od strony pozwanej kwotę 67,92 zł tytułem 25 % poniesionych przed Skarb Państwa opinii biegłego, a od podwoda kwotę 203,78 zł tytułem 75 % poniesionych przez Skarb Państwa kosztów opinii biegłego. Apelację od powyższego wyroku wniósł powód R. H. zaskarżając go w części oddalającej powództwo, w zakresie punktu II, III i V, tj. w zakresie w jakim Sąd nie zasądził dodatkowo 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z odsetkami ustawowymi od tej kwoty oraz w zakresie obciążania powoda obowiązkiem zwrotu stronie pozwanej i Skarbowi Państwa kosztów procesu i niezwrócenia na rzecz powoda poniesionych kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu powód zarzucił: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 445 § 1 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące zasądzeniem rażąco zaniżonego zadośćuczynienia na rzecz powoda, a polegające na nieuwzględnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na rozmiar doznanej krzywdy przez powoda uzasadniających wyższe zadośćuczynienie, 2) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 100 zd. 2 k.p.c. poprzez stosunkowe rozdzielenie kosztów skutkujące obciążeniem powoda częścią kosztów w sytuacji, gdy Sąd powinien włożyć na stronę pozwaną obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, mając na uwadze ustawowe przesłanki, a w szczególności określenie należnej sumy od oceny Sądu, 3) naruszenie przepisów postepowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 102 k.p.c. poprzez niezastosowanie tego przepisu przez Sąd w sytuacji, gdy zachodził szczególnie uzasadniony przypadek przemawiający za nieobciążaniem powoda kosztami. Wskazując na powyższe zarzuty powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od (...) S.A. z siedzibą w S. na rzecz powoda dodatkowej kwoty 10.000 zł, ponad kwotę zasądzoną przez Sąd I instancji tytułem zadośćuczynienia wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 15 marca 2014 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, za obie instancje według norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację strona pozwana (...) S.A. z siedzibą w S. wniosła o oddalenie apelacji w całości oraz o zasądzenie od strony pozwanej na jej rzecz kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja powoda R. H. zasługuje na uwzględnienie jedynie w części, to jest w zakresie rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania. --- STRONA 4 --- Sąd Okręgowy w pełni podziela i przyjmuje jako własne tak ustalenia Sądu Rejonowego co do skonstruowanego stanu faktycznego wyciągnięte w oparciu o ten stan wnioski jak i zapatrywania prawne tego sądu co czyni bezprzedmiotowym prowadzenie szerokich powtórzeń w tym zakresie. Odnosząc się do zarzutów apelacji należy wskazać, że powód w istocie ograniczył się do powtórzenia zarzutów, które wbrew temu co twierdzi apelujący zostały rozpoznane już przez Sąd Rejonowy. Sąd odwoławczy całkowicie podziela wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowisko, że powód w toku procesu wykazał wszystkie przesłanki konieczne – wobec mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów art. 822 § 1 i 4 k.c. w zw. z art. 436 § 2 k.c. w zw. z art. 444 § 1 k.c. w zw. z art. 445 § 1 k.c. – dla ustalenia odpowiedzialności pozwanego zakładu ubezpieczeń za poniesione przez niego szkody niemajątkowe (w postaci krzywd), w wyniku wypadku z dnia 10 stycznia 2014 r. W ocenie Sądu odwoławczego, wbrew zarzutom powoda, kwota przyznanego mu w toku postępowania pierwszoinstancyjnego zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę nie budzi zastrzeżeń. Zważyć bowiem należy, że Sąd Rejonowy dokonał w niniejszej sprawie bardzo szczegółowych ustaleń okoliczności mających wpływ na określenie wysokość zasądzonego zadośćuczynienia, które następnie poddał równie dogłębnej analizie. Trzeba zauważyć, że ustawodawca w art. 445 § 1 k.c. zaniechał wskazania kryteriów ustalania wysokości zadośćuczynienia i przez posłużenie się klauzulą generalną („suma odpowiednia”) pozostawił je uznaniu sądów. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2006 r. (IV CSK 99/05, LEX nr 198509) stwierdzono, iż kryteria istotne przy ustalaniu "odpowiedniej" sumy zadośćuczynienia to: rodzaj naruszonego dobra, zakres i rodzaj rozstroju zdrowia, czas trwania cierpień, wiek pokrzywdzonego, intensywność ujemnych doznań fizycznych i psychicznych, rokowania na przyszłość, stopień winy sprawcy. W orzecznictwie wskazuje się również, że uwzględnianie stopy życiowej społeczeństwa przy określaniu wysokości zadośćuczynienia, czy też zasady umiarkowanej wysokości zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, nie może podważać jego kompensacyjnej funkcji (tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2011 r., I PK 145/10, OSNP 2012/5-6/66). Odpowiedniość kwoty zadośćuczynienia, o której stanowi art. 445 § 1 KC ma służyć złagodzeniu doznanej krzywdy, a jednocześnie nie być źródłem wzbogacenia (tak: wyrok SN z 9 lutego 2000 r., sygn. III CKN 582/98). Zdaniem Sądu Okręgowego, słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie krzywda R. H. obejmuje cierpienia fizyczne związane z krótkotrwałym bólem, którego doznał w wyniku odniesionych obrażeń, to jest stłuczenia powierzchni bocznej głowy, stłuczenia kręgosłupa szyjnego oraz kości strzałkowej kolana prawego oraz przede wszystkim z zaburzeniami o podłożu psychicznym w postaci stresu pourazowego. Okoliczność, że powód doznał takich cierpień bezpośrednio po wypadku, jak i w okresie leczenia, wymagającego zastosowania kuracji farmakologicznej, wynika ze zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji medycznej (k. 95 - 111 akt), zeznań świadka B. H. (k. 78-80 akt), oraz opinii biegłych sądowych z dziedziny ortopedii i psychiatrii sporządzonych na potrzeby niniejszego postępowania. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że Sąd Rejonowy prawidłowo w oparciu o zebrany w toku postępowania materiał dowodowy ustalił, iż powód w wyniku zdarzenia z dnia 10 stycznia 2014 r. nie doznał długotrwałych następstw pourazowych. Jednocześnie wymaga podkreślenia, iż zadośćuczynienie pieniężne ma na celu przede wszystkim złagodzenie cierpień i obejmuje ono wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne zarówno te już doznane, jak i te do których może dojść w przyszłości. Ma więc charakter całościowy i powinno stanowić rekompensatę pieniężną za całą doznaną krzywdę. Ustalenie krzywdy ma podstawowe znaczenie dla określenia odpowiedniej sumy, która miałaby stanowić jej pieniężną kompensatę. Z uwagi na niemajątkowy charakter krzywdy nie jest możliwe jej określenie w pieniądzu w sposób ścisły jednak z reguły wysokość zadośćuczynienia powinna odpowiadać wielkości ustalonej krzywdy, ponieważ w przybliżeniu świadczenie stanowić ma ekwiwalent utraconych dóbr. Wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd Rejonowy nie pominął także okoliczności związanych ze stanem psychicznym powoda, o czym świadczy po pierwsze dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu psychiatrii, po drugie uwzględnienie wniosków wyrażonych przez biegłego sądowego, który po zapoznaniu się z dokumentacją leczenia powoda oraz po przeprowadzeniu badania sądowo – --- STRONA 5 --- psychiatrycznego wskazał, że R. H. nie ujawnia cech upośledzenia umysłowego, ani cech choroby psychicznej w sensie psychozy. Obecnie ujawnia on objawy zaburzeń stresowych pourazowych w stopniu miernie nasilonym. Sąd I instancji nie zlekceważył również potencjalnego uszczerbku na zdrowiu powoda, powołując biegłego sądowego ortopedę – traumatologa, który stwierdził, iż powód w wyniku wypadku nie doznał trwałego ani długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, a zgłaszane obecnie przez powoda dolegliwości bólowe nie są związane z przebytym zdarzeniem. Prawidłowo zatem Sąd Rejonowy orzekł, iż krzywda powoda wyraża się w przeważającej mierze w cierpieniach psychicznych, których doznał on w wyniku wypadku, którego skutki odczuwa do tej pory, jednakże już w postaci o nasileniu miernym. Ich intensyfikacja w toku leczenia ulega stopniowemu zmniejszeniu, co bezsprzecznie jest skutkiem również upływu czasu. Zdaniem Sądu Okręgowego R. H., bezpośrednio po wypadku odczuwał znaczny dyskomfort w sferze psychicznej, przejawiający się w tym, że powód bał się wychodzić z domu i przebywać na drodze jako uczestnik ruchu, natomiast wcześniej nie miał takich problemów. Po wypadku wyalienował się on ze środowiska towarzyskiego, wystąpił u niego spadek zainteresowania sportem, stał się nerwowy i pobudzony. Jednakże prawidłowo również Sąd Rejonowy wskazał, iż powód po wypadku nie wymagał hospitalizacji czy przeprowadzenia skomplikowanego leczenia w postaci farmakologicznej czy zabiegowej, a jego leczenie zostało ukończone już w styczniu 2014 r. zatem powód przebywał na zwolnieniu lekarskim 3 tygodnie, nie wymagając potrzeby rehabilitacji. Nadto doznane urazy nie ograniczają aktualnie możliwości funkcjonowania powoda, który odzyskał zdolność do pracy i nie wymaga dalszego leczenia. Mając na względzie przytoczone powyższej okoliczności faktyczne, w tym w szczególności brak następstw w postaci uszczerbku na zdrowiu Sąd Okręgowy uznał, że przyznana powodowi przez Sąd pierwszej instancji kwota 6.250 zł (ponad wypłaconą już przez stronę pozwaną kwotę 1.800 zł), tytułem zadośćuczynienia jest niewątpliwie odpowiednia do zakresu doznanej przez niego krzywdy, stanowiąc adekwatną formę zadośćuczynienia pieniężnego za odczuwany ból i cierpienie psychiczne oraz istniejące nadal w opisanym wyżej zakresie konsekwencje psychologiczne przebytych urazów. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że kwestionowanie przez apelującego rozmiaru przyjętej przez Sąd pierwszej instancji krzywdy, jakiej doznał powód na skutek wypadku z dnia 10 stycznia 2014 r. poprzez argumentowanie, że Sąd ten pominął szereg okoliczności, jak dysproporcja oddziałujących na siebie sił pomiędzy poszkodowanym pieszym, a sprawcą, którym był kierowca pojazdu mechanicznego oraz zbagatelizowanie problemów natury psychicznej u powoda nie znajduje uzasadnienia, bowiem Sąd I instancji w sposób szczegółowy analizował wskazane również w apelacji kwestie i je wbrew zarzutom uwzględnił. Sąd Okręgowy w wyrażeniu, że powód zmaga się „jedynie” z dolegliwościami zaburzeń o charakterze psychicznym nie doszukał się rzekomej dyskryminacji. W obliczu braku trwałego uszczerbku na zdrowiu powoda stwierdzenie to uznać należy za słuszne i logiczne. Gdyby płynące z opinii biegłych sądowych z zakresu psychiatrii i neurologii wnioski stwierdzały, że odniesione przez powoda urazy spowodowały długotrwały uszczerbek na jego zdrowiu, który mógłby zostać wyrażony w postaci procentowego lub innego rozstroju jego zdrowia, to byłyby to powody uzasadniające żądanie zasądzenia wyższego zadośćuczynienia, jednakże w przedmiotowym stanie faktycznym powyższe przesłanki nie zaistniały. Sąd odwoławczy podziela wyrażony w orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd, na który powołuje się zresztą skarżący, zgodnie z którym przy ocennym charakterze kryteriów wyznaczających wysokość zadośćuczynienia pieniężnego, uznanie, że Sąd pierwszej instancji przyznając odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznana krzywdę dopuścił się naruszenia art. 445 § 1 k.c., mogło by nastąpić jedynie w przypadku zawyżenia lub zaniżenia wysokości tego zadośćuczynienia w sposób rażący co sprowadziłoby się do ustalenia, że przyznane zadośćuczynienie jest rażąco niskie lub niewspółmiernie wygórowane (tak: wyrok SN z dnia 27 lutego 2004 r., sygn. V CK 282/03, wyrok SN z dnia 7 stycznia 2001r., sygn. akt II CKN 651/98). Zdaniem Sądu Okręgowego w analizowanej sprawie bezsprzecznie okoliczności takie nie zachodzą, a zatem również i z tej przyczyny żądanie powoda w przedmiocie zmiany wysokości zadośćuczynienia nie zasługiwało na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze apelację jako bezzasadną należało oddalić na podstawie art. 385 k.p.c. Za zasadny należało uznać drugi zarzut powoda dotyczący orzeczenia o kosztach i stosunkowego rozdzielenia kosztów skutkującego niesłusznym obciążeniem powoda kosztami postepowania, gdyż Sąd I instancji mógł i powinien zastosować art. 100 k.p.c. zdanie drugie k.p.c. Rację ma skarżący zarzucając Sądowi I instancji zastosowanie nieprawidłowej podstawy prawnej przy wydawaniu --- STRONA 6 --- postanowień w przedmiocie kosztów procesu zawartych w punktach III i V wyroku z dnia 6 września 2017 r., tj. art. 100 zd.1 k.p.c. i sformułowanych w tym przepisie zasad wzajemnego zniesienia kosztów oraz stosunkowego rozdzielenia kosztów. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowiskiem, na który powołuje się skarżący, w razie częściowego uwzględnienia żądania, sąd może nałożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów procesu według swej oceny w rozumieniu art. 100 k.p.c. zawsze wtedy, gdy przepisy prawa cywilnego nie zawierają ścisłego kryterium do określenia wysokości żądania (tak: postanowienie SN z dnia 10 marca 1972 r., sygn. II CZ 6/72, LEX nr 7072). Taka sytuacja niewątpliwie zachodziła w niniejszej sprawie, w której określenie kwoty zadośćuczynienia zależało od oceny sądu. Przede wszystkim nie ulegało wątpliwości, iż powód żeby otrzymać zasądzone świadczenie musiał wytoczyć proces, gdyż strona pozwana w toku postępowania likwidacyjnego nie ustaliła wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a przecież to na ubezpieczycielu ciąży obowiązek samodzielnego i szczegółowego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy faktów. W toku postepowania dowodowego dopuszczenie zatem dowodu z opinii biegłych było konieczne i zasadne, skoro (...) S.A. z siedzibą w S., mimo ciążącego na nim obowiązku nie ustaliło w toku postepowania likwidacyjnego wszystkich okoliczności sprawy. W ocenie Sądu II instancji, podane okoliczności oraz częściowa zasadność powództwa, a dodatkowo względy słuszności, przemawiały za zastosowaniem w niniejszej sprawie art. 100 k.p.c. zdanie drugie k.p.c. zgodnie z którym sąd może włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów postępowania w dwóch wypadkach: jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania lub gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu (tak: postanowienie SN z dnia 28 lutego 1985 r., sygn. II CZ 21/85, LEX nr 8690; postanowienie SN z dnia 10 maja 1985 r., sygn. II CZ 56/86, LEX nr 8716). Apelacja, a właściwie zawarte w niej zażalenie na orzeczenie o kosztach procesu w tym zakresie zasługuje na uwzględnienie również z powodu kompensacyjnego charakteru zadośćuczynienia, którego wysokość nie może stanowić zapłaty symbolicznej, lecz musi przedstawiać jakąś ekonomicznie odczuwalną wartość. Jednocześnie wysokość ta nie może być nadmierną w stosunku do doznanej krzywdy, ale musi być "odpowiednia" w tym znaczeniu, że powinna być przy uwzględnieniu krzywdy poszkodowanego utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa (tak: wyrok SN z 28 września 2001 r., sygn. III CKN 427/00). Zasądzanie od R. H. kwoty 1.916,75 zł na rzecz ubezpieczyciela, z tytułu częściowego zwrotu kosztów procesu doprowadziłoby do znacznego zmniejszenia rzeczywistej kwoty zadośćuczynienia, która przedstawiałaby w takim momencie jedynie wartość symboliczną. Powyższe powoduje, iż zdaniem Sądu Okręgowego z tytułu kosztów procesu winna być zasadzona od strony pozwanej na rzecz powoda kwota 3.430 zł na którą skalda się kwota 2.400 zł z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika ustalona w oparciu o przepis § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804), a więc w stawce odpowiadającej przedziałowi wartości przedmiotu sprawy w zakresie ,w którym uwzględniono powództwo, kwota 17 zł tytułem zwrotu kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, kwota 700 zł tytułem zwrotu zaliczki jaką powód uiścił na biegłego (k. 53) oraz kwota 313 zł tytułem zwrotu części opłaty, ale jedynie w zakresie uwzględnionego żądania (5 % z kwoty 6.250 zł). Mając powyższe na uwadze należało zmienić w oparciu o przepis art. 386 § 1 k.p.c. punkt III wyroku oraz dodać punkt VI, w którym zasadzono powyższą kwotę 3.430 zł na rzecz powoda tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu. Ponadto zdaniem Sądu Okręgowego należało w całości wydatkami związanymi z wydaniem opinii przez biegłych obciążyć stronę pozwaną. Powyższe wynika z okoliczności, iż po pierwsze konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych była uzasadniona zwłaszcza, iż stanowiły one podstawę dokonanych przez sąd ustaleń i wydanego w sprawie orzeczenia i po drugie w związku z uwzględnieniem żądań pozwu nawet w części przeprowadzenie opinii biegłych było uzasadnione i konieczne, a ich koszt nie był uzależniony od wysokości zgłoszonego żądania wręcz przeciwnie, wydane opinie służyły do oceny i zweryfikowania wysokości żądania. Powyższe spowodowało, że zdaniem Sądu Okręgowego wydatkami w sprawie należało obciążyć stronę pozwaną, czego konsekwencją była zmiana w oparciu o przepis art. 386 § 1 k.p.c. zaskarżonego orzeczenia poprzez uchylenie punktu V wyroku i zmiana treści punktu IV wyroku na podstawie art.. 100 k.p.c. w związku z art. 113 ustawy z 28.07.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167 poz. 1398 z późniejszymi zmianami). Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego uzasadnia treść przepisu art. 98 k.p.c., który znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu apelacyjnym po myśli art. 391 k.p.c. Powód w istocie przegrał całą apelację albowiem uwzględniono jedynie zawarte w apelacji zażalenie na koszty procesu. Zasądzone od powoda na rzecz strony pozwanej koszty zastępstwa prawnego w postępowaniu odwoławczym w kwocie 900 zł stanowią stawkę minimalną wynikającą z § 2 pkt 4 w związku z § 10 ust. 1 pkt --- STRONA 7 --- 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r, poz. 1804, z późniejszymi zmianami). W ocenie Sądu II instancji, w sprawie nie zachodziły okoliczności uzasadniające odstąpienie od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów na rzecz zasady wynikającej z art. 102 k.p.c.